MEDENİ USUL HUKUKU · İÇTİHADI BİRLEŞTİRME
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu — Kısmen Islahla Yeni Talep Eklenmesi
2021/8 E., 2026/1 K. · 8 Mayıs 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 21 Kasım 2026
Kararın Özeti
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, dava dilekçesinde bulunmayan bir talebin kısmen ıslahla davaya eklenemeyeceğine karar verdi. Kurul, mevcut talebin artırılması ile bağımsız yeni bir talebin ileri sürülmesini ayırdı. Yeni talebin davaya eklenmesini; ön incelemede belirlenen uyuşmazlık sınırları, karşı tarafın savunma hakkı, hukuki güvenlik ve makul sürede yargılanma yönünden değerlendirdi. Karar, 8 Mayıs 2026 tarihli üçüncü görüşmede oy çokluğuyla alındı.
Hukuki İlke
Dava dilekçesinde yer almayan bir talep kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemez. Mevcut talebin miktarının artırılması ile bağımsız yeni talebin eklenmesi ayrı meselelerdir.
Sonuç
Resmî hüküm fıkrası: “Hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemeyeceğine 08.05.2026 tarihinde yapılan üçüncü görüşmede oy çokluğu ile karar verilmiştir.”
Kararın Kapsamı
Kararın seçilebilir tam metni, 30 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’deki 39 sayfalık nüshadan aktarılmıştır. Hüküm fıkrası resmî nüshanın 39. sayfasındadır. Taranmış resmî nüshaya künyedeki PDF bağlantısından ulaşılabilir.
İlgili Mevzuat
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 30, 119/1-ğ, 140/3, 176, 179, 297/2
Kararda anılanTürkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36
Kararda anılanAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi — m. 6
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Mevzuat Notu: Karardan sonraki kanun değişikliği. Karardan sonra, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 109. maddesine dördüncü fıkra eklendi. Alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir kez ve tahkikat sona erene kadar iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan artırılabilir; artırılan kısım için zamanaşımı da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Bu miktar artırımı düzenlemesi, karardaki bağımsız yeni talep ekleme meselesinden ayrılmalıdır. Aynı Kanun’un 19. maddesiyle kaldırılan 107. madde, geçici 1. maddenin onuncu fıkrası uyarınca daha önce açılmış davalarda uygulanmaya devam eder.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
30 Haziran 2026 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 33296
YARGITAY KARARI
Yargıtay Başkanlığından:
YARGITAY
İÇTİHADI BİRLEŞTİRME
BÜYÜK GENEL KURULU
KARARI
ESAS NO : 2021/8
KARAR NO : 2026/ 1
KARAR TARİHİ : 08.05.2026
ÖZET: Hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talep kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemez.
I. GİRİŞ
A. İçtihatları Birleştirme Başvurusu
Yargıtay Birinci Başkanlığına sunulan 07.11.2019 tarihli dilekçe ile; hukuk
davalarında dava dilekçesinde talep edilmeyen bir alacak kaleminin, talebin veya istemin ıslah
ile talep edilip edilemeyeceği konusunda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 1. Hukuk Dairesi, 2.
Hukuk Dairesi, 3. Hukuk Dairesi, 11. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi,
(Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesi,
(Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi,
(Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi ve (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin kararları ile 4. Hukuk
Dairesi, 9. Hukuk Dairesi, 11. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi ve (Kapatılan)
21. Hukuk Dairesinin kararları arasında görüş ve uygulama farklılığı bulunduğu belirtilerek
ortaya çıkan görüş aykırılığının içtihatların birleştirilmesi yoluyla giderilmesi talebinde
bulunulmuştur.
B. İçtihatları Birleştirmenin Konusu
Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 16.09.2021 tarihli ve 254 sayılı kararı ile; konu
ile ilgili olarak görüş aykırılığı bulunduğu ve farklı uygulamaların sürdürüldüğü sonucuna
varıldığından aykırılığın İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunca giderilmesi
gerektiğine ve raportör üye görevlendirilmesine karar verilmiştir.
İçtihadı Birleştirmenin konusu Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 19.01.2026
tarihli ve 9 sayılı kararı ile;
"Hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah
yoluyla davaya dâhil edilip edilemeyeceği" olarak belirlenmiştir.
C. Görüş Aykırılığının Giderilmesi İstemine Konu Kararlar
1.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararları
-29.06.2011 tarihli ve 2011/1-364 Esas, 2011/453 Karar
-15.06.2016 tarihli ve 2014/4-1193 Esas, 2016/800 Karar
-15.02.2017 tarihli ve 2015/7-917 Esas, 2017/265 Karar
2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Kararları
-25.04.2018 tarihli ve 2017/1657 Esas, 2018/9469 Karar
-20.06.2018 tarihli ve 2018/249 Esas, 2018/11336 Karar
-27.06.2018 tarihli ve 2015/13471 Esas, 2018/11565 Karar
-12.11.2018 tarihli ve 2018/4576 Esas, 2018/14351 Karar
3. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararları
-21.03.2016 tarihli ve 2016/4434 Esas, 2016/5409 Karar
-18.04.2016 tarihli ve 2015/20046 Esas, 2016/7837 Karar
-03.05.2016 tarihli ve 2015/21783 Esas, 2016/8833 Karar
-19.12.2017 tarihli ve 2016/6290 Esas, 2017/14824 Karar
4. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Kararları
-01.10.2018 tarihli ve 2016/21272 Esas 2018/9316 Karar
-30.10.2018 tarihli ve 2017/166 Esas 2018/10749 Karar
-14.01.2019 tarihli ve 2018/7705 Esas 2019/25 Karar
-16.04.2019 tarihli ve 2019/1658 Esas, 2019/3420 Karar
5. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi Kararları
-14.03.2013 tarihli ve 2012/5120 Esas 2013/4672 Karar
6. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Kararları
-04.04.2019 tarihli ve 2016/21071 Esas 2019/7826 Karar
-13 05.2019 tarihli ve 2016/1708 Esas, 2019/10619 Karar
-16.05.2019 tarihli ve 2016/1479 Esas, 2019/11319 Karar
-24 06.2019 tarihli ve 2016/4901 Esas, 2019/13972 Karar
7. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Kararları
-16.06.2016 tarihli ve 2015/12759 Esas, 2016/6702 Karar
-12.03.2018 tarihli ve 2016/9097 Esas, 2018/1862 Karar
-07.02.2019 tarihli ve 2017/1428 Esas, 2019/969 Karar
8. Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi Kararları
-20.02.2017 tarihli ve 2015/16658 Esas, 2017/2065 Karar
-26.06.2018 tarihli ve 2015/41964 Esas, 2018/7262 Karar
-08.10.2018 tarihli ve 2016/108 Esas, 2018/9096 Karar
9. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi Kararları
-19.04.2017 tarihli ve 2016/18980 Esas, 2017/3241 Karar
- 09.10.2018 tarihli ve 2018/214 Esas, 2018/6518 Karar
- 29.05.2019 tarihli ve 2018/5804 Esas, 2019/4900 Karar
10. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi Kararları
- 27.06.2016 tarihli ve 2016/1804 Esas, 2016/3680 Karar
-14.09.2017 tarihli ve 2017/740 Esas, 2017/2980 Karar,
-18.01.2018 tarihli ve 2017/1428 Esas, 2018/89 Karar
11. Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesi Kararları
-26.12.2018 tarihli ve 2018/1077Esas, 2018/8336 Karar
-28.01.2019 tarihli ve 2016/4308 Esas, 2019/329 Karar
-05.04.2019 tarihli ve 2016/4082 Esas, 2019/1423 Karar
-02.05.2019 tarihli ve 2016/4866 Esas, 2019/3293 Karar
12. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi Kararları
-16.07.2018 tarihli ve 2015/13133 Esas, 2018/7216 Karar
-18.03.2019 tarihli ve 2016/8113 Esas, 2019/3077 Karar
-06.05.2019 tarihli 2016/12622 Esas, 2019/5488 Karar
-24.06.2019 tarihli ve 2016/18576 Esas, 2019/7833 Karar
13.Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi Kararları
-25.05.2017 tarihli ve 2016/18777 Esas, 2017/4176 Karar
-17.05.2018 tarihli ve 2016/11215 Esas, 2018/2790 Karar
14.Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi Kararları
-22.09.2014 tarihli ve 2014/9885 Esas, 2014/18111 Karar
-15.06.2017 tarihli ve 2017/2606 Esas, 2017/5541 Karar
-26.09.2017 tarihli ve 2016/4222 Esas, 2017/6873 Karar
-21.11.2017 tarihli ve 2016/9596 Esas, 2017/9558 Karar
-23.01.2019 tarihli ve 2018/871 Esas, 2019/404 Karar
-18.06.2019 tarihli ve 2018/2847 Esas, 2019/4506 Karar,
15.Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi Kararları
-13.03.2018 tarihli ve 2017/18607 Esas, 2018/6482 Karar
-20.02.2019 tarihli ve 2017/20163 Esas, 2019/3790 Karar
-13.05.2019 tarihli ve 2017/21984 Esas, 2019/10500 Karar
16.Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi Kararları
-19.03.2019 tarihli ve 2016/4371 Esas, 2019/1061 Karar
-08.05.2019 tarihli ve 2016/4754 Esas, 2019/1824 Karar
D. Dairelerin Görüş Özetleri
İçtihatların birleştirilmesi talebinin ön değerlendirmesi aşamasında kararları arasında
içtihat aykırılığı bulunan Hukuk Genel Kurulu ile Özel Dairelerin görüşlerine başvurulmuştur.
1. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun Görüş Yazısı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Başkanlığının 04.03.2021 tarihli ve 35613334 -
2020/153-26 sayılı yazısı ile;
"...Islah, karşı tarafın onayına ve yargıcın kararına bağlı olmaksızın bir tarafın usule
ilişkin yaptığı işlemleri, gerekli giderleri vermek koşuluyla yasada belirtilen süre içerisinde
yöntemine uygun biçimde tamamen veya kısmen düzeltilmesini sağlayan hukuksal bir
işlemdir. Eş söyleyişle ıslah, iyi niyetli tarafın davayı açtıktan veya kendisine karşı bir dava
açıldıktan sonra öğrendiği olgularla ilgili yanlışlıklarını düzeltmesine, eksiklikleri
tamamlamasına, bu çerçevede yeni deliller sunabilmesine olanak sağlayan bir kurumdur
(YİBK'nın 04.02.1948 tarih ve 1944/10 E., 1948/3 K.).
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun konu ile ilgili kararları ekte sunulmuştur.
Özellikle aynı hukuki ilişkiden kaynaklanan ve birden fazla alacak kalemi içeren
alacak davalarında (iş ilişkisi gibi) alacak kalemlerinden birinin daha sonra ortaya çıkması
veya öğrenilmesi hâlinde bu eksikliğin ıslah yolu ile tamamlanabileceği ve bunun usul
ekonomisine uygun olduğu düşünülebilir. Ancak konu tartışmalı olup, Hukuk Genel Kurulu
ile Yargıtay Hukuk Daireleri kararları arasında içtihat farklılığı çok açık şekilde
görüldüğünden içtihatların birleştirilmesi gerektiği düşünülmektedir... " şeklinde görüş
bildirilmiştir.
2.Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Başkanlığının 28.11.2019 tarihli ve 12744748/2019-1053
sayılı yazısı ile;
"...Uygulamada Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Dairelerin büyük çoğunlukla
kararında "... Dava konusu edilmeyen bir şeyin ıslah yoluyla davaya ithaline ve dava konusu
haline getirilmesine yasal açıdan olanak bulunmamaktadır." ilkesi benimsenmiştir. Yargıtay
1. Hukuk Dairesinin içtihatlarında farklılık yoktur. Yargıtayın diğer dairelerinde az da olsa
farklı uygulamalarına rastlanmıştır. Dairemizde bu konuda görüşbirliği yoktur. Bir kısım
üyeler hiç bir şekilde ıslahla yeni bir talep ekleyemeyeceğini savunurken, Sayın Başkan ve bir
kısım üyeler tam ıslah ile bunun mümkün olacağı görüşündedir.
Sonuç itibarıyla; talep konusunda ıslahın tamamen veya kısmen olması hususları da
gözetilerek içtihatların birleştirilmesi yoluna gidilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir..."
şeklinde görüş bildirilmiştir.
3.Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Başkanlığının 17.12.2019 tarihli ve 87891583/2019/1113
sayılı yazısı ile;
"...Dairemizin 2018 yılına kadar dava dilekçesinde talep edilmeyen bir alacak
kaleminin ıslahla istenemeyeceği yönünde istikrarlı şekilde kararlar vermiş olup, 2018
yılından itibaren ise dava dilekçesinde talep edilmeyen alacak kaleminin tam ıslahla
istenebileceği yönünde oybirliği ile kararlar vermektedir. Uygulamada Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu ve Daireler arasında bu hususta verilen kararlar arasında farklılıklar bulunduğu
anlaşılmaktadır.
Bu sebeple talep konusunda ıslahın tamamen veya kısmen olması hususu da
gözetilerek içtihatların birleştirilmesi yoluna gidilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir..."
şeklinde görüş bildirilmiştir.
4.Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Başkanlığının 24.02.2020 tarihli ve 92489857- 2020/182-
74 sayılı yazısı ile;
"...Dairemizin konuya ilişkin yerleşik içtihatları; 6100 sayılı HMK'nın 26. maddesi ve
aynı Kanun'un 176. ve devamı maddeleri kapsamında, ıslahla kastedilenin dava konusu edilen
hususların genişletilmesi veya değiştirilmesi olduğu, dava konusu edilmeyen bir istemin dava
kapsamına alınamayacağı ve ıslahla dava konusu haline getirilmesine yasal açıdan olanak
bulunmadığı, dolayısıyla dava dilekçesinde talep edilmeyen bir alacağın ıslah dilekçesi ile
istenilmesinin mümkün olmadığı yönündedir. Dairemizce bu konuda verilen kararlar ekte
gönderilmiştir.
Dairemizce; Daireler arasında bu konuda görüş birliğinin bulunmaması nedeni ile
görüş istenilen bu konuda içtihadı birleştirmenin gerekli olduğu düşünülmektedir..." şeklinde
görüş bildirilmiştir.
5.Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi Başkanlığının 29.06.2020 tarihli ve 88925992 - 2020/416-
157 sayılı yazısı ile;
"...Dairemiz, 27/05/2008 tarihli ve 2007/9135 Esas, 2008/7169 K. sayılı ilamında; "
HUMK'nun 87/son cümle uyarınca ıslah yolu ile müddeabihin arttırılamayacağı hükmünün
Anayasa Mahkemesi tarafından iptalinden sonra, davacı tarafın ıslah dilekçesi ile ek davaya
konu olabilecek istemlerini aynı davada ıslah yoluyla istemesine olanak tanınmıştır. Islah
istemi, yeni bir dava olup somut olay itibarıyla davacı taraf harcını yatırmak suretiyle ıslah
dilekçesi ile yeni bir dava açarak manevi zararının da hüküm altına alınmasını istemiştir. Şu
durumda davacıların manevi tazminat isteminde bulunmadıkları ve usulünce açılmış dava
bulunmadığından söz edilemez. Mahkemece davacıların manevi tazminat istemlerinin varlığı
kabul edilerek, yapılacak araştırma sonucunda bu kalem istemlerinin de belirlenerek hüküm
altına alınması gerekir..." şeklinde gerekçe ile talep sonucuna ıslah yoluyla ek taleplerin
yapılabileceği kabul edilmiş[tir].
Ancak, bir kısım kararlarında ise; dava dilekçesinde talep edilmeyen bir zarar
kaleminin ıslah yoluyla da olsa davaya dâhil edilemeyeceği, asıl davanın yanında yeni bir
davanın aynı dava içerisinde görülmesine yasal olanak bulunmadığı kabul edilmiştir.
Dairemizde yapılan değerlendirme sonucunda; dava konusu değişikliği, istem
sonucunun tamamen değiştirilmesi şeklinde olabileceği gibi, istem sonucuna yeni bir talep
eklenmesi şeklinde de olabileceği; asıl dava dilekçesinde birlikte talep imkânı varken
unutulması yahut başka bir gerekçe ile dava edilmemiş olması dikkate alınmaksızın, usulüne
uygun ıslah dilekçesi ile harcı da yatırılmak suretiyle ek taleplerin (dava) asıl dava ile birlikte
hüküm altına alınmasının istenebileceği sonucuna varılmıştır.
Gerek Dairemiz kararları arasındaki çelişki gerekse Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve
Yargıtayın diğer Dairelerinin farklı uygulamaları dikkate alındığında bu konuda içtihadı
birleştirme yoluna gidilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir...." şeklinde görüş
bildirilmiştir.
6.Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Başkanlığının 13.07.2020 tarihli ve 15802185 - 2020/90-
190 sayılı yazısı ile;
"...Dairemiz görev alanında olan işçilik alacakları ve tazminatlar genel olarak,
HMK'nın 110. maddesi kapsamında davaların yığılması şeklinde talep konusu yapılmaktadır.
Hemen her iş davasında; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma
ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi işçilik alacakları talep
edilmektedir. Ücretin ekleri devreye girdiğinde çok daha fazla sayıda alacak kalemi talep
edilebilmektedir.
Bazen dava dilekçesinde vakıalar açıklandığı ve hukuki sebepler gösterildiği halde bir
alacak kalemi unutulmakta ve buna rağmen bilirkişi hesaplama yaptığında ıslah yoluyla diğer
alacak kalemlerinde miktar arttırıldığında dava dilekçesinde talep edilmeyen alacak için de
istekte bulunulabilmekte ve harç yatırılmaktadır.
Islah, hatalı şekilde yapılan usul işleminin düzeltilmesi anlamına geldiğinden, dava
dilekçesinde talep edilmeyen bir alacağın ıslah yoluyla istenmesine bir engelin bulunmadığı
kabul edilmelidir. Zira kanunda böyle bir husus açıkça yasaklanmamış ve ıslah yoluyla
davanın taraflarından her birine birer defa yaptıkları hataları düzeltme imkânı tanınmıştır.
Islah yoluyla dava konusu miktarların arttırılmasını yasaklayan kuralın (HUMK
87/son) Anayasa Mahkemesi tarafından iptalinden sonra ıslah yoluyla dava konusu
miktarların arttırılması mümkün hale gelmiş ve Yargıtay uygulaması ile arttırılan miktarlar
bakımından kısmî dava yerine talep artışı tarihinden itibaren faiz yürütülmeye başlanmıştır.
Yine miktar itibarıyla artış yapılan kısım yönünden zamanaşımı definin yasal süresi içinde
ileri sürülmesi imkânı tanınmıştır. Bu haliyle ek davaya konu olabilecek taleplerin ıslah
yoluyla yargılamaya getirilmesi sağlanmış, ek davaya karşı ileri sürülebilecek tüm hususlar
imkân dâhilinde sayılmış ve bu yöntemle usul ekonomisi sağlanmıştır. Çok sayıda yeni dava
bu uygulama ile önlenmiş ve devam eden yargılama içinde ek talepler bakımından da
uyuşmazlığın çözümü imkânı getirilmiştir.
Kaldı ki, ıslahın kötüniyetli olarak ve davayı uzatma amaçlı yapılması halinde ise
kanun koyucu hâkime ıslahı dikkate almadan karar verebilme imkânı tanımıştır.
İş yargılamasında sıkça karşımıza çıkan bu uygulama dava dilekçesinde unutulan bir
alacak kaleminin sonradan yeni bir dava ile istenmesi yerine, aynı delillerle ispatı mümkün
olduğu üzere açılmış bulunan davada ıslah yoluyla ileri sürülmesi usul ekonomisi ve işçinin
korunması ilkesine son derece uygundur.
İlk kez ıslah yoluyla talep edilen alacak kalemi bakımından davalı tarafın her türlü defi
ve itiraz hakkını kullanması mümkün olup, davalı açısından da herhangi bir hak kaybı ortaya
çıkmayacaktır. Islahla talep edilen alacak kalemi bakımından faiz başlangıcı, -daha önce bir
temerrüt söz konusu değilse- talep tarihi olarak dikkate alınacaktır.
Yukarıda sözü edilen mevzuatın genel mantığı ve ıslah dilekçesinde ek bir talebin
getirilmesinin yasaklanmamış olması karşısında; nasıl ki miktar yönünden talep artışı
yapılabiliyorsa, yeni bir tazminat ve alacak kaleminin ilk kez ıslah dilekçesinde istenmesinin
usul ekonomisine katkı sağladığı sonucuna varılmaktadır.
Dairemizin istikrarlı uygulamasına göre, ıslah dilekçesinde açıkça talep edilmek ve
harcı yatırılmak kaydıyla dava dilekçesinde sözü edilmeyen bir alacak kalemi istenebilmekte
ve yargılamanın uzamasına neden olan sorunların bir kısmı bu yolla çözümlenmektedir.
Sonuç: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi uygulaması Dairemiz ile aynı doğrultuda olup,
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yargıtay 14. Hukuk Dairesi ve
Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin zaman zaman verdiği kararlar ıslah ile ek bir talebin
dinlenebileceği yönündedir. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ile Yargıtayın diğer Hukuk
Daireleri uygulamalarına göre dava dilekçesinde talep edilmeyen bir alacağın ıslah yoluyla da
yargılamaya getirilmesi mümkün görülmemektedir.
Açıkladığımız nedenlerle aralarında Dairemizin de bulunduğu Yargıtay Hukuk
Daireleri kararları arasında içtihat farklılığı bulunduğundan, içtihatların giderilmesi
gerektiği..." şeklinde görüş bildirilmiştir.
7.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi Başkanlığının 19.02.2021 tarihli ve 29973121- 2021/151-
81 sayılı yazısı ile;
"...Islah kurumu, HMK md. 176-182 hükümlerinde düzenlenmiştir. HMK md.
176/1’de, tarafların evvelce yapmış oldukları usul işlemlerini tamamen veya kısmen ıslah
edebilecekleri düzenlenmiştir. Maddeye göre ıslah yapabilmek için; taraflarca yapılmış bir
usul işlemi bulunmalı ve bu işlemde tamamen veya kısmen düzeltilecek bir hata veya eksiklik
bulunmalıdır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 176. ve devamı hükümleri dikkate
alındığında, ıslahla kastedilenin; dava konusu edilen hususların genişletilmesi ve
değiştirilmesi imkânı olup, dolayısıyla dava konusu edilmeyen bir şeyin ıslah yoluyla davaya
dâhil edilerek dava konusu haline getirilmesine yasal imkân bulunmamaktadır.
Daireler arasında bu konuda görüş birliğinin olmaması nedeniyle içtihatların
birleştirilmesi yoluna gidilmesinin uygun olacağı ..." şeklinde görüş bildirilmiştir.
8.Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Başkanlığının 22.09.2020 tarihli ve 73952838 - 2020/759
sayılı yazısı ile;
"...Davacı taraf dava dilekçesindeki talebi büsbütün değiştirebileceğine göre, o davayla
ilgili olmak, maddi vakıaları değiştirmemek ve kötü niyetli olmamak koşuluyla, tahkikat
bitinceye kadar önceki talebine, faiz, faizin türü, başlangıcı, manevi tazminat talebi gibi yeni
ve ek taleplerde bulunabileceği düşünülmektedir. Dairemizin ekte yer alan konuya ilişkin son
içtihatları da bu yöndedir.
Bununla birlikte Dairemizin Başkan ve bir kısım üyeleri kısmi ıslahta "müddeabihin
artırılabilmesi mümkün ise de çeşitlendirilmesinin mümkün olmadığı" görüşündedir.
Gerek Dairemiz içtihatları, gerekse diğer dairelerin içtihatları arasında konuya ilişkin
önemli görüş ayrılıkları bulunduğundan, bu farklılıkların içtihatların birleştirilmesi yoluyla
giderilmesinde yarar bulunduğu düşünülmektedir..." şeklinde görüş bildirilmiştir.
9.Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı
Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi Başkanlığının 30.10.2020 tarihli ve 50885836
-2020/735-335 sayılı yazısı ile;
"...Davacının ıslah dilekçesi ile açılan davadaki taleplerinin yanında dava dilekçesinde
dile getirilmeyen bir alacak kaleminin de hükme bağlanmasını istemiş olması halinde bu yeni
istem 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 119. ve devamı maddelerinde düzenlenen
dava açma prosedürüne ilişkin usuli şartları taşımaması nedeniyle ek dava olarak da
nitelendirilemez.
Dairemizin genel olarak uygulaması bu doğrultu da olup 2018/214 Esas ve 2018/6518
Karar sayılı ilam da ise farklı bir sonuca varılmıştır.
Daire kararları ve Hukuk Genel Kurulu kararları arasında içtihat farklılıkları
bulunduğundan içtihat farklılığının içtihatları birleştirme kararı ile giderilmesinin uygun
olacağı mütalaa edilmektedir..." şeklinde görüş bildirilmiştir.
10.Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı
Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi Başkanlığının 17.11.2020 tarihli ve 21317395
-2020/694 sayılı yazısı ile;
"...6100 sayılı HMK'nın 176 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan ıslah;
taraflardan birinin usule dair bir işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesine olanak tanıyan
bir yöntem olup, iddia ile savunmanın genişletilmesi yasağının istisnalarından biridir. Islah
müessesesi, dava değiştirme, başka deyişle iddia ve müdafaanın değiştirilmesi veya
genişletilmesi yasağını bertaraf eden bir imkân olmakla, bu suretle, aslında yasal itirazla
karşılaşabilecek olan herhangi bir taraf muamelesi, ıslah kurumunun yardımıyla artık bu
itirazı davet etmeksizin yapılabilmektedir. Kural olarak, dava açıldıktan sonra sebebinde,
delillerde ve diğer hususlarda usule dair işlemlerin ıslah yoluyla düzeltilmesi mümkün olduğu
gibi davanın konusunda da ıslah mümkündür. HMK'nın 176. maddesinde ıslahla kastedilen,
davaya konu edilen hususların genişletilmesi ve değiştirilmesidir. Dava konusu edilmeyen bir
şeyin kısmi ıslah yoluyla davaya ithaline ve davaya konu haline getirilmesine yasal açıdan
olanak bulunmamaktadır.
Dairemizin istikrar kazanmış ekte sunulan emsal içtihatlarında açıklandığı gibi dava
konusu edilmeyen bir şeyin kısmi ıslah yoluyla davaya ithaline ve davaya konu haline
getirilmesine yasal açıdan olanak bulunmadığı kabul edilmekte ise de emsal olarak sunulan
Yüksek 4. Hukuk Dairesi ve 9. Hukuk Dairesinin kararıyla içtihat aykırılığı bulunduğundan
içtihatların birleştirilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir..." şeklinde görüş bildirilmiştir.
11.Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı
Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesi Başkanlığının 17.12.2020 tarihli ve
12622234-436-54 sayılı yazısı ile;
"...Dairemizin yerleşik içtihatları ve halen devam eden uygulaması; “ıslahla
kastedilenin dava konusu edilen hususların genişletilmesi ya da değiştirilmesi olup, dava
konusu edilmeyen bir şeyin ıslah yolu ile davaya ithal edilerek dava konusu edilmesine olanak
bulanmadığı” şeklinde olup, bu konudaki kararlarımıza ait örnekler ektedir.
Dairemiz kararları ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararları aynı doğrultuda
olmakla beraber, farklı Daire uygulamaları dikkate alındığında bu konuda içtihatların
birleştirilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir...." şeklinde görüş bildirilmiştir.
12.Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı
Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi Başkanlığının 05.01.2021 tarihli ve
40297657-2021/5 sayılı yazısı ile;
"...HMK 176 ve devamı maddeleri hükümleri incelendiğinde dava konusu edilmeyen
bir şeyin kısmi ıslah yoluyla dava konusu haline getirilmesi yasal açıdan mümkün değildir.
Dairemiz HMK hükümlerine göre dava dilekçesinin (davanın aydınlanması)
açıklattırılması hususu dışında açıkladığımız yasal düzenlemeye göre dava konusu edilmeyen
bir şeyin kısmi ıslah yoluyla dava konusu haline getirilmeyeceği" yönünde içtihat
oluşturmuştur. İçtihatların birleştirilmesi yoluna gidilecek ise bu yönde içtihatların
birleştirilmesi..." [gerektiği] şeklinde görüş bildirilmiştir.
II. ÖN SORUN
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında;
içtihadı birleştirme konusunun "Hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan maddi
vakıa ve hukuki ilişki ile bağlantılı olmayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil
edilip edilemeyeceği" olarak belirlenmesi gerektiği ön sorun olarak ileri sürülmüş üçte ikiyi
aşan oy çokluğuyla ön sorun bulunmadığına karar verilerek işin esasının incelenmesine
geçilmiştir.
III. İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KONUSU İLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEME,
KAVRAM VE KURUMLAR
A. MEVZUAT
1. 6100 SAYILI HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK)
Yargılamaya Hâkim Olan İlkeler
Tasarruf ilkesi
MADDE 24- (1) Hâkim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın, kendiliğinden bir
davayı inceleyemez ve karara bağlayamaz.
(2) Kanunda açıkça belirtilmedikçe, hiç kimse kendi lehine olan davayı açmaya veya
hakkını talep etmeye zorlanamaz.
(3) Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri dava konusu hakkında, dava
açıldıktan sonra da tasarruf yetkisi devam eder.
Taraflarca getirilme ilkesi
MADDE 25- (1) Kanunda öngörülen istisnalar dışında, hâkim, iki taraftan birinin
söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve onları hatırlatabilecek
davranışlarda dahi bulunamaz.
(2) Kanunla belirtilen durumlar dışında, hâkim, kendiliğinden delil toplayamaz.
Taleple bağlılık ilkesi
MADDE 26- (1) Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya
başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.
(2) Hâkimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır.
Hukuki dinlenilme hakkı
MADDE 27- (1) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi
hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.
(2) Bu hak;
a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,
b) Açıklama ve ispat hakkını,
c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve
açık olarak gerekçelendirilmesini,
içerir.
Usul ekonomisi ilkesi
MADDE 30- (1) Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde
yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür.
Davaların yığılması
MADDE 110- (1) Davacı, aynı davalıya karşı olan, birbirinden bağımsız birden fazla
asli talebini, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir. Bunun için, birlikte dava edilen taleplerin
tamamının aynı yargı çeşidi içinde yer alması ve taleplerin tümü bakımından ortak yetkili bir
mahkemenin bulunması şarttır.
Ön İnceleme
Ön incelemenin kapsamı
MADDE 137- (1) Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır.
Mahkeme ön incelemede; dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam
olarak belirler, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması
için gereken işlemleri yapar, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları
sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder ve bu hususları tutanağa geçirir.
(2) Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve
tahkikat için duruşma günü verilemez.
Ön inceleme duruşması
MADDE 140- (1) Hâkim, ön inceleme duruşmasında, dava şartları ve ilk itirazlar
hakkında karar verebilmek için gerekli görürse tarafları dinler; daha sonra, tarafların iddia ve
savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder.
(2) Uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hâkim, tarafları sulh ve arabuluculuğun
esasları, süreci ve hukuki sonuçları hakkında aydınlatarak sulhe veya arabuluculuğa teşvik
eder; bu konuda sonuç alınacağı kanaatine varırsa, bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir
duruşma günü tayin eder.
(3) Ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk
faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları
hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın altı, duruşmada hazır
bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür.
(4) Ön inceleme tek duruşmada tamamlanır. Zorunlu olan hâllerde bir defaya mahsus
olmak üzere yeni bir duruşma günü tayin edilir.
(5) (Değişik:22/7/2020-7251/14 md.) 139 uncu madde uyarınca yapılan ihtara rağmen
dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli
açıklamayı yapmayan tarafın bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilir.
İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi
MADDE 141- (1) (Değişik:22/7/2020-7251/15 md.) Taraflar, cevaba cevap ve ikinci
cevap dilekçeleri ile serbestçe iddia veya savunmalarını genişletebilir yahut değiştirebilirler.
Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut
değiştirilemez.
(2) İddia ve savunmanın genişletilip değiştirilmesi konusunda ıslah ve karşı tarafın
açık muvafakati hükümleri saklıdır.
Tahkikat
Tahkikatın konusu
MADDE 143- (1) Tarafların davada ileri sürdükleri bütün iddia ve savunmalar birlikte
incelenir.
(2) Hâkim, muhakemeyi basitleştirmek veya kısaltmak için resen veya taraflardan
birinin talebi üzerine tahkikatın her aşamasında iddia veya savunmalardan birinin veya bir
kısmının diğerinden önce incelenmesine karar verebilir.
Islah ve Maddi Hataların Düzeltilmesi
Kapsamı ve sayısı
MADDE 176- (1) Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya
tamamen ıslah edebilir.
(2) Aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.
Islahın zamanı ve şekli
MADDE 177- (1) Islah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir.
(2) (Ek:22/7/2020-7251/18 md.) Yargıtayın bozma kararından veya bölge adliye
mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine gönderildiğinde, ilk
derece mahkemesinin tahkikata ilişkin bir işlem yapması hâlinde tahkikat sona erinceye kadar
da ıslah yapılabilir. Ancak bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durum ortadan
kaldırılamaz.
(3) Islah, sözlü veya yazılı olarak yapılabilir. Karşı taraf duruşmada hazır değilse veya
ıslah talebi duruşma dışında yapılıyorsa, bu yazılı talep veya tutanak örneği, haber vermek
amacıyla karşı tarafa bildirilir.
Islah sebebiyle ortaya çıkan yargılama giderleri ve karşı tarafın zararının
ödenmesi
MADDE 178- (1) Islah eden taraf, ıslah sebebiyle geçersiz hâle gelen işlemler için
yapılan yargılama giderleri ile karşı tarafın uğradığı ve uğrayabileceği zararları karşılamak
üzere hâkimin takdir edeceği teminatı, bir hafta içinde, mahkeme veznesine yatırmak
zorundadır. Aksi hâlde, ıslah yapılmamış sayılır.
(2) Karşı tarafın zararının kesin olarak tespit edilmesinden sonra, mahkeme veznesine
yatırılan miktar eksikse tamamlattırılır, fazla ise iade edilir.
Islahın etkisi
MADDE 179- (1) Islah, bunu yapan tarafın teşmil edeceği noktadan itibaren, bütün
usul işlemlerinin yapılmamış sayılması sonucunu doğurur.
(2) Ancak ikrar, tanık ifadeleri, bilirkişi rapor ve beyanları, keşif ve isticvap
tutanakları, yerine getirilmiş olan veya henüz yerine getirilmemiş olmakla beraber, karşı
tarafın yerine getireceğini ıslahtan önce bildirmiş olması koşuluyla, yeminin teklifi, reddi
veya iadesi ıslah ile geçersiz kılınamaz.
(3) Şu kadar ki, ıslahtan sonra yapılacak tahkikat sonucuna göre, bu işlemlerin göz
önünde tutulması gerekmiyorsa, bunlar da yapılmamış sayılır.
Davanın tamamen ıslahı
Benzer Kararlar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kısmi Islahla Yeni Talep Eklenmesi
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Yıllık Ücretli İzin
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Erken Tahliyede Anahtarın Notere Teslimi ve Islahla Yeni Talep
Tüm Medeni Usul Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
7589 Sayılı Kanun — Resmî Gazete, 31 Temmuz 2026
7589 Sayılı Kanun’un TBMM’deki Metni
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu
İlgili Hukuk Dalı
Medeni Usul Hukuku
Esas No
2021/8
Karar No
2026/1
Karar Tarihi
8 Mayıs 2026
Oy Durumu
Üçüncü görüşmede oy çokluğu
Resmî Kaynak
Resmî Gazete, 30.06.2026, Sayı 33296 (PDF)
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları