top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

MEDENİ USUL HUKUKU  ·  İÇTİHADI BİRLEŞTİRME

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu — Kısmen Islahla Yeni Talep Eklenmesi

 

2021/8 E., 2026/1 K. · 8 Mayıs 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 21 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, dava dilekçesinde bulunmayan bir talebin kısmen ıslahla davaya eklenemeyeceğine karar verdi. Kurul, mevcut talebin artırılması ile bağımsız yeni bir talebin ileri sürülmesini ayırdı. Yeni talebin davaya eklenmesini; ön incelemede belirlenen uyuşmazlık sınırları, karşı tarafın savunma hakkı, hukuki güvenlik ve makul sürede yargılanma yönünden değerlendirdi. Karar, 8 Mayıs 2026 tarihli üçüncü görüşmede oy çokluğuyla alındı.

 

Hukuki İlke

 

Dava dilekçesinde yer almayan bir talep kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemez. Mevcut talebin miktarının artırılması ile bağımsız yeni talebin eklenmesi ayrı meselelerdir.

 

Sonuç

 

Resmî hüküm fıkrası: “Hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemeyeceğine 08.05.2026 tarihinde yapılan üçüncü görüşmede oy çokluğu ile karar verilmiştir.”

 

Kararın Kapsamı

 

Kararın seçilebilir tam metni, 30 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’deki 39 sayfalık nüshadan aktarılmıştır. Hüküm fıkrası resmî nüshanın 39. sayfasındadır. Taranmış resmî nüshaya künyedeki PDF bağlantısından ulaşılabilir.

 

İlgili Mevzuat

 

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 30, 119/1-ğ, 140/3, 176, 179, 297/2
    Kararda anılan

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36
    Kararda anılan

  • Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi — m. 6
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Mevzuat Notu: Karardan sonraki kanun değişikliği. Karardan sonra, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 109. maddesine dördüncü fıkra eklendi. Alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir kez ve tahkikat sona erene kadar iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan artırılabilir; artırılan kısım için zamanaşımı da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Bu miktar artırımı düzenlemesi, karardaki bağımsız yeni talep ekleme meselesinden ayrılmalıdır. Aynı Kanun’un 19. maddesiyle kaldırılan 107. madde, geçici 1. maddenin onuncu fıkrası uyarınca daha önce açılmış davalarda uygulanmaya devam eder.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

30 Haziran 2026 SALI

Resmî Gazete

Sayı : 33296

YARGITAY KARARI

Yargıtay Başkanlığından:

YARGITAY

İÇTİHADI BİRLEŞTİRME

BÜYÜK GENEL KURULU

KARARI

ESAS NO : 2021/8

KARAR NO : 2026/ 1

KARAR TARİHİ : 08.05.2026

ÖZET: Hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talep kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemez.

I. GİRİŞ

A. İçtihatları Birleştirme Başvurusu

Yargıtay Birinci Başkanlığına sunulan 07.11.2019 tarihli dilekçe ile; hukuk

davalarında dava dilekçesinde talep edilmeyen bir alacak kaleminin, talebin veya istemin ıslah

ile talep edilip edilemeyeceği konusunda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 1. Hukuk Dairesi, 2.

Hukuk Dairesi, 3. Hukuk Dairesi, 11. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi,

(Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesi,

(Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi,

(Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi ve (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin kararları ile 4. Hukuk

Dairesi, 9. Hukuk Dairesi, 11. Hukuk Dairesi, (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi ve (Kapatılan)

21. Hukuk Dairesinin kararları arasında görüş ve uygulama farklılığı bulunduğu belirtilerek

ortaya çıkan görüş aykırılığının içtihatların birleştirilmesi yoluyla giderilmesi talebinde

bulunulmuştur.

B. İçtihatları Birleştirmenin Konusu

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 16.09.2021 tarihli ve 254 sayılı kararı ile; konu

ile ilgili olarak görüş aykırılığı bulunduğu ve farklı uygulamaların sürdürüldüğü sonucuna

varıldığından aykırılığın İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunca giderilmesi

gerektiğine ve raportör üye görevlendirilmesine karar verilmiştir.

İçtihadı Birleştirmenin konusu Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 19.01.2026

tarihli ve 9 sayılı kararı ile;

"Hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah

yoluyla davaya dâhil edilip edilemeyeceği" olarak belirlenmiştir.

C. Görüş Aykırılığının Giderilmesi İstemine Konu Kararlar

1.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararları

-29.06.2011 tarihli ve 2011/1-364 Esas, 2011/453 Karar

-15.06.2016 tarihli ve 2014/4-1193 Esas, 2016/800 Karar

-15.02.2017 tarihli ve 2015/7-917 Esas, 2017/265 Karar


2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Kararları

-25.04.2018 tarihli ve 2017/1657 Esas, 2018/9469 Karar

-20.06.2018 tarihli ve 2018/249 Esas, 2018/11336 Karar

-27.06.2018 tarihli ve 2015/13471 Esas, 2018/11565 Karar

-12.11.2018 tarihli ve 2018/4576 Esas, 2018/14351 Karar

3. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararları

-21.03.2016 tarihli ve 2016/4434 Esas, 2016/5409 Karar

-18.04.2016 tarihli ve 2015/20046 Esas, 2016/7837 Karar

-03.05.2016 tarihli ve 2015/21783 Esas, 2016/8833 Karar

-19.12.2017 tarihli ve 2016/6290 Esas, 2017/14824 Karar

4. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Kararları

-01.10.2018 tarihli ve 2016/21272 Esas 2018/9316 Karar

-30.10.2018 tarihli ve 2017/166 Esas 2018/10749 Karar

-14.01.2019 tarihli ve 2018/7705 Esas 2019/25 Karar

-16.04.2019 tarihli ve 2019/1658 Esas, 2019/3420 Karar

5. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi Kararları

-14.03.2013 tarihli ve 2012/5120 Esas 2013/4672 Karar

6. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Kararları

-04.04.2019 tarihli ve 2016/21071 Esas 2019/7826 Karar

-13 05.2019 tarihli ve 2016/1708 Esas, 2019/10619 Karar

-16.05.2019 tarihli ve 2016/1479 Esas, 2019/11319 Karar

-24 06.2019 tarihli ve 2016/4901 Esas, 2019/13972 Karar

7. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Kararları

-16.06.2016 tarihli ve 2015/12759 Esas, 2016/6702 Karar

-12.03.2018 tarihli ve 2016/9097 Esas, 2018/1862 Karar

-07.02.2019 tarihli ve 2017/1428 Esas, 2019/969 Karar

8. Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi Kararları

-20.02.2017 tarihli ve 2015/16658 Esas, 2017/2065 Karar


-26.06.2018 tarihli ve 2015/41964 Esas, 2018/7262 Karar

-08.10.2018 tarihli ve 2016/108 Esas, 2018/9096 Karar

9. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi Kararları

-19.04.2017 tarihli ve 2016/18980 Esas, 2017/3241 Karar

- 09.10.2018 tarihli ve 2018/214 Esas, 2018/6518 Karar

- 29.05.2019 tarihli ve 2018/5804 Esas, 2019/4900 Karar

10. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi Kararları

- 27.06.2016 tarihli ve 2016/1804 Esas, 2016/3680 Karar

-14.09.2017 tarihli ve 2017/740 Esas, 2017/2980 Karar,

-18.01.2018 tarihli ve 2017/1428 Esas, 2018/89 Karar

11. Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesi Kararları

-26.12.2018 tarihli ve 2018/1077Esas, 2018/8336 Karar

-28.01.2019 tarihli ve 2016/4308 Esas, 2019/329 Karar

-05.04.2019 tarihli ve 2016/4082 Esas, 2019/1423 Karar

-02.05.2019 tarihli ve 2016/4866 Esas, 2019/3293 Karar

12. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi Kararları

-16.07.2018 tarihli ve 2015/13133 Esas, 2018/7216 Karar

-18.03.2019 tarihli ve 2016/8113 Esas, 2019/3077 Karar

-06.05.2019 tarihli 2016/12622 Esas, 2019/5488 Karar

-24.06.2019 tarihli ve 2016/18576 Esas, 2019/7833 Karar

13.Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi Kararları

-25.05.2017 tarihli ve 2016/18777 Esas, 2017/4176 Karar

-17.05.2018 tarihli ve 2016/11215 Esas, 2018/2790 Karar

14.Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi Kararları

-22.09.2014 tarihli ve 2014/9885 Esas, 2014/18111 Karar

-15.06.2017 tarihli ve 2017/2606 Esas, 2017/5541 Karar

-26.09.2017 tarihli ve 2016/4222 Esas, 2017/6873 Karar

-21.11.2017 tarihli ve 2016/9596 Esas, 2017/9558 Karar


-23.01.2019 tarihli ve 2018/871 Esas, 2019/404 Karar

-18.06.2019 tarihli ve 2018/2847 Esas, 2019/4506 Karar,

15.Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi Kararları

-13.03.2018 tarihli ve 2017/18607 Esas, 2018/6482 Karar

-20.02.2019 tarihli ve 2017/20163 Esas, 2019/3790 Karar

-13.05.2019 tarihli ve 2017/21984 Esas, 2019/10500 Karar

16.Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi Kararları

-19.03.2019 tarihli ve 2016/4371 Esas, 2019/1061 Karar

-08.05.2019 tarihli ve 2016/4754 Esas, 2019/1824 Karar

D. Dairelerin Görüş Özetleri

İçtihatların birleştirilmesi talebinin ön değerlendirmesi aşamasında kararları arasında

içtihat aykırılığı bulunan Hukuk Genel Kurulu ile Özel Dairelerin görüşlerine başvurulmuştur.

1. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun Görüş Yazısı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Başkanlığının 04.03.2021 tarihli ve 35613334 -

2020/153-26 sayılı yazısı ile;

"...Islah, karşı tarafın onayına ve yargıcın kararına bağlı olmaksızın bir tarafın usule

ilişkin yaptığı işlemleri, gerekli giderleri vermek koşuluyla yasada belirtilen süre içerisinde

yöntemine uygun biçimde tamamen veya kısmen düzeltilmesini sağlayan hukuksal bir

işlemdir. Eş söyleyişle ıslah, iyi niyetli tarafın davayı açtıktan veya kendisine karşı bir dava

açıldıktan sonra öğrendiği olgularla ilgili yanlışlıklarını düzeltmesine, eksiklikleri

tamamlamasına, bu çerçevede yeni deliller sunabilmesine olanak sağlayan bir kurumdur

(YİBK'nın 04.02.1948 tarih ve 1944/10 E., 1948/3 K.).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun konu ile ilgili kararları ekte sunulmuştur.

Özellikle aynı hukuki ilişkiden kaynaklanan ve birden fazla alacak kalemi içeren

alacak davalarında (iş ilişkisi gibi) alacak kalemlerinden birinin daha sonra ortaya çıkması

veya öğrenilmesi hâlinde bu eksikliğin ıslah yolu ile tamamlanabileceği ve bunun usul

ekonomisine uygun olduğu düşünülebilir. Ancak konu tartışmalı olup, Hukuk Genel Kurulu

ile Yargıtay Hukuk Daireleri kararları arasında içtihat farklılığı çok açık şekilde

görüldüğünden içtihatların birleştirilmesi gerektiği düşünülmektedir... " şeklinde görüş

bildirilmiştir.

2.Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Başkanlığının 28.11.2019 tarihli ve 12744748/2019-1053

sayılı yazısı ile;

"...Uygulamada Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Dairelerin büyük çoğunlukla

kararında "... Dava konusu edilmeyen bir şeyin ıslah yoluyla davaya ithaline ve dava konusu

haline getirilmesine yasal açıdan olanak bulunmamaktadır." ilkesi benimsenmiştir. Yargıtay

1. Hukuk Dairesinin içtihatlarında farklılık yoktur. Yargıtayın diğer dairelerinde az da olsa

farklı uygulamalarına rastlanmıştır. Dairemizde bu konuda görüşbirliği yoktur. Bir kısım


üyeler hiç bir şekilde ıslahla yeni bir talep ekleyemeyeceğini savunurken, Sayın Başkan ve bir

kısım üyeler tam ıslah ile bunun mümkün olacağı görüşündedir.

Sonuç itibarıyla; talep konusunda ıslahın tamamen veya kısmen olması hususları da

gözetilerek içtihatların birleştirilmesi yoluna gidilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir..."

şeklinde görüş bildirilmiştir.

3.Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Başkanlığının 17.12.2019 tarihli ve 87891583/2019/1113

sayılı yazısı ile;

"...Dairemizin 2018 yılına kadar dava dilekçesinde talep edilmeyen bir alacak

kaleminin ıslahla istenemeyeceği yönünde istikrarlı şekilde kararlar vermiş olup, 2018

yılından itibaren ise dava dilekçesinde talep edilmeyen alacak kaleminin tam ıslahla

istenebileceği yönünde oybirliği ile kararlar vermektedir. Uygulamada Yargıtay Hukuk Genel

Kurulu ve Daireler arasında bu hususta verilen kararlar arasında farklılıklar bulunduğu

anlaşılmaktadır.

Bu sebeple talep konusunda ıslahın tamamen veya kısmen olması hususu da

gözetilerek içtihatların birleştirilmesi yoluna gidilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir..."

şeklinde görüş bildirilmiştir.

4.Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Başkanlığının 24.02.2020 tarihli ve 92489857- 2020/182-

74 sayılı yazısı ile;

"...Dairemizin konuya ilişkin yerleşik içtihatları; 6100 sayılı HMK'nın 26. maddesi ve

aynı Kanun'un 176. ve devamı maddeleri kapsamında, ıslahla kastedilenin dava konusu edilen

hususların genişletilmesi veya değiştirilmesi olduğu, dava konusu edilmeyen bir istemin dava

kapsamına alınamayacağı ve ıslahla dava konusu haline getirilmesine yasal açıdan olanak

bulunmadığı, dolayısıyla dava dilekçesinde talep edilmeyen bir alacağın ıslah dilekçesi ile

istenilmesinin mümkün olmadığı yönündedir. Dairemizce bu konuda verilen kararlar ekte

gönderilmiştir.

Dairemizce; Daireler arasında bu konuda görüş birliğinin bulunmaması nedeni ile

görüş istenilen bu konuda içtihadı birleştirmenin gerekli olduğu düşünülmektedir..." şeklinde

görüş bildirilmiştir.

5.Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi Başkanlığının 29.06.2020 tarihli ve 88925992 - 2020/416-

157 sayılı yazısı ile;

"...Dairemiz, 27/05/2008 tarihli ve 2007/9135 Esas, 2008/7169 K. sayılı ilamında; "

HUMK'nun 87/son cümle uyarınca ıslah yolu ile müddeabihin arttırılamayacağı hükmünün

Anayasa Mahkemesi tarafından iptalinden sonra, davacı tarafın ıslah dilekçesi ile ek davaya

konu olabilecek istemlerini aynı davada ıslah yoluyla istemesine olanak tanınmıştır. Islah

istemi, yeni bir dava olup somut olay itibarıyla davacı taraf harcını yatırmak suretiyle ıslah

dilekçesi ile yeni bir dava açarak manevi zararının da hüküm altına alınmasını istemiştir. Şu

durumda davacıların manevi tazminat isteminde bulunmadıkları ve usulünce açılmış dava

bulunmadığından söz edilemez. Mahkemece davacıların manevi tazminat istemlerinin varlığı

kabul edilerek, yapılacak araştırma sonucunda bu kalem istemlerinin de belirlenerek hüküm


altına alınması gerekir..." şeklinde gerekçe ile talep sonucuna ıslah yoluyla ek taleplerin

yapılabileceği kabul edilmiş[tir].

Ancak, bir kısım kararlarında ise; dava dilekçesinde talep edilmeyen bir zarar

kaleminin ıslah yoluyla da olsa davaya dâhil edilemeyeceği, asıl davanın yanında yeni bir

davanın aynı dava içerisinde görülmesine yasal olanak bulunmadığı kabul edilmiştir.

Dairemizde yapılan değerlendirme sonucunda; dava konusu değişikliği, istem

sonucunun tamamen değiştirilmesi şeklinde olabileceği gibi, istem sonucuna yeni bir talep

eklenmesi şeklinde de olabileceği; asıl dava dilekçesinde birlikte talep imkânı varken

unutulması yahut başka bir gerekçe ile dava edilmemiş olması dikkate alınmaksızın, usulüne

uygun ıslah dilekçesi ile harcı da yatırılmak suretiyle ek taleplerin (dava) asıl dava ile birlikte

hüküm altına alınmasının istenebileceği sonucuna varılmıştır.

Gerek Dairemiz kararları arasındaki çelişki gerekse Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve

Yargıtayın diğer Dairelerinin farklı uygulamaları dikkate alındığında bu konuda içtihadı

birleştirme yoluna gidilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir...." şeklinde görüş

bildirilmiştir.

6.Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Başkanlığının 13.07.2020 tarihli ve 15802185 - 2020/90-

190 sayılı yazısı ile;

"...Dairemiz görev alanında olan işçilik alacakları ve tazminatlar genel olarak,

HMK'nın 110. maddesi kapsamında davaların yığılması şeklinde talep konusu yapılmaktadır.

Hemen her iş davasında; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma

ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi işçilik alacakları talep

edilmektedir. Ücretin ekleri devreye girdiğinde çok daha fazla sayıda alacak kalemi talep

edilebilmektedir.

Bazen dava dilekçesinde vakıalar açıklandığı ve hukuki sebepler gösterildiği halde bir

alacak kalemi unutulmakta ve buna rağmen bilirkişi hesaplama yaptığında ıslah yoluyla diğer

alacak kalemlerinde miktar arttırıldığında dava dilekçesinde talep edilmeyen alacak için de

istekte bulunulabilmekte ve harç yatırılmaktadır.

Islah, hatalı şekilde yapılan usul işleminin düzeltilmesi anlamına geldiğinden, dava

dilekçesinde talep edilmeyen bir alacağın ıslah yoluyla istenmesine bir engelin bulunmadığı

kabul edilmelidir. Zira kanunda böyle bir husus açıkça yasaklanmamış ve ıslah yoluyla

davanın taraflarından her birine birer defa yaptıkları hataları düzeltme imkânı tanınmıştır.

Islah yoluyla dava konusu miktarların arttırılmasını yasaklayan kuralın (HUMK

87/son) Anayasa Mahkemesi tarafından iptalinden sonra ıslah yoluyla dava konusu

miktarların arttırılması mümkün hale gelmiş ve Yargıtay uygulaması ile arttırılan miktarlar

bakımından kısmî dava yerine talep artışı tarihinden itibaren faiz yürütülmeye başlanmıştır.

Yine miktar itibarıyla artış yapılan kısım yönünden zamanaşımı definin yasal süresi içinde

ileri sürülmesi imkânı tanınmıştır. Bu haliyle ek davaya konu olabilecek taleplerin ıslah

yoluyla yargılamaya getirilmesi sağlanmış, ek davaya karşı ileri sürülebilecek tüm hususlar

imkân dâhilinde sayılmış ve bu yöntemle usul ekonomisi sağlanmıştır. Çok sayıda yeni dava

bu uygulama ile önlenmiş ve devam eden yargılama içinde ek talepler bakımından da

uyuşmazlığın çözümü imkânı getirilmiştir.


Kaldı ki, ıslahın kötüniyetli olarak ve davayı uzatma amaçlı yapılması halinde ise

kanun koyucu hâkime ıslahı dikkate almadan karar verebilme imkânı tanımıştır.

İş yargılamasında sıkça karşımıza çıkan bu uygulama dava dilekçesinde unutulan bir

alacak kaleminin sonradan yeni bir dava ile istenmesi yerine, aynı delillerle ispatı mümkün

olduğu üzere açılmış bulunan davada ıslah yoluyla ileri sürülmesi usul ekonomisi ve işçinin

korunması ilkesine son derece uygundur.

İlk kez ıslah yoluyla talep edilen alacak kalemi bakımından davalı tarafın her türlü defi

ve itiraz hakkını kullanması mümkün olup, davalı açısından da herhangi bir hak kaybı ortaya

çıkmayacaktır. Islahla talep edilen alacak kalemi bakımından faiz başlangıcı, -daha önce bir

temerrüt söz konusu değilse- talep tarihi olarak dikkate alınacaktır.

Yukarıda sözü edilen mevzuatın genel mantığı ve ıslah dilekçesinde ek bir talebin

getirilmesinin yasaklanmamış olması karşısında; nasıl ki miktar yönünden talep artışı

yapılabiliyorsa, yeni bir tazminat ve alacak kaleminin ilk kez ıslah dilekçesinde istenmesinin

usul ekonomisine katkı sağladığı sonucuna varılmaktadır.

Dairemizin istikrarlı uygulamasına göre, ıslah dilekçesinde açıkça talep edilmek ve

harcı yatırılmak kaydıyla dava dilekçesinde sözü edilmeyen bir alacak kalemi istenebilmekte

ve yargılamanın uzamasına neden olan sorunların bir kısmı bu yolla çözümlenmektedir.

Sonuç: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi uygulaması Dairemiz ile aynı doğrultuda olup,

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yargıtay 14. Hukuk Dairesi ve

Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin zaman zaman verdiği kararlar ıslah ile ek bir talebin

dinlenebileceği yönündedir. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ile Yargıtayın diğer Hukuk

Daireleri uygulamalarına göre dava dilekçesinde talep edilmeyen bir alacağın ıslah yoluyla da

yargılamaya getirilmesi mümkün görülmemektedir.

Açıkladığımız nedenlerle aralarında Dairemizin de bulunduğu Yargıtay Hukuk

Daireleri kararları arasında içtihat farklılığı bulunduğundan, içtihatların giderilmesi

gerektiği..." şeklinde görüş bildirilmiştir.

7.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi Başkanlığının 19.02.2021 tarihli ve 29973121- 2021/151-

81 sayılı yazısı ile;

"...Islah kurumu, HMK md. 176-182 hükümlerinde düzenlenmiştir. HMK md.

176/1’de, tarafların evvelce yapmış oldukları usul işlemlerini tamamen veya kısmen ıslah

edebilecekleri düzenlenmiştir. Maddeye göre ıslah yapabilmek için; taraflarca yapılmış bir

usul işlemi bulunmalı ve bu işlemde tamamen veya kısmen düzeltilecek bir hata veya eksiklik

bulunmalıdır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 176. ve devamı hükümleri dikkate

alındığında, ıslahla kastedilenin; dava konusu edilen hususların genişletilmesi ve

değiştirilmesi imkânı olup, dolayısıyla dava konusu edilmeyen bir şeyin ıslah yoluyla davaya

dâhil edilerek dava konusu haline getirilmesine yasal imkân bulunmamaktadır.

Daireler arasında bu konuda görüş birliğinin olmaması nedeniyle içtihatların

birleştirilmesi yoluna gidilmesinin uygun olacağı ..." şeklinde görüş bildirilmiştir.


8.Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Başkanlığının 22.09.2020 tarihli ve 73952838 - 2020/759

sayılı yazısı ile;

"...Davacı taraf dava dilekçesindeki talebi büsbütün değiştirebileceğine göre, o davayla

ilgili olmak, maddi vakıaları değiştirmemek ve kötü niyetli olmamak koşuluyla, tahkikat

bitinceye kadar önceki talebine, faiz, faizin türü, başlangıcı, manevi tazminat talebi gibi yeni

ve ek taleplerde bulunabileceği düşünülmektedir. Dairemizin ekte yer alan konuya ilişkin son

içtihatları da bu yöndedir.

Bununla birlikte Dairemizin Başkan ve bir kısım üyeleri kısmi ıslahta "müddeabihin

artırılabilmesi mümkün ise de çeşitlendirilmesinin mümkün olmadığı" görüşündedir.

Gerek Dairemiz içtihatları, gerekse diğer dairelerin içtihatları arasında konuya ilişkin

önemli görüş ayrılıkları bulunduğundan, bu farklılıkların içtihatların birleştirilmesi yoluyla

giderilmesinde yarar bulunduğu düşünülmektedir..." şeklinde görüş bildirilmiştir.

9.Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı

Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi Başkanlığının 30.10.2020 tarihli ve 50885836

-2020/735-335 sayılı yazısı ile;

"...Davacının ıslah dilekçesi ile açılan davadaki taleplerinin yanında dava dilekçesinde

dile getirilmeyen bir alacak kaleminin de hükme bağlanmasını istemiş olması halinde bu yeni

istem 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 119. ve devamı maddelerinde düzenlenen

dava açma prosedürüne ilişkin usuli şartları taşımaması nedeniyle ek dava olarak da

nitelendirilemez.

Dairemizin genel olarak uygulaması bu doğrultu da olup 2018/214 Esas ve 2018/6518

Karar sayılı ilam da ise farklı bir sonuca varılmıştır.

Daire kararları ve Hukuk Genel Kurulu kararları arasında içtihat farklılıkları

bulunduğundan içtihat farklılığının içtihatları birleştirme kararı ile giderilmesinin uygun

olacağı mütalaa edilmektedir..." şeklinde görüş bildirilmiştir.

10.Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı

Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi Başkanlığının 17.11.2020 tarihli ve 21317395

-2020/694 sayılı yazısı ile;

"...6100 sayılı HMK'nın 176 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan ıslah;

taraflardan birinin usule dair bir işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesine olanak tanıyan

bir yöntem olup, iddia ile savunmanın genişletilmesi yasağının istisnalarından biridir. Islah

müessesesi, dava değiştirme, başka deyişle iddia ve müdafaanın değiştirilmesi veya

genişletilmesi yasağını bertaraf eden bir imkân olmakla, bu suretle, aslında yasal itirazla

karşılaşabilecek olan herhangi bir taraf muamelesi, ıslah kurumunun yardımıyla artık bu

itirazı davet etmeksizin yapılabilmektedir. Kural olarak, dava açıldıktan sonra sebebinde,

delillerde ve diğer hususlarda usule dair işlemlerin ıslah yoluyla düzeltilmesi mümkün olduğu

gibi davanın konusunda da ıslah mümkündür. HMK'nın 176. maddesinde ıslahla kastedilen,

davaya konu edilen hususların genişletilmesi ve değiştirilmesidir. Dava konusu edilmeyen bir

şeyin kısmi ıslah yoluyla davaya ithaline ve davaya konu haline getirilmesine yasal açıdan

olanak bulunmamaktadır.


Dairemizin istikrar kazanmış ekte sunulan emsal içtihatlarında açıklandığı gibi dava

konusu edilmeyen bir şeyin kısmi ıslah yoluyla davaya ithaline ve davaya konu haline

getirilmesine yasal açıdan olanak bulunmadığı kabul edilmekte ise de emsal olarak sunulan

Yüksek 4. Hukuk Dairesi ve 9. Hukuk Dairesinin kararıyla içtihat aykırılığı bulunduğundan

içtihatların birleştirilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir..." şeklinde görüş bildirilmiştir.

11.Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı

Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesi Başkanlığının 17.12.2020 tarihli ve

12622234-436-54 sayılı yazısı ile;

"...Dairemizin yerleşik içtihatları ve halen devam eden uygulaması; “ıslahla

kastedilenin dava konusu edilen hususların genişletilmesi ya da değiştirilmesi olup, dava

konusu edilmeyen bir şeyin ıslah yolu ile davaya ithal edilerek dava konusu edilmesine olanak

bulanmadığı” şeklinde olup, bu konudaki kararlarımıza ait örnekler ektedir.

Dairemiz kararları ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararları aynı doğrultuda

olmakla beraber, farklı Daire uygulamaları dikkate alındığında bu konuda içtihatların

birleştirilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir...." şeklinde görüş bildirilmiştir.

12.Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin Görüş Yazısı

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi Başkanlığının 05.01.2021 tarihli ve

40297657-2021/5 sayılı yazısı ile;

"...HMK 176 ve devamı maddeleri hükümleri incelendiğinde dava konusu edilmeyen

bir şeyin kısmi ıslah yoluyla dava konusu haline getirilmesi yasal açıdan mümkün değildir.

Dairemiz HMK hükümlerine göre dava dilekçesinin (davanın aydınlanması)

açıklattırılması hususu dışında açıkladığımız yasal düzenlemeye göre dava konusu edilmeyen

bir şeyin kısmi ıslah yoluyla dava konusu haline getirilmeyeceği" yönünde içtihat

oluşturmuştur. İçtihatların birleştirilmesi yoluna gidilecek ise bu yönde içtihatların

birleştirilmesi..." [gerektiği] şeklinde görüş bildirilmiştir.

II. ÖN SORUN

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında;

içtihadı birleştirme konusunun "Hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan maddi

vakıa ve hukuki ilişki ile bağlantılı olmayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil

edilip edilemeyeceği" olarak belirlenmesi gerektiği ön sorun olarak ileri sürülmüş üçte ikiyi

aşan oy çokluğuyla ön sorun bulunmadığına karar verilerek işin esasının incelenmesine

geçilmiştir.

III. İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KONUSU İLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEME,

KAVRAM VE KURUMLAR

A. MEVZUAT

1. 6100 SAYILI HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK)

Yargılamaya Hâkim Olan İlkeler

Tasarruf ilkesi

MADDE 24- (1) Hâkim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın, kendiliğinden bir

davayı inceleyemez ve karara bağlayamaz.

(2) Kanunda açıkça belirtilmedikçe, hiç kimse kendi lehine olan davayı açmaya veya

hakkını talep etmeye zorlanamaz.


(3) Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri dava konusu hakkında, dava

açıldıktan sonra da tasarruf yetkisi devam eder.

Taraflarca getirilme ilkesi

MADDE 25- (1) Kanunda öngörülen istisnalar dışında, hâkim, iki taraftan birinin

söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve onları hatırlatabilecek

davranışlarda dahi bulunamaz.

(2) Kanunla belirtilen durumlar dışında, hâkim, kendiliğinden delil toplayamaz.

Taleple bağlılık ilkesi

MADDE 26- (1) Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya

başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.

(2) Hâkimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır.

Hukuki dinlenilme hakkı

MADDE 27- (1) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi

hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.

(2) Bu hak;

a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,

b) Açıklama ve ispat hakkını,

c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve

açık olarak gerekçelendirilmesini,

içerir.

Usul ekonomisi ilkesi

MADDE 30- (1) Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde

yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür.

Davaların yığılması

MADDE 110- (1) Davacı, aynı davalıya karşı olan, birbirinden bağımsız birden fazla

asli talebini, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir. Bunun için, birlikte dava edilen taleplerin

tamamının aynı yargı çeşidi içinde yer alması ve taleplerin tümü bakımından ortak yetkili bir

mahkemenin bulunması şarttır.

Ön İnceleme

Ön incelemenin kapsamı

MADDE 137- (1) Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır.

Mahkeme ön incelemede; dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam

olarak belirler, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması

için gereken işlemleri yapar, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları

sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder ve bu hususları tutanağa geçirir.

(2) Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve

tahkikat için duruşma günü verilemez.

Ön inceleme duruşması

MADDE 140- (1) Hâkim, ön inceleme duruşmasında, dava şartları ve ilk itirazlar

hakkında karar verebilmek için gerekli görürse tarafları dinler; daha sonra, tarafların iddia ve

savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder.


(2) Uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hâkim, tarafları sulh ve arabuluculuğun

esasları, süreci ve hukuki sonuçları hakkında aydınlatarak sulhe veya arabuluculuğa teşvik

eder; bu konuda sonuç alınacağı kanaatine varırsa, bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir

duruşma günü tayin eder.

(3) Ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk

faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları

hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın altı, duruşmada hazır

bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür.

(4) Ön inceleme tek duruşmada tamamlanır. Zorunlu olan hâllerde bir defaya mahsus

olmak üzere yeni bir duruşma günü tayin edilir.

(5) (Değişik:22/7/2020-7251/14 md.) 139 uncu madde uyarınca yapılan ihtara rağmen

dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli

açıklamayı yapmayan tarafın bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilir.

İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi

MADDE 141- (1) (Değişik:22/7/2020-7251/15 md.) Taraflar, cevaba cevap ve ikinci

cevap dilekçeleri ile serbestçe iddia veya savunmalarını genişletebilir yahut değiştirebilirler.

Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut

değiştirilemez.

(2) İddia ve savunmanın genişletilip değiştirilmesi konusunda ıslah ve karşı tarafın

açık muvafakati hükümleri saklıdır.

Tahkikat

Tahkikatın konusu

MADDE 143- (1) Tarafların davada ileri sürdükleri bütün iddia ve savunmalar birlikte

incelenir.

(2) Hâkim, muhakemeyi basitleştirmek veya kısaltmak için resen veya taraflardan

birinin talebi üzerine tahkikatın her aşamasında iddia veya savunmalardan birinin veya bir

kısmının diğerinden önce incelenmesine karar verebilir.

Islah ve Maddi Hataların Düzeltilmesi

Kapsamı ve sayısı

MADDE 176- (1) Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya

tamamen ıslah edebilir.

(2) Aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.

Islahın zamanı ve şekli

MADDE 177- (1) Islah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir.

(2) (Ek:22/7/2020-7251/18 md.) Yargıtayın bozma kararından veya bölge adliye

mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine gönderildiğinde, ilk

derece mahkemesinin tahkikata ilişkin bir işlem yapması hâlinde tahkikat sona erinceye kadar

da ıslah yapılabilir. Ancak bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durum ortadan

kaldırılamaz.

(3) Islah, sözlü veya yazılı olarak yapılabilir. Karşı taraf duruşmada hazır değilse veya

ıslah talebi duruşma dışında yapılıyorsa, bu yazılı talep veya tutanak örneği, haber vermek

amacıyla karşı tarafa bildirilir.


Islah sebebiyle ortaya çıkan yargılama giderleri ve karşı tarafın zararının

ödenmesi

MADDE 178- (1) Islah eden taraf, ıslah sebebiyle geçersiz hâle gelen işlemler için

yapılan yargılama giderleri ile karşı tarafın uğradığı ve uğrayabileceği zararları karşılamak

üzere hâkimin takdir edeceği teminatı, bir hafta içinde, mahkeme veznesine yatırmak

zorundadır. Aksi hâlde, ıslah yapılmamış sayılır.

(2) Karşı tarafın zararının kesin olarak tespit edilmesinden sonra, mahkeme veznesine

yatırılan miktar eksikse tamamlattırılır, fazla ise iade edilir.

Islahın etkisi

MADDE 179- (1) Islah, bunu yapan tarafın teşmil edeceği noktadan itibaren, bütün

usul işlemlerinin yapılmamış sayılması sonucunu doğurur.

(2) Ancak ikrar, tanık ifadeleri, bilirkişi rapor ve beyanları, keşif ve isticvap

tutanakları, yerine getirilmiş olan veya henüz yerine getirilmemiş olmakla beraber, karşı

tarafın yerine getireceğini ıslahtan önce bildirmiş olması koşuluyla, yeminin teklifi, reddi

veya iadesi ıslah ile geçersiz kılınamaz.

(3) Şu kadar ki, ıslahtan sonra yapılacak tahkikat sonucuna göre, bu işlemlerin göz

önünde tutulması gerekmiyorsa, bunlar da yapılmamış sayılır.

Davanın tamamen ıslahı


 

Benzer Kararlar

 

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kısmi Islahla Yeni Talep Eklenmesi

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Yıllık Ücretli İzin

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Erken Tahliyede Anahtarın Notere Teslimi ve Islahla Yeni Talep

Tüm Medeni Usul Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

7589 Sayılı Kanun — Resmî Gazete, 31 Temmuz 2026

7589 Sayılı Kanun’un TBMM’deki Metni

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu

 

İlgili Hukuk Dalı

Medeni Usul Hukuku

 

Esas No

2021/8

 

Karar No

2026/1

 

Karar Tarihi

8 Mayıs 2026

 

Oy Durumu

Üçüncü görüşmede oy çokluğu

 

Resmî Kaynak

Resmî Gazete, 30.06.2026, Sayı 33296 (PDF)

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page