Bireysel Başvuru Kararları · AİLE HUKUKU · BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Kısıtlı Adına Araç Alımında Vasi ile Başvurucunun Ayrılması
B. No: 2021/7282 · 1 Temmuz 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Vasiler, kısıtlı kişilerin ihtiyaçları için onların adına araç almak üzere izin istedi. İzin verilmemesi üzerine bireysel başvurular yapıldı. Başvuru formlarında kısıtlılar adına başvurulduğu belirtilmedi, yalnızca vasilerin adı başvurucu olarak yazıldı. Anayasa Mahkemesi, vasilerin kendi mülkiyet haklarının kararlardan doğrudan etkilendiğini ortaya koyamadığını belirledi. Birleştirdiği başvuruları kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul etmedi. Araç alımının kısıtlıların menfaatine olup olmadığına ilişkin esasa girmedi.
Hukuki İlke
Kısıtlının hakkına ilişkin bireysel başvuruda, kimin adına başvurulduğu ve vasinin temsilen hareket ettiği açıkça belirtilmelidir. Kendi adına başvuran vasi, kişisel ve doğrudan etkilenmeyi göstermelidir.
Sonuç
Başvurular birleştirildi ve kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle oy birliğiyle kabul edilemez bulundu.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 35
Kararda anılan6216 sayılı Kanun — m. 46/1
Kararda anılan6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 339/2
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
... VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/7282)
Karar Tarihi: 1/7/2026
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
İrfan FİDAN
Üyeler
:
Recai AKYEL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Yılmaz AKÇİL
Şaban KAZDAL
Raportör
:
Cihan BAYDERE
Başvurucular
:
1. ...
Vekilleri
:
Av. ...
2. ...
Av. ...
3. ...
4. ...
5. ...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, kısıtlılar adına araç alınması için izin verilmesi taleplerinin reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Sulh hukuk mahkemelerince başvurucuların kısıtlıların vasileri olarak atanmasına karar verilmiştir.
3. Başvurucular, vasisi oldukları kısıtlıların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kısıtlılar adına araç almak için izin ve yetki verilmesini talep etmiştir.
4. Sulh hukuk mahkemeleri kısıtlıların menfaatlerini gözönünde bulundurarak başvurucuların araç alımı taleplerinin reddine karar vermiştir. Başvurucular, kararlara itiraz etmiştir.
5. Asliye hukuk mahkemeleri başvurucuların itirazlarını reddetmiştir.
6. Başvurular süresi içinde yapılmıştır. 2021/21588 numaralı bireysel başvuruda başvurucu adli yardım talebinde bulunmuştur. Başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
7. 2021/21588 numaralı bireysel başvuruda ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. 2021/21588, 2021/10344, 2021/31917, 2021/41342 numaralı bireysel başvuru dosyalarının konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2021/7282 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesi gerekir.
8. Başvurucular, kısıtlılar adına yeni bir araç alımı taleplerinin reddedilmesinin kısıtlıların mülkiyet hakkını ihlal ettiğini iddia etmiştir. Özel tüketim vergisi istisnası çerçevesinde kısıtlıyı borçlandırmadan kısıtlının ihtiyaçlarını karşılamak üzere araç satın alınmasını talep ettiklerini, karşılıksız kazandırmaya konu araç yönünden kısıtlıların Anayasa'nın 35. maddesi anlamında korunması gereken menfaatinin bulunduğunu belirtmiştir.
9. Anayasa Mahkemesi Hamit Aydemir [2. B.] (B. No: 2015/17844, 7/3/2019) kararında kısıtlılar adına araç alınması taleplerinin reddine ilişkin şikâyetleri mülkiyet hakkı kapsamında incelemiştir. Başvuru konusu olayda da benzer yöndeki şikâyetlerin mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi gerekir.
10. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar" başlıklı 46. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir. Buna göre bir kişinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için iki temel ön koşulun birlikte bulunması gerekir. Bunlar, başvuruya konu edilen kamu gücü eylem veya işleminden ya da ihmalinden başvurucunun güncel bir hakkı nedeniyle kişisel olarak ve doğrudan etkilenmesidir. Bu çerçevede ortaya çıkan sonuç nedeniyle başvurucunun mağdur olduğunu ileri sürmesi gerekir (Onur Doğanay [2. B.], B. No: 2013/1977, 9/1/2014, § 42).
11. Bireysel başvuru formlarının "Başvurucu Bilgileri" kısımlarında kısıtlıların vasileri olan başvurucuların isimlerine yer verilmiştir. Formlarda başvurucu olarak kısıtlılar gösterilmemiş ve başvuruların kısıtlılar adına yapıldığı belirtilmemiştir. Buna göre eldeki bireysel başvuruların vasi statüsündeki başvurucular adına yapıldığı kabul edilmelidir. Aksi hâlde başvurucu yerine geçerek Anayasa Mahkemesince bireysel başvuru formu içeriğinden anayasal hakları kişisel ve doğrudan etkilenen kişiler resen tespit edilerek başvurucu olarak kaydedilmesi gerekecektir. Başvurucular, vasisi oldukları kısıtlı kişiler adına yeni bir araç alım talebinin reddedilmesi nedeniyle kısıtlıların mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Buna karşılık başvurucuların söz konusu taleplerin reddedilmesinin kendilerinin mülkiyet hakkını kişisel olarak ve doğrudan etkilediğini ve yakındığı müdahale nedeniyle mağdur olduğunu açıklamadığı görülmüştür. Dolayısıyla başvurucuların şikâyete konu kararlardan kişisel olarak ve doğrudan etkilendiğini ortaya koyamadığı sonucuna varılmıştır (aynı yönde bkz. Ali Bağ [2. B.], B. No: 2020/35466, 19/11/2025).
12. Açıklanan gerekçelerle başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvuruların BİRLEŞTİRİLMESİNE,
B. 2021/21588 sayılı bireysel başvurudaki adli yardım talebinin KABULÜNE,
C. Başvuruların kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
Ç. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,
D. Adli yardım talebinde bulunulmayan başvurularda yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 1/7/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Kısıtlının Payını Devralan Üçüncü Kişinin İyiniyeti
Kısıtlıyla Kişisel İlişki Davasında Görev
İlgili Sayfalar
Aile Hukuku ve Vesayet Uyuşmazlıkları
Kısıtlı Adına Araç Alımı ve Mülkiyet Hakkı
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2021/7282
Karar Tarihi
1 Temmuz 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları