EŞYA HUKUKU · BOZMA
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Belediye İhalesiyle Devredilen Taşınmazda Yolsuz Tescil ve Ara Maliklerin İyiniyeti
2025/50 E., 2026/378 K. · 18 Haziran 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Belediye satışının dayanağı olan meclis kararı iptal edilince taşınmazın tapu kaydı için dava açıldı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu çoğunluğu, önceki bozmanın dosyadaki delilleri gözden kaçırması nedeniyle usulî kazanılmış hak doğurmadığını kabul etti. Ara maliklerin iyiniyetini incelerken kısa aralıklı ve düşük bedelli devirleri, yerel basındaki iptal haberini ve taşınmazın dava sırasında önceki malikin yakınına geçmesini birlikte değerlendirdi. Bu gerekçelerle direnme kararını bozdu.
Hukuki İlke
Tapu kaydına dayanarak hak kazanan ara maliklerin iyiniyeti, somut olayın bütün delilleriyle değerlendirilir. Bu kararda yerel haber, devirlerin zamanı ve bedelleriyle birlikte dikkate alındı. İlk bozmada delillerin gözden kaçırılması da maddi hata sayıldı.
Sonuç
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, usulî kazanılmış hak ve ara maliklerin iyiniyeti yönünden direnme kararını ayrı görüşmelerde oy çokluğuyla bozdu. Vekâlet ücretine ilişkin itirazı bu aşamada incelemedi.
İlgili Mevzuat
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.3, m.7 ve m.1021–1025
Kararda anılan6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.371 ve m.373/2
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
Hukuk Genel Kurulu 2025/50 E. , 2026/378 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/888 E., 2024/1282 K.
ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 07.11.2023 tarihli ve
2023/4204 Esas, 2023/6338 Karar sayılı BOZMA kararı
Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili ile davalı ... vekili tarafından katılma yoluyla vekâlet ücreti yönünden istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalılar ..., ... ve ... yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı ... vekili, davalılar ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 125. maddesinin uygulanması gereğine değinilerek bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilâmına uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda davanın reddine karar verilmesi gereğine değinilerek bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilâmına uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda davanın kabulüne karar verilmesi gereğine değinilerek bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.
Direnme kararı davacı vekili ile davalı ... vekili tarafından katılma yoluyla vekâlet ücreti yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; İstanbul ili Silivri ilçesi ... mahallesinde kâin 8 34... parsel sayılı taşınmaz müvekkili belediyeye ait iken 06.07.2009 tarih ve 53 sayılı belediye meclis kararı uyarınca belediye encümenince yapılan ihale ile 03.06.2010 tarih ve 834 sayılı kararla davalı ...’a satıldığını, satışın dayanağı olan belediye meclis kararının İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 2009/14 10... /942 Karar sayılı kararıyla iptal edildiğini ve Danıştay incelemesinden geçerek kesinleştiğini, yapılan tescilin yolsuz hâle geldiğini, dava konusu taşınmazın iptal kararını bertaraf etmek amacıyla davalılar arasında devredildiğini, davalıların kötüniyetli olduklarını, taşınmazın son olarak davalı ... adına tescil edildiğini ileri sürerek çekişmeli taşınmazın tapu kaydının iptali ile her türlü haciz ve takyidattan ari olarak ... adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin tapu kaydına güvenerek taşınmazı ihaleyle iyiniyetli olarak satın aldığını, satış sırasında taşınmaz üzerinde herhangi bir takyidat bulunmadığını, belediye meclis kararının iptaline ilişkin idari davada müvekkilinin taraf olmadığı gibi bilgisinin de bulunmadığını, belediyenin iç organları arasındaki çekişmenin müvekkilini ilgilendirmediğini, hukuka aykırı bir işlem olmadığından yolsuz tescilden bahsedilemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
2. Davalı ...; dava dilekçesi usulüne uygun tebliğ edilmesine rağmen cevap dilekçesi sunmamış, davalı ... vekili ön inceleme duruşmasında; müvekkilinin taşınmaz maliki olmadığını, husumet yöneltilmesinin hatalı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
3. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ...’ın tapu kaydına güvenerek taşınmazı satın aldığını ve ihtiyacı nedeniyle diğer müvekkili ...’e sattığını, müvekkili ...’ın kayıt maliki olmaması nedeniyle hakkındaki davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, diğer müvekkili ...’in iyiniyetli olarak taşınmazı 220.000,00 TL ödeme yaparak satın aldığını, taşınmazın evveliyatını bilebilecek durumda olmadığını, davacı belediyenin kendi kusurundan yararlanmaya çalıştığını, taşınmazı yedi yıl önceki bedeli üzerinden geri almak istediğini belirterek davanın reddini, aksi durumda taşınmazın gerçek değerinin tespiti ile bu bedelin müvekkiline ödenmesi kaydıyla tapunun iadesi gerektiğini savunmuştur.
4. Yargılama sırasında taşınmazı devralan davalı ... vekili; müvekkilinin tapu kaydına güvenerek ve iyi niyetli olarak taşınmazı satın aldığını, satış tarihinde taşınmaz üzerinde herhangi bir takyidat bulunmadığını, aslolanın iyiniyet olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİNİN BİRİNCİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 27.02.2018 tarihli ve 2017/17 Esas, 2018/106 Karar sayılı kararıyla; çekişme konusu taşınmazın satışına dair meclis kararının idari yargı mercinde iptal edildiği, böylece sicilin dayanağı işlem ortadan kalktığından davalı ... adına oluşan tescilin yolsuz hâle geldiği, diğer davalıların tapu kaydına güvenerek iyiniyetli edinen olup olmadıklarının incelenmesi gerektiği, davalıların nüfus, adli sicil ve vergi dairesi kayıtları incelendiğinde aralarında sosyal ve hukuki bir ilişki bulunmadığı, satışların sık aralıklarla yapılmadığı, davacının eldeki davayı idare mahkemesi kararı kesinleştikten sonra açtığı, satışların idare mahkemesi kararı kesinleşmeden önce yapıldığı, son malik davalı ...’in taşınmazı satın alırken kredi kullandığı, daha sonra kredi borcunu ödeyerek konulan ipoteği terkin ettirdiği, satışın gerçek bir satış olduğu, son malik ...’in meclis kararının iptal edildiğini bildiği ya da bilebilecek durumda olduğunu gösterir bir kanıt sunulmadığı, davalıların iyiniyetli olmadıklarının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ... vekili katılma yoluyla vekâlet ücreti yönünden istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 19.12.2019 tarihli ve 2018/2088 Esas, 2019/1838 Karar sayılı kararıyla; idare mahkemesince satışa dayanak yapılan belediye meclis kararı iptal edildiğinden davalı ... adına yapılan tescilin yolsuz hâle geldiği, ikinci ve üçüncü el ile son kayıt malikinin iyi niyetli alıcı olup olmadıklarının tespiti gerektiği, dosya kapsamından belediyeye ait kamu malı niteliğindeki 94 adet taşınmazın 06.07.2009 tarihli meclis kararına istinaden ihale yoluyla muhtelif şahıslara satışının yapıldığı, meclis kararının iptali için 2009 yılında dava açıldığı, ilgili meclis kararının yerel ve ulusal basında haber konusu yapıldığı, kamuoyunun bilgi sahibi olduğu, davalıların Silivri ve civarı ilçelerde yaşadıkları, Silivri ilçesinde taşınmaz sahibi oldukları, son kayıt maliki ...’in kullandığı kredinin genel kredi niteliğinde olduğu, ...’in Silivri ilçesinde ikamet ettiği, taşınmaz satın alanın sarfedeceği basit bir araştırmayla yolsuzluğu ve uyuşmazlığı bilebilecek durumda olduğu, bu durumda davalılar ..., ... ve ...’in iyiniyet iddiasında bulunamayacağı, ayrıca kötüniyet iddiasının eldeki dava açılmış olmakla ileri sürüldüğü, bunun bir itiraz olup olayda iyi niyet iddiasında bulunulamayacak durumun belirmiş olması karşısında kötü niyetin davacıya ispat ettirilmesine gerek bulunmadığı, tapu iptali ve tescil davaları son kayıt malikine yöneltileceğinden devir silsilesinde yer alan alıcılar yönünden davanın husumetten reddi gerektiği gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 353/1-b.2 maddesi gereğince hükmün ortadan kaldırılmasına, yeniden hüküm tesisi ile davalılar ..., ... ve ... yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ... yönünden davanın kabulüne, dava konusu 8 34... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile ... adına tesciline karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili, davalılar ... ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 26.04.2021 tarihli ve 2020/1225 Esas, 2021/2561 Karar sayılı kararıyla; ''...bölge adliye mahkemesi kararından sonra tapu müdürlüğünün cevabi yazısından anlaşıldığı üzere; dava konusu taşınmazın davalı ... tarafından 16.05.2018 tarihinde dava dışı ...'a satış suretiyle temlik edildiği dosya kapsamı ile sabittir.
Bu durumda, davacı 11.01.2017 tarihli dava dilekçesi ile tapu iptali ve tescil isteğinde bulunmuş olup dava konusu taşınmazın yargılama sırasında dava dışı kişilere devredildiği dosya kapsamı ile sabittir.
Bilindiği üzere; dava açıldıktan sonrada sınırlayıcı bir neden bulunmadığı takdirde dava konusu malın veya hakkın üçüncü kişilere devredilebilmesi tasarruf serbestisi kuralının bir gereği, hak sahibi veya malik olmanında doğal bir sonucudur. Usul Hukukumuzda da ayrık durumlar dışında dava konusu mal veya hakkın davanın devamı sırasında devredilebileceği kabul edilmiş 6100 s. Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 125. maddesinde dava konusunun taraflarca üçüncü kişiye devir ve temliki halinde yapılacak usulü işlemler düzenlenmiştir. Söz konusu maddede, “dava konusunun devri” kenar başlığı altında; "Davanın açılmasından sonra, davalı taraf, dava konusunu üçüncü bir kişiye devrederse, davacı aşağıdaki yetkilerden birini kullanabilir:
a) İsterse, devreden tarafla olan davasından vazgeçerek, dava konusunu devralmış olan kişiye karşı davaya devam eder. Bu takdirde davacı davayı kazanırsa, dava konusunu devreden ve devralan yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olurlar.
b) İsterse, davasını devreden taraf hakkında tazminat davasına dönüştürür." şeklinde düzenleme getirilmiştir.
O halde, kendiliğinden (resen) gözetilmesi zorunlu bulunan anılan yasal düzenlemeler gözetilmek suretiyle, mahkemece davacı tarafa seçimlik hakkının hatırlatılması, bu yöndeki usulü eksikliğin giderilmesi ve sonucuna göre işlem yapılarak ondan sonra bir karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu üzere hüküm kurulmuş olması doğru değildir’’ gerekçesiyle kararın bozulmasına, bozma nedenine göre sair hususların incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.
B. Bölge Adliye Mahkemesince Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin 23.02.2022 tarihli ve 2021/1229 Esas, 2022/265 Karar sayılı kararıyla; bozma ilâmına uyularak yapılan yargılama neticesinde, dava konusu taşınmaz yargılama sırasında dava dışı kişiye devredildiği, davacı vekilinin 01.11.2021 tarihli dilekçesiyle HMK’nın 125. maddesi uyarınca seçimlik hakkını son kayıt maliki davalı ...’a tapu iptali ve tescil talepli yönelttiği, taşınmaz üzerinde davalıdır şerhiyle temlik alan davalı ...’ın iyi niyet iddiasında bulunamayacağı belirtilerek ve ilk karar gerekçesi tekrar edilerek davanın kabulüne, dava konusu 8 34... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile ... adına tesciline karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili, davalılar ..., ... ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 29.11.2022 tarihli ve 2022/3833 Esas, 2022/7805 Karar sayılı kararıyla; ''...Hemen belirtmek gerekir ki, dava konusu taşınmazın satışına dair Belediye Meclis kararının idarî yargı merciinde iptal edilmesi ile sicilin dayanağı işlemin ortadan kalktığı ve davalı ... adına oluşan tescilin yolsuz hale geldiği ancak ikinci el konumunda olan davalıların iyiniyetli olması durumunda bu kazanlarının korunması gerektiği açıktır.
Somut olayda, İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 31.05.2010 tarihli ve 2009/1410 Esas, 2010/942 Karar sayılı kararı ile 06/07/2009 tarihli 53 karar sayılı Silivri Belediye Meclisi Kararının iptal edildiği, kararın Danıştay 8. Dairesinin 2011/892 Esas, 2015/1585 Karar sayılı kararı ile onandığı, aynı Dairenin 2015/11981 Esas, 2016/3497 Karar sayılı kararı ile karar düzeltme talebinin reddedildiği ve kararın 08/04/2016 tarihinde kesinleştiği, ilk el davalı ...’nın ise dava konusu taşınmazı 16.03.2011 tarihinde davalı ...’a, ...’nın da 20.05.2011 tarihinde davalı ... ...’a, ... ...’ın da 3 yıl sonra 09.04.2014 tarihinde davalı ...’e temlik ettiği, taşınmazda 04.09.2014 tarihli, ... yevmiye sayılı resmi senetle dava dışı ... Katılım Bankası A.Ş. lehine 1. derecede, 390.000,00 TL miktarında ipotek tesis edildiği, ipoteğin 03.12.2015 tarihli, ... yevmiye sayılı işlemle terkin edildiği, taşınmaza 11.0.2017 tarihinde “davalıdır” şerhi koyulduğu ve 16.05.2018 tarihinde dahili davalıya devredildiği, bu durumda dahili davalının anılan şerhin tesis edilmesinden sonra taşınmazı devralması nedeniyle iyi niyet savunmasında bulunamayacağı ancak önceki maliklerin kötüniyetli olduklarının ispat külfetinin davacıda olduğu gözetildiğinde, davacının bu yöne ilişkin bir takım yerel gazete haberi dışında delil bildirmediği, tanık göstermediği, kötüniyet iddiasının usulünce kanıtlanamadığı sonucuna varılmaktadır.
Hal böyle olunca, kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulması isabetsizdir’’ gerekçesiyle karar bozulmuştur.
D. Bölge Adliye Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin 10.05.2023 tarihli ve 2023/699 Esas, 2023/767 Karar sayılı kararıyla; bozma ilâmına uyularak yapılan yargılama neticesinde, idare mahkemesince satışa dayanak yapılan belediye meclis kararı iptal edildiğinden davalı ... adına yapılan tescilin yolsuz hâle geldiği, ikinci ve üçüncü el ile son kayıt malikinin iyi niyetli alıcı olup olmadıklarının tespiti gerektiği, yargılama sırasında taşınmazı devralan davalı ...’ın "davalıdır" şerhi tesis edilmesinden sonra taşınmazı devralması nedeniyle iyiniyet savunmasında bulunamayacağı, ancak önceki maliklerin kötüniyetli olduklarını ispat külfetinin davacıda olduğu gözetildiğinde, davacının bu yöne ilişkin bir takım yerel gazete haberi dışında delil bildirmediği, tanık göstermediği, kötüniyet iddiasının usulünce kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
E. Üçüncü Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 07.11.2023 tarihli ve 2023/4204 Esas, 2023/6338 Karar sayılı kararıyla; ''...Bilindiği üzere, bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğünün meydana geleceği 09.05.19 60... /9 sayılı Yargıtay İnançları Birleştirme Kararı gereğidir. Usuli kazanılmış hak olarak tanımlayabileceğimiz bu hal, usul hukukunun vazgeçilmez temellerinden birisi olup kamu düzeni ile ilgilidir. Ne var ki, usuli kazanılmış hak kuralının istisnalarından birisi de yanılgıya dayalı bozma kararına uyulmuş olmasıdır.
Bu kapsamda vurgulanmalıdır ki, maddi hataya dayalı olan bir bozma kararına uyulmuş olunması halinde usuli kazanılmış hakka değer verilmesi mümkün değildir. Maddi hataya dayalı bozma kararına uyulmuş olması itibariyle kazanılmış hakkın bulunmadığından söz edilebilmesi için ancak Yargıtay Dairesinin vardığı sonuç her türlü değer yargısının dışında, hiçbir suretle başka biçimde yorumlanamayacak, tartışmasız ve açık bir maddi hata olarak belirlenmelidir.
Hemen belirtilmelidir ki, hükmüne uyulan önceki tarihli bozma kararında davalıların edinimlerinde kötüniyetli oldukları iddiasının usulünce ispatlanamadığı kabul edilmiş ise de, dosya kapsamına yansıyan delillere göre bu değerlendirmenin maddi hataya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
Somut olaya gelince; tüm dosya kapsamından, dava konusu taşınmazın ihale yoluyla satışına dayanak olan Belediye Meclis Kararının idarî yargı merciinde iptal edildiği ve kararın deracattan geçerek kesinleştiği, ilk el davalı ... adına oluşan tescilin yolsuz hale geldiği, taşınmazın ilk el ... tarafından davalı ...’a, adı geçenin davalı ...'a, ... tarafından da davalı ...’e kısa aralıklarla devredildiği, ilgili meclis kararının yerel ve ulusal basında haber konusu yapıldığı, kamuoyunun bilgi sahibi olduğu, davalıların Silivri ve çevre ilçelerde yaşadıkları, Silivri'de taşınmaz sahibi oldukları, yapacakları basit bir araştırmayla yolsuzluğu ve uyuşmazlığı bilebilecek durumda olmaları karşısında davalılar ..., ... ve ...'ın edinimlerinde iyiniyetli kabul edilemeyeceği açıktır. Dava konusu taşınmazı yargılama sırasında devralan son kayıt maliki dahili davalı ...'ın ise, taşınmazda “davalıdır” şerhi tesis edilmesinden sonra üzerinde şerh varken taşınmazı devraldığı, diğer yandan 3. el davalı ...'ın öz yeğeni olduğu ve ediniminde iyiniyetli olmadığı sabittir.
Hal böyle olunca, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde reddine karar verilmiş olması doğru değildir’’ gerekçesiyle karar oy çokluğuyla bozulmuştur.
F. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin 29.05.2024 tarihli ve 2024/888 Esas, 2024/1282 Karar sayılı kararıyla; önceki gerekçeye ek olarak, Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 29.11.2022 tarihli bozma ilâmına uyulmasına karar verilerek davanın reddine karar verildiğinden davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak doğduğu, Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 07.11.2023 tarihli bozma kararında ise maddi hataya dayalı olan bir bozma kararına uyulmuş olması halinde usuli kazanılmış hakka değer verilemeyeceği belirtilerek ve delil değerlendirmesi ile davanın kabulüne karar verilmesi gereğine değinilerek hüküm bozulmuş ise de, Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin delilleri değerlendirerek hukuki nitelendirme yapmak suretiyle bozma kararı verdiği, 29.11.2022 tarihli bozma ilâmı doğrultusunda bir karar verildiği, bu kez görüş değişikliği ile delillerin hatalı takdir edildiğinin benimsenmesinde maddi hatadan söz edilemeyeceği belirtilerek direnme kararı verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ... vekili katılma yoluyla vekâlet ücreti yönünden temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili; dosya içerisindeki tüm delillerin davalıların iyiniyetli olmadıklarını kanıtlamaya yeterli olduğunu, önceki bozma kararında bu konuda maddi hataya düşüldüğünü, satışın yapıldığı tarihte arsa satışlarının mahkeme kararı ile iptal edildiğini ve haberin basına düştüğünü, yerel gazete haberlerinin kötüniyeti ispata elverişli delil olduğunu, davalıların birbirini tanıyarak kasıtlı bir şekilde temlik işlemlerini yaptığının açık olduğunu, davalıdır şerhiyle taşınmazı alan son kayıt malikinin iyiniyetli olamayacağını ileri sürerek hükmün bozulmasını istemiştir.
2. Davalı ... vekili; davanın reddi kararının her bir davalı yönünden farklı hukuksal gerekçeye dayandığını, ancak tek bir vekâlet ücretine hükmedildiğini, her bir davalı için ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek hükmün düzeltilerek onanmasına, aksi durumda bozulmasına karar verilmesini istemiştir.
C. Uyuşmazlık
Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; dava konusu taşınmazın satışına dayanak teşkil eden belediye meclis kararının kesinleşmiş idare mahkemesi kararıyla iptal edilmesi nedeniyle ilk el konumundaki davalı ... adına oluşan tescilin yolsuz olduğu ve yargılama sırasında "davalıdır" şerhiyle taşınmazı temlik alan son kayıt maliki davalı ...’ın iyiniyet savunmasının dinlenmeyeceği konularında uyuşmazlık bulunmayan somut olayda;
1. İkinci el konumundaki davalılar ..., ... ve ... yönünden Bölge Adliye Mahkemesince Özel Dairenin 29.11.2022 tarihli bozma ilâmına uyulmakla davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşup oluşmadığı,
2. Usuli kazanılmış hak oluşmadığının kabulü halinde, anılan davalıların 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 1023. maddesi koruyuculuğundan yararlanıp yararlanamayacakları, buradan varılacak sonuca göre davanın kabulüne karar verilmesinin gerekip gerekmediği,
noktalarında toplanmaktadır.
D. Gerekçe
1. İlgili Hukuk
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 1021, 1022, 1023, 10 24... . maddeleri
2. Değerlendirme
a) Bir numaralı uyuşmazlık yönünden yapılan incelemede
1. Bilindiği üzere, usuli kazanılmış hak kavramı, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir.
2. Anlam itibariyle bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.
3. Örneğin mahkemenin Yargıtay bozma kararına uymasıyla bozma kararı lehine olan taraf bakımından kazanılmış hak doğar.
4. Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda kendisi için o kararda gösterilen biçimde inceleme ve araştırma yapmak ve yine o kararda belirtilen hukuksal esaslar gereğince karar vermek yükümlülüğü oluşur. Bu itibarla mahkemenin sonraki hükmünün bozma kararında gösterilen ilkelere aykırı bulunması usule uygun olmadığından bozma nedenidir.
5. Bozma kararı ile dava usul ve yasaya uygun bir hâle sokulmuş demektir. Bozmaya uyulduktan sonra buna aykırı karar verilmesi usul ve yasaya uygunluktan uzaklaşılması anlamına gelir ki; böyle bir sonuç kamu düzenine açıkça aykırılık oluşturur. Buna göre Yargıtayın bozma kararına uymuş olan mahkeme bu uyma kararı ile bağlıdır. Daha sonra bu uyma kararından dönerek direnme kararı veremez; bozma kararında gösterilen biçimde inceleme yapmak ya da gösterilen biçimde yeni bir hüküm vermek zorundadır.
6. Ancak, Yargıtay içtihatları ile kabul edilen usuli kazanılmış hak olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır. Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (YİBK, 09.05.1960 tarihli ve 1960/21 Esas, 1960/9 Karar) ya da geçmişe etkili yeni bir kanun çıkması karşısında Yargıtay bozma kararına uyulmuş olmakla oluşan usulî kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır. Benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmünün hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilmesi hâlinde usulî kazanılmış hakka göre değil Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilmesi gerekmektedir (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001, C. VI, s. 6340; ayrıca Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 21.01.2004 tarihli ve 2004/10-44 Esas, 2004/19 Karar ile 20.12.2017 tarihli 2017/5-2575 Esas, 2017/1906 Karar sayılı kararları).
7. Bu belirtilenlerin dışında ayrıca görev, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı, harç ve maddi hataya dayanan bozma kararlarına uyulmasında olduğu gibi kamu düzeni ile ilgili konularda da usulî kazanılmış haktan söz edilemez (Kuru, s. 4771 vd.).
8. Bu açıklamalar ışığında yapılan değerlendirmede; Özel Dairenin 29.11.2022 tarihli bozma kararına Bölge Adliye Mahkemesince uyularak davanın reddine karar verilmiş ise de, anılan bozma kararında sadece ispat külfeti kendisinde olan davacı tarafın delil bildirmediği ve kötüniyet iddiasını ispat edemediği üzerinde durulmuştur. Kötüniyet iddiasının def'i değil itiraz olduğu, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve mahkemece re'sen nazara alınacağı muhakkaktır. Ne var ki, Özel Dairenin 29.11.2022 tarihli bozma kararında dosyaya yansıyan deliller dikkate alınmadan ispat külfeti üzerinden neticeye gidilmiştir.
9. Bu durumda, Özel Dairenin 29.11.2022 tarihli maddi hataya dayanan bozma kararına uyulmuş olması davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşturmaz.
10. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında, Özel Dairenin 29.11.2022 tarihli bozma kararında davalıların iyiniyetli edinen olup olmadıklarına karar verirken dosyada mevcut delilleri değerlendirdiği, delil değerlendirmesi neticesinde verilen bozma kararının maddi hataya dayalı olduğundan bahsedilemeyeceği, davalı taraf yararına usuli kazanılmış hak oluştuğu, direnme kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüş ise de bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.
11. Hâl böyle olunca; bir numaralı uyuşmazlık yönünden direnme kararının, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Dairenin 07.11.2023 tarihli bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı bozulmasına 13.05.2026 tarihinde yapılan ilk görüşmede yeterli çoğunluk sağlanamadığından, 20.05.2026 tarihinde yapılan ikinci görüşmede oy çokluğuyla kesin olarak karar verilerek, iki numaralı uyuşmazlığın incelemesine geçilmiştir.
b) İki numaralı uyuşmazlık yönünden yapılan incelemede
1. Dava, yolsuz tescil hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
2. TMK'nın 1021. maddesine göre kurulması kanunen tescile tâbi aynî haklar, tescil edilmedikçe varlık kazanamaz. Kanun’un 1022/1. maddesine göre de aynî haklar, kütüğe tescil ile doğar; sıralarını ve tarihlerini tescile göre alır. Bu hükümlerden anlaşılacağı üzere aynî hakların doğumu, devri, muhtevalarının değiştirilmesi ve ortadan kalkması kural olarak tapu siciline tescil şartına bağlanmış olup, tescil kurucu bir nitelik taşımaktadır.
3. Aynî haklar tescil ile doğmakla birlikte tapu kayıtlarının oluşumunda “illilik”, diğer bir anlatımla “sebebe bağlılık” prensibi esas alındığından, tescilin kendisinden beklenen hukuki sonucu doğurabilmesi için geçerli ve haklı bir sebebe dayanması gerekmektedir. Bu bakımdan tescil, hukuki sebebe bağlı bir tasarruf işlemidir. Tescilin geçerli bir hukuki sebebe dayanmaması, aynî hakkın doğumunda ve kazanılmasında kurucu unsur niteliğinde olan tescil işlemini temelde sakat hâle getirir.
4. Bu husus TMK’nın 1024. maddesinin 2. fıkrasında “Bağlayıcı olmayan bir hukukî işleme dayanan veya hukukî sebepten yoksun bulunan tescil yolsuzdur” şeklinde açıklanmıştır. Yasa maddesindeki bu tanımdan anlaşılacağı gibi gerçek hak durumuna uymayan tescil, yolsuz tescildir. Bu yolsuz tescil durumu, tescilin kurucu unsurlarından biri veya bir kaçının eksik olması nedeniyle başlangıçtan itibaren söz konusu olabileceği gibi sakat bir terkin veya tadil yüzünden sonradan da oluşabilir. Tescilin dayanağını oluşturan hukuki sebep ise genellikle bir aynî hakkın tescili ya da kaldırılması için ilgilisine hak ve mükellefiyet tanıyan satım, bağış, trampa, miras taksim sözleşmesi, ölünceye kadar bakma akdi gibi hukuki bir işlem olabileceği gibi miras, mahkeme kararı veya kamulaştırma gibi bir sebep de olabilir. Belirtilmelidir ki yolsuz tescil bir üst kavramdır. Yolsuzluk, tescil talebinde bulunan kişinin fiil ehliyetine veya tasarruf yetkisine sahip bulunmaması, tescile dayanak teşkil eden işlemin (satış, bağış vb.) şekil, irade sakatlığı, sahte vekâletnameyle veya vekâletnamede belirtilen yetkilerin aşılması suretiyle gerçekleştirilmesi, aynı taşınmaza ait birden çok tapu kaydı bulunması (çifte tapu kaydı) ya da tapu ve kadastro memurlarının kasıtlı davranışları veya hataya düşmeleri gibi çeşitli sebeplerden kaynaklanabilir. Tescilin yolsuz olması hâlinde, tescil işlemi gerçek hak sahipliğini ve hakkın kapsamını göstermez. Bu tür bir tescil yolsuzluğu nedeniyle hiçbir hüküm ve sonuç doğurmaz, diğer bir anlatımla geçerli bir sebebe dayanmayan tescil veya terkin işlemi taşınmaz üzerindeki aynî hakkın durumunu etkilemez ve böyle bir durumda gerçek hak sahipliğinde herhangi bir değişiklik meydana gelmez. Ancak, tapu sicilindeki bir kaydın gerçek hak durumunu yansıtmayıp, sadece şekli bir değer taşıması hâlinde, tapu sicilinin kendisinden beklenen fonksiyonu yerine getirmesi imkânı ortadan kalkar.
5. Bu nedenle aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise bu yüzden aynî hakkı zedelenen kimse, TMK’nın 1025. maddesine göre tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir. Uygulamada ise bu davaya, eldeki davada olduğu gibi tapu iptali ve tescil davası denilmektedir.
6. Bu açıklamalar ışığında öncelikle davalı ... adına oluşan tescilin yolsuz olup olmadığı hususu üzerinde durulmalıdır.
7. ... Meclisinin 06.07.2009 tarih ve 53 numaralı kararı ile dava konusu 8 34... parsel sayılı taşınmazın (1.314, 16... 'lik arsa) da içerisinde yer aldığı çok sayıda taşınmazın satışı hususunda Belediye Encümenine yetki verildiği, verilen yetkiye dayalı olarak ... Encümeninin 03.06.2010 tarihinde yaptığı ihale ile 8 34... parsel sayılı taşınmazın davalı ...'a 160.000,00 TL üzerinden ihale edilmesine karar verildiği, taşınmazın 23.06.2010 tarihinde davalı ... adına tapuda tescil edildiği anlaşılmaktadır.
8. İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 31.05.2010 tarih ve 2009/14 10... /942 Karar sayılı kararıyla, ... Meclisinin 06.07.2009 tarih ve 53 numaralı kararının iptaline karar verildiği, kararın Danıştay incelemesinden geçerek 16.06.2016 tarihinde kesinleştiği kayda dayalı saptanmıştır.
9. Tapu kayıtlarının oluşumunda “illilik'' prensibi geçerli olduğundan ve davalı ... adına yapılan tescilin hukuki sebebini oluşturan 06.07.2009 tarih ve 53 numaralı belediye meclis kararı kesinleşen idare mahkemesi kararıyla iptal edildiğinden davalı ... adına oluşan tescilin TMK'nın 1024. maddesi uyarınca yolsuz tescil olduğu ortadadır. Kaldı ki, İlk Derece Mahkemesi, Bölge Adliye Mahkemesi ve Özel Daire arasında bu konuda bir uyuşmazlık da bulunmamaktadır.
10. Gelinen aşamada uyuşmazlık bulunmayan bir diğer husus ise, dava açıldıktan sonra 16.05.2018 tarihinde dava konusu taşınmazı tapu kaydındaki ''davalıdır'' şerhiyle satın alan son kayıt maliki dâhili davalı ...'ın TMK'nın 1023. maddesi koruyuculuğundan yararlanamayacağıdır.
11. Asıl çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; dava konusu taşınmazı satış suretiyle temlik alan ikinci el konumundaki ara malikler-davalılar ..., ... ve ...'in TMK'nın 1023. maddesi koruyuculuğundan yararlanıp yararlanamayacağıdır. Bilindiği üzere, kötüniyet zincirinin kopması hâlinde son kayıt malikinin iyiniyetli edinen olup olmadığına bakılmaksızın mülkiyet iktisabının korunması mümkündür.
12. Bu aşamada, tapu sicili, iyiniyet kavramı ve TMK'nın 1023. maddesi üzerinde durulmasında fayda bulunmaktadır.
13. Tapu sicili, TMK’nın 7. maddesi uyarınca içeriğinin doğruluğu karine olarak kabul edilen bir resmî sicildir. Devlet, nüfus sicilleri gibi tapu sicillerinin de tutulmasını üstlenmiş, bunların aleniliğini (herkese açık olmasını) sağlamış, iyi ve doğru tutulmamasından doğan sorumluluğu kabul etmiş, değinilen tüm bu sebeplerin doğal sonucu olarak da tapuya itimat edip, taşınmaz mal edinen kişinin iyiniyetini korumak zorunluluğunu duymuştur.
14. Hukukumuzda, diğer çağdaş hukuk sistemlerinde olduğu gibi kişilerin huzur ve güven içerisinde alış verişte bulunmaları, satın aldıkları şeylerin ileride kendilerinden alınabileceği endişelerini taşımamaları, dolayısıyla toplum düzenini sağlamak düşüncesiyle, satın alan kişinin iyiniyetinin korunması ilkesi kabul edilmiştir. Bu kapsamda TMK’nın 3. maddesinin genel hükmü yanında menkul mallarda 9 88... ; tapulu taşınmazların el değiştirmesinde ise 1023. maddesinin özel hükümleri getirilmiştir.
15. Yolsuz tescilin üçüncü kişiler bakımından doğuracağı sonuçlar iyiniyetli olup olmadıkları esas alınarak düzenlenmiş ve “İyiniyetli üçüncü kişilere karşı” başlıklı 1023. maddesinde; “Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka aynî hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur” hükmü öngörülmüştür. Anılan bu maddeye göre, tapu sicilinde ismi geçen kişinin gerçek hak sahibi olduğuna inanan veya kendisinden beklenen tüm özeni göstermesine rağmen gerçek malik olmadığını, tapu sicilinde yolsuzluk bulunduğunu bilmesi mümkün olmayan kişinin iktisabı korunur.
16. Öte yandan aynı Kanun’un “İyiniyetli olmayan üçüncü kişilere karşı” başlıklı 1024. maddesi ise; “Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edil
Benzer Kararlar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Hileyle Devirde Tapu İptali ve Sonraki Alıcının İyiniyeti
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu — Tapu İptalinde Kötüniyet İtirazı
Maddi Hata ve Usuli Kazanılmış Hak
İlgili Sayfalar
Taşınmaz Devrinden Doğan Özel Hukuk Uyuşmazlıkları
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Esas No
2025/50
Karar No
2026/378
Karar Tarihi
18 Haziran 2026
Oy Durumu
Oy çokluğu
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları