Bireysel Başvuru Kararları · CEZA HUKUKU · HAK İHLALİ
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Cezaevinde Avukatın Verdiği Belgelerin Denetlenmesine Karşı Şikâyetin İncelenmesi
B. No: 2021/56500 · 14 Ekim 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Hükümlü, avukatının görüşme sırasında verdiği belgelerin kendisine tesliminden önce denetlenip UYAP’a aktarılmasından yakındı. İnfaz hâkimliği, hak ihlaline karar veren merci olmadığını belirterek başvuruyu reddetti. Anayasa Mahkemesi, kurumun uygulamasının hukuka uygunluğunu inceleme görevinin ilgili yargı mercilerinde olduğunu vurguladı. Şikâyetin esasını karşılamayan ret gerekçesi itiraz üzerine de giderilmediğinden özel hayatla bağlantılı etkili başvuru hakkı ihlal edilmişti.
Hukuki İlke
İnfaz hâkimliğine başvuru yolunun kanunda bulunması tek başına yeterli değildir. Kurumdaki somut uygulamaya karşı ileri sürülen savunulabilir şikâyetin incelenmesi veya neden incelenemeyeceğinin yeterli gerekçeyle açıklanması gerekir.
Sonuç
Özel hayata saygı hakkıyla bağlantılı etkili başvuru hakkı ihlal edildi. Tahliye nedeniyle yeniden yargılamada yarar görülmedi. Başvurucuya 30.000 lira manevi tazminat verilmesine oybirliğiyle karar verildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 20, 40
4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu — m. 4
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/56500)
Karar Tarihi: 14/10/2026
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
İrfan FİDAN
Üyeler
:
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
Muhterem İNCE
Yılmaz AKÇİL
Raportör
:
Anıl İbrahim BAKIRCI
Başvurucu
:
...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, mahpus başvurucuya avukatı tarafından verilen belgelerin denetime tabi tutulması uygulamasına yönelik şikâyetin esasa girilmeksizin reddedilmesi nedeniyle özel hayata saygı hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucu, silahlı terör örgütüne üye olma suçu kapsamında hükümlü olarak Kilis L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) bulunmaktadır.
3. Başvurucu, avukatı ile görüş esnasında tarafına verilen belgelerin Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne (UYAP) aktarıldıktan sonra teslim edilmesi şeklindeki Ceza İnfaz Kurumu uygulaması bakımından Kilis İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) şikâyette bulunmuştur.
4. İnfaz Hâkimliği 4/10/2021 tarihinde başvurucunun avukatı tarafından getirilen belgelerin Ceza İnfaz Kurumu Mektup Okuma Komisyonu tarafından incelendikten sonra başvurucuya verildiği yakınması karşısında hak ihlallerinin tüm yönleri ile ortadan kaldırılmasına ilişkin talep bakımından herhangi bir hak ihlaline karar verme mercii olmadığı gerekçesi ile ret kararı vermiştir.
5. Başvurucu, Kilis Ağır Ceza Mahkemesine (Ağır Ceza Mahkemesi) itirazda bulunmuştur. Ağır Ceza Mahkemesi 20/10/2021 tarihinde itiraza konu kararın yerinde olduğunu belirterek itirazın reddine karar vermiştir.
6. Başvurucu, nihai kararı 26/10/2021 tarihinde öğrenmiş ve 25/11/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
7. Başvurucu 22/10/2023 tarihinde denetimli serbestlik tedbirinden faydalanmak üzere tahliye edilmiştir.
8. Komisyonca adli yardım talebinin kabulüne, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
9. Başvurucu, Ceza İnfaz Kurumunda avukatı ile görüş yaptığı sırada avukatının verdiği belgelerin kanuna aykırı şekilde incelemeye tabi tutulup UYAP'a aktarıldıktan sonra teslim edildiğini belirterek haberleşme hürriyetinin; İnfaz Hâkimliğine yönelik şikâyeti sonucunda yapılan değerlendirmede yalnızca belgelerin geç teslim edilmesi ile ilgili bir inceleme yapılmış olması nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
10. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; somut olayda başvurucunun özel hayata saygı hakkı ile birlikte etkili başvuru hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
11. Başvuru, İnfaz Hâkimliğinin davanın esasına ilişkin inceleme yapmaktan imtina ettiği anlaşıldığından özel hayata saygı hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı kapsamında incelenmiştir.
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygı hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
13. Etkili başvuru hakkı, anayasal bir hakkının ihlal edildiğini ileri süren herkese hakkın niteliğine uygun olarak iddialarını inceletebileceği makul, erişilebilir, ihlalin gerçekleşmesini veya sürmesini engellemeye ya da sonuçlarını ortadan kaldırmaya (yeterli giderim sağlama) elverişli idari ve yargısal yollara başvuruda bulunabilme imkânının sağlanması olarak tanımlanabilir (Y.T. [GK], B. No: 2016/22418, 30/5/2019, § 47; Meral Danış Beştaş (3) [2. B.], B. No: 2017/34087, 13/10/2020, § 37).
14. Bu bağlamda ceza infaz kurumlarındaki birtakım uygulamaların temel hak ve hürriyetlere müdahale teşkil ettiği ve kaldırılması gerektiği konusunda ileri sürülecek iddiaların esasının incelenmesine imkân sağlayan ve gerektiğinde uygun bir telafi yöntemi sunan etkili hukuk yollarının olması ilgililere etkili başvuru hakkının sağlanması bakımından bir gerekliliktir. Dolayısıyla infaz hâkimliklerine şikâyet yoluyla başvurma imkânının mevzuatta yer alması yalnız başına yeterli olmayıp bu yolun aynı zamanda pratikte de başarı şansı sunması gerekir. Anılan yola başvurulabilmesi için öngörülen koşullar somut olaylara tatbik edilirken dayanak işlem, eylem ya da ihmallerden kaynaklanan savunulabilir nitelikteki iddiaların bu doğrultuda geniş şekilde değerlendirilmesi, koşulların oluşmadığı sonucuna ulaşılması durumunda ise bu durumun yargı makamları tarafından ilgili ve yeterli gerekçelerle açıklanması gerekir. Ayrıca mevzuatın yargı merciine başvurma imkânını ortadan kaldıracak şekilde dar yorumlanmaması, yargı makamlarınca temel hak ve özgürlükleri önceleyen bir yaklaşım içinde olunması etkili başvuru hakkının gereklerinin sağlanması açısından önem arz etmektedir (ilkelerin detayı için bkz. Meral Danış Beştaş (3), §§ 35-42).
15. Bununla birlikte 16/5/2001 tarihli ve 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesine göre infaz hâkimlikleri hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri inceler ve karara bağlar. Anayasa Mahkemesi, hükümlü ve tutukluların bu konularda infaz hâkimliklerine yaptıkları şikâyetlerin esasa girilmeden reddedilmesini temel hak ve hürriyetlerle bağlantılı olarak etkili başvuru hakkını ihlal ettiğine karar vermiştir (birçok karar arasından bkz. özel hayata saygı hakkı yönünden Meral Danış Beştaş (3); aile hayatına saygı hakkı yönünden Fatih Elgin [1. B.], B. No: 2019/38512, 16/11/2022; Meryem Akay [2. B.], B. No: 2021/56509, 24/10/2024; kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkı yönünden Uğur Eldemir (2) [1. B.], B. No: 2018/26139, 15/3/2022; haberleşme hürriyeti yönünden Fatih Yarımbaş [1. B.], B. No: 2019/39172, 4/10/2023).
16. Somut olaya konu olan İnfaz Kurumu uygulamasının ilgili mevzuat kapsamında hukuka uygun olup olmadığını değerlendirme görevi, ilgili yargı mercilerine aittir. Buna rağmen ret kararlarının ilgili mevzuatı gözeten yeterli gerekçeler içermediği, ayrıca başvurucunun iddiasının incelenmesine ve uygun bir telafi şansı sunmaya elverişli olmadığı anlaşılmıştır. İtiraz kanun yolunda da Ağır Ceza Mahkemesince bu eksikliği gidermeye yönelik bir karar verilmemiştir. Bu bağlamda somut başvuruda yukarıda aktarılan ilkeler ve karar sonuçlarından ayrılmayı gerektiren bir durum olmadığı anlaşılmıştır. Neticede başvurucuya özel hayata saygı hakkı kapsamında olduğunu ileri sürdüğü müdahalenin ortadan kaldırılması talebiyle başvurabileceği ve asgari güvenceleri içeren, pratikte de işleyen etkili bir hukuk yolunun sunulmadığı sonucuna varılmıştır.
17. Açıklanan gerekçelerle özel hayata saygı hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
18. Başvurucu, ihlalin tespiti ile 300.000 TL tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.
19. Başvurucu, tahliye edildiğinden yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Öte yandan ihlalin tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zarar karşılığında başvurucuya net 30.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Özel hayata saygı hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkı ile bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 30.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDİNE,
Ç. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
D. Kararın bir örneğinin bilgi için Kilis İnfaz Hâkimliğine (E.2021/1637, K.2021/1817), Kilis 1. Ağır Ceza Mahkemesine (2021/772 D. İş) ve Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 14/10/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Mahpusun Resmî İçtihat Rehberlerine Erişim Talebi
İlgili Sayfalar
Ceza İnfaz Kurumundaki İşlemlere Karşı Başvuru
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2021/56500
Karar Tarihi
14 Ekim 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları