top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  KİŞİLER HUKUKU  ·  HAK İHLALİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Mavi Kart Sahibinin Kapalı Nüfus Kaydındaki Adının Düzeltilmesi

 

B. No: 2017/21063 · 15 Ocak 2020

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Türk vatandaşlığından izinle çıkan Mavi Kart sahibinin Türk nüfus kaydında iki, Avusturya kaydında tek ön adı bulunuyordu. Bu farklılığın iş ve özel hayatında güçlük yarattığını belirterek Türk kaydını düzeltmek istedi. Derece mahkemeleri kaydın kapalı olduğu gerekçesiyle davayı reddetti. Anayasa Mahkemesi, farklı ad kayıtlarının uzlaştırılmasına ilişkin uluslararası sözleşme ve somut ihtiyaç incelenmediği için özel hayata saygı hakkının ihlaline ve yeniden yargılamaya karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

İzinle vatandaşlıktan çıkan kişinin yabancı kaydıyla farklılık gösteren adına ilişkin talep, kapalı kayıt kuralı uygulanırken somut ihtiyaç ve uluslararası sözleşmedeki güvenceler gözetilerek incelenmelidir.

 

Sonuç

 

Özel hayata saygı hakkının ihlali tespit edildi. Karar, yeniden yargılama için İstanbul 12. Sulh Hukuk Mahkemesine gönderildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 20
    Kararda anılan

  • 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu — m. 14
    Kararda anılan

  • 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu — m. 28
    Kararda anılan

  • Ad ve Soyadlarının Nüfus Kütüklerine Yazılış Şekline İlişkin Sözleşme — m. 6
    Kararda anılan

  • 6216 sayılı Kanun — m. 50
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2017/21063)


 


Karar Tarihi: 15/1/2020


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


 


Başkan


:


Hasan Tahsin GÖKCAN


Üyeler


:


Serdar ÖZGÜLDÜR


 


 


Hicabi DURSUN


 


 


Kadir ÖZKAYA


 


 


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Raportör


:


Şermin BİRTANE


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


 


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, nüfus kaydının kapalı olduğu gerekçesine dayanılarak


isim tashihi talebinin reddedilmesi nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal


edildiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 10/4/2017 tarihinde yapılmıştır.


3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön


incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.


4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm


tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve


esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.


6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına


(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.


III. OLAY VE OLGULAR


7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar


özetle şöyledir:


8. Başvurucu 10/3/1978 tarihinde Viyana'da dünyaya gelmiştir.


Başvurucunun ismi Türk nüfus kütüğüne ... olarak kayıt edilmiştir.


9. Başvurucunun Türkiye ve Avusturya vatandaşlığı mevcut iken


çifte vatandaşlık imkânı ortadan kalktığı için başvurucu İçişleri Bakanlığının


izin kararı ile Türk vatandaşlığından çıkmıştır. 29/5/2009 tarihli ve 5901


sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi gereğince mavi kart sahibi olan


başvurucu, yalnızca Avusturya vatandaşıdır ve Avusturya'da yaşamaktadır.


10. Başvurucu 17/6/2013 tarihinde; Avusturya resmî makamları


tarafından verilen belgelerde yalnızca ...


ön isminin bulunduğunu, ...


isminin kullanılmadığını, bu durumun resmî ve özel kurum ve kuruluşların


kayıtlarında karışıklığa sebep olması nedeniyle özel ve iş hayatında zorluklar


yaşadığını belirterek nüfus kayıtlarında ... olarak geçen isminin ...


olarak değiştirilmesi talebiyle İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesine başvurmuştur.


11. İstanbul 12. Sulh Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 11/11/2014


tarihinde davanın kabulüne karar vermiştir. Bu karar Yargıtay 18. Hukuk


Dairesinin 1/10/2015 tarihli kararıyla bozulmuştur. Yargıtay 18. Hukuk


Dairesinin karar gerekçesinde başvurucunun Avusturya vatandaşlığına geçmek


suretiyle Türk vatandaşlığından çıkartıldığı ve kaydının kapatıldığı, kapalı


kayıtlar üzerinde işlem yapılmasının 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus


Hizmetleri Kanunu’nun 14. maddesine göre mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.


12. Bozma kararına uyan Mahkeme 28/1/2016 tarihli kararıyla davayı


reddetmiştir. Bu karar Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 9/2/2017 tarihli kararıyla


onanmıştır. Söz konusu karar başvurucuya 17/3/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.


13. Başvurucu 10/4/2017 tarihinde bireysel başvuruda


bulunmuştur.


IV. İLGİLİ HUKUK


14. İlgili hukuk için bkz. Aslan


Faruk Toprak, B. No: 2013/2957, 24/3/2016, §§ 17-20.


15. Milletlerarası Ahvali Şahsiye Komisyonunca imzaya açılan,


Türkiye tarafından 21/5/1975 tarihinde onaylanan ve 16/2/1977 tarihinde


yürürlüğe giren 13/9/1973 tarihli ve 15226 sayılı Ad ve Soyadlarının Nüfus


Kütüklerine Yazılış Şekline İlişkin Sözleşme’nin 6. maddesi şöyledir:


 “Âkit Taraflar makamlarınca nüfus kütüğüne


düşürülen iki veya daha fazla kayıtta, aynı kimsenin, değişik ad veya


soyadlarla gösterilmesi halinde, her Âkit Tarafın yetkili makamları,


gerektiğinde farklılıkların giderilmesi için tedbirler alacaktır.


Âkit Devlet makamları, bu amaçla aralarında


doğrudan doğruya yazışabilirler.”


V. İNCELEME VE GEREKÇE


16. Mahkemenin 15/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda


başvuru incelenip gereği düşünüldü:


A. Başvurucunun İddiaları


17. Başvurucu; 5901 sayılı Kanun gereğince mavi kart sahibi


olması nedeniyle Türkiye ile resmî ilişkilerinin devam ettiğini, zorlayıcı


nedenlere rağmen Türk nüfus kütüğündeki ismi üzerinde değişiklik yapılmasına


izin verilmemesinin iki ülke kayıtlarında karışıklığa sebep olduğunu,


pasaportunda yazılı isim ile nüfus kayıtlarının birbirini tutmaması nedeniyle


özel ve iş hayatında zorluklar yaşadığını belirtmiştir. Bu nedenlerle başvurucu


kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve özel hayata saygı haklarının ihlal


edildiğini ileri sürmüştür.


B. Değerlendirme


18. İddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak Anayasa'nın


20. maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:


"Herkes, özel hayatına ... saygı


gösterilmesini isteme hakkına sahiptir..."


19. Anayasa’nın “Milletlerarası


andlaşmaları uygun bulma” kenar başlıklı 90. maddesinin beşinci


fıkrası şöyledir:


"Usulüne göre yürürlüğe konulmuş


milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya


aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle:


7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere


ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi


nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas


alınır."


20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan


hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini


kendisi takdir eder (Tahir Canan,


B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Anayasa'nın 20. maddesinin birinci


fıkrasında herkesin özel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip


olduğu düzenlenmiştir. Bireyin yaşamıyla özdeşleşen ve kişiliğinin ayrılmaz bir


unsuru hâline gelen, birey olarak kimliğin belirlenmesinde en önemli


unsurlardan biri ve vazgeçilmez, devredilmez, kişiye sıkı surette bağlı bir


kişilik hakkı olan isim hakkının da kişinin özel hayatının bir unsuru olduğu


açıktır. Dolayısıyla cinsiyet, doğum kaydı gibi kimlik bilgileri ve aile


bağlarıyla ilgili bilgiler ile bunlarda değişiklik ve düzeltme yapılmasını


isteme hakkının yanı sıra isim hakkı da Anayasa'nın 20. maddesi kapsamında


değerlendirilmelidir (Hacı Ahmet Eskikanbur,


B. No: 2015/2944, 9/1/2019, § 27).


1. Kabul Edilebilirlik Yönünden


21. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine


karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel


hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir


olduğuna karar verilmesi gerekir.


2. Esas Yönünden


a. Genel İlkeler


22. Anayasa’nın 20. maddesi, koruma alanının kişilerin isimleri


üzerinde tasarrufta bulunmasının gerekli olduğu durumlarda geniş


yorumlanmalıdır. Bu yorum, isim hakkı konusunda mevzuat oluşturulurken ve


uyuşmazlıklar çözümlenirken konu ile ilgili olan ve taraf olunan uluslararası


sözleşmelerde yer alan koruyucu hükümlerin asgari düzeyde hayata geçirilmesini


de kapsamalıdır (Aslan Faruk Toprak,


B. No: 2013/2957, 24/3/2016, § 43). Anayasa Mahkemesi içtihadında belirtildiği


üzere isim üzerinde belirli koşullar altında değişiklikler yapılabilmesinin


bireylerin özel hayatlarının bir unsuru olan kimliğin belirlenmesi açısından


bir gereklilik olduğu hususu idari ve yargısal makamlar tarafından gözardı


edilmemelidir (Aslan Faruk Toprak,


§ 44). Koşulları oluştuğu durumlarda Anayasa'nın 90. maddesinin beşinci


fıkrasının son cümlesi dikkate alınmalı ve bir çatışma olduğunda ya da bir


düzenlemenin yorumlanması gerektiğinde temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası sözleşmeler esas alınarak


uyuşmazlıkların çözümlenmesi yoluna gidilmelidir (bkz. § 28).


23. Devletin vatandaşlarına sunduğu nüfus hizmetleri, temel


niteliklerini medeni hukuk düzenlemelerinden ve devletlerarası özel hukuk


düzenlemelerinden alan hukuki ve teknik bir hizmettir. Bu hizmetin yerine


getirilmesi, kişilerin kimliklerinin her zaman doğru şekilde belirlenmesini


gerekli kıldığından aynı zamanda bir yükümlülüktür.


24. Kimliğin belirlenmesinde en önemli unsurlarından olan ismin


vazgeçilemezlik, devredilemezlik ve kişiye sıkı surette bağlı olma


niteliklerinin kişinin mevcut statüsünü etkilemesi muhakkak olduğundan kişinin


isminin korunması ve kamu düzenini bozmadığı müddetçe değiştirilmesine imkân


tanıması yönünde devletin pozitif yükümlülüklerinin bulunduğu


değerlendirilmektedir. Söz konusu pozitif yükümlülükler, somut olayın


özellikleri gözönünde bulundurularak idari ve yargısal karar vericiler


tarafından kişilerin bu yöndeki makul taleplerinin karşılanmasını veya


taleplerin reddi durumunda buna ilişkin ilgili ve yeterli gerekçeler


sunulmasını gerektirir.


25. İsim hakkının, kamu düzeninin işleyişine engel olmayan isim


değişikliği taleplerinin kamusal makamlarca karşılanmasını da içerdiği hususu


konuyla ilgili içtihadın oluştuğu Anayasa Mahkemesinin Aslan Faruk Toprak kararında


vurgulanmıştır. Kararda kamusal makamlarca isim değişikliği taleplerinin ileri


sürülebilmesine ve incelenmesine olanak sağlayan idari ya da yargısal başvuru


yollarının oluşturulması, kapsamı belirli ulusal ve uluslararası düzenlemeler


çerçevesinde uygun görülen taleplerin karşılanması gerektiği belirtilmiştir (Aslan Faruk Toprak, § 39).


26. Anılan kararda Anayasa Mahkemesi, isim değişikliği gibi kişi


hâlleri ile ilgili ulusal düzenlemeler hayata geçirilirken meselenin yalnızca


düzenlemeyi yapan ülke vatandaşlarının hukukunu ilgilendirdiği kabulüyle dar


bir çerçevede ele alınmaması gerektiğini ifade etmiş ve uluslararası


sözleşmelerle taahhüt altına girilen durumlara ilişkin açıklamalara yer


vermiştir. Anayasa Mahkemesi, isim değişikliği taleplerinin hangi koşullar


altında olumlu karşılanacağı ve bu tür taleplerin hangi usullerle inceleneceği


hususunda kullanılan takdir hakkının isim değişikliği taleplerinin


değerlendirilmesi yolunu tamamen kapatacak ve sonuç alabilmeyi mümkün kılmayacak


şekilde kullanılmaması gerektiğini önemle vurgulamıştır. Bu bağlamda


uluslararası sözleşmelerin getirdiği güvencelerin gözetilmesi ve isim


değişikliği taleplerinin dile getirilebildiği ve sonuç alınabildiği etkili,


ulaşılabilir, öngörülebilir yolların oluşturulması gerekir. Bu yollar


vatandaşların yanında belirli ve sınırlı durumlarda yabancılar için de


sağlanmalıdır (Aslan Faruk Toprak,


§§ 39, 40).


27. Anayasa Mahkemesi, kamusal makamlarca takdir hakkı


kullanılırken Milletlerarası Ahvali Şahsiye Komisyonuna üye devletler


tarafından kişi hâlleri üzerine imzalanan uluslararası sözleşmelerin içerdiği


yükümlülüklerin ve kişilere tanıdığı güvencelerin dikkate alınması


gerekliliğinin üzerinde durmuştur (Aslan


Faruk Toprak, § 41).Kişilerin vatandaşlık ve nüfus kayıtlarında


meydana gelecek değişikliklerin izlenmesi, sorunların çözümünün sağlanması ve


kişi hâllerinin korunması amacı doğrultusunda 1950 yılında kurulan ve


Türkiye’nin 1953 yılında üye olduğu Milletlerarası Ahvali Şahsiye Komisyonunun


imzaya açtığı uluslararası sözleşmelerden olan ve ülkemizde 16/2/1977 tarihinde


yürürlüğe giren 13/9/1973 tarihli ve 15226 sayılı Ad ve Soyadlarının Nüfus


Kütüklerine Yazılış Şekline İlişkin Sözleşme, nüfus kayıtlarının tutulmasına


ilişkin uluslararası standartların belirlendiği ve uygulanması konusunda taraf


devletleri yükümlülük altına sokan birtakım hükümler içermektedir. Söz konusu


Sözleşme ile kişinin kimliğinin belirlenmesinde temel olan isim ve soy


isimlerin kişi hâllerine ilişkin her türlü işlem ve belgelerde aslına uygun


olarak yazılıp kaydedilmesi, isim ve soy isimlerin yazılışında birliğin


sağlanması amaçlanmıştır (Aslan Faruk Toprak,


§ 59).


28. Türkiye'nin taraf olduğu Ad ve Soyadlarının Nüfus


Kütüklerine Yazılış Şekline İlişkin Sözleşme'nin 6. maddesinde; ilgili ulusal


makamlar tarafından nüfus kütüğüne işlenen iki veya daha fazla kayıtta, bir


kişi hakkında değişik ad veya soyadlarının belirtildiği durumda yetkili ulusal


makamların söz konusu farklılığın giderilmesi için gerekli hâllerde tedbirler


alacağı ve bu doğrultuda taraf devletlerin aralarında doğrudan doğruya


yazışabilecekleri vurgulanmaktadır. Anılan hüküm, aynı kişi hakkında açılmış


birden fazla nüfus kütüğünde ad veya soyadlarının birbirinden farklı


gösterildiği durumlarda bu kişilere uluslararası düzeyde asgari bir güvence


sağlamaktadır. Söz konusu sözleşme, somut olayın koşullarının isim


farklılıkların giderilmesini gerekli kılan bir hâl içerip içermediğinin taraf


devletlerce irdelenmesini gerektirmektedir. Bu bağlamda gerekli bir hâlin varlığının


tespit edilmesi durumunda isim farklılıklarının giderilmesine yönelik olarak


taraf devletlerin yükümlülüklerini yerine getirmesi beklenir. Bununla birlikte


devletlerin somut olayın özelliklerine uygulanacak yöntemin belirlenmesi


konusunda takdir yetkileri vardır. Ancak söz konusu takdir yetkisi, devletlerin


farklılıkların giderilmesi için tedbir almaları yükümlülüğünü ortadan


kaldıracak şekilde yorumlanamaz (Hacı Ahmet


Eskikanbur, § 36).


b. İlkelerin Olaya Uygulanması


29. Somut olayda Türk olan ve Avusturya vatandaşlığı taşıyan


başvurucunun her iki ülkenin nüfus kaydında farklı isminin bulunduğu


anlaşılmaktadır. Başvurucu, doğumundan itibaren yaşadığı ülke olan Avusturya


resmi kayıtlarında isminin sadece ...


olarak yer aldığını, Türkiye nüfus kayıtlarında ise ... olarak belirtildiğini, bu durumun özel ve iş


hayatında zorluklara sebep olduğunu belirterek Türkiye nüfus kayıtlarında


düzeltme yapılmasını talep etmiştir.


30. Başvurucunun talebi derece mahkemeleri tarafından “nüfus kayıtları kapalı olan kişilerin kişisel


durumlarında meydana gelen değişiklerin ancak kaydın yeniden açılmasıyla


işlenebileceği, kapalı kayıttaki bilgileri değiştirecek mahiyette değişiklik


yapılmasının mümkün olmadığı” şeklindeki gerekçeyle reddedilmiştir.


31. Anayasa Mahkemesi aynı konuya ilişkin verdiği Aslan Faruk Toprak kararında 5490 sayılı


Kanun’un 14. maddesinin başvuru konusu somut olaydaki şekliyle yorumlanması


durumunda, vatandaşlıktan çıkan kişilerin kapatılan nüfus kayıtları üzerinde


isim değişikliği talebinde bulunabilmeleri imkânının tamamen ortadan


kaldırılmış olacağını, bu durumun söz konusu kişiler açısından mağduriyetlere


neden olduğunu vurgulamıştır. Kararda, derece mahkemeleri tarafından katı


yorumdan kaçınılması, ulusal ve uluslararası düzenlenmeler dikkate alınarak


nüfus kayıtları arasındaki farklılıkların giderilmesine ve şikâyetin çözümüne


imkân sağlayacak şekilde adımlar atılması gereğine dikkat çekilmiştir (Aslan Faruk Toprak, § 58,§§ 66-67).


32. Başvuru konusu yargılamada başvurucunun mağduriyetinin


giderilmesine imkân veren güvenceleri içeren Ad ve Soyadlarının Nüfus


Kütüklerine Yazılış Şekline İlişkin Sözleşme’nin 6. maddesinin dikkate


alınmadığı ve isim farklılığının giderilmesini gerekli kılan bir hâlin bulunup


bulunmadığı hususu irdelenmeden davanın reddine karar verildiği


anlaşılmaktadır. Dolayısıyla derece mahkemelerinin somut olaydaki yorum ve


yaklaşımının başvurucunun mağduriyetini gidermediği, usulüne göre yürürlüğe


girmiş temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası sözleşme hükümlerinin


mahkeme kararlarında gözönünde bulundurulmadığı görülmektedir. Söz konusu


yargısal yaklaşımın bu hâliyle kamunun ve bireyin çatışan çıkarları karşısında


ölçülü ve adil bir denge kurmadığı açıktır.


33. Buna göre isim konusundaki farklılıkların giderilmesine


yönelik olarak gerekli bir hâlin var olup olmadığı hususu irdelenmeksizin ve


temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası sözleşmeler dikkate alınmaksızın


derece mahkemeleri tarafından başvurucunun isim tashihi talebinin reddedilmesi


nedeniyle özel hayata saygı hakkı yönünden devletin pozitif yükümlülüklerinin


yerine getirilmediği sonucuna ulaşılmıştır.


34. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 20.


maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine


karar verilmesi gerekir.


3. 6216 Sayılı Kanun'un


50. Maddesi Yönünden


35. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin


Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı


fıkrasının ilgili kısmı ve (2) numaralı fıkrası şöyledir:


 “(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun


hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı


verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması


gerekenlere hükmedilir…


 (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme


kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden


yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama


yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata


hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.


Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal


kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse


dosya üzerinden karar verir.”


36. Başvurucu ihlalin tespitini istemiş ve yargılamanın


yenilenmesine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.


37. Anayasa Mahkemesinin Mehmet


Doğan kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan


kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018,


[GK]). Mahkeme diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının


yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamı


anlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle


sonuçlanacağına da işaret etmiştir(Aligül


Alkaya ve diğerleri, B.No: 2016/12506, 7/11/2019).


38. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal


edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan


kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle


getirmenin, yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için


ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması,


ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan


kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların


giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması


gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§


55, 57).


39. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı durumlarda Anayasa


Mahkemesi, 6216 sayılı Kanunun 50. maddesinin (2) numaralı fıkrası ile


İçtüzük’ün 79. maddesinin 1 numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca, ihlalin ve


sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın


bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme,


usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak, ihlali ortadan


kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya


özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi


tarafından ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde,


usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili


mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir


takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan


mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa


Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden


ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir. (Mehmet Doğan, §§ 58-59; Aligül Alkaya ve diğerleri, §§ 57-59,


66-67).


40. İncelenen başvuruda temel hak ve özgürlüklere ilişkin


uluslararası sözleşmeler dikkate alınmaksızın derece mahkemeleri tarafından


başvurucunun soyadı değişikliği talebinin reddedilmesi nedeniyle özel hayata


saygı hakkı yönünden devletin pozitif yükümlülüklerinin yerine getirilmediği


sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı


anlaşılmaktadır.


41. Bu durumda özel hayata saygı hakkının ihlalinin sonuçlarının


ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar


bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü


düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrasına


göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda


yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini


ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere


uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin


yeniden yargılama yapılmak üzere İstanbul 12. Sulh Hukuk Mahkemesine


gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.


42. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.000


TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.257,50 TL yargılama giderinin başvurucuya


ödenmesine karar verilmesi gerekir.


VI. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın


KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


B. Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata


saygı hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,


C. Kararın bir örneğinin özel hayata saygı hakkının ihlalinin


sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere


İstanbul 12. Sulh Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE (E.2015/1377, K.2016/81


sayılı dava dosyasıyla ilgilidir.),


D. 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam


3.257,50 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,


E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve


Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına,


ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine


kadar geçen süre için YASAL FAİZ UYGULANMASINA,


F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE


15/1/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2017/21063

 

Karar Tarihi

15 Ocak 2020

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

İsim ve Soyisim Değiştirme

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page