USUL HUKUKU · BOZMA

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Merci Tayini Kararına Karşı Direnme

2025/45 E., 2026/1 K. · 21 Ocak 2026

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 31 Ekim 2026

Kararın Özeti

Yargıtay, iki mahkeme arasındaki olumsuz yetki uyuşmazlığında davaya bakacak mahkemeyi belirlediğinde bu mahkeme Yargıtay kararına karşı direnebilir mi? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yargı yeri belirlenmesine ilişkin kararın davaya ondan sonra bakacak mahkemeyi bağladığını, bu nedenle böyle bir karara karşı direnme kararı verilemeyeceğini kabul etti. Tasarrufun iptali davasında farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresindeki iki asliye hukuk mahkemesi yetkisizlik kararı vermiş, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi bunlardan birini yargı yeri olarak belirlemişti. Bu mahkeme direnince Kurul, esasa girmeden direnme kararını oy birliğiyle usulden bozdu.

Hukuki İlke

Kurul, farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresindeki iki mahkemenin kanun yoluna başvurulmayan yetkisizlik kararları üzerine Yargıtayca yapılan yargı yeri belirlenmesinin, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 23. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davaya sonra bakacak mahkemeyi bağladığını ve bu karara karşı direnilemeyeceğini kabul etti.

Sonuç

Kurul, direnme kararını oy birliğiyle usulden bozdu. Dosya, yargı yeri olarak belirlenen ilk derece mahkemesine gönderildi.

Kararın Dosyaya Etkisi

Direnme kararı ortadan kalktı; yargı yeri olarak belirlenen mahkeme, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin belirlemesine bağlı kalarak tasarrufun iptali davasını görüp sonuçlandıracak.

İlgili Mevzuat

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 22, 23
Kurul, kanun yoluna başvurulmayan yetkisizlik kararlarında yetkili mahkemenin Yargıtayca belirlenmesini düzenleyen 22. madde ile bu kararın sonraki mahkemeyi bağlayacağını öngören 23. maddenin ikinci fıkrasını direnmenin mümkün olmadığı sonucunun dayanağı yaptı.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — m. 277
Kurul, davanın 277 ve devamı maddelerine dayanan tasarrufun iptali istemine ilişkin olduğunu belirtti.
5235 sayılı Kanun — m. 36
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, yargı yerini Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleriyle birlikte bu maddeye dayanarak belirlemişti.

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

Kararın Tam Metni

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/1200 E., 2024/128 K.

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İstanbul Anadolu 6. Asliye Hukuk Mahkemesi ile Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesi arasında çıkan olumsuz yetki uyuşmazlığı üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesince, Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiş, Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesince merci tayinine ilişkin Özel Daire kararına karşı direnilmiştir.

Hukuk Genel Kurulunca yapılan inceleme sonunda gereği düşünüldü:

Dava, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun (2004 sayılı Kanun) 277 ve devamı maddeleri uyarınca tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

İstanbul Anadolu 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.09.2022 tarihli ve 2022/389 Esas, 2022/632 Karar sayılı kararı ile; mahkemenin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin Konya Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna karar verilmiştir.

Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.03.2023 tarihli ve 2023/118 Esas, 2023/135 Karar sayılı kararı ile, davanın karşı yetkisizlik nedeniyle usulden reddine, yetkili Mahkemenin İstanbul Anadolu 6. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine, yetkisizlik kararı veren mahkemelerin farklı bölge mahkemeleri yargı sınırları içerisinde olduğundan mahkemece verilen yetkisizlik kararının istinaf edilmeden kesinleşmesi durumunda mahkemeler arası olumsuz yetki uyuşmazlığının giderilmesi, yetkili ve görevli mahkemenin belirlenmesi için dosyanın Yargıtay İlgili Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesince; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... . maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36. maddesinin 3. fıkrası gereğince Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesince, direnme kararı verilmiştir.

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında işin esasına geçilmeden önce, direnmeye konu uyuşmazlığın yargı yeri belirlenmesine ilişkin olduğu görülmekle Mahkemece, Özel Daire kararına karşı direnilmesinin mümkün olup olmadığı hususu ön sorun olarak tartışılmıştır.

Sorunun çözümü için 6100 sayılı Kanun'un yargı yeri belirlenmesine ilişkin yasal düzenlemelerinin açıklanmasında yarar vardır.

6100 sayılı Kanun'un 22. maddesi; “1) Yetkili mahkemenin bir davaya bakmasına herhangi bir engel bulunduğu yahut iki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırlarının belirlenmesinde tereddüt ortaya çıktığı takdirde, yetkili mahkemenin tayininde, ilk derece mahkemeleri için bölge adliye mahkemelerine, bölge adliye mahkemeleri için Yargıtaya başvurulur.

(2) İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir” hükmünü içermektedir.

Aynı Kanun’un inceleme usulü ve sonucunu düzenleyen 23. maddesinde: “(1) Yargı yerinin belirlenmesine ilişkin inceleme dosya üzerinden yapılabilir.

(2) Bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca verilen yargı yeri belirlenmesi ile kanun yolu incelemesi sonucunda kesinleşen göreve veya yetkiye ilişkin kararlar, davaya ondan sonra bakacak mahkemeyi bağlar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemelerinin aynı dava hakkında ayrı ayrı yetkisizlik kararı vermiş olmaları ve bu yetkisizlik kararlarının (ikisinin de) temyiz edilmeksizin kesinleşmiş olması hâlinde, yetkili mahkemenin belirlenmesi için merci tayini yoluna (Yargıtay’a) başvurulur.

Merci tayini kararının davaya ondan sonra bakacak mahkemeyi bağlayacağı 6100 sayılı Kanun'un 23. maddesinin 2. fıkrasında açıkça düzenlenmiştir. Somut olayda Yargıtay 5. Hukuk Dairesince, uyuşmazlığın Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği gerekçesiyle Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

Bağlayıcı nitelikte bulunan bu tür Yargıtay kararlarına karşı mahkemece direnme kararı verilmesi mümkün değildir. Bu husus gözetilmeksizin önceki kararda direnilmesi doğru değildir.

Bu nedenle direnme kararı usulden bozulmalıdır.

KARAR

Yukarıda açıklandığı üzere direnme kararının usulden BOZULMASINA,

Dosyanın Ilgın Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

21.01.2026 tarihinde yapılan görüşmede oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.

İlgili Hukuk Alanı

Tüm Usul Hukuku Kararları ›

İlgili Sayfalar

İçtihatlar

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

KARAR KÜNYESİ

Mahkeme

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu

Esas No

2025/45

Karar No

2026/1

Karar Tarihi

21 Ocak 2026

Oy Durumu

Oy birliği

Resmî Kaynak