top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Yurt Dışına Çıkış Yasağında Önce İtiraz Yoluna Başvurulması

 

B. No: 2022/44541 · 17 Şubat 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Başvurucu, yurt dışına çıkış yasağı ve belirlenen yerlere başvurma yükümlülüğünün uzun sürmesinden şikâyet etti. İlk kaldırma talebini reddeden karara itiraz ettiğini gösteren belge sunmadı. Daha sonra başvurma yükümlülüğü kaldırıldı, yurt dışına çıkış yasağı sürdürüldü. Bu ikinci kararda da itiraz yolu açıktı. Anayasa Mahkemesi, ikinci karara itiraz edilmeden doğrudan bireysel başvuru yapıldığını belirleyerek adli kontrol şikâyetlerini kabul edilemez buldu.

 

Hukuki İlke

 

Adli kontrolün kaldırılmasına ilişkin sulh ceza hâkimliği kararında olağan itiraz yolu açıksa bireysel başvurudan önce bu yolun tüketilmesi gerekir.

 

Sonuç

 

Adli kontrol şikâyetlerine ilişkin bireysel başvuru, başvuru yolları tüketilmediği için oy birliğiyle kabul edilemez bulundu.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2022/44541)


 


Karar Tarihi: 17/2/2026


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


Hasan Tahsin GÖKCAN


Üyeler


:


Recai AKYEL


Selahaddin MENTEŞ


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Abdurrahman Remzi AKPINAR


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru, yurt dışına çıkış yasağı ve imza karşılığı belirlenen yerlere başvurma öngören adli kontrol tedbirleri nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


2. Başvurucu, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan başlatılan soruşturma kapsamında tutuklanmıştır. İtiraz üzerine Bolu Sulh Ceza Hâkimliği 13/12/2016 tarihinde başvurucuyu tahliye etmiş ve başvurucu hakkında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 109. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (a) ve (b) bentleri gereğince yurt dışına çıkamamak ve haftada üç gün imza karşılığı belirlenen yerlere başvurmak şeklinde adli kontrol tedbirleri uygulanmasına karar vermiştir.


3. Başvurucu 4/10/2018 tarihinde yurt dışı yasağı şeklinde verilen tedbirin kaldırılmasını talep etmiştir. Sakarya Sulh Ceza Hâkimliğince 8/10/2018 tarihinde talep reddedilmiştir. Kararda; atılı suçun vasıf ve mahiyeti, mevcut delil durumu ve başvurucunun kaçma şüphesinin bulunması nedenleriyle talebin reddedildiği ifade edilmiştir. Ayrıca verilen karara yedi günlük kanuni süre içinde itiraz edilebileceği açıkça belirtilmiştir. Söz konusu karara itiraz edilmemiştir.


4. Soruşturma dosyasının yetkisizlikle geldiği Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca başvurucu hakkında belirlenen yerlere başvurmak şeklinde uygulanan tedbirin süresinin dolması nedeniyle kaldırılması talep edilmiştir. Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından 14/3/2022 tarihinde talep kabul edilerek imza karşılığı belirlenen yerlere başvurmak şeklinde tatbik edilen tedbirin kaldırılmasına; yurt dışına çıkmama şeklinde uygulanan tedbirin ise devamına karar verilmiştir. Kararda Ankara Asliye Ceza Mahkemesi nezdinde itiraz kanun yolunun açık olduğu açıkça belirtilmiştir. Söz konusu karara itiraz edilmemiştir.


5. Başvurucu, bu karar üzerine 12/4/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


6. Bireysel başvurudan sonra Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde 20/2/2023 tarihinde başvurucu hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği ve aynı tarihte adli kontrol tedbirinin resen kaldırıldığı görülmektedir.


7. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezliğine, diğer temel hak ve hürriyetlerinin ihlal edildiğine ilişkin iddiaların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


II. DEĞERLENDİRME


8. Başvurucu, yurt dışı yasağı nedeniyle Türkmenistan uyruklu eşinin vefat eden annesinin taziyesine katılamadığını ve iki yaşında çocuğuyla birlikte Türkmenistan'a gidememesi nedeniyle kayınvalidesinin sağlığında torununu göremediğini belirtmiştir. Başvurucu ayrıca verilen adli kontrol tedbirlerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu ve uzun süre devam ettiğini ifade ederek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile seyahat hürriyetinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.


9. Adalet Bakanlığı görüşünde; mevcut başvuru incelenirken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesi içtihadı ve somut olayın kendine özgü şartlarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurucu, bu görüşe karşı beyanda bulunmamıştır.


10. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincillik niteliği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt [2. B.], B. No: 2012/403, 26/3/2013, §§ 16, 17).


11. Somut olayda başvurucu 4/10/2018 tarihinde adli kontrol tedbirinin kaldırılması yönünde talepte bulunmuş, bu talebi Sakarya Sulh Ceza Hâkimliği tarafından, -itiraz yolu açık olmak üzere- reddedilmiştir (bkz. § 3). Başvuru formu ve eklerinde, başvurucunun itiraz yolu açık olan bu karara karşı itiraz yoluna başvurup başvurmadığı ve başvurmuş ise itiraz merciince itirazın ne şekilde sonuçlandırıldığı hususlarında bilgi ve belge bulunmamaktadır. Bununla birlikte 14/3/2022 tarihinde Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliğince belirlenen yerlere başvurmak şeklindeki tedbirin kaldırıldığı ve yurt dışına çıkmama şeklindeki tedbirin ise devamına karar verildiği sabittir (bkz. § 4). Ancak itiraz yolu açık olan söz konusu karara karşı da başvurucu tarafından itiraz yoluna başvurulmadığı, doğrudan bu karar üzerine Anayasa Mahkemesine başvuru yapılmış olduğu görülmektedir. Bu tespitlerin yanı sıra başvuru formu ve eklerinde, adli kontrollerin kaldırılması taleplerinin ya da itirazlarının incelenmediği veya kararların tebliğ edilmediği yönünde başvurucu tarafından ileri sürülen bir şikâyetin de bulunmadığı anlaşılmaktadır.


12. Bu bağlamda, başvurucunun hukuk sisteminde mevcut idari ve yargısal başvuru yollarını tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucunun anılan şikâyetlerine ilişkin olarak olağan kanun yollarını -itiraz yolu- tüketmeden doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunması bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmamaktadır.


13. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


III. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 17/2/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Beraatten Sonra Uzatılan Yurt Dışına Çıkış Yasağı

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Ailesiyle Yurt Dışında Yaşayan Sanığa Yurt Dışına Çıkış Yasağı

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Çek Cezasının İnfazı Durdurulurken Konulan Yurt Dışına Çıkış Yasağı

Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Adli Kontrol ve Kanun Yolları

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2022/44541

 

Karar Tarihi

17 Şubat 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page