top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  AİLE HUKUKU  ·  HAK İHLALİ  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Teslim Alınmayan Cenazenin Yalnız Yönetmelikle Resen Defnedilmesi

 

B. No: 2021/3127 · 26 Şubat 2025

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Sokağa çıkma yasağı döneminde Silopi'de çatışmaların sürdüğü bir caddede vurularak ölen kadının cesedine ancak günler sonra ulaşılabildi. Ceset morgdayken yapılan yönetmelik değişikliğine dayanılarak yakınlarına gece saat 01.00'de sabah 09.00'a kadar teslim alma süresi bildirildi; ceset teslim alınmadığı gerekçesiyle resen defnedildi. Anayasa Mahkemesi, kanunda teslim alınmayan cesetlerin resen gömülmesine ilişkin bir çerçeve bulunmadığını, yönetmelikteki üç günlük süreye de uyulmadığını belirterek aile hayatına saygı hakkının ihlaline karar verdi. Öldürme ve soruşturmaya ilişkin yaşam hakkı şikâyeti süre aşımı, tıbbi yardım şikâyeti açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemez bulundu.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, otopsisi tamamlanan cesedin yakınlarınca kısa sürede teslim alınmadığı gerekçesiyle resen defnedilmesini aile hayatına saygı hakkına müdahale saydı; bu müdahalenin kapsamı, uygulanması ve idarenin takdir yetkisinin sınırları kanunla çizilmeden yalnız yönetmeliğe dayanılarak yapılamayacağını kabul etti. Doğal olmayan ölüme ilişkin soruşturmanın etkisiz kaldığını öğrenen veya öğrenmesi gereken yakınlar makul sürede başvurmalıdır; daimî arama kararının sonradan öğrenilmesine dayanan ikinci başvuru, sona eren başvuru süresini canlandırmaz.

 

Sonuç

 

Aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmak üzere kararın Mardin 1. İdare Mahkemesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. Yaşam hakkının tıbbi yardım sağlanmaması yönünden koruma yükümlülüğüne ilişkin iddia açıkça dayanaktan yoksunluk, öldürmeme ve etkili soruşturma yükümlülüklerine ilişkin iddia süre aşımı nedeniyle; cesedin günlerce sokakta kalmasına ilişkin kötü muamele iddiası ile tam yargı davasına ilişkin gerekçeli karar hakkı iddiası açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemez bulundu. Tazminat talepleri reddedildi; 31.151,70 TL yargılama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine hükmedildi. Aynı olaya ilişkin 2022/39550 numaralı başvuru bu dosyayla birleştirildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 13, 17, 20, 41
    Temel hakların kanunla sınırlanması; yaşam hakkı; aile hayatına saygı hakkı ve ailenin korunması

  • 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu — m. 8, 10, 17
    Adli tıp birimlerinin çalışma esaslarının yönetmeliğe bırakılması; yakınlarınca alınmayan cesetlerin yükseköğretim kurumlarına verilebilmesi

  • Adlî Tıp Kurumu Kanunu Uygulama Yönetmeliği — m. 10
    7/1/2016 değişikliğiyle üç gün içinde teslim alınmayan cesetlerin gömülmek üzere belediyeye veya mülki idare amirliğine teslimi

  • 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 50, 66
    İhlalin giderimi için yeniden yargılama

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


BİRİNCİ BÖLÜM


KARAR


... VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2021/3127)


Karar Tarihi: 26/2/2025


BİRİNCİ BÖLÜM


KARAR


Başkan


:


Hasan Tahsin GÖKCAN


Üyeler


:


Recai AKYEL


Selahaddin MENTEŞ


İrfan FİDAN


Muhterem İNCE


Raportör


:


Soner GÖÇER


Başvurucular


:


1. ...


2. ...


3. ...


4. ...


5. ...


6. ...


7. ...


8. ...


9. ...


Vekilleri


:


Av. ...


Av. ...


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru; Silopi'de terör örgütüne yönelik operasyonlar sırasında ölüm olayı meydana gelmesi ve olaya ilişkin etkili soruşturma yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkının, açılan tam yargı davasının reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar hakkının, cenazenin yedi gün boyunca sokakta bırakılması nedeniyle kötü muamele yasağının, defin törenine sınırlama getirilmesi nedeniyle de aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 14/1/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.


III. OLAY VE OLGULAR


4. PKK terör örgütü 12/8/2015 tarihinden itibaren bazı il ve ilçe merkezlerinde öz yönetim ilan etmiştir. Öz yönetim ilan ettiği bölgelerde patlayıcıyla tuzaklanmış hendekler kazmak ve barikatlar kurmak suretiyle yalıtılmış bölgeler oluşturmaya çalışan PKK terör örgütü, kamuoyunda hendek olayları olarak adlandırılan ve aylarca devam eden bu süreçte roketatarlar, keskin nişancı tüfekleri, patlayıcılar ve otomatik saldırı tüfekleri kullanarak terör saldırıları düzenlemiştir. Okullar, hastaneler, barajlar, adliye binaları, ambulanslar gibi temel kamu hizmetlerini sağlayan eşya ve binaların yanında sivilleri de hedef alan bu terör saldırılarında 335 sivil hayatını kaybederken 2.106 kişi yaralanmıştır. Terör saldırılarında 859 güvenlik görevlisi ve Derik kaymakamı şehit olmuş, 4.711 güvenlik görevlisi yaralanmıştır. Bu terör eylemlerinin engellenmesi, halkın can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla sözde öz yönetim ilan edilen bazı bölgelerde mülki idare amirliklerince sokağa çıkma yasakları uygulanarak terörle mücadele operasyonları başlatılmıştır (hendek olayları, öz yönetim ilanları, PKK terör örgütünün şehir savaşı stratejisi ve sokağa çıkma yasakları hakkında arka plan bilgisi ile ayrıntılı açıklamalar için bkz. ... ve diğerleri [GK], B. No: 2017/37897, 5/7/2022, §§ 16-28, 67, 346-348).


5. Başvuru konusu olay, operasyonların gerçekleştirildiği ve sokağa çıkma yasaklarının uygulandığı dönemde yaşanmış olup başvuru formu ve ekleri ile Bakanlık görüşü ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle takip eden paragraflarda aktarılmıştır.


6. Başvuruculara göre yakınları olan 57 yaşındaki dokuz çocuk annesi T.İ. 19/12/2015 günü saat 19.00 sıralarında komşusundan dönerken ... ...'deki evinin önünde ateşli silahla vurulmuştur.


7. 19/12/2015 günü saat 20.01'de Şırnak 112 Acili (112 Çağrı Merkezi) arayan başvurucuların yakını B.Y. ... açık adresini belirttiği mahalde yaralanma vakası olduğunu ifade ederek yardım talebinde bulunmuştur. Yardım talep edilen mahalde çatışmaların sürmesi nedeniyle 112 Çağrı Merkezi operatörü, yaralının daha önce güvenli bölge olarak tespit edilen 99 kodlu noktaya getirilmesini istemiştir. Sağlık ekibi ambulans ile saat 20.03'te istasyondan ayrılmış, buluşma noktasına saat 20.10'da ulaşmış ancak yaralının ve yardım talep eden kimsenin buluşma noktasına gelmemesi üzerine 20.21'de geri dönmüştür.


8. Aynı gün saat 20.29'da 112 Çağrı Merkezini arayan Şırnak Milletvekili A.İ. aynı adres için yardım talebinde bulunmuş ve yaralının güvenli bölge olarak tespit edilen 99 kodlu noktaya getirileceğini söylemiştir. Sağlık ekibi ambulansla saat 20.29'da istasyondan ayrılmış ancak yaralının ve yardım talep eden kimsenin buluşma noktasına gelmemesi üzerine ekip geri dönmüştür.


9. 20/12/2015 günü saat 10.04'te B.Y. 112 Çağrı Merkezini aramış ve bu kez ...'nde, açık adresini belirttiği mahale yardım istemiş ancak B.Y.nin güvenli bölgeye gelemediklerini ifade etmesi nedeniyle sağlık ekibi yönlendirilmemiştir.


10. 112 Çağrı Merkezine yapılan bu çağrılar dışında B.Y. ile A.İ. ve M.İ. ile F.E. 155 Polis İmdat hattını da arayıp yardım talep etmiştir. Yardım talepleri ilk etapta başvurucuların yakını olan T.İ.nin yaralanması nedeniyle tıbbi destek sağlanması, daha sonra ise T.İ.nin ölmesi ve cesedinin sokakta kalması nedeniyle çatışma ortamından çıkarılması yönünde olmuştur.


11. Başvuruculara göre T.İ. vurulduktan sonra kendisine yardım etmeye çalışan kayınbiraderi Y.İ. de ateşli silahla vurulmuş ancak Y.İ. eve alınabilmiştir. T.İ. ise sokağın ortasında olduğu için eve alınamamıştır. Başvurucular, T.İ.nin öldüğüne kanaat getirdikten sonra bu kez cesedin çatışmaların sürdüğü sokaktan alınması için yetkililerden yardım istendiklerini ancak yedi gün boyunca cesedin alınmadığını ifade etmiştir.


12. 23/12/2015 günü saat 16.00 sıralarında güvenlik güçlerinin refakatinde ve başvurucu ...'ın eşliğinde bir cenaze nakil aracı ile T.İ.nin cesedinin bulunduğu ...'ye gidilmeye çalışılmış ancak 6. Cadde kesişiminde el yapımı patlayıcının kullanılması nedeniyle oluşan hasardan dolayı T.İ.nin cesedine ulaşılamamıştır.


13. 24/12/2015 günü saat 11.00 sıralarında tekrar güvenlik güçlerinin refakatinde ve başvurucu ... eşliğinde T.İ.nin cesedinin bulunduğu ...'ye ulaşılmaya çalışılmış ancak caddeye yaklaşıldığında yoğun çatışmaların devam ettiği müşahede edilerek dönülmüştür.


14. Aynı gün saat 15.00 sıralarında bu kez güvenlik güçleri, Olay Yeri İnceleme ekipleri ile birlikte cesede ulaşmaya çalışsa da bölgede çatışmalara katılan birimlerin yolda bulunan altı barikattan ikisinin henüz açılamadığını, yoldaki muhtemel mayın tuzaklarının henüz temizlenemediğini, bölgede terör örgütü mensuplarının saldırılarını sürdürdüğünü hatta cesedin bulunduğu caddeyi gören Başak Mahallesi'nden yoğun şekilde roket saldırıları yapıldığını ifade etmeleri nedeniyle cesede ulaşılamamıştır.


15. Nihayetinde olay mahallinde güvenliğin nispeten sağlanmasının ardından 25/12/205 günü T.İ.nin cesedine ulaşılabilmiştir.


A. Olaya İlişkin Yürütülen Soruşturma ve Defin Süreci


16. 25/12/2015 tarihli olay yeri inceleme raporuna göre T.İ.nin cesedi ... üzerinde 36 numaralı evin bahçe kapısının karşısında görülmüştür. Cesedin yaklaşık 50 metre kadar ilerisinde cadde üzerine terör örgütü mensuplarının branda gerdiği ve brandanın arkasının görülemediği tespit edilmiştir. T.İ.nin cesedinin mevcut konumu itibarıyla fotoğrafları çekilmiş ancak çatışmaların sürmesi nedeniyle güvenlik güçleri cesede yaklaşamamıştır. T.İ.nin yakınları ve belediye görevlileri T.İ.nin cesedini cenaze aracına almıştır. Çatışmaların sürmesi nedeniyle ceset üzerinde veya olay yerinde ayrıntılı bir inceleme yapılamamış, olay yerinin kaba krokisi çizilmiş, T.İ.nin cesedi de ölü muayene işlemi yapılmak üzere hastaneye sevk edilmiştir (Aynı Olay Yeri İnceleme ekibi, başvurucuların T.İ. yaralandığında T.İ.ye yardım etmek isterken vurulduğunu ileri sürdükleri kayınbiraderi Y.İ.nin cesedine ise aynı cadde üzerindeki 49 No.lu bahçeli binanın bodrum kısmında ulaşmıştır.).


1. Ölü Muayene ve Otopsi İşlemleri


17. Silopi Devlet Hastanesi morgunda, Cumhuriyet savcısı huzurunda yapılan ölü muayene işlemi sırasında fotoğraf çekimi yapılmış; atış artığı tespiti için her iki elin içinden ve dışından svap örnekleri alınmış, ceset üzerindeki kıyafetler ise atış mesafesi tespiti için alıkonulmuştur. T.İ.nin cesedinden üzerinde terör örgütü liderinin fotoğrafı bulunan bir bileklik ele geçirilmiştir (Y.İ.nin cesedi üzerindeki kıyafetler de atış mesafesi tespiti için alıkonulmuş, ayrıca muayene sırasında Y.İ.nin cesedinden yere düşen deforme olmuş bir mermi çekirdeği kriminal inceleme yapılmak üzere muhafaza altına alınmıştır.).


18. Ölü muayene işlemi sırasında T.İ.nin cesedinde baş, göğüs ve bacak bölgelerinde ateşli silah mermi çekirdeği girişi olduğu düşünülen toplam beş yara tespit edilmiştir. İlçede patoloji uzmanı bulunmadığı için tek hekim tarafından icra edilen ölü muayene işlemi neticesinde kesin ölüm nedeninin tespit edilememesi nedeniyle klasik otopsi işlemi yapılması gerektiği mütalaa edilmiştir (Y.İ.nin cesedi üzerinde yapılan ölü muayene işlemi sırasında ise göğüs bölgesinde dört adet ateşli silah mermi çekirdeği girişi olduğu düşünülen yara tespit edilmiştir.).


19. 25/12/2015 günü Şırnak Adli Tıp Şube Müdürlüğünce Cumhuriyet savcısı huzurunda, kamera kaydı ve fotoğraf çekimi ile kayıt altına alınmak suretiyle otopsi işlemi yapılmıştır. İşlem sırasında T.İ.ye on adet ateşli silah mermi çekirdeği veya parçası isabet ettiği, bunlardan baş ve bel bölgesine isabet eden ikisinin müstakilen öldürücü nitelikte olduğu, atışlardan birinin uzak mesafeden yapıldığı, diğer atışların ise elbiseli bölgelere geldiği için atış mesafesi tayininin kriminal inceleme gerektirdiği tespit edilmiştir. Cesetten 1x0,8 cm çapında deforme olmuş bir nüve parçası ele geçirilmiştir. Yapılan otopsi neticesinde kişinin ölümünün çoklu ateşli silah mermi çekirdeği yaralanmasına bağlı olarak gelişen kemik kırıkları ile çoklu iç organ yaralanması, beyin kanaması ve beyin doku harabiyeti sonucu meydana geldiği mütalaa edilmiştir (Y.İ.nin cesedi üzerinde yapılan otopsi işleminde ise kişide yedi adet ateşli silah mermi çekirdeği giriş veya çıkış yarası tespit edilmiş; cesetten deforme olmuş bir adet gömleksiz, ateşli silah mermi çekirdeği ele geçirilmiştir.).


2. Defin Sürecine İlişkin İşlemler


20. Otopsi işleminin tamamlanmasının ardından ceset üzerinde yapılacak adli veya tıbbi bir işlem kalmadığı, cesedin defnedilmesinde herhangi bir sakınca olmadığına dair 25/12/2015 tarihli defin izin belgesi düzenlenmiş ve belge başvurucu ...'a teslim edilmiştir.


21. Başvurucu ... 6/1/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur (B. No: 2016/228). Anılan başvuruda, annesi T.İ.nin cesedini teslim almaya zorlandığını ancak sokağa çıkma koşullarında, hele hele çatışmalar sürerken usule uygun bir defin işlemi yapılmasının mümkün olmadığını, bu suretle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Yaşam hakkının, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ve kötü muamele yasağının da ihlal edildiğini öne süren başvurucu, ayrıca T.İ.nin cenazesinin defnedilmesinin önündeki engelin sokağa çıkma yasağı ve güvenlik kuvvetlerinin güç kullanımı olduğunu öne sürerek bu hususta tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.


22. Bu arada 7/1/2016 tarihli ve 29586 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le 31/7/2004 tarihli ve 25539 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Adli Tıp Kurumu Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin "Morg İhtisas Dairesi" başlıklı 10. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi değiştirilmiştir. Bu değişiklik ile otopsisi tamamlanan ve gömülmesinde sakınca olmadığı tespit edilen cesetlerin aileye teslim edileceğine dair kural, ailesi veya yakınları tarafından üç gün içinde teslim alınmayan cesetlerin gömülmek üzere belediyeye veya mülki idare amirliğine teslim edileceği şeklinde revize edilmiştir.


23. Bahsi geçen yönetmelik değişikliği doğrultusunda 11/1/2016 tarihinde saat 01.00'de T.İ.nin yakını A.İ.ye, T.İ.nin cesedinin 11/1/2016 günü saat 09.00'a kadar teslim alınarak defnedilmemesi hâlinde cesedin kaymakamlıkça uygun görülecek bir yere defnedileceği tebliğ edilmiştir (Evrakı tebellüğ eden A.İ.nin T.İ. ile yakınlık seviyesi tutanakta belirtilmemiş olup başvuru formunda A.İ.nin T.İ.nin kardeşi olduğu ancak okuma yazma bilmediği ifade edilmiştir.).


24. T.İ.nin cesedi, defin ruhsatı sahibi başvurucu ... tarafından teslim alınmadığı gerekçesi ile Yönetmelik hükmü gereğince 11/1/2016 tarihinde saat 10.30 sıralarında resen Silopi Belediyesine ait mezarlığa defnedilmiştir. İlgili tutanağa göre defin imam huzurunda ve defin merasimine uygun bir şekilde icra edilmiştir. Defin sırasında T.İ.nin çocuklarından biri olan başvurucu ... ve Olay Yeri İnceleme ekibi de hazır bulunmuş, hastane mescidinde kılınan cenaze namazı ve sonrasında icra edilen defin işlemi kamerayla kaydedilmiştir.


25. Başvurucu ...'ın Anayasa Mahkemesine yaptığı 2016/228 numaralı bireysel başvuruda dile getirdiği cenazenin defnedilmesi hakkındaki tedbir talebinin cenazenin 11/1/2016 tarihinde defnedilmesi nedeniyle 2/2/2016 tarihli ara kararı ile Bölüme gönderilmesine yer olmadığına karar verilmiştir (Bahsi geçen bireysel başvurunun esasına ilişkin olarak daha sonra başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik kararı verilmiştir.).


3. Müşteki Beyanlarının Alınmasına Yönelik İşlemler


26. Avukat Z.A. 10/3/2016 tarihinde başvurucular adına soruşturma dosyasına vekâletname sunmuş ve dosyanın örneğinin kendisine verilmesini talep etmiştir. Evrak üzerinde yer alan havaleden anlaşıldığı kadarı ile talep uygun görülmüştür.


27. Soruşturma kapsamında 30/8/2016 tarihinde A.İ. ve başvurucu ...'ın müşteki sıfatıyla ifadelerine başvurulmuştur:


i. T.İ.nin eşi olan başvurucu ... beyanında T.İ.nin 18/12/2015 günü komşularına gittiğini, saat 19.00 sıralarında komşularından çıkarak eve gelmek istediği sırada çatışmanın ortasında kalarak vurulduğunu, sesini duymaları üzerine yardım etmek amacıyla dışarıya çıkmaya çalıştığını ancak çatışmanın devam etmesi nedeniyle evden çıkamadığını, kardeşi Y.İ.nin yardım etmek için dışarıya çıkmaya çalıştığı esnada kapının hemen önünde vurulduğunu, bunun üzerine Y.İ.yi içeriye aldıklarını, 112 Acili arayıp yardım istediklerini ancak çatışmanın sürmesi nedeniyle 112 Acil'in gelemediğini, kardeşi Y.İ.nin sonraki gün sabah saatlerinde hayatını kaybettiğini ileri sürmüştür.


ii. Y.İ.nin eşi olduğu anlaşılan A.İ. ise beyanında T.İ.nin 18/12/2015 günü 19.00 sıralarında komşularına gittiğini, dışarıdan silah sesleri gelmesi üzerine T.İ.nin çatışmanın arasında kalarak vurulduğunu gördüklerini ifade etmiştir. Eşi Y.İ.nin yardım etmek için dışarı çıktığı esnada kapının önünde vurulduğunu, eşini eve alabildiklerini, Alo 112'yi ve Alo 155'i aradıklarını ancak çatışmaların yoğun şekilde devam etmesi nedeniyle yardımın gelmediğini, Y.İ.nin ertesi gün sabah vefat ettiğini belirtmiştir.


28. Başvurucular vekili 20/9/2017 tarihli dilekçe ile dosyanın bir nüshasının kendisine verilmesini talep etmiş, talebi uygun bulunmuştur. Başvurucular vekili 18/6/2018 tarihli dilekçe ile dosyaya ilişkin bir kısım beyanını ve talebini bildirmiştir.


4. Kriminal Raporlar ile Olayda Kullanılan Silahın Tespitine Yönelik İşlemler


29. Başsavcılık, Silopi İlçe Emniyet Müdürlüğü (Emniyet Müdürlüğüne) yazdığı müzekkere ile olay tarihinde ve olay yerinde faaliyette bulunan Özel Harekât polislerinin kullandığı silahlara ait bilgilerin (tür, marka, model) bildirilmesini istemiştir. Cevabi yazıda, Özel Harekât polislerinin kullandığı tabanca ve tüfekler ile zırhlı araçlardaki silahların ve mühimmatların çap ve ebadı bildirilmiştir.


30. Diyarbakır Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünün 10/2/2016 tarihli uzmanlık raporunda, T.İ.nin ve T.İ. yaralandığında ona yardım etmek isterken vurulduğunu ileri sürdükleri Y.İ.nin ellerinden alınan svaplarda atış artığına rastlanmadığı belirtilmiştir. Aynı raporda T.İ.nin kıyafetleri üzerindeki muhtelif delik ve parçalanmaların mermi çekirdeği veya mermi çekirdeği sekmesi vb. sonucu oluştuğu kanaati bildirilmiş ancak atış mesafesi tayinine yönelik bir görüş belirtmenin mümkün olamadığı ifade edilmiştir (Aynı raporda Y.İ.nin montu üzerindeki deliğin ateşli silahla uzak atış mesafesinden yapılan atış sonucu meydana geldiği kanaati bildirilmiştir.).


31. Diyarbakır Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünün 13/5/2016 tarihli uzmanlık raporunda, T.İ.nin cesedinden ele geçen nüvenin yasak niteliğindeki fişeğe ait olduğu ancak nüvelerin atıldığı silaha ait tespite ve teşhise elverişli karakteristik iz ihtiva etmediği için mukayeseli inceleme yapılamadığı bildirilmiştir (Aynı raporda Y.İ.nin cesedinden ele geçen metal parçanın ise tespite ve teşhise elverişli karakteristik iz ihtiva etmediği ifade edilmiştir.).


32. Yürütülen soruşturma kapsamında Silopi Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) öncelikle T.İ.nin ölüm zamanını ve ölümüne sebep olan silahlı saldırının terör örgütü mensuplarından mı, güvenlik güçlerinden mi geldiğini tespit etmek için bir dizi araştırma yapmıştır. Bu kapsamdaki işlemler aşağıdaki paragraflarda özetlenmiştir.


5. Olay Zamanının Tespitine Yönelik İşlemler


33. Başsavcılık, Emniyet Müdürlüğüne yazdığı 24/3/2016 tarihli müzekkereyle, T.İ.nin öldüğü tarihin ve yerin tespiti ile olay zamanında ve olay yerinde bulunan güvenlik güçlerinin yaptığı telsiz konuşmalarının dökümünün çıkarılarak gönderilmesini talep etmiştir. Başsavcılık müzekkereye yanıt verilmemesi üzerine 4/5/2016 ve 24/8/2016 tarihlerinde tekit müzekkeresi yazmıştır. Cevabi yazı ekinde yer alan ve kolluk personeli tarafından tanzim edilen 30/8/2016 tarihli Araştırma Tutanağı'na göre 18/12/2015 günü saat 06.30'da haber merkezinin yaptığı anonsta 155 Polis İmdat hattını arayan bir şahsın iki yaralı olduğunu ve yaralıların hastaneye götürülmeleri gerektiğini söylediği kayıt altına alınmıştır (Her ne kadar bahsi geçen tutanakta haber merkezinin yaptığı anonsun 18/12/2015 günü sabah 06.30'da olduğu kaydedilmiş se de soruşturma sırasında beyanı alınan başvurucular ve diğer tanıklar olayın 18/12/2015 günü akşam saatlerinde yaşandığını ifade etmiş, dosyada mevcut olan 112 Acil görüşme kayıtları ise 19/12/2015 günü akşam saatlerinde yapılmıştır.).


6. Olay Anında Bölgede Görev Yapan Güvenlik Personelinin Telsiz Kayıtları Üzerinden Tespitine Yönelik İşlemler


34. Başsavcılık, Emniyet Müdürlüğüne yazdığı müzekkereyle 18/12/2015 günü saat 18.30 ile 20.00 saatleri arasındaki telsiz kayıtlarının CD ortamına aktarılmasını ve Çözümleme Tutanağı hazırlanmasını talep etmiş; Emniyet Müdürlüğü, talep edilen telsiz kayıtlarını DVD ortamında göndermiş ayrıca kollukça düzenlenen ve 30 sayfadan oluşan Çözümleme Tutanağı'nı sunmuştur.


35. Başsavcılık, Emniyet Müdürlüğüne yazdığı müzekkereyle T.İ.nin 18/12/2015 tarihinde öldürülmesi olayına ilişkin olarak araştırmanın olay tarihinde ve olay yerinde güvenlik güçleri ile terör örgütü mensupları arasında çatışma yaşanıp yaşanmadığı yönünde genişletilmesi talimatı vermiştir. Emniyet Müdürlüğü müzekkere yanıtı ekinde 18/12/2015 ile 29/12/2015 tarihleri arasında geçen telsiz konuşmalarının ...'ye ilişkin olan kısmının yer aldığı Çözümleme Tutanağı'nı göndermiştir. 19/12/2015 gününe ilişkin herhangi bir telsiz konuşmasının yer almadığı tutanaklardan, belirtilen tarihler arasında ... ve civarında güvenlik güçlerine yönelik roketatar dâhil silahlı saldırıların sürdüğü, çatışmaların devam ettiği, barikat ve hendeklerin tam olarak temizlenemediği anlaşılmıştır.


36. Başsavcılık, Emniyet Müdürlüğüne yazdığı müzekkereyle bir kez daha T.İ.nin 18/12/2015 tarihinde öldürülmesi olayına ilişkin olarak araştırmanın olay tarihinde ve olay yerinde güvenlik güçleri ile terör örgütü mensupları arasında çatışma yaşanıp yaşanmadığı yönünde genişletilmesi talimatı vermiştir. Emniyet Müdürlüğünün müzekkere yanıtı ekinde yer alan tutanakta 18/12/2015 tarihinde olay yerinde ve civarında geçen telsiz konuşmalarının özetine, aynı tarihte ilçede yapılan operasyonlar sırasında yaralanan kolluk personeline ait bilgilere yer verilmiştir. Telsiz konuşmalarının özetinden 18/12/2015 günü güvenlik güçlerine yönelik silahlı saldırıların ve çatışmaların devam ettiği, bölgede keskin nişancı bir terör örgütü üyesinin olduğu, güvenlik güçlerinin civardaki evlerde bulunanları ikaz etmek suretiyle zaman zaman barikat ve hendeklere top ve ağır silahlarla atış yaptıkları, aynı gün ilçede süren operasyonlar sırasında dokuz güvenlik görevlisinin yaralandığı, bunlardan üçünün 57. Cadde ve ... üzerindeyken keskin nişancı atışı ile yaralandığı anlaşılmıştır.


37. Başsavcılık, Emniyet Müdürlüğüne yazdığı müzekkereyle 18/12/2015 günü saat 18.30 ile 20.00 saatleri arasındaki telsiz kayıtlarının incelenerek ... üzerinde güvenlik güçlerince atış yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi, atış yapılmış ise atış yapan personelin bilgi sahibi sıfatıyla ifadelerinin alınması talimatını vermiştir. Emniyet Müdürlüğü müzekkere yanıtında 18/12/2015 tarihinde ...'ye yakın bir noktada terör örgütü mensuplarının açtığı ateş sonucu bir polis memurunun yaralandığını bildirerek bahsi geçen polis memurunun mağdur sıfatı ile alınan beyanını göndermiştir. Polis memuru beyanında 18/12/2015 günü 6. Cadde ile 215. Sokak'ın kesiştiği noktada bulunan 234 numaralı binada timi ile birlikte arama tarama faaliyeti yaptıkları sırada farklı noktalardan terör örgütü üyelerinin silahla saldırısına uğradıklarını, saldırının geldiği yöne doğru karşılık verdiğini, 6. Cadde ile 123. Sokak'ın kesiştiği noktada bulunan 192 numaralı binadaki diğer timin yanına gitmeye çalışırken sol ayağına isabet eden mermi ile yaralandığını ifade etmiştir.


7. Olay Zamanında Bölgede Görev Yapan Güvenlik Personelinin Operasyon Kayıtları Üzerinden Tespitine Yönelik İşlemler


38. Başsavcılık, Emniyet Müdürlüğüne yazdığı 25/4/2018 tarihli müzekkereyle T.İ.nin vefat ettiği olay yerinde ve civarında olay tarihinde operasyona katılan asker/polislerin tespit edilmesini ve bilgi sahibi sıfatıyla ifadelerinin alınmasını talep etmiştir. Emniyet Müdürlüğü, olay tarihinde olay mahallinde icra edilen operasyonların planlamasının 172. Zırhlı Tugay Komutanlığınca yapıldığını bildirmiştir.


39. Başsavcılık aynı bilgileri 172. Zırhlı Tugay Komutanlığından sormuştur. Tugay Komutanlığı 13/8/2015 tarihli müzekkere yanıtında, olay yeri olan ...'nin iki mahallenin kesişim noktası olduğunu, bu iki mahalde Bingöl Jandarma Özel Harekât Taburu ile Hakkâri Jandarma Özel Harekât Taburu personelinin görev yaptığını, personel bilgilerinin bahsi geçen Tabur Komutanlıklarından talep edilmesi gerektiğini bildirmiştir.


40. Bunun üzerine Başsavcılık, Bingöl ve Hakkâri Cumhuriyet Başsavcılıklarına talimat yazarak operasyona katılan personelin bilgi sahibi sıfatıyla ifadesinin alınmasını talep etmiştir.


i. Bingöl Jandarma Özel Harekât Tabur Komutanlığı yanıtında operasyon planının 172. Zırhlı Tugay Komutanlığınca yapıldığını, 18/12/2018 tarihinde olay yerinde görev alan personel bilgisinin buradan talep edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu cevap doğrultusunda Bingöl Cumhuriyet Başsavcılığına yazılan talimat 27/7/2018 tarihinde bila ikmal iade edilmiştir.


ii. Hakkâri Cumhuriyet Başsavcılığına yazılan talimata ise 29/11/2018 tarihinde ikmalen yanıt verilmiştir. Talimat doğrultusunda yapılan araştırma neticesinde Silopi'de görev yapan personelden 94'ünün başka yere tayin olması veya görevlendirilmesi nedeniyle konuya ilişkin beyanlarının alınamadığı bildirilmiştir. Bahsi geçen personel haricinde olay yerinde görev alan 52 personelin ise Hakkâri Merkez İlçe Jandarma Komutanlığınca olaya ilişkin beyanları bilgi sahibi sıfatı ile alınmıştır. İlgili personele T.İ.nin vurulduğu olaya ilişkin bilgi sahibi olup olmadığı ve olay günü sivil şahısların vurulduğuna dair bir telsiz konuşmasına şahit olup olmadığı sorulmuştur. Beyanı alınan 52 personelin tamamı, T.İ.nin vurulduğu olaya ilişkin bilgi sahibi olmadığı ve olay günü sivil şahısların vurulduğuna dair bir telsiz konuşmasına şahit olmadığı yönünde beyanda bulunmuştur.


8. Olay Zamanda Bölgede Bulunan Terör Örgütü Mensuplarının Tespitine Yönelik İşlemler


41. Başsavcılık, Emniyet Müdürlüğüne yazdığı müzekkereyle 2015 yılı Aralık ayında olay yeri olan ...'deki hendek, barikatlarda faaliyette bulunan terör örgütü mensuplarının tespitini talep etmiştir. Emniyet Müdürlüğü, ...'deki hendek, barikatlarda faaliyette bulunmuş olan terör örgütü mensuplarına ilişkin yapılan araştırmaya dair tutanak göndermiştir. Bahsi geçen tutanağa göre Y.Z. fotoğraflardan teşhis işlemi sırasında A.B. ve R.Ö.yü, Y.Z.nin teşhis ettiği kişilerden olan R.Ö., yapılan fotoğraflardan teşhis işlemi sırasında Argeş ve Mahir kod isimli M.K ve M.U.yu, R.Ö.nün teşhis ettiği kişilerden olan M.U ise yapılan fotoğraflardan teşhis işlemi sırasında F.L.yi teşhis ederek bu kişilerin ...'deki hendek, barikatlarda faaliyette bulunan terör örgütü üyelerinden olduğu yönünde beyanlarda bulunmuştur.


42. Başsavcılık, ...'deki hendek, barikatlarda faaliyette bulunduğu yönünde aleyhinde teşhis ve beyanlar bulunan Y.Z., R.Ö. ve M.U.nun ifadelerine başvurmuştur. Adı geçenler tanık sıfatı ile Cumhuriyet savcısı huzurunda alınan beyanlarında teşhis işlemlerini kabul etmemiş, ... üzerinde hayatını kaybeden T.İ.nin ölümü hakkında bir bilgileri olmadığını ifade etmişlerdir.


9. T.İ.nin Terör Örgütüyle İltisaklı Olup Olmadığının Tespitine Yönelik İşlemler


43. Başsavcılık, Emniyet Müdürlüğüne yazdığı 26/3/2019 tarihli müzekkereyle T.İ.nin ve aynı gün öldürülen Y.İ.nin terör örgütüne üye olduklarına dair teşhis bilgi, belge olup olmadığının araştırılmasını, olayın meydana geldiği tarihe ait telsiz kayıtlarının incelenerek ... üzerinde güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğü tespit edilen şahıs/şahıslar olup olmadığının araştırılmasını talep etmiştir. Emniyet Müdürlüğünün 11/4/2019 tarihli cevabi yazısının ekinde yer alan ve kolluk personeli tarafından tanzim edilen Araştırma Tutanağı'nda, terör örgütüne müzahir olduğu değerlendirilen yps.online.com adresli internet sitesinde "Silopi Direniş Şehitleri" başlıklı sayfada T.İ.nin ve aynı gün öldürülen Y.İ.nin adına yer verildiği, ayrıca Rehber kod adlı F.A.nın T.İ.yi fotoğraflarından teşhis ettiği, hendek olayları sonrasında Trej kod adlı örgüt mensubunun kendisine "Keşke herkes T... ana gibi bize yardım etseydi o zaman örgüt böyle başarısız olmazdı." dediğini söylediği belirtilmiş; ayrıca olay gününe ilişkin telsiz kayıtlarının incelendiği ancak yapılan anonsların çatışmaların yaşandığı yerlerin tespitine elverişli olmadığı bildirilmiştir.


10. Sonraki İşlemler, Daimî Arama Kararı ile Başvurucuların Dosyanın Örneğinin Verilmesi Talebine Yönelik İşlemler


44. Emniyet Müdürlüğünün 11/4/2019 tarihli cevabi yazısı sonrasında soruşturma dosyasında esaslı bir işlem yapılmamıştır (Başsavcılık, Emniyet Müdürlüğüne yazdığı 20/1/2020 tarihli müzekkere ile olayın faillerinin sıkı bir şekilde araştırılmasına devam edilmesi talimatı vermiş; Emniyet Müdürlüğü 22/1/2020 tarihli cevabi yazısında olay ile ilgili güncel bir delil bulunmadığı, faillerin sıkı bir şekilde araştırılmasına devam edildiği yönünde bilgi vermiştir).


45. Başsavcılık 25/2/2020 tarihinde "yapılan araştırmalara rağmen olayı gerçekleştiren fail/faillerin yakalanamadığı gibi kimliklerinin de tespit edilemediği" gerekçesiyle daimî arama kararı almıştır. Faili meçhul sanık/sanıklar hakkında kasten öldürme suçundan alınan kararda suçun zamanaşımına uğrayacağı tarih 25/12/2040 olarak gösterilmiştir. Emniyet Müdürlüğüne gönderilen kararda, zamanaşımı tarihine kadar sürekli olarak araştırmaya devam edilmesi ve her üç ayda bir Başsavcılığa bilgi verilmesi istenmiştir.


46. Emniyet Müdürlüğü, 2020 ve 2021 yıllarında üçer ayda bir verdiği yanıtlarda daimî aramaya alınan dosyada faillerin kimliklerinin henüz tespit edilemediğini bildirmiştir (2022, 2023 ve 2024 yıllarında da her üç ayda bir benzer yanıtlar gönderilmiştir.).


47. Başvurucular vekili 28/12/2021 tarihli dilekçe ile soruşturma dosyasının bir örneğinin verilmesini talep etmiştir.


48. Başvurucular vekili 12/1/2022 tarihli dilekçe ile 18/6/2018 tarihli dilekçelerinden sonra birçok kez soruşturma dosyasını incelemek ve yapılan işlemleri görmek istediklerini ancak çeşitli bahanelerle dosyayı incelemelerine izin verilmediğini belirtmiştir. Başvurucular vekili bu kapsamda 22/10/2019, 15/12/2020, 3/1/2021, 9/2/2021 tarihli girişimlerinin sonuçsuz kaldığını, son olarak 15/12/2021-29/12/2021 tarihleri arasında defaatle Başsavcılığa başvurmalarına ve 5/1/2022 tarihinde yazılı olarak talep etmelerine rağmen yine dosyayı inceleyemediklerini ileri sürmüş; Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kaydı yapılmadığı için sistem üzerinden gönderemediği dilekçeyi muharebe yoluyla Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı üzerinden göndermek zorunda kaldığını belirterek 18/6/2018 tarihli dilekçelerinden sonra soruşturma dosyasında yapılan işlemlere ilişkin yazışmaların örneğini ve UYAP kaydının yapılmasını talep etmiştir.


49. Başvurucular vekili 28/1/2022, 4/2/2022, 9/2/2022 tarihli dilekçelerle benzer taleplerini yinelemiştir.


50. Başvurucular başvuru formunda 9/2/2022 tarihli talep sonrası dosyanın bir örneğini alabildiklerini ve böylece daimî arama kararından haberdar olduklarını ifade etmiştir.


51. Başvurucular, Başsavcılığın daimî arama kararı aleyhine 4/3/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


B. Olaya İlişkin Olarak Açılan Tam Yargı Davası Süreci


52. Başvurucular 21/3/2016 tarihinde İçişleri Bakanlığına verdikleri dilekçe ile T.İ.nin yaşamını kaybetmesi ve cenazesinin yedi gün boyunca sokaktan alınmaması nedeniyle uğradıkları maddi ve manevi zararın tazminini talep etmiştir.


53. İçişleri Bakanlığının yasal süresinde cevap vermemesi üzerine başvurucular 18/7/2016 tarihinde Mardin İdare Mahkemesi (İdare Mahkemesi) nezdinde tam yargı davası açmıştır. Başvurucular açtıkları davada T.İ.nin güvenlik güçlerince vurulduğunu, sağlık yardımı ulaştırılmaması nedeniyle de hayatını kaybettiğini, devletin öldürmeme ve koruma yükümlülüğünü ihlal ettiğini ileri sürmüş; T.İ.nin öldürülmesi sonrasında cenazesinin sokaktan alınmasına izin verilmediğini, cenazeyi almaya çalıştıkları her seferde kendilerine ateş açıldığını, yedi gün boyunca sokakta kalan yakınlarının cenazesini izlemek zorunda kaldıklarını, yaşanan gecikme nedeniyle cesette çürüme başladığını, dahası usulüne uygun bir defin işlemi yapılmasına da izin verilmediğini ileri sürmüştür.


54. İçişleri Bakanlığı davaya karşı cevabında; T.İ.nin güvenlik güçlerinin mi, terör örgütü mensuplarının mı açtığı ateş sonucu öldüğünün belli olmadığını, cesedin yedi gün boyunca sokakta kalmasında devletin ihmali olmadığını, çatışma ortamı nedeniyle cesede ulaşılamadığını, cesede ulaşıldıktan sonra yakınlarının cesedi üç gün içinde teslim almaması nedeniyle cesedin mevzuat gereği resen defnedildiğini belirterek davanın reddi gerektiğini ifade etmiştir.


55. İdare Mahkemesi 22/12/2017 tarihinde, Başsavcılığın yürüttüğü soruşturma dosyasının bir örneğini celbetmiştir. Ayrıca 17/1/2018 tarihli ara kararı ile İçişleri Bakanlığından T.İ.nin ölümüne ilişkin yapılmış bir istihbarat çalışması olup olmadığının sorulmasına, T.İ. hakkında araştırma yapılarak sonucun bildirilmesine karar vermiştir. İçişleri Bakanlığı 14/2/2018 tarihli yazısı ekinde, ara kararı gereği istenen bilgi ve belgeleri göndermiştir.


56. Yapılan yargılama neticesinde İdare Mahkemesi 28/2/2018 tarihinde davanın reddine karar vermiş; kararda, otopsi esnasında T.İ.nin üzerinden PKK/KCK silahlı terör örgütü elebaşının fotoğrafının olduğu bilekliğin çıktığını, PKK silahlı terör örgütü sempatizanı olduğuna ilişkin bulgulara rastlanan T.İ.nin sokağa çıkma yasağının bulunduğu süreçte, yoğun çatışmaların yaşandığı, barikatların ve hendeklerin bulunduğu bir caddede, akşam saat yedi sıralarında dışarıda bulunması sırasında vurularak öldürülmesi olayında devletin kusurlu veya kusursuz sorumluluk kapsamında sorumlu tutulabilmesinin mümkün olmadığını kabul etmiştir. Ayrıca yolun hasarlı olması, yoğun çatışma ortamının bulunması ve söz konusu caddeye girilmesinin tehlikeli olması nedeniyle T.İ.nin cenazesininin ancak yedi gün sonra alınabildiğini ifade etmiştir.


57. Başvurucular, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi 4/11/2020 tarihinde istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar vermiştir.


58. İstinaf kararının başvuruculara 22/12/2020 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucular 14/1/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


IV. İLGİLİ HUKUK


A. Ulusal Hukuk


59. 14/4/1982 tarihli ve 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un olay tarihinde yürürlükte olan "Kuruluş" başlıklı 1. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:


"Adalet işlerinde b

 

İlgili Hukuk Alanı

 

Tüm Aile Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

İdarenin İşlem ve Eylemlerine Karşı Açılan Davalar

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2021/3127

 

Karar Tarihi

26 Şubat 2025

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Boşanma ve Aile Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page