Bireysel Başvuru Kararları · CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU · HAK İHLALİ · BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Kesinleşen Beraatten Sonra Aynı Eylemlerin Farklı Bir Suçlamayla Yeniden Yargılanması
B. No: 2022/64196 · 16 Temmuz 2025
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Örgüt üyeliğinden beraat eden kişi, aynı eylemler bu kez örgüt kurma veya yönetme olarak nitelendirilerek tutuklandı ve yeniden yargılandı. Anayasa Mahkemesi, kesinleşen beraatlerden sonra tutuklamayı destekleyecek yeni delil sunulmadığını belirledi. Sonraki dava önceki hüküm nedeniyle reddedilmişti. Mahkeme, yasağın güvencesinin cezayla sınırlı olmadığını, ikinci yargılamanın yapılmasını da kapsadığını kabul etti ve her iki yönden ihlal buldu.
Hukuki İlke
Suç adının değiştirilmesi, kesin beraate konu olayları tek başına yeni bir yargılamanın konusu hâline getirmez. Sonraki davanın reddi de ikinci yargılamaya maruz kalınmasını kendiliğinden gidermedi. Tutuklama için ileri sürülen kuvvetli belirtinin varlığı ayrıca denetlendi.
Sonuç
Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ve aynı fiil nedeniyle yeniden yargılanmama ve cezalandırılmama ilkesinin ihlaline iki üyenin karşıoyuyla karar verildi. Gözaltı şikâyetinde başvuru yolları tüketilmemişti. Yeniden yargılama gerekli görülmedi ve başvurucuya net 220.000 TL manevi tazminata hükmedildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 19, 36
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 100, 223/7
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2022/64196)
Karar Tarihi: 16/7/2025
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
Muhterem İNCE
Yılmaz AKÇİL
Raportör
:
Aydın DEMİREL
Başvurucu
:
...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; gözaltının hukuki olmaması, gözaltının makul süreyi aşması, soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması ve tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, daha önce yargılama konusu yapılan eylemlerin tekrar soruşturmaya konu edilmesi nedeniyle aynı fiil nedeniyle yeniden yargılanmama ilkesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 22/6/2022 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, adli yardım talebinin kabulüne ve başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
A. Bireysel Başvuru Öncesi Yürütülen Yargılama Süreçleri
5. 31/12/2013 tarihinde kabul edilen 24/12/2013 tarihli iddianame ile başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan cezalandırılması talep edilmiştir. Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda 16/3/2015 tarihinde başvurucunun silahlı terör örgütü üyeliği suçundan mahkûmiyetine karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:
"...Yukarıda ayrıntılı incelemesi yapılan KCK sözleşmesi, tapeler, fiziki takip tutanakları ve ele geçirilen dökümanlar birlikte değerlendirildiğinde terör örgütünün Sözleşmelerinde de yazılı olduğu üzere, sanıkların yasa dışı PKK terör örgütü adına ülkemizde faaliyet yürüten KCK/TM yapılanması içerisinde KCK Sözleşmesinin 14. Maddesinin 5.fıkrasında bulunan Mali/Ekonomik Alan merkezi içerisinde örgütsel faaliyetler yürüttükleri, Mali/Ekonomik Alan merkezinde kadro düzeyinde faaliyet gösterdiği, terör örgütü tarafından görevlendirildikleri, sanık ...’ın geçmiş tarihlerde gerçekleştirmiş oldukları örgütsel faaliyetlerinden dolayı uzun süre cezaevinde yatmış olduğu, yukarıda belirtildiği üzere şahsın değer ailesi olduğu, göz önünde bulundurulduğunda sanığın gizli tanık beyanında olduğu gibi KCK/TY içerisinde örgüt kadrosu olarak çeşitli alanlarda faaliyet yürüttüğü, sanığın KADRO tabir edilen kişilerden olduğu,.sanıkların PKK/KCK terör örgütü tarafından vergilendirme adı altında Akdeniz bölgesinde halktan /işadamlarından /belediyelerden ya da devletten ihale alan şirketlerden vs. terör örgütü üyeleri veya kuryeler tarafından toplanan paraların,terör örgütünün faaliyetlerinde kullanılmak üzere terör örgütünün finansmanını sağladıkları, bu şekilde sanıkların üzerine atılı terör örgütü üyeliği suçunu işlediği anlaşıldığından sanığın cezalandırılmalarına,..."
6. Söz konusu yargılama hâlen Yargıtay önünde derdesttir.
7. 10/11/2017 tarihinde kabul edilen 24/10/2017 tarihli iddianame ile başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan cezalandırılması talep edilmiştir. Diyarbakır 9. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda 11/4/2018 tarihinde başvurucunun beraatine karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:
"..Her ne kadar sanık ... hakkında atılı suç nedeniyle cezalandırılması için kamu davası açılmış ise de, aleyhine herhangi bir tanık beyanının bulunmayışı, gönderilen mesajların siyasi parti tarafından gönderilmiş olması, örgüt mensubu üzerinde çıkan dökümandaki H.D olarak belirtilen kısaltmanın sanığa ait olduğu ve bu şekilde sanığın PKK silahlı terör örgütü içerisindeki hiyerarşiye dahil olduğu eylemlerinin süreklilik ve çeşitlilik arz ettiği konusunda savunmaların aksini gösterir her türlü şüpheden uzak kesin ve mahkumiyete yeterli delil elde edilemediğinden atılı suçtan beraatine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."
8. Başvurucu hakkındaki beraat kararı 19/4/2018 tarihinde istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.
9. 18/1/2019 tarihinde kabul edilen 14/1/2019 tarihli iddianame ile başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan cezalandırılması talep edilmiştir. İddianameye göre gizli tanık ..., başvurucunun KCK yapılanması içinde sosyal alan sorumlusu olarak faaliyet yürüttüğünü belirtmiştir. ... isimli gizli tanık ise başvurucunun KCK Mali Komitesinin içinde yer aldığını, Kandil ile irtibatlı olduğunu, örgütün üst yönetiminden aldığı talimatların KCK'nın mali alan yapılanması içinde uygulandığını ifade etmiştir. Gizli tanık ... tarafından başvurucunun PKK/KCK ile iltisaklı GÖÇ-DER isimli dernek bünyesinde çalıştığı, PKK/KCK adına propaganda yaptığı, örgüt adına para topladığı ve yerel kadroda faaliyet yürüttüğü ifade edilmiştir. İddianameye göre başvurucunun adresinde yapılan aramada hakkında toplatma kararı bulunan kitaplar ve fotoğraflar ele geçirilmiştir.
10. Diyarbakır 11. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda 18/12/2019 tarihinde başvurucunun beraatine karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:
"...Tüm dosya kapsamı birlikte ve bir bütün olarak değerlendirildiğinde; sanık hakkında her ne kadar silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan TCK'nun 314/2. maddesi gereğince cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmış ise de; Sanığın terör örgütü ile iltisaklı olduğu gerekçesi ile kapatılan derneğe üye olmasının, ikametinde ele geçen örgüt elebaşısı tarafından yazılmış kitapların ve örgütü simgeleyen bez parçası önünde çekilmiş fotoğrafların sempati ve iltisak boyutunu aşarak sanığın örgüt ile organik bir bağ kurduğunu, örgütün hiyerarşisine dahil olduğunu göstermeyeceği, sanık hakkında beyanları bulunan gizli tanık beyanlarının 5726 Sayılı Tanık Koruma Kanununun 9/8 maddesinin "bu kanunun 5. Maddesinin 1. Fıkrasının a ve b bentlerine göre tedbir uygulanan tanığın beyanı tek başına hükme esas teşkil etmez" hükmü dikkate alındığında tek başına sanığın örgüt üyesi olduğunu ispat etmeye yeterli örgütsel faaliyetler kapsamında değerlendirilemeyeceği, dosyamız ile benzer nitelikte olan bir dosyada Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2019/2233 E., 2019/4810 K. Sayılı ilamı ile "örgütün sözde meşruiyet vitrini olarak kullanılan katlarla irtibatlı olduğu anlaşılan ve fakat örgütün nihai amacını bildiği, örgütle organik bir bağ kurarak hiyerarşisine dahil olduğu yönünde herhangi bir delil bulunmayan sanık hakkında gizli tanık "..." tarafından verilen ifadenin başka delillerle desteklenmediği takdirde hükme esas alınamayacağı cihetle, örgüte müzahir derneğe üye olmak, sosyal medya hesabında takip ve beğenilerde bulunmak, protesto gösterilerine katılmaktan ibaret eylemlerinin, sanığın konum ve kişisel özellikleri de dikkate alındığında sempati ve iltisak boyutunu aşar nitelikte, silahlı terör örgütü üyesi olduğunu ispat etmeye yeterli örgütsel faaliyetler olarak değerlendirilemeyeceği gözetilerek, atılı suçtan beraati yerine yazılı şekilde hüküm kurulması.Kanuna aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı CMK'nın 302/2. Maddesi uyarınca BOZULMASINA," şeklinde karar verildiği görülmekle tüm bu hususlar dikkate alınarak değerlendirme yapıldığında sanığın eylemlerinin sempati ve iltisak boyutunu aşan, örgüt üyesi olduğunu ispat etmeye yeterli örgütsel faaliyetler kapsamında değerlendirilemeyeceği, sanığın savunmasının aksini kanıtlar hiçbir delilin bulunmaması ve amacı maddi gerçeğin ortaya çıkarılması olan ceza yargılamasının en önemli ilkelerinden birisi olan "şüpheden sanık yararlanır (in dubio pro reo)" ilkesi ve AİHS'nin 6/2 maddesinde garanti altına alınan masumiyet karinesi uyarınca soyut iddia dışında sanığın örgütün hiyerarşik yapısına organik bağ ile bağlı olarak hareket ettiğine ve üzerine atılı suçu işlediğine dair mahkumiyetine yeterli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı bir delil bulunmadığı anlaşılmakla, sanığın CMK 223/2-e maddesi uyarınca beraatine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."
11. Başvurucu hakkındaki beraat kararı 26/12/2019 tarihinde istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.
B. Bireysel Başvuru Süreci
12. Başvurucu, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı (Cumhuriyet Başsavcılığı) tarafından PKK/KCK silahlı terör örgütüne üye olmak, silahlı terör örgütü kurmak veya yönetmek isnadı ile yürütülen soruşturma kapsamında 12/4/2022 tarihinde Muğla ilinde yakalanmıştır.
13. Cumhuriyet savcısı 12/4/2022 tarihinde başvurucunun yakalanmasını müteakip dört (4) gün süreyle gözaltına alınması talimatını vermiştir. Başvurucunun da aralarında bulunduğu kişilerin gözaltı süresi 15/4/2022 tarihinde birinci kez dört gün, 19/4/2022 tarihinde ise ikinci kez dört gün süreyle uzatılmıştır.
14. Kolluk tarafından tutulan tutanaklara göre başvurucunun farklı tarihlerde PKK/KCK terör örgütü ile ilişki ve irtibatı dolayısıyla hakkında adli işlem yapılan şahıslarla aynı otelde konakladığı, 1/1/2013-30/12/2020 tarihleri arasında hakkında adli işlem başlatılan çok sayıda şahıs ile ortak baz bilgileri ve görüşme kayıtları bulunduğu ifade edilmektedir. Bunun yanı sıra PKK/KCK terör örgütünün çağrısı üzerine 1/10/2014 tarihinde Şanlıurfa'nın Suruç ilçesine gittiği, 2014 ile 2020 yılları arasında etkisiz hâle getirilen örgüt mensuplarının aileleri ile çok sayıda görüşme gerçekleştirdiği, kendisinin de değer ailesi üyesi olarak görüldüğü belirtilmiştir. Ayrıca ... isimli şahıs üzerinde ele geçirilen dijital materyalde yer alan ve PKK/KCK terör örgütü mali alan yapılanmasına ilişkin olduğu değerlendirilen 12/12/2015 tarihli belgede ... olarak anılan kişinin başvurucu olduğu ve 2015-2019 yılları arasında terör örgütü ile iltisaklı kişilerle bankacılık işlemleri bulunduğu ifade edilmiştir.
15. Başvurucu hakkında beyanda bulunan tanık ifadeleri ise özetle şöyledir:
i. Gizli tanık ... 4/3/2020 tarihli beyanında başvurucunun kadro örgüt mensubu olduğunu, 2011 yılında Irak'a giderek ideolojik eğitim aldığını, illegal yollarla birçok defa Kandil'e gittiğini, 2011-2017 yılları arasında KCK Türkiye Maliyesi Denetleme Komitesinde görev aldığını ifade etmiştir. Gizli tanık başvurucunun son dönemdeki örgütsel faaliyetleri hakkında bilgi sahibi olmadığını söylemiştir.
ii. ... 12/12/2019 günü alınan beyanında başvurucunun 2015 yılına kadar mali alan yapılanması içinde görevli olduğunu, kadro örgüt mensubu olduğunu belirtmiş; 2015 yılından sonraki faaliyetleri ile ilgili bilgisi olmadığını söylemiştir.
iii. ... 4/3/2020 tarihli beyanında başvurucunun kadro örgüt mensubu olduğunu, 2014-2015 yıllarında KCK Türkiye Maliye Denetleme biriminde örgüt adına para topladığını, 2015 yılı Haziran ayı sonrasında da örgütsel faaliyetlerine devam ettiğini bildiğini söylemiştir.
16. Başvurucu 21/4/2022 tarihinde kollukta verdiği ifadede susma hakkını kullanmıştır.
17. Başvurucu silahlı terör örgütü kurma veya yönetme isnadı ile sevk edildiği Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin (Sulh Ceza Hâkimliği) 23/4/2022 tarihinde başlayıp 24/4/2022 tarihinde biten sorgusunda isnat edilen eylemleri reddetmiş, terör örgütü üyesi ya da yöneticisi olmadığını, aynı gerekçelerle daha önce üç defa yargılandığını ve Diyarbakır'da yapılan iki yargılamada da beraat kararı aldığını ifade etmiştir. Başvurucu vekili tarafından da gizli tanık yanında diğer tanıkların ifadelerine ilişkin beyanda bulunulmuş, düzenlenen raporlara ve tutanaklara ilişkin savunmalar sunulmuştur. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından başvurucunun tutuklanmasına karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:
"Şüpheliler [...], [...], ... ve [...] hakkında üzerlerine atılı bulunan Silahlı Terör Örgütü Kurma veya Yönetme suçundan aleyhlerine verilmiş tanık ifadeleri, değer ailesi olarak nitelendirilen birden fazla kişiye MASAK analizlerinde belirtilen para transferlerini gerçekleştirdikleri, bir kısım şüpheliler hakkında dijital materyal raporları, yine şüpheli [...] ile ilgili örgüt talimatıyla Şanlıurfa Suruç ilçesinde eylemlere katıldığı, yasa dışı olarak sınırı geçtiği şeklindeki tespitler, araştırma tespit ve değerlendirme tutanakları ile dosya kapsamında somut delillerin bulunması, şüphelileri üzerlerine atılı suçun vasıf ve mahiyeti, yargılama sırasında alabilecekleri muhtemel ceza miktarı, bu nedenlerle adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağı CMK'nun 100. maddesi ile ilgili düzenlemeler ile AİHS 5. Maddesindeki tutuklama şartları kapsamında isnat olunan suç ile orantılı tedbir kapsamında şüphelilerin CMK'nun 101. maddeleri uyarınca AYRI AYRI TUTUKLANMALARINA [karar verildi]..."
18. Başvurucu vekili tarafından 30/4/2022 tarihinde yapılan itirazda soruşturmayı yürüten savcılığın yetkisiz olduğu ve dosyadaki kısıtlama kararı nedeniyle savunma haklarının zedelendiği ifade edilmiştir. Buna rağmen başvurucu vekilinin söz konusu itirazda Sulh Ceza Hâkimliği tarafından tutuklama gerekçesi yapılan tanık beyanlarına, teşhis işlemlerine, baz istasyonu tespitlerine, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) raporlarına, katıldığı iddia edilen etkinliklere yönelik itirazlarını sunduğu görülmektedir. Başvurucu vekili sonuç olarak itirazının kabulü ile başvurucunun tutuklama kararının kaldırılarak başvurucunun serbest bırakılmasını talep etmiştir.
19. Ankara 36. Asliye Ceza Mahkemesi yapılan itirazı 16/5/2022 tarihinde kesin olarak reddetmiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:
"...Cumhuriyet Savcısının yazılı mütalaasında itirazların reddine karar verilmesini talep etmiş olup, dosyanın incelenmesinden şüphelilerin üzerlerine atılı suçun vasıf ve mahiyeti, CMK'nun 100. maddesindeki katalog suçlardan olması, mevcut delil durumu, delillerin henüz tam olarak toplanmamış olması ve şüphelilerin kaçma ihtimallerinin bulunması nedeniyle haklarında adli kontrol kararının yetersiz kalacağı anlaşılmakla, itirazın reddine karar vermek gerekmiştir..."
20. Başvurucu itirazın reddine ilişkin nihai hükmü 27/5/2022 tarihinde öğrendikten sonra 22/6/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
C. Bireysel Başvurudan Sonraki Süreç
21. Başka bir soruşturma kapsamında beyanda bulunan ... 14/5/2022 tarihli ifadesinde başvurucunun kadro örgüt mensubu olduğunu, 2020-2022 yılları arasında PKK mali alan sorumluluğu görevini yürüttüğünü, PKK mali alan yapılanması içinde güncel faaliyetleri hakkındaki bilgisinin başka bir şahsın aktarımlarına dayandığını belirtmiştir.
22. Başvurucunun da aralarında olduğu 89 kişi hakkında düzenlenen 23/9/2022 tarihli iddianamede, başvurucunun KCK Mali Alan içerisinde faaliyet yürüttüğüne ve kadro örgüt mensubu olduğuna ilişkin gizli tanık ..., ... ... ve ...nin tanık beyanlarına, terör örgütü ile irtibatlı kişilerle görüşme kayıtları, ortak baz bilgileri ve ekonomik ilişkileri bulunduğuna ilişkin tespitlere yer verilmiştir. Başvurucunun PKK/KCK silahlı terör örgütünün KCK sistematiğine bağlı ekonomik alan merkezi yapılanması içinde faaliyet yürüttüğü belirtilmiş ve PKK/KCK silahlı terör örgütünün yöneticisi olmak suçundan cezalandırılması talep edilmiştir.
23. Diyarbakır 10. Ağır Ceza Mahkemesi (Ağır Ceza Mahkemesi) tarafından 1/11/2023 tarihinde yapılan duruşmada ... isimli tanık dinlenmiştir. Tanık beyanında başvurucunun PKK/KCK'nın mali alandaki eylemlerine ilişkin bilgisinin görgüye dayalı olmadığını ifade etmiştir. Tanık, başvurucunun da kendisi gibi cezaevinde olduğu dönemde (15/3/2006 ile 19/11/2010 tarihleri arasında) iş adamlarından örgüt adına haraç aldığını söylediğini, benzer hususların ayrıca ... ve ... isimli şahıslarca da kendisine aktarıldığını söylemiştir. Tanık ... ise başvurucunun PKK/KCK mali alan yapılanmasına ilişkin bilgilerinin 2014-2015 yıllarına ait olduğunu aktarmıştır. Tanık ... başvurucunun PKK ile irtibatına dair bilgisinin olmadığını ifade etmiştir. Ayrıca emniyet tarafından başka dosya şüphelisi veya sanıkları tarafından etkin pişmanlık kapsamında veya tanık olarak alınan ifadelerde başvurucu ile ilgili bir beyan veya teşhisin bulunmadığının bildirildiği görülmektedir. Söz konusu duruşmada hazır edilemeyen gizli tanık ...'ın dinlenmesinden vazgeçilmiş ve başvurucunun tahliyesine karar verilmiştir.
24. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 20/12/2023 tarihinde başvurucunun cezalandırılması istemli kamu davasının reddine karar verilmiştir. Ağır Ceza Mahkemesi; gizli tanık ..., tanıklar ..., ... ve ...nin beyanları olduğu, dosya kapsamında hazırlanan MASAK raporu ve HTS kaydında terör örgütü mensupları ile iletişimde olduğu iddiası ile başvurucu hakkında silahlı terör örgütü kurma ve yönetme suçundan kamu davası açıldığını ancak tanık beyanlarında yer alan eylemlerin 2012-2015 yılları arasına ilişkin olduğunu belirtmiştir. Diyarbakır 11. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından söz konusu eylemlerin daha önce yargılama konusu edilerek başvurucu hakkında beraat hükmü kurulduğu ifade edilmiştir. Bu nedenle daha önce beraat kararı verilen eylemlere dayalı açılan davanın reddine karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:
"... Her ne kadar ... hakkında Silahlı Terör Örgütünü Kurma Ve Yönetme suçundan cezalandırılması istemi ile kamu davası açılmış ise de tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; sanık hakkında Diyarbakır 11. ACM'nin 2019/274 esas 2019/780 karar sayılı ilamı ile silahlı terör örgütüne üye olma suçundan beraat kararı verildiği ve bu kararın kesinleştiği; söz konusu dosyada iddianame tarihinin 2019 yılı olduğu, sanığın bu tarihten önceki eylemlerinin silahlı terör örgütüne üye olma suçunun niteliği gereği temadi eden suç olması sebebiyle tek bir silahlı terör örgütüne üye olma suçunu oluşturacağı emsal Yargıtay içtihatlarıyla kazıyyei muhkem haline gelmiş olduğu dolayısıyla sanığın 2019 tarihinden önceki tüm örgütsel eylem ve faaliyetlerinden dolayı beraat ettiği anlaşılmakla dosyada yapılan incelemede, hakkında davaya konu edilen tanık beyanlarının ise sanığın 2012-2014-2015 yılındaki eylemlerine yönelik olduğu, bu kapsamda sanığın eylemlerinin küll halinde Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçunu oluşturacağı tanık beyanlarının Diyarbakır 11. ACM'nin 2019/274 esas 2019/780 karar sayılı dosyasının iddianame ve aynı zamanda kesinti tarihi olan 2019 tarihinden önceye ilişkin yılları kapsadığı, sanığın kesinti tarihinden sonra örgütün hiyerarşik yapısı içerisine girdiğine, örgüt ile arasında üyelik için gerekli bulunan organik bağın kurulduğuna, örgütün kuruluşu, kurucuları, lideri, amacı, stratejileri ve eylemleri ile irtibatlı olduğuna dair inkara dayalı savunması haricinde delil bulunmadığı, mahkememizin 2023/179 Esas sayılı işbu davadaki eylemlerin sanık hakkında daha önce beraat kararı verilen döneme tekabül eden örgütsel eylemlere ilişkin olduğu göz önüne alınarak sanık hakkında mükerrer yargılama yapılamayacağı bu nedenle CMK'nın 223/7 maddesine göre "Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir." hükmü gereğince ikinci kez açılan mahkememizdeki davanın reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Her ne kadar ... hakkında "Silahlı Terör Örgütünü Kurma Veya Yönetme " suçundan cezalandırılması istemi ile kamu davası açılmış ise de, sanığın eylemlerinin kül halinde Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçunu oluşturacağı anlaşılmakla aynı döneme ilişkin eylemi nedeniyle hakkında Diyarbakır 9.Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2017/657 Esas 2018/323 karar sayılı ilamı ile sanık hakkında Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma " suçu kapsamında beraat kararı verildiği verilen kararın 19/04/2018 tarihinde kesinleştiği yine Diyarbakır 11.Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2019/274 Esas 2019/780 karar sayılı ilamı ile sanık hakkında Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma " suçu kapsamında beraat kararı verildiği verilen kararın 26/12/2019 tarihinde kesinleştiği anlaşılmakla CMK'nin 223/7 maddesi uyarınca ikinci kez açılan iş bu davanın REDDİNE [karar verildi]..."
25. Davanın reddine ilişkin karara yönelik istinaf talebi Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin (Bölge Adliye Mahkemesi) 12/3/2025 tarihli kararı ile temyiz yolu açık olmak üzere reddedilmiştir. Söz konusu karar temyiz edilmediğinden 10/4/2025 tarihinde kesinleşmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Ulusal Hukuk
1. Kanun Metinleri
26. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) "Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar" başlıklı 172. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
"Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra yeni delil meydana çıkmadıkça, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz."
27. 5271 sayılı Kanun’un "Duruşmanın sona ermesi ve hüküm" başlıklı 223. maddesinin (1) ve (7) numaralı fıkrası şöyledir:
"Duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra hüküm verilir. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararı, hükümdür
...
Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir."
28. 5271 sayılı Kanun'un "Sanık veya hükümlünün aleyhine yargılamanın yenilenmesi nedenleri" başlıklı 314. maddesi şöyledir:
"Kesinleşen bir hükümle sonuçlanmış olan bir dava aşağıda yazılı hâllerde sanık veya hükümlünün aleyhine olarak yargılamanın yenilenmesi yolu ile tekrar görülür:
a) Duruşmada sanığın veya hükümlünün lehine ileri sürülen ve hükme etkili olan bir belgenin sahteliği anlaşılırsa.
b) Hükme katılmış olan hâkimlerden biri, aleyhine ceza kovuşturmasını veya bir ceza ile mahkûmiyetini gerektirecek nitelikte olarak görevlerini yapmada sanık veya hükümlü lehine kusur etmiş ise.
c) Sanık beraat ettikten sonra suçla ilgili olarak hâkim önünde güvenilebilir nitelikte ikrarda bulunmuşsa."
2. Yargıtay Kararları
29. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 20/9/2023 tarihli ve E.2020/ (Kapatılan)14-154, K.2023/463 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"... Bu aşamada ceza muhakemesine hakim olan hukuk devleti, adil yargılanma hakkı ve non bis in idem ilkelerinin incelenmesinde yarar bulunmaktadır.
Hukuk devleti ilkesi; adaletin gerçekleştirilmesinde, devletin kendi koyduğu kurallara kendisinin de bağlı olmasını ifade etmektedir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygı gösteren, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve Anayasanın bulunduğu bilincinde olan devlettir. Başka bir anlatımla hukuki güven ortamının bulunduğu, karar ve işlemlerinin yargı denetimine bağlı olduğu devlete hukuk devleti denilmektedir.
Hukuk Devleti ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm işlem ve eylemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerektirir. Hukuk devletinin görevlerinden biri de kişinin hukuk güvenliğini sağlamaktır. Hukuk güvenliği, temel hak güvencelerinde korunan ortak değerdir. Bu noktada hukuk devletinin yaratacağı hukuki güven ortamı, sadece normların öngörülebilir olmasını, karar ve işlemlerin yargı denetimine bağlı olmasını değil, aynı zamanda kesin bir hükümle yargılanması sona eren kişinin, tekrar ceza muhakemesine konu olmasını engellemeyi gerektirir. Kişinin iç huzurunu bozan ömür boyu sürebilecek hukuki belirsizlikler hukuk güvenliğini tehdit eden unsurlardır. Diğer bir anlatımla kişinin tekrar yargılanma ihtimali altında yaşaması, hukuk güvenliğini ihlal eden bir durumdur. Bu anlamda kovuşturmaya yer olmadığına dair kararların Cumhuriyet savcısı tarafından her zaman ve koşulsuz olarak yeniden canlandırılabilir olması, zamanaşımı süresince şüphelinin başında "Demoklesin Kılıcı" gibi durması, bireyin özgürlüklerini ve hukuk güvenliğini tehdit eder niteliktedir. Nitekim bu husus CMK'nun 172. maddesinin gerekçesinde de açıkça belirtilmiştir. Kanun koyucu, kişi özgürlüğünü tehdit eden bu durumu bertaraf edebilmek için kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kesinleşmesinden sonra şüpheli hakkında yeniden soruşturma yapılabilmesini "yeni delilin meydana çıkması" şartına bağlamıştır. Kanun maddesiyle getirilen bu şart gerçekleşmeden kovuşturmaya yer olmadığına dair verilen kararın ve bu kararın kişi açısından oluşturduğu hukuki güvenlik alanının geçersiz kılınmasını doğuracak işlemler yapılması, bu kapsamda aynı fiil nedeniyle bu kez kamu davası açılması, kanun koyucunun iradesine açıkça aykırı olacaktır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde hüküm altına alınan adil yargılanma hakkı hukukun üstünlüğü ile adalete erişimi koruyan ve kişilerin ceza muhakemesinin ilk aşaması olan soruşturmanın başından itibaren açık ve adil bir şekilde yargılanmalarını teminat altına alan mutlak bir hak olup, kişilerin hukuk devleti kuralları içinde yargılanmasını öngörür. Adil yargılanma hakkı hukuk devleti ilkesinin bir gereği olup, bireyler için bir hak, devlet için ise bir görevdir. Adil yargılanma hakkının amacı, yargılamanın doğru, hakkaniyete uygun ve adil bir biçimde yerine getirilmesini sağlamaktır. Bu kapsamda bireyler, yargılamanın usul ve esas ilkelerine uygun şekilde başlatılıp, yürütülüp sonuçlanmasını isteme hakkına sahiptir.
Adil yargılama, ceza muhakemesi hukukunda, sanığa ve mağdura tanınan hakların tümü ve insan hakları ihlal edilmeden yapılan yargılama olarak tanımlanmakta olup, soruşturma ve kovuşturma evrelerinin tamamında geçerli olan bir hak olarak karşımıza çıkmaktadır. Daha önce soruşturma veya kovuşturmaya tâbi tutulmuş olan bireyin, aynı fiilden dolayı tekrar soruşturmaya veya kovuşturmaya tâbi tutulması ve hatta buna tâbi tutulabileceği endişesi taşıması adil yargılanma hakkı ilkesine aykırılık oluşturmaktadır. Bu ilkenin temelinde insan onurunun korunması yatmaktadır. Kişinin daha önce soruşturma ve kovuşturmaya tâbi olduğu fiilden dolayı, önceden kanunla belirlenmiş istisnai şartlar gerçekleşmeden tekrar şüpheli veya sanık statüsüne sokulması, insan olmasından kaynaklanan varlığını yani onurunu zedeleyici niteliktedir.
Öte yandan ceza muhakemesi yapılabilmesi için birtakım "olmazsa olmaz" (sine qua non) şartlar bulunmaktadır. Bu bağlamda muhakeme yapılabilmesinin şartlarından birisi de Non bis in idem olarak ifade edilen, aynı fiilden dolayı verilmiş bir hükmün veya açılmış bir davanın bulunmamasıdır.
Kanunlarda açıkça yazılı olmadan da uygulanan bir hukuk normu olarak doktrinde de kabul olunan ve muhakeme hukukunun ana ilkelerinden olan Non bis in idem ilkesi; 1412 sayılı CMUK'nun 253. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Aynı konuda, aynı sanık için evvelce verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava var ise davanın reddine karar verilir" şeklinde, 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK'nın "Duruşmanın sona ermesi ve hüküm" başlıklı 223. maddesinin yedinci fıkrasında ise; "Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir" şeklinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere, aynı fiil nedeniyle, aynı sanık hakkında önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa, sonradan açılmış olan davanın reddine karar verilecektir.
Non bis in idem ilkesine uluslararası sözleşmelerde de yer verilmiş olup konu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 7 numaralı Ek Protokolünün "Aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama hakkı" başlıklı 4. maddesinin ilk fıkrasında; "Hiç kimse bir devletin ceza yargılaması usülune ve yasaya uygun olarak kesin bir hükümle mahkum edildiği ya da beraat ettiği bir suçtan dolayı aynı devletin yargısal yetkisi altındaki yargılama usulleri çerçevesinde yeniden yargılanamaz veya mahkum edilemez" şeklinde ifade edilmiştir.
1412 sayılı CMUK'da soruşturma aşamasına ilişkin Non bis in idem ilkesini karşılayacak bir düzenlemeye yer verilmemiş iken, 5271 sayılı CMK'nın 172. maddesinin 2. fıkrasında "Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra yeni delil meydana çıkmadıkça, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz" denilmek suretiyle non bis in idem ilkesinin ceza soruşturmasını da kapsaması sağlanmıştır.
Görüldüğü gibi "aynı fiil" ifadesine 5271 sayılı CMK'nın 172/2 ve 223/7. maddelerinde açıkça yer verilmiş, böylece ceza muhakemesinin temel ilkelerinden biri olan aynı fiilden dolayı iki kez yargılama olmaz (non bis in idem) ilkesinin gerek soruşturma aşamasında gerekse kovuşturma aşamasında geçerli olduğu hüküm altına alınmıştır.
Bu ilkenin ihlal edilmesi, kişi bakımından kişisel özgürlüğün ihlali sonucunu doğurmakta, devlet bakımından ise hukuk devleti ilkesini zedelemektedir. Öte yandan non bis in idem ilkesi adil yargılanma hakkının da doğal bir sonucudur.
CMK'nın 172/2. maddesi ve madde gerekçesinden de anlaşıldığı üzere non bis in idem ilkesi, soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararları da kapsamaktadır. Bir başka ifade ile non bis in idem ilkesinin etkisi bakımından soruşturma aşamasında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararının kovuşturma evresi sonunda verilen hükümden, kanunda belirlenen şartlar gerçekleşmediği sürece kişiye sağladığı hukuki güvenlik alanı açısından farklı olmadığının kabulü gerekmektedir. Buna göre; soruşturma evresi sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilip bu karar kesinleştikten sonra, Cumhuriyet savcısınca kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda sınırları belirlenen fiil (kanunda yer alan ifadeye göre "aynı fiil") hakkında "yeni delil meydana çıkmadıkça" kamu davası açılamaz. Nitekim öğretide de; non bis in idem ilkesine soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı da kapsayan geniş bir anlam verilmektedir (İzzet Özgenç, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler 9. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2013, s. 953; Neslihan Göktürk, Fikri İçtima, Adalet Yayınevi, Ankara 2013, s. 270).
Ortaya çıkan bu sonuç karşısında, Cumhuriyet savcısınca verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda açıklanan fiil hakkında, farklı bir hukuki nitelendirme yapılarak (yani aynı fiile ilişkin olarak) soruşturma yapılıp fail hakkında dava açılamaz. Örneğin kasten öldürme suçundan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilen şüpheli hakkında "yeni delil" meydana çıkmadıkça, bu kez aynı fiil taksirle öldürme suçu olarak nitelendirilmek suretiyle kamu davası açılamaz, zira fiil aynıdır..."
30. Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 1/7/2024 tarihli ve E.2022/23741, K.2024/8841 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"... Muhakeme yapılabilmesinin şartlarından birisi de "non bis in idem" olarak ifade edilen, aynı fiilden dolayı verilmiş bir hükmün veya açılmış bir davanın bulunmamasıdır. Kanunlarda açıkça yazılı olmadan da uygulanan bir hukuk normu olarak doktrinde de kabul olunan ve muhakeme hukukunun ana ilkelerinden olan "non bis in idem" ilkesi 1412 sayılı CMUK'nın 253 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; "Aynı konuda, aynı sanık için evvelce verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava var ise davanın reddine karar verilir", 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK'nın "Duruşmanın sona ermesi ve hüküm" başlıklı 223 üncü maddesinin yedinci fıkrasında ise; "Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir" şeklinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, aynı fiil nedeniyle, aynı sanık hakkında önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa, sonradan açılmış olan davanın reddine karar verilecektir.
... Sanık hakkında mükerrer yargılamanın ve cezalandırmanın önlenmesi ve delillerin bir bütün halinde değerlendirilmesi, bakımından, anılan dosyanın aslı veya onaylı sureti getirtilip mezkûr dosyanın iş bu dosya ile birleştirilmesi ve tüm deliller birlikt
Benzer Kararlar
Yargıtay 2. Ceza Dairesi: Kesin Beraatten Sonra Aynı Fiilden Dava
Yargıtay Ceza Genel Kurulu — Aynı Fiilden Yeniden Dava Açılması ve Görevi Kötüye Kullanma
Yargıtay 11. Ceza Dairesi — Takipsizlik Kararından Sonra Yeni Delil
Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Ceza Yargılamasında Kesin Hüküm ve Tutuklama
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
İlgili Hukuk Dalı
Ceza Muhakemesi Hukuku
Başvuru No
2022/64196
Karar Tarihi
16 Temmuz 2025
Oy Durumu
Oyçokluğu
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları