Bireysel Başvuru Kararları · CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU · BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Cezaevinde Dijital Tebliğnameyi İncelemek İçin Bilgisayar Talebi ve Müdafiye Tebliğ
B. No: 2023/42811 · 14 Ekim 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Cezaevindeki sanık, kendisine CD olarak gönderilen tebliğnameyi bilgisayarda inceleyip cevaplamak istedi. Kurum talebi reddetti. Anayasa Mahkemesi, mahkûmiyetin onanmasını isteyen tebliğnamenin sanık aleyhine yeni bir olgu veya değerlendirme içermediğini ve müdafiye ayrıca tebliğ edildiğini belirledi. Sanığın itirazlarını müdafii aracılığıyla iletebilmesini ve yargılamanın bütününü dikkate alarak savunma için gerekli kolaylıkların sağlanmadığı iddiasını açıkça dayanaktan yoksun buldu.
Hukuki İlke
Sanığın dijital tebliğnameye erişimine konulan sınırlama değerlendirilirken tebliğnamenin yeni ve aleyhe bir husus içerip içermediği ile müdafi aracılığıyla cevap verilebilmesi birlikte dikkate alınır.
Sonuç
Savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkına ilişkin iddia açıkça dayanaktan yoksun bulunarak kabul edilemez sayıldı. Adli yardım kabul edildi ve başvurucu yargılama giderlerinden tamamen muaf tutuldu.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 297/3
5275 sayılı Kanun — m. 67/3
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2023/42811)
Karar Tarihi: 14/10/2026
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
İrfan FİDAN
Üyeler
:
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
Muhterem İNCE
Yılmaz AKÇİL
Raportör
:
Hüseyin ERAL
Başvurucu
:
...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan tebliğnameye karşı savunma hazırlamak için bilgisayar kullanma talebinin ceza infaz kurumu tarafından reddedilmesi nedeniyle savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Kara Kuvvetleri Komutanlığında teğmen rütbesiyle subay olarak görev yapan başvurucu, Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) tarafından 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen askerî darbe teşebbüsü kapsamında Akıncı Hava Üssü'nde gerçekleşen darbe girişimi eylemlerine katıldığı gerekçesiyle Ankara 4. Ağır Ceza Mahkemesince Anayasa'yı ihlal suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmıştır.
3. Mahkûmiyet kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusu, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesince 2/6/2022 tarihinde esastan reddedilmiştir. Başvurucu, istinaf başvurusunun reddine ilişkin karara karşı temyiz yoluna başvurmuştur.
4. Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından gerçekleştirilen temyiz incelemesinin devam ettiği süreçte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan 17/1/2023 tarihli tebliğname Diyarbakır 1 No.lu Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) hüküm özlü olarak bulunan başvurucuya CD hâlinde 29/3/2023 tarihinde tebliğ edilmiştir. Öte yandan anılan tebliğname başvurucu müdafiine de 4/3/2023 tarihinde tebliğ edilmiştir.
5. Diğer sanıkları da kapsayan ve toplamı yüz on beş sayfadan oluşan tebliğnamenin başvurucuyla ilgili kısmı şu şekildedir:
"... Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere ve gerekçeye göre; sanıklar ve müdafiilerinin, savunma haklarının kısıtlandığına, adil yargılanma haklarının, masumiyet karinesinin ve şüpheden sanık yararlanır ilkesinin ihlal edildiğine, ... ilişkin yerinde görülmeyen temyiz istemlerinin CMK’nın 302/1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİ ile hükümlerin ayrı ayrı ONANMASI talep ve dosya tebliğ olunur."
6. Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığı, başvurucunun anılan tebliğnameyi incelemek ve savunma hazırlamak amacıyla bilgisayar kullanmaya yönelik talebini sadece mahkeme ve Cumhuriyet savcılığı tarafından gönderilen dijital belgelerin bilgisayar ortamında incelenmesinin mümkün olduğu gerekçesiyle 10/4/2023 tarihinde reddetmiştir.
7. Başvurucu; Diyarbakır İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) sunduğu 13/4/2023 tarihli dilekçede ilgili mevzuat gereği diğer tutuklu ve hükümlülere bilgisayar kullanma hakkı verildiğini, aynı hakkın kendisine verilmemesinin savunma hakkını ihlal ettiğini ve maddi durumunun kötü olması nedeniyle ücretli çıktı alamayacağını belirtmiştir.
8. İnfaz Hâkimliği 13/4/2023 tarihinde şikâyetin reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 67. maddesinin (3) numaralı fıkrasında hükümlü ve tutukluların eğitim ve iyileştirme programlarının gerekli kılması durumunda bilgisayardan yararlanma haklarının bulunduğunu belirtmiştir. Kararda ayrıca hükümlünün savunma hakkını kullanabilmesi için sadece mahkemesi ve Cumhuriyet savcılığı tarafından kendisine gönderilen iddianame, duruşma tutanakları ve diğer belgeleri inceleyebilmesi amacıyla bilgisayar kullanım hakkının olduğunu, ücreti ödendiği takdirde tutuklu ve hükümlülerin çıktı alabileceğini açıklamıştır. Son olarak 5275 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatta hükümlü ve tutuklulara haklarında açılmış veya açacakları davalarla ilgili savunmalarını bilgisayarda hazırlamak veya dilekçelerini bilgisayarda yazmak ve bu şekilde bilgisayardan yararlanmaya ilişkin herhangi bir hak verilmediğini de ifade etmiştir.
9. Başvurucu, karara karşı 24/4/2023 tarihinde itirazda bulunmuştur. İtiraz dilekçesinde de İnfaz Hâkimliğine yaptığı başvurudaki benzer hususları dile getirmiştir. Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesi (Ağır Ceza Mahkemesi) 16/5/2023 tarihinde itirazın reddine kesin olarak karar vermiş; karar gerekçesinde İnfaz Hâkimliğinin kararının usul ve kanuna uygun olduğunu belirtmiştir.
10. Başvurucu, nihai kararı 18/5/2023 tarihinde öğrendikten sonra 22/5/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
11. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
12. Başvurucunun savunma hazırlamak amacıyla bilgisayar kullanmayı talep ettiği mahkûmiyet kararıyla ilgili süreç, Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından 18/12/2023 tarihinde verilen onama kararıyla kesinleşmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
13. Başvurucu, adli yardım talebinde bulunmuştur. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
14. Başvurucu; tebliğnamenin CD olarak tebliğ edilmesi nedeniyle tebliğnameyi incelemek ve tebliğnameye karşı savunma hazırlamak için bilgisayar kullanımına ihtiyaç duyduğunu, maddi durumu yetersiz olduğundan çıktı alarak inceleme yapmasının da mümkün olmadığını, kendisiyle benzer durumda olan kişilerin bilgisayardan faydalandırıldığını ancak kendisine izin verilmediğini belirterek savunma hakkı ile eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
15. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, başvurunun öncelikle kabul edilebilirlik kriterleri yönünden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş; ayrıca somut olay ele alınırken mevzuat hükümleri ile konuya ilişkin yer verilen Anayasa Mahkemesi kararlarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Genel anlamda hakkaniyete uygun bir yargılamanın yürütülebilmesi için silahların eşitliği ilkesi ışığında taraflara tanık delili de dâhil olmak üzere delillerini sunma ve inceletme noktasında uygun imkânların tanınıp tanınmadığının yargılamanın bütünü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği de belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı formda ileri sürdüğü şikâyetlerle benzer açıklamalarda bulunmuştur.
16. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Başvurucunun iddiaları, adil yargılanma hakkı kapsamındaki savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı yönünden incelenmiştir.
17. Anayasa'nın 36. maddesi uyarınca herkes iddia, savunma ve adil yargılanma hakkına sahiptir. Anayasa'nın anılan maddesinde adil yargılanma hakkından ayrı olarak iddia ve savunma hakkına birlikte yer verilmesi, taraflara iddia ve savunmalarını mahkeme önünde dile getirme fırsatı tanınması gerektiği anlamını da içermektedir (Mehmet Fidan [1. B.], B. No: 2014/14673, 20/9/2017, § 37).
18. Suç isnadı altındaki kişiye savunma hakkının şeklen değil gerçek anlamda sağlanması gerekir. Bunun için suç isnadı altındaki kişi, savunma için yeterli imkâna yani gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olmalıdır. Bu itibarla anılan güvence adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriğine dâhil ve bu hakkın doğal sonucudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine "... ile adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (b) bendinde bir suç ile itham edilen herkesin savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı düzenlenmiştir (Ufuk Rifat Çobanoğlu [2. B.], B. No: 2014/6971, 1/2/2017, § 37).
19. Gerekli zaman, yargılanan kişinin hakkındaki iddiaları öğrendikten sonra savunma için zorunlu hazırlıkları yapabileceği süreyi ifade etmektedir. Savunma için gerekli kolaylık kavramı ise şüpheliye/sanığa savunma için yardımcı olacak veya olabilecek zorunlu olan imkânları ifade etmekte ve silahların eşitliğini sağlamayı amaçlamaktadır. Suç isnadı altındaki kişiye sağlanması zorunlu kolaylıklar, savunma için gerekli olanlardır. Kişinin beraat etmesini veya cezasının azaltılmasını sağlayabilecek delil niteliğindeki belgelere erişimine ve müdafiiyle görüşmesine izin verilmesi, gerekçeli kararın tebliğ edilmesi ve yargılama esnasında esaslı değişikliklerden haberdar edilmesi sağlanacak kolaylıklardır (bazı değişikliklerle birlikte bkz. Ufuk Rifat Çobanoğlu, §§ 43, 45). Savunma için gerekli kolaylıklardan biri de kovuşturma evresinde sanığın müdafii aracılığıyla deliller üzerine görüş sunmasına imkân verilmesidir (bazı değişikliklerle birlikte bkz. Mahmut Deniz [1. B.], B. No: 2019/3512, 26/5/2021, § 28). Bu hak yönünden de somut olayın özelliklerinin belirleyiciliğinin büyük bir önemi vardır. Değerlendirme, yargılamanın bütünlüğü gözetilerek yapılmalıdır.
20. İnceleme konusu olayda başvurucunun şikâyeti Anayasa'yı ihlal suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin ceza yargılamasının temyiz aşamasında sunulan ve CD formatında kendisine tebliğ edilen tebliğnameyi bilgisayar vasıtasıyla inceleme ve buna karşı savunma hakkı tanınmamasına ilişkindir.
21. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 297. maddesinin (3) numaralı fıkrasına göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen tebliğname, hükmü temyiz etmeleri veya aleyhlerine sonuç doğurabilecek görüş içermesi hâlinde sanık veya müdafii ile katılan veya vekillerine ilgili dairesince tebliğ olunur. İlgili taraf tebliğden itibaren iki hafta içinde yazılı olarak cevap verebilir.
22. Somut olayda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının onama talepli tebliğnamesi başvurucuyu doğrudan etkiler nitelikte değildir. Zira tebliğnamenin kapsamı başvurucuyla ilgili verilen mahkûmiyet kararının hukuka uygun olduğu yönündedir (bkz. § 5). Bu nedenle tebliğnamenin yargılama aşamasında tartışılmayan yeni bir değerlendirme ya da aleyhe sonuç doğuran bir olgu içerdiği söylenemeyecektir. Öte yandan 5271 sayılı Kanun'un 297. maddesi tebliğnamenin seçimlik olarak sanık veya müdafiinden birine tebliğ edilmesini yeterli görmüştür. Bu doğrultuda tebliğname, başvurucunun yanı sıra başvurucuyu yargılama aşamasında temsil eden müdafiye de 4/3/2023 tarihinde tebliğ edilmiştir (bkz. § 4). Bu durumda başvurucuya tebliğnameye karşı itirazlarını müdafii aracılığıyla sunma imkânı verildiği de ortadadır. Dolayısıyla yargılama bir bütün olarak değerlendirildiğinde başvurucunun savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkına yönelik bir ihlalin bulunmadığının açık olduğu görülmektedir.
23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 14/10/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay Ceza Genel Kurulu — Banka Zimmeti Davasında Tebliğnamenin Bildirilmemesi ve Savunma Hakkı
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Mahpusun Resmî İçtihat Rehberlerine Erişim Talebi
Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Ceza Yargılamasında Savunma ve Temyiz
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
İlgili Hukuk Dalı
Ceza Muhakemesi Hukuku
Başvuru No
2023/42811
Karar Tarihi
14 Ekim 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları