top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  AİLE HUKUKU  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Şiddetten Korunma Tedbirinde Ortak Konutun Tahsisi İstemi

 

B. No: 2014/12009 · 26 Ekim 2016

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Şiddet gördüğünü ileri süren başvurucu için aile mahkemesi yaklaşmama ve rahatsız etmeme tedbirlerine hızla karar verdi. Başvurucu, itiraz üzerine ortak konutun kendisine tahsisini de istedi. Anayasa Mahkemesi, eşin başka bir şehre taşındığını ve boşalan konuta yerleşmeye engel bulunduğunun ileri sürülmediğini dikkate aldı. Sağlanan tedbirleri ve gerektiğinde konuta ilişkin haklar için başvurulabilecek hukuk yollarını değerlendirdi. Somut olayda koruma yükümlülüğünün yerine getirilmediği şikâyetini kabul etmedi.

 

Hukuki İlke

 

Şiddetten korunma tedbirinin yeterliliği somut risk, tedbirin uygulanabilirliği ve kararın süratiyle birlikte değerlendirilir. Ortak konutun tahsisi istemi de aynı olayın koruma ihtiyacına göre incelenir.

 

Sonuç

 

Maddi ve manevi varlığın korunması, özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığına ilişkin şikâyetler açıkça dayanaktan yoksun bulunarak kabul edilemez sayıldı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 17, 20, 21
    Kararda anılan

  • 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun — m. 1, 5
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2014/12009)


 


Karar Tarihi: 26/10/2016


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


 


Başkan


:


Burhan ÜSTÜN


Üyeler


:


Nuri NECİPOĞLU


 


 


Hicabi DURSUN


 


 


Rıdvan GÜLEÇ


 


 


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Raportör


:


Şermin BİRTANE


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


 


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, 8/3/2012 tarihli ve 6284


sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Hakkında Kanun


uyarınca başvurucu ve çocuğuna müşterek konutun tahsis edilmemesi nedeniyle


aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 15/7/2014 tarihinde İstanbul


9. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin


idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına


engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.


3. Birinci Bölümün Üçüncü Komisyonunca 31/3/2015


tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından


yapılmasına karar verilmiştir.


4. Başvurunun bir örneği bilgi için 25/3/2016tarihinde Adalet


Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık


tarafından görüş bildirilmemiştir.


III. OLAY VE OLGULAR


A. Olaylar


5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili


olaylar özetle şöyledir:


6. Başvurucu, evli ve bir çocuk annesi olup İstanbul'da doktor


olarak görev yapmaktadır.


7. Başvurucu, Kartal Asayiş Büro Amirliğine başvurarak 6284


sayılı Kanun kapsamında tedbir talep etmiştir. Başvurucu, kolluk görevlilerine


verdiği ifadede hastalandığı için bir süre çocuğuyla birlikte annesinin evinde


kaldığını, çocuğunun iyileşmesinden sonra evine gittiğinde eşi tarafından eve


girmesine müsaade edilmediğini, kapının kilidinin değiştirilmiş olduğunu


belirtmiştir. Başvurucu, fiziksel şiddet görmediğini beyan etmiştir.


8. Belirtilen evrakın ilgili kolluk birimince yetkili mahkemeye


iletilmesi üzerine İstanbul Aile Mahkemesinin kararı ile altı ay süreyle


geçerli olmak üzere tedbir talebinin kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme karar


gerekçesinde, önleyici ve koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddet


uygulandığına dair delil aranmayacağı ve kararın geciktirilmeksizin verilmesi


gerektiği ilkeleri uyarınca talebin haklı bulunduğu belirtilmiştir. Tedbir


kararında başvurucunun eşinin, başvurucunun iş yerine ve -anne ve babasına ait


konutun adresi belirtilmek suretiyle- ikametgâhına yaklaşmamasına karar


verilmiştir. Bunun yanı sıra karardabaşvurucunun


eşinin başvurucuya yönelik şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük


düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmamasına, başvurucunun yakınlarına,


tanıklarına ve -kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hâller saklı kalmak üzere-


anne, babasına ve kardeşlerine yaklaşmamasına, mağdurun şahsi eşyalarına ve ev


eşyalarına zarar vermemesine, mağduru iletişim araçlarıyla veya sair surette


rahatsız etmemesine hükmedilmiştir.


9. Başvurucu, bu karara itiraz etmiştir. İtirazında, eşiyle


müşterek konutunun bulunduğu adres için koruma talep etmesine rağmen sığınmak


zorunda kaldığı annesinin evinin adresinin koruma kararına esas alındığını


hâlbuki çocuğu ile birlikte kendi ikametgâhında yaşamını idame ettirmek istediğini


bildirmiştir. Başvurucu ayrıca müşterek konutun kredi borcunu bile kendisinin


ödemekte olduğunu, eşinin elektrik ve su aboneliklerini de iptal ettirerek


Bursa'ya taşındığını belirterek müşterek konutta kendisinin yaşaması yönünde


tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.


10. Koruma kararını itirazen inceleyen


Aile Mahkemesince başvurucunun talebi kesin olarak reddedilmiştir. Kararda,


tedbir kararının kapsamına göre itirazın yerinde bulunmadığı gerekçe


gösterilmiştir.


11. Bu karar 17/6/2014 tarihinde başvurucu


vekiline tebliğ edilmiş, 15/7/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.


B. İlgili Hukuk


12. 6284 sayılı Kanun’un “Amaç,


kapsam, temel ilkeler” başlıklı 1. maddesi şöyledir:


 “(1) Bu Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi


bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip


mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi


amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.


 (2) Bu Kanunun uygulanmasında ve gereken hizmetlerin sunulmasında


aşağıdaki temel ilkelere uyulur:


 a) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile Türkiye’nin taraf olduğu


uluslararası sözleşmeler, özellikle Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi


Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi ve


yürürlükteki diğer kanuni düzenlemeler esas alınır.


 b) Şiddet mağdurlarına verilecek destek ve hizmetlerin sunulmasında


temel insan haklarına dayalı, kadın erkek eşitliğine duyarlı, sosyal devlet


ilkesine uygun, adil, etkili ve süratli bir usul izlenir.


 c) Şiddet mağduru ve şiddet uygulayan için alınan tedbir kararları


insan onuruna yaraşır bir şekilde yerine getirilir.


 ç) Bu Kanun kapsamında kadınlara yönelik cinsiyete dayalı şiddeti


önleyen ve kadınları cinsiyete dayalı şiddetten koruyan özel tedbirler


ayrımcılık olarak yorumlanamaz.”


13. 6284 sayılı Kanun'un


"Tanımlar" kenar başlıklı 2. maddesi şöyledir:


“…Bu Kanunda yer alan;


...


b) Ev içi şiddet: Şiddet mağduru ve şiddet


uygulayanla aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu


sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen her türlü fiziksel, cinsel,


psikolojik ve ekonomik şiddeti,


...


ç) Kadına yönelik şiddet: Kadınlara, yalnızca


kadın oldukları için uygulanan veya kadınları etkileyen cinsiyete dayalı bir


ayrımcılık ile kadının insan hakları ihlaline yol açan ve bu Kanunda şiddet


olarak tanımlanan her türlü tutum ve davranışı,


d) Şiddet: Kişinin, fiziksel, cinsel,


psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan


veya sonuçlanması muhtemel hareketleri, buna yönelik tehdit ve baskıyı ya da


özgürlüğün keyfî engellenmesini de içeren, toplumsal, kamusal veya özel alanda


meydana gelen fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü veya ekonomik her türlü tutum


ve davranışı,


e) Şiddet mağduru: Bu Kanunda şiddet olarak


tanımlanan tutum ve davranışlara doğrudan ya da dolaylı olarak maruz kalan veya


kalma tehlikesi bulunan kişiyi ve şiddetten etkilenen veya etkilenme tehlikesi


bulunan kişileri,


...


ğ) Tedbir kararı: Bu Kanun kapsamında, şiddet


mağdurları ve şiddet uygulayanlar hakkında hâkim, kolluk görevlileri ve mülkî


amirler tarafından, istem üzerine veya resen verilecek tedbir kararlarını,


ifade eder.”


14. 6284 sayılı Kanun’un “Hâkim


tarafından verilecek koruyucu tedbir kararları” başlıklı 4. maddesi


şöyledir:


 “(1) Bu Kanun kapsamında korunan kişilerle ilgili olarak aşağıdaki


koruyucu tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun görülecek benzer tedbirlere


hâkim tarafından karar verilebilir:


 a) İşyerinin değiştirilmesi.


 b) Kişinin evli olması hâlinde müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim


yeri belirlenmesi.


 c) 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk


Medenî Kanunundaki şartların varlığı hâlinde ve korunan kişinin talebi üzerine


tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması.


 ç) Korunan kişi bakımından hayatî tehlikenin bulunması ve bu tehlikenin


önlenmesi için diğer tedbirlerin yeterli olmayacağının anlaşılması hâlinde ve


ilgilinin aydınlatılmış rızasına dayalı olarak 27/12/2007


tarihli ve 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu hükümlerine göre kimlik ve ilgili


diğer bilgi ve belgelerinin değiştirilmesi.”


15. 6284 sayılı Kanun’un “Hâkim


tarafından verilecek önleyici tedbir kararları” başlıklı 5. maddesi


şöyledir:


 “(1) Şiddet uygulayanlarla ilgili olarak aşağıdaki önleyici


tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun görülecek benzer tedbirlere hâkim


tarafından karar verilebilir:


 a) Şiddet mağduruna yönelik olarak şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama


veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması.


 b) Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve


müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi.


 c) Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve


işyerine yaklaşmaması.


 ç) Çocuklarla ilgili daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kurma kararı


varsa, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, kişisel ilişkinin


sınırlanması ya da tümüyle kaldırılması.


 d) Gerekli görülmesi hâlinde korunan kişinin, şiddete uğramamış olsa


bile yakınlarına, tanıklarına ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hâller


saklı kalmak üzere çocuklarına yaklaşmaması.


 e) Korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi.


 f) Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız


etmemesi.


 g) Bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahları


kolluğa teslim etmesi.


 ğ) Silah taşıması zorunlu olan bir kamu görevi ifa etse bile bu görevi


nedeniyle zimmetinde bulunan silahı kurumuna teslim etmesi.


 h) Korunan kişilerin bulundukları yerlerde alkol ya da uyuşturucu veya


uyarıcı madde kullanmaması ya da bu maddelerin etkisinde iken korunan kişilere


ve bunların bulundukları yerlere yaklaşmaması, bağımlılığının olması hâlinde,


hastaneye yatmak dâhil, muayene ve tedavisinin sağlanması.


 ı) Bir sağlık kuruluşuna muayene veya tedavi için başvurması ve


tedavisinin sağlanması.


 (2) Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde birinci fıkranın (a), (b),


(c) ve (d) bentlerinde yer alan tedbirler, ilgili kolluk amirlerince de


alınabilir. Kolluk amiri evrakı en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk


işgünü içinde hâkimin onayına sunar. Hâkim tarafından yirmidört


saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar.


 (3) Bu Kanunda belirtilen tedbirlerle birlikte hâkim, 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununda yer


alan koruyucu ve destekleyici tedbirler ile 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre


velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususlarında karar vermeye


yetkilidir.


 (4) Şiddet uygulayan, aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan yahut


katkıda bulunan kişi ise 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre nafakaya


hükmedilmemiş olması kaydıyla hâkim, şiddet mağdurunun yaşam düzeyini göz


önünde bulundurarak talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir.”


16. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı


Türk Medeni Kanunu’nun "Evliliğin Genel


Hükümleri" başlıklı üçüncü bölümünde yer alan "Haklar ve Yükümlülükler" kenar


başlıklı 185. maddesi şöyledir:


 “Evlenmeyle eşler arasında evlilik birliği kurulmuş olur.


 Eşler, bu birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak ve çocukların


bakımına, eğitim vegözetimine beraberce özen


göstermekle yükümlüdürler.


 Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar.”


17. 4721 sayılı Kanun’un 186. maddesi şöyledir:


“Eşler oturacakları konutu birlikte seçerler.


Birliği eşler beraberce yönetirler.


Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında


emek ve malvarlıkları ile katılırlar.”


18. 4721sayılı Kanun’un 195. maddesi şöyledir:


“Evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin


yerine getirilmemesi veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda


uyuşmazlığa düşülmesi hâlinde, eşler ayrı ayrı veya birlikte hâkimin


müdahalesini isteyebilirler


Hâkim, eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır;


onları uzlaştırmaya çalışır ve eşlerin ortak rızası ile uzman kişilerin


yardımını isteyebilir.


Hâkim, gerektiği takdirde eşlerden birinin


istemi üzerine kanunda öngörülen önlemleri alır."


19. 4721 sayılı Kanun’un


"Birlikte yaşamaya ara verilmesi" kenar başlıklı 197.


maddesi şöyledir:


 “Eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya


ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına


sahiptir.


Birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir


sebebe dayanıyorsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine birinin diğerine


yapacağı parasal katkıya, konut ve ev eşyasından yararlanmaya ve eşlerin


mallarının yönetimine ilişkin önlemleri alır.


Eşlerden biri, haklı bir sebep olmaksızın


diğerinin birlikte yaşamaktan kaçınması veya ortak hayatın başka bir sebeple


olanaksız hâle gelmesi üzerine de yukarıdaki istemlerde bulunabilir.


Eşlerin ergin olmayan çocukları varsa hâkim,


ana ve baba ile çocuklar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümlere göre


gereken önlemleri alır.”


20. 24/11/2011 tarihli ve 6251 sayılı


Kanun'la onaylanması uygun bulunan,8/3/2012tarihli ve 28227 (Mükerrer) sayılı


Resmî Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla


onaylanan Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla


Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi.


IV. İNCELEME VE GEREKÇE


21. Mahkemenin 26/10/2016 tarihinde


yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:


A. Başvurucunun İddiaları


22. Başvurucu, müşterek evlerine girmesinin eşi tarafından


engellenmesi suretiyle eşinin kendisine şiddet uyguladığını, 6284 sayılı


Kanun'da mağduru koruma amacıyla getirilmiş olan düzenlemelere rağmen koruma


kararını veren Mahkemece yapılan yanlışlık nedeniyle kendi evine gidemediğini,


ailesinin evinde yaşamaya mecbur bırakıldığını belirterek özel ve aile hayatına


saygı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu, 50.000 TL manevi


tazminat talep etmiştir.


B. Değerlendirme


23. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan


hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini


kendisi takdir eder (Tahir Canan,


B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).


24. Başvurucu, müşterek evlerine girmesinin eşi tarafından


engellenmesi suretiyle eşinin kendisine şiddet uyguladığını, Derece


Mahkemesince verilen koruma tedbir kararının da müşterek konutunda yaşamasını


sağlamadığını ileri sürmektedir. Başvurucunun evine girmesinin eşi tarafından


engellenmesi, kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi


hakkıyla ilgilidir. Ayrıca özel hayatın mekânı kural olarak kişilerin


konutudur. Anayasa'nın 21. maddesinin gerekçesinde belirtildiği gibi özel


hayatın belli başlı sahnesini konut teşkil etmektedir. Evlilikle birlikte eşler


oturacakları konutu birlikte seçerler ve söz konusu müşterek konut eşlerin her


birinin özel yaşamının sahnesi hâline gelir. Bu nedenle başvurucunun iddiaları


özel yaşama saygı ve konut dokunulmazlığı haklarını da ilgilendirmektedir. Bu


nedenle başvurunun Anayasa'nın 17., 20. ve 21.


maddeleri kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.


25. Anayasa’nın “Kişinin


dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı” kenar başlıklı 17. maddesi


şöyledir:


"Herkes, … maddi


ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.


...


Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse


insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.”


26. Anayasa’nın “Özel hayatın


gizliliği” kenar başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:


“Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı


gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının


gizliliğine dokunulamaz.”


27. Anayasa'nın "Konut


dokunulmazlığı" kenar başlıklı 21. maddesi şöyledir:


“Kimsenin konutuna dokunulamaz. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel


sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin


korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş


hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca


bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça;


kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz. Yetkili


merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin


onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz


saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar.”


28. Anayasa’nın “Ailenin


korunması ve çocuk hakları” kenar başlıklı 41. maddesi şöyledir:


 “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır.


 Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların


korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için


gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.


 Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça


aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme


hakkına sahiptir.


 Devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu


tedbirleri alır.”


29. Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fıkrasında kişinin maddi


ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı düzenlenmiştir. Maddenin üçüncü


fıkrasında ise kimseye “işkence” ve “eziyet” yapılamayacağı, kimsenin “insan haysiyetiyle bağdaşmayan” ceza


veya muameleye tabi tutulamayacağı hüküm altına alınmıştır.


30. Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı


ile kimseye "işkence", "eziyet" yapılamayacağı ve kimsenin "insan haysiyetiyle


bağdaşmayan" muamele ve cezaya tabi tutulamayacağı düzenlemeleriyle


kişinin vücut ve ruhsal bütünlüğüne yönelik müdahaleler bakımından bir


derecelendirme öngörülmüştür. Asgari ağırlık düzeyine ulaşan müdahalelerin


üçüncü fıkra kapsamında incelenmesi bu düzeyin altında kaldığı tespit edilen


müdahalelerin ise birincifıkrada öngörülenkişinin


maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı kapsamında incelenmesi


gerekir. Bu asgari eşiğin aşılıp aşılmadığının belirlenmesinde her somut olayın


özellikleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılması esastır. Bu bağlamda


muamelenin süresi, fiziksel ve manevi etkileri ile mağdurun cinsiyeti, yaşı ve


sağlık durumu gibi faktörler önem taşımaktadır(Tahir


Canan, § 23).


31. 6284 sayılı Kanun'da ev içi şiddet, şiddet mağduru ve şiddet


uygulayanla aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu


sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen her türlü fiziksel, cinsel,


psikolojik ve ekonomik şiddet olarak tanımlanmıştır (bkz. § 13).


32. Somut olayda başvurucu, darbedildiğini,


fiziksel şiddete uğradığını belirtmemiştir. Bununla birlikte eşi tarafından


müşterek konutlarına girmesi engellenmiş,Aile


Mahkemesi tarafından söz konusu muamele ev içi şiddet niteliğinde kabul edilmiş


ve başvurucu lehine koruma tedbirine hükmedilmiştir. Anayasa Mahkemesinin bu


tespitten ayrılmasını gerektiren bir durum bulunmamaktadır.


33. Bu kabulden sonra maddi ve manevi varlığın korunması ve


geliştirilmesi hakkı ile bağlantılı olarak başvurucunun müşterek konutuna


girmesinin engellenmesi suretiyle maruz kaldığı şiddetin asgari ağırlık


düzeyini aşıp aşmadığı değerlendirilmelidir.


34. Başvurucu, söz konusu olayın meydana geldiği tarihte otuz


yaşında olup doktor olarak görev yapan bir çocuk annesidir. Kartal Asayiş Büro


Amirliğine verdiği ifade beyanı ve bireysel başvuru dosyasına sunulan belgelerden,


başvurucunun müşterek konutu ile annesinin evinin İstanbul'da aynıilçede ve aynı mahallede bulunduğu anlaşılmaktadır. Eşi tarafından müşterek konutlarına alınmaması eyleminin


başvurucunun maddi ve manevi varlığı üzerinde stres, üzüntü ve kaygı gibi


olumsuz sonuçlar doğurduğu kuşkusuz olmakla birlikte yaşı, eğitim düzeyi ve


doktorluk mesleği sebebiyle ekonomik durumu ve toplumdaki statüsünün üst


düzeyde olduğu ayrıca kolaylıkla ulaşabileceği mesafede kendisine destek olan


yakınlarının da bulunduğu dikkate alındığında somut olayın koşulları


çerçevesinde söz konusu muamele sebebiyle uğradığı zararın ağırlığının


Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında değerlendirilmesi için


gerekli olan asgari eşiği aştığı söylenemez. Bu nedenle başvurucunun


şikâyetinin, maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı ile


bağlantılı olarak Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fıkrası kapsamında


değerlendirilmesi uygun görülmüştür.


35. Devletin maddi ve manevi varlığı koruma ve geliştirme, özel hayatın


gizliliği ve konut dokunulmazlığı haklarınasaygı


gösterme yükümlülüğü öncelikle kamu otoritelerinin bu haklara müdahale


etmemelerini gerektirir. Bununla birlikte anılan haklara etkili bir biçimde


saygının sağlanmasını teminen devletin pozitif yükümlülükleri


de bulunmaktadır. Söz konusu pozitif yükümlülükler, bireyler arası ilişkiler


alanında olsa da belirtilen haklara saygıyı sağlamaya yönelik tedbirlerin


alınmasını zorunlu kılar. Ayrıca söz konusu "saygının" bir gereği


olarak negatif ve pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmesi sırasında,


bireylerin anılan haklarını tam anlamıyla kullanabilmeleri için usule ilişkin


etkili güvencelerden yararlandırılması da sağlanmalıdır (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293,


17/7/2014, § 81; Murat Atılgan,


B. No: 2013/9047, 7/5/2015, § 22; Marcus Frank Cerny [GK], B. No: 2013/5126, 2/7/2015, § 36; Hüdayi Ercoşkun, B. No: 2013/6235, 10/3/2016, § 90; Ata Türkeri, B. No: 2013/6057, 16/12/2015,


§§ 31-34; E.G., [GK], B. No: 2014/12428, 13/10/2016, § 68 ).


36. Devletin kişilerin söz konusu pozitif yükümlülüğü,


müdahalelere karşı etkili mekanizmalar kurmak bu kapsamda gerekli usule ilişkin


güvenceleri sunan yargısal prosedürleri sağlamak ve bu suretle yargısal ve


idari makamların bireylerin, idare ve özel kişilerle olan uyuşmazlıklarında


etkili ve adil bir karar vermesini temin etmek sorumluluğunu da içermektedir (Hüdayi Ercoşkun, § 94; benzer yöndeki AİHM kararı için bkz.


X ve Y/Hollanda, B. No: 8978/80, 26/3/1985, §§ 23, 24, 27; Hajduova/Slovakya, B. No: 2660/03, 30/11/2010, § 46).


37. Somut olayda başvurucunun özel hayatın gizliliği, konut


dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığın korunması haklarına yönelik müdahale


kamu makamlarından değil eşinden yani özel hukuk kişisinden gelmiştir.


Dolayısıyla olayda devletin pozitif yükümlülükleri yönünden bir inceleme


yapması gerekmektedir.


38. Bu durumda somut olayın koşulları çerçevesinde sorulması


gereken ilk soru,belirtilen


temel haklar yönünden devletin sahip olduğu "etkili bir hukuk sistemi


kurma" yönündeki pozitif


yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediğidir.


39. Kanun koyucu tarafından ailenin korunması ve kadına karşı


şiddetin önlenmesi için etkili ve süratli bir yöntem izlenmesi, şiddete maruz


kalan veya uğrama tehlikesi altında olan kişinin gecikmeksizin korunması amacıyla


Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle (bkz. § 20) belirlenen


standartlara uygun olarak 6284 sayılı Kanun hükümleri ihdas edilerek yürürlüğe


konulmuştur. 6284 sayılı Kanun kapsamında, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama


tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin korunması ve bu


kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul


ve esaslar ile yaptırımların düzenlendiği görülmektedir. Buna göre devletin


koruma yükümlülüğü çerçevesinde gerekli yasal altyapının oluşturulduğu


anlaşılmaktadır.


40. Bununla birlikte söz konusu yükümlülükler, belirtilen


düzenlemelerin hayata geçirilmesi ile tamamlanacağından yargı makamlarınca


temel hak ve özgürlüklerin özel hukuk kişileri arasındaki uyuşmazlıklar incelenirken


de gözönünde bulundurulması gerekli usule ilişkin


güvenceleri haiz olan bir yargılama yapılması gerekmektedir (Melahat Karkin, [GK],


B. No: 2014/17751, 13/10/2016, § 60).


41. 6284 sayılı Kanun'un 1. maddesinde Kanun'un amacı şiddete


uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile


bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve


bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin


usul ve esasları düzenlemek olarak ifade edilmektedir. Buna göre söz konusu


Kanun şiddet mağdurlarını korumaya ve şiddete uğramalarını önlemeye yönelik


"acil tedbirleri" temin etmeye yönelik olup aile bireyleri arasındaki


mal paylaşımı veya mülkiyet sorunlarını çözmek üzere tasarlanmamıştır.


42. Başvurucu, tedbir isterken özellikle müşterek konutun


kendisine tahsisi yönünde bir talepte bulunmamıştır. Ancak başvurucunun bu


şekilde açıkça talepte bulunup bulunmamasının bir önemi de bulunmamaktadır.


Zira 6284 sayılı Kanun'da belirtilen tedbir kararları sınırlı sayıda değil


örnekleme suretiyle sayılmış, tedbir kararı vermeye yetkili merciler bu


tedbirlerden birine, birkaçına veya her somut olayın özelliklerine göre


alınması gereken en uygun tedbirlere karar verme konusunda geniş takdir


yetkisiyle donatılmışlardır.Dolayısıyla


6284 sayılı Kanun uyarınca yargı makamlarının mutlaka talep edilen belirli bir


tedbiri sağlama yükümlülüğü bulunmadığı anlaşılmaktadır.


43. Aile Mahkemesince başvurucunun 6284 sayılı Kanun uyarınca


tedbire hükmedilmesi talebi kabul edilmiş ve talepten itibaren iki gün içinde


karar verilmiştir. Kararda altı ay süreyle başvurucunun eşinin, başvurucunun ikâmetine ve işyerine yaklaşmamasına, başvurucuyu iletişim


araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesine hükmedilmiştir.


44. Aile Mahkemesince verilen tedbir kararına itiraz


dilekçesinde başvurucu, eşinin başka bir şehre taşındığını belirterek müşterek


konutun kendisine tahsisi yönünde karar verilmesini istemiştir. Bireysel


başvuru dosyasına sunulan belgelere göre olay tarihinde başvurucunun evliliği


devam etmektedir. Başvurucu, eşinin başka bir şehre taşınarakmüşterek


konutu boşaltması sonrasında kendisinin müşterek konuta girip yerleşmesinde bir


engel bulunduğuna dair herhangi bir iddia ileri sürmemiştir. Başvurucunun


talebinin ortak konutun kendisine tahsisine ilişkin olduğu görülmekle birlikte


somut olayın koşulları çerçevesinde bu talebin 6284 sayılı Kanun kapsamında


değerlendirilmesi gereken bir husus olmadığı anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra


müşterek konutla ilgili mülkiyet veya mal paylaşımı konularında başvurucunun


4721 sayılı Kanun kapsamında hukuk mahkemelerine başvurabileceği de açıktır.


45. Buna göre Aile Mahkemesince 6284 sayılı Kanun'un amacına


uygun şekilde çok kısa süre içinde karar verilmiş; başvurucunun eşinin, başvurucuya


ve yakınlarına yaklaşmamasına, başvurucuyu rahatsız etmemesine yönelik kapsamlı


tedbirlere hükmedilmiş, kararın derhâl uygulanması için Cumhuriyet


Başsavcılığına ve kolluk makamlarına bildirimde bulunulmuştur. Bu durumda kamu


makamlarının olaya gereken özenle yaklaşmadıkları, başvurucunun şiddetten


korunmasına yönelik pozitif yükümlülüklerini yerine getirmedikleri söylenemez.


Kararlarda yer verilen tespit ve gerekçeler itibarıyla maddi ve manevi varlığı


koruma ve geliştirme, özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı haklarına


saygı gösterme yükümlülüğü yönünden başvurucunun usule ilişkin güvencelerden


etkin biçimde yararlanmasının sağlandığı, yargısal makamların takdir


yetkilerinin sınırının aşılmadığı sonucuna varılmıştır.


46. Açıklanan nedenlerle başvurucunun Anayasa’nın 17., 20. ve 21. maddelerinde güvence altına alınan haklarına


yönelik açık ve görünür bir ihlal bulunmadığı anlaşıldığından başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle


kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmiştir.


V. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Başvurunun açıkça


dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


B. Yargılama


giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 26/10/2016


tarihinde karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Koruma Tedbirinin Yenilenmemesi

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Koruma Tedbirine İtirazı Hangi Aile Mahkemesi İnceler?

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Koruma Tedbiri Kaldırılınca Bireysel Başvurunun Düşmesi

Tüm Aile Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Aile Hukukunda Koruyucu Tedbirler ve Ortak Konut

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2014/12009

 

Karar Tarihi

26 Ekim 2016

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Boşanma ve Aile Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page