top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Norm Denetimi Kararları  ·  AİLE HUKUKU  ·  NORM DENETİMİNDE İPTAL TALEBİNİN REDDİ

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Ergin Kişinin Evlat Edinilmesinde Altsoyun Açık Rızası

 

2016/46 E., 2016/178 K. · 23 Kasım 2016

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakan mahkeme, bir yetişkini evlat edinmek isteyen kişinin altsoyundan açık rıza almasının mülkiyet hakkını sınırladığını ileri sürdü. Anayasa Mahkemesi, evlatlığın hem aile ilişkilerini hem miras haklarını etkilediğini belirtti. Çoğunluk, aile üyelerinin çıkarlarını dengeleyen rıza şartını ölçülü buldu. Rıza verilmemesi hâlinde kişinin saklı paylara uyarak vasiyette bulunması veya bakım sağlaması önünde engel bulunmadığını da dikkate aldı.

 

Hukuki İlke

 

Mahkeme kararıyla soybağı kuran evlat edinme, evlat edinenin malvarlığından gelecekte altsoya geçecek hakları da etkiler. Çoğunluk, yetişkinin evlat edinilmesinde altsoyun açık rızasını arayan şartı bu nedenle ölçülü buldu.

 

Sonuç

 

Türk Medeni Kanunu’nun 313. maddesindeki açık rıza şartının, ergin kişinin evlat edinilmesi yönünden iptali istemi bir üyenin karşıoyuyla reddedildi. İncelemenin ergin kişiyle sınırlandırılmasına oybirliğiyle karar verildi.

 

Kararın Kapsamı

 

Kararda rızası aranan kişi, evlat edinenin altsoyudur. Evlat edinilecek küçük için biyolojik anne ve babanın rızası ile evli bir erginin evlat edinilmesinde eşin rızası başka hükümlere dayanır.

 

İlgili Mevzuat

 

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 313

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 35, 41

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı       :  2016/46

Karar Sayısı    :  2016/178

Karar Tarihi   :  23.11.2016

R.G. Tarih-Sayısı   : 

13.12.2016-29917

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Karapınar

Asliye Hukuk Mahkemesi (Aile Mahkemesi Sıfatıyla)

İTİRAZIN KONUSU: 22.11.2001

tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 313. maddesinin birinci

fıkrasının, 3.7.2005 tarihli ve 5399 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen

birinci cümlesinde yer alan “Evlât edinenin alt soyunun açık muvafakatiyle…”

ibaresinin, Anayasa’nın 2. ve 35. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek

iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: Ergin kişiyi evlât edinmek için açılan davada, itiraz konusu

kuralın Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için

başvurmuştur.

I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusu ibareyi de içeren 313. maddesi şöyledir:

“MADDE 313- Evlât edinenin

altsoyunun açık muvafakatiyle ergin veya kısıtlı

aşağıdaki hallerde evlât edinilebilir.

1. Bedensel veya zihinsel engeli sebebiyle sürekli olarak yardıma

muhtaç ve evlât edinen tarafından en az beş yıldan beri bakılıp gözetilmekte

ise,

2. Evlât edinen tarafından, küçükken en az beş yıl süreyle bakılıp

gözetilmiş ve eğitilmiş ise,

3. Diğer haklı sebepler mevcut ve evlât edinilen, en az beş yıldan

beri evlât edinen ile aile hâlinde birlikte yaşamakta ise.

Evli bir kimse ancak eşinin rızasıyla evlât edinilebilir.

Bunlar dışında küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin hükümler

kıyas yoluyla uygulanır.”

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca,

Burhan ÜSTÜN,  Engin YILDIRIM,  Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman

Alifeyyaz PAKSÜT, Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer

TOPAL, M.Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in

katılımlarıyla 26.5.2016 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada

eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar

verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cengiz ERTEN tarafından

hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan ve

ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama

belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Sınırlama Sorunu

3. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, Anayasa

Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurular itiraz yoluna başvuran

mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kural ile sınırlıdır.

4. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Kanun’un 313. maddesinin

 birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan  “Evlât edinenin

altsoyunun açık muvafakatiyle...” ibaresinin iptalini talep etmiştir.

5. Bakılmakta olan dava, ergin kişinin evlat edinilmesine

ilişkindir. İptali istenilen “Evlât edinenin altsoyunun açık muvafakatiyle…” ibaresi

ise hem ergin hem de kısıtlılar için geçerli olan ortak bir hükümdür.

Dolayısıyla itiraz konusu ibareye ilişkin esas incelemenin “ergin”

ibaresi sınırlı olarak yapılması gerekir.

6. Açıklanan nedenle, 4721 sayılı Kanun’un 313. maddesinin

birinci fıkrasının, 5399 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen birinci

cümlesinde yer alan “Evlât edinenin altsoyunun açık

muvafakatiyle…” ibaresine ilişkin esas incelemenin “ergin” ibaresi

yönünden sınırlı olarak yapılmasına, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

B- İtirazın Gerekçesi

7. Başvuru kararında özetle, itiraz konusu kuralın,

henüz sağ durumdaki kişilerin mülkiyet haklarının kullanılmasına, gelecekteki

mirasçılarının haklarını korumak için yasal engel getirdiği, oysa mülkiyet

hakkının ancak kamu yararı amacıyla sınırlandırılabileceği, davacıların

malikleri olduğu taşınır ve taşınmaz malları sağlıklarında diledikleri gibi

tasarruf etmelerine bir engel bulunmadığı, saklı pay kurallarını dikkate alarak

alt soydan birinin gelecekteki miras payını indirme imkânının mevcut olduğu

belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 2. ve 35. maddelerine aykırı olduğu ileri

sürülmüştür.

C- Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

8. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca, kural ilgisi nedeniyle

Anayasa’nın 13. ve 41. maddeleri yönünden de incelenmiştir.

9. Kanun’un 313. maddesinin itiraz konusu ibareyi de içeren

birinci fıkrasında;  ergin ve kısıtlıların, bedensel veya zihinsel engeli

sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç olmaları ve evlât edinen tarafından en

az beş yıldan beri bakılıp gözetilmeleri; evlât edinen tarafından, küçükken en

az beş yıl süreyle bakılıp gözetilmeleri ve eğitilmeleri; diğer haklı

sebeplerin mevcut olması ve en az beş yıldan beri evlât edinen ile aile hâlinde

birlikte yaşamaları şartlarından birinin gerçekleşmesi halinde, evlât edinenin

alt soyunun açık muvafakatiyle evlât edinilebilecekleri belirtilmektedir.

10. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan

haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve

işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu

geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve

tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve

kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.

11. Anayasa’nın 13. maddesinde “Temel hak ve hürriyetler,

özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen

sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar,

Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin

gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” denilmektedir.

12. Kanun koyucu, düzenlemeler yaparken hukuk devleti ilkesinin

gereği olan ölçülülük ilkesiyle bağlıdır. Bu ilke ise “elverişlilik”, “gereklilik”

ve “orantılılık” olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. “Elverişlilik”,

başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını, “gereklilik”

başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını ve “orantılılık”

ise başvurulan önlem ve ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü

ifade etmektedir.

13. Çağdaş demokrasiler, temel hak ve özgürlüklerin en geniş

ölçüde sağlanıp güvence altına alındığı rejimlerdir. Temel hak ve özgürlükleri

büyük ölçüde kısıtlayan ve kullanılamaz hâle getiren sınırlamalar hakkın özüne

dokunur. Temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamaların yalnız ölçüsü

değil, koşulları, nedeni, yöntemi, kısıtlamaya karşı öngörülen kanun yolları

gibi güvenceler demokratik toplum düzeni kavramı içinde değerlendirilmelidir.

Bu nedenle, temel hak ve özgürlükler, istisnaî olarak ve özüne dokunmamak

koşuluyla demokratik toplum düzeninin gerekleri için zorunlu olduğu ölçüde ve

ancak kanunla sınırlandırılabilirler. Demokratik bir toplumda temel hak ve

özgürlüklere getirilen sınırlamanın, bu sınırlamayla güdülen amacın gerektirdiğinden

fazla olması düşünülemez. Demokratik hukuk devletinde güdülen amaç ne olursa

olsun, kısıtlamaların, bu rejimlere özgü olmayan yöntemlerle yapılmaması ve

belli bir özgürlüğün kullanılmasını önemli ölçüde zorlaştıracak ya da ortadan

kaldıracak düzeye vardırılmaması gerekir.

14. Anayasa’nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı, temel

bir insan hakkı olup bireyin eşya üzerindeki hâkimiyetini güvence altına

almaktadır. Eşya üzerindeki hâkimiyet bir yönüyle bireye Devletin müdahale

edemeyeceği özel bir alan yaratırken, diğer taraftan emeğinin karşılığını

güvence altına almakla bireye kendi hayatını yönlendirme ve geleceğini

tasarlama olanağı sunmaktadır. Bu nedenle, birey özgürlüğü ile mülkiyet hakkı

arasında yakın bir ilişki vardır. Söz konusu ilişkiye rağmen mülkiyet hakkı

sınırsız bir hak değildir. Anayasa’nın 35. maddesinde, herkesin, mülkiyet ve

miras haklarına sahip olduğu, bu hakların ancak kamu yararı amacıyla kanunla

sınırlanabileceği, mülkiyet hakkının kullanılmasının toplum yararına aykırı

olamayacağı hükme bağlanmıştır.

15. Anayasa’nın 41. maddesi ise ailenin Türk toplumunun

temeli olduğunu, eşler arasındaki eşitliğe dayandığını belirttikten sonra “Devlet,

ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile

planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır,

teşkilatı kurar.” diyerek aile kurumunu özel olarak düzenlemiş ve anayasal

güvenceye bağlayarak koruma altına almıştır.

16. Evlât edinme öncelikle, evlât edinen ile küçükler

arasında kurulan, küçüklerin maddi ve manevi gelişimleri, bakım, eğitim ve

korunma ihtiyaçları, gelecekleri, sosyal ilişkileri, inanç ve ahlâki

yargılarının biçimlenmesi konularında yaşamsal yetkiler sunan ve bu ilişkiyi ana

baba ve çocuk ilişkisi içinde gerçekleştirmeyi amaçlayan bir kurumdur. Ergin

kişiler yönünden ise evlâtlık ilişkisi bakım, yardım ve korunma gibi

ihtiyaçların ortaya çıktığı istisnai durumlar için tesis edilebilmekte ve

küçüklerin evlât edinilmesine göre daha sıkı koşullarda gerçekleşebilmektedir.

17. Kuralda ergin kişilerin evlâtlık ilişkisi kurulmasının

şartlarından biri olarak, mevcutsa evlât edinenin alt soyunun açık

muvafakatinin gerektiği belirtilmektedir. Bu şart, evlâtlık ilişkisi kurulduğu

sırada doğrudan evlât edinenin mülkiyet hakkına bir sınırlandırma getirmese de

gelecekte, evlât edinilen ile evlat edinenin alt soyuna intikal edecek miras

haklarını etkilemektedir. Çünkü evlat edinenin alt soyunun evlâtlık

edinilmesine açık muvafakatinin bulunmaması halinde, evlât edinenin

malvarlığının, ölümünden sonra evlât edinilmek isteyene evlâtlık sıfatıyla

miras yoluyla intikali engellenmekte, böylece gelecek için malvarlığı

üzerindeki tasarruf hakkı dolaylı bir şekilde kısıtlanmaktadır.

18. Kanun’un itiraz konusu ibareyi içeren 313. maddesinin birinci

fıkrasında 5399 sayılı Kanunla yapılan değişikliğin gerekçesinde, “Ülkemizin

sosyal şartları dikkate alındığında ergin veya kısıtlılardan aile himayesine

ihtiyacı olanların çok sayıda bulunduğu ve sosyal desteklerden yoksun oldukları

bilinmektedir. Geleneksel aile desteği içinde sağlanan imkanlar çoğu zaman

şartların değişmesi ile ortadan kalkmaktadır. Muhtaç ve kısıtlı bazı ergenlerin

kalıcı bir aile desteğine kavuşturulmaları bakımından Medenî Kanunun 313 üncü

maddesinin birinci fıkrasındaki “Altsoyu bulunmaması” koşulu kaldırılmıştır.

Altsoyun herhangi bir sosyal veya ekonomik zarara uğramaması için evlat edinme

sırasında açık onaylarının alınması öngörülmüştür.” denilmektedir.

19. Anayasanın tüm maddeleri aynı etki ve değerde olup

aralarında bir üstünlük sıralaması bulunmadığından, uygulamada bunlardan birine

öncelik tanımak olanaklı değildir. Bu nedenle, kimi zaman zorunlu olarak

birlikte uygulanan iki Anayasa kuralından biri diğerinin sınırını

oluşturabilir. Bu bağlamda, mülkiyet hakkının sınırlarının belirlenmesinde

ailenin korunmasına ilişkin hükümleri içeren Anayasa’nın 41. maddesinin

gözetilmesi gerektiği açıktır.

20. Anayasa’nın 41. maddesindeki ailenin korunması için gerekli

tedbirleri alma yönünde Devlete verilen görevin yerine getirilmesi için

mülkiyet hakkı sınırlandırılabilir. Zira ailede bireylerin maddi ve manevi

varlıklarını geliştirebilmelerinin, huzur ve güven ortamının sağlanmasına bağlı

olduğu, bunun için de öncelikle aile içi sorunların önlenmesi gerektiği

tartışılmazdır. Kuralın gerekçesinde açıklandığı gibi, özellikle muhtaç ergin

kişilerin evlât edinilmesi onlar için kalıcı aile desteği sağlasa da söz konusu

evlât edinme işleminin alt soydan mal kaçırmaya yönelik şekilde kötüye

kullanılmasının önüne geçilmesi, alt soyun sosyal ve ekonomik zarara

uğramasının da engellenmesi gerekecektir. Başka bir ifadeyle evlât edinilen ile

alt soyun çıkarlarının dengelenmesine, evlât edinilen lehine alt soyun

çıkarlarının hakkaniyete aykırı şekilde zedelenmemesine özen gösterilmelidir.

Bu nedenle, itiraz konusu ibare, aile birliğinin huzurlu ve mutlu bir şekilde

devam etmesini sağlamak üzere düzenlenen koruyucu bir hükümdür. Kuralla

getirilen evlât edinenin altsoyunun açık muvafakati şartının amacı,

öncelikle ailenin ekonomik varlığının ve sosyal birlikteliğinin, bunun sonucu

olarak da huzurunun korunmasıdır.

21. İtiraz konusu kuralın ailenin huzurunu korumayı hedeflediği

dikkate alındığında, müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı

olmadığı açıktır. Öte yandan evlât edinenin malvarlığı üzerindeki tasarruf

hakkını dolaylı bir şekilde de olsa kısıtlayan düzenleme, aile birliğinde

istenmeyen anlaşmazlıkların önüne geçerek ailenin geleceği için risk

oluşturabilecek davranışların engellenmesini amaçladığından kamu yararına

yöneliktir. Bu nedenle itiraz konusu ibare, Anayasa’nın 35. maddesindeki

mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla kanunla sınırlandırılabileceğine ve 41.

maddesindeki ailenin korunmasına ilişkin hükümlerine uygundur. Bununla

birlikte, düzenlemenin temel haklara ölçülü bir sınırlama niteliğinde olup

olmadığının da incelenmesi gerekir.

22. Diğer şartların gerçekleşmesine rağmen itiraz konusu

ibare uyarınca altsoyunun açık muvafakati olmaksızın ergin kişilerin evlat

edinilememesi, evlât edinenin bireysel tercihine bir sınırlandırma

getirmektedir. Ancak evlât edinmenin, aile hukukuna özgü nitelikte ve mahkeme

kararıyla gerçekleşen soybağı ilişkisinin kurulmasını sağlaması göz önüne

alındığında, bu kamusal işlemin doğrudan kendi özerklik alanıyla sınırlı bir

tasarruf olmadığı bir gerçektir. İtiraz konusu ibare, mülkiyet hakkına keyfi

ya da hakkın özüne dokunacak bir sınırlama getirmemekte, temel hakkın

kullanımını ortadan kaldırmamakta veya güçleştirmemektedir. Bu nedenle

öngörülen şart, mülkiyet hakkı için sınırlı ve ölçülüdür. İtiraz konusu

ibaredeki şartın gerçekleşmemesi nedeniyle evlât edinemeyenin, saklı payları

gözeterek malvarlığını, evlât edinmek istediği kişiye vasiyet etmesine ve ona

bakıp gözetmesine bir engel de bulunmamaktadır.

23. Diğer taraftan,  Anayasa’nın 41. maddesinin öngördüğü

ailenin korunmasına yönelik Devlete yüklenen sorumluluğu yerine

getiren düzenlemenin birey hakları ile kamu yararı arasında açık bir

dengesizlik yarattığı da söylenemez. Dolayısıyla itiraz konusu

ibare,  alt soyun muvafakati olmaksızın evlât edinilmesine engel olarak

ailenin huzur ve refahını koruduğundan, alt soyun muvafakatinin gerekliliği

şartının bu açıdan da ulaşılmak istenen amaç ile orantılı ve amacı

gerçekleştirmeye elverişli olduğu açıktır.

24. Açıklanan nedenlerle kural, “ergin” ibaresi

yönünden  Anayasa’nın 2., 13., 35. ve 41. maddelerine aykırı değildir.

İptal talebinin reddi gerekir.

25. Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.

IV- HÜKÜM

22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 313.

maddesinin birinci fıkrasının, 3.7.2005 tarihli ve 5399 sayılı Kanun’un 1.

maddesiyle değiştirilen birinci cümlesinde yer alan;

A- “Evlât edinenin altsoyunun açık muvafakatiyle…” ibaresine

ilişkin esas incelemenin “ergin” ibaresi yönünden sınırlı

olarak yapılmasına, OYBİRLİĞİYLE,

B- “Evlât edinenin altsoyunun açık muvafakatiyle…” ibaresinin “ergin” ibaresi

yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, Osman Alifeyyaz

PAKSÜT’ün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

23.11.2016 tarihinde karar verildi.

Başkan

Zühtü ARSLAN

Başkanvekili

Burhan ÜSTÜN

Başkanvekili

Engin YILDIRIM

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Osman

Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Recep

KÖMÜRCÜ

Üye

Nuri

NECİPOĞLU

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üye

Kadir ÖZKAYA

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

KARŞIOY YAZISI

1. İtiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvuran Karapınar Asliye

Hukuk Mahkemesince, Türk Medeni Kanunu’nun 313. maddesinin 5399 sayılı Kanunla

değişen birinci cümlesinde yer alan “Evlat edinenin alt soyunun açık

muvafakatiyle…” ibaresinin, Anayasa’nın 2. ve 35. maddelerine

aykırılığı ileri sürülerek iptali istenmiştir. Anayasa Mahkemesi, konuyu,

ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 13. ve 41. maddeleri yönünden de incelemiştir.

2. Karara, öncelikle evlat edinme suretiyle soybağı tesisine

ilişkin kuralın, Anayasa’nın 17. maddesi yönünden incelenmemiş olması nedeniyle

katılmamaktayım. Her ne kadar evlat edinme tasarrufu aynı zamanda Anayasal

koruma altındaki bir kurum olan aileyi düzenleyen hukuk disiplini içinde kalsa

ve malvarlığı ile miras haklarını ilgilendirse de soybağı aynı zamanda kişinin,

Anayasa’nın 17. maddesinde güvencesini bulan “Maddi ve manevi

varlığını geliştirme hakkı” kapsamındadır. Nitekim, Türk Medeni

Kanunu’nun 303. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemiyle açılan davada

Anayasa Mahkemesi, E:2010/71, K:2011/143 sayılı kararıyla, soybağını

Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında görmüş ve babalık davalarında dava açma

süresini aşırı biçimde sınırlayan ikinci fıkra hükmünü Anayasa’nın 2., 17. ve

36. maddelerine aykırı olması nedeniyle iptal etmiştir.

3. Konunun, miras hukukuna ilişkin sonuçları ve evlat edinenin

mirasçılarına kalacak olan malvarlığı hakları bakımından, Anayasa’nın 35.

maddesi çerçevesinde de değerlendirilmesi kuşkusuz hayatın gerçeklerine uygun

ise de her şeyin mal ve mal paylaşımı noktasından değerlendirilmesi doğru

olmadığı kadar ahlaki ve insani değerlere de aykırıdır. Altsoy, murisin ölümünü

tabir caizse akbabalar gibi bekleyen ve kalacak ziyafete başkasının ortak

olmasını asla kabul etmeyen kişiler olarak kabul edilmemelidir.

4. Öte yandan, evlat edinmek isteyen herkesin malı mülkü

olmayabileceği, hatta borcu olabileceği gibi, salt manevi nedenlerle kişinin

bir ergini evlat edinmek istemesi de mümkündür. Bir an için, hiçbir taşınmazı

ve kıymetli malı olmayan, salt emekli maaşıyla geçinen ve kirada oturan bir

emekli öğretmenin, bütün gayretlerine rağmen okumayan ve kendisini hayal

kırıklığına uğratan öz çocuklarının yanısıra, yine kendi yetiştirdiği ve

sporda, sanatta veya diğer bir alanda temayüz etmiş olan yeğenini evlat

edinerek kendi soyadını başarılı bir insanda devam ettirmek istediğini

farzedelim: Altsoy, sırf sübjektif ve iyi niyetten uzak saiklerle, bu tasarrufu

engelleyebilecektir.

5. Anayasa’nın 41. maddesinde ailenin korunması için Devlete

verilen görev, aile bireyleri arasında güveni, korumayı, uzlaşmayı, hoşgörüyü

ve paylaşmayı üstün tutacak şekilde düzenlemeler yapılması şeklinde

anlaşılmalıdır. İptali istenen kural, evlat edinmek isteyenin iradesini alt

soyun onayına tabi tutarak şeklen aileyi korur gibi görünse de aslında bu amacı

gerçekleştirmeye elverişli değildir. Çünkü evlat edinme işlemi evlat edinen ile

altsoyu arasında rıza ile gerçekleştirilemiyorsa, alt soyun izin vermemesinin

aileyi korumak bir yana küskünlük hatta açıkça husumete yol açması da

muhtemeldir.

6. Konuya Anayasa’nın 17. maddesinde yer alan, kişinin maddi ve

manevi varlığını geliştirme hakkı yönünden bakıldığında yasa koyucunun, evlat

edinenin istediği bir ergini evlat edinmede altsoyunun istek ve haklarını

tamamen hiçe sayarak keyfince karar vermesini önlerken, çoğu kere hakkaniyete

aykırı sonuçlar doğurabilecek şekilde evlat edinmeyi altsoyun iznine bağlamak

suretiyle altsoyun iradesine mutlak bir üstünlük vermek arasında makul ve

dengeli bir düzenleme yapması gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır.

7. Kuralın düzenlediği konuda gerek evlat edinenin gerek altsoyun

Anayasa’nın 35. ve 41. maddelerinden doğan hakları yanında Anayasa’nın 17.

maddesinden kaynaklanan hakları da vardır. Bu haklar arasında adil ve makul bir

denge kurulması gerekmektedir. Ancak, iptali istenen kural bu bahiste evlat

edinenin Anayasa’nın 17. maddesinden kaynaklanan hakları ile altsoyun yine

Anayasa’nın 17. maddesinden kaynaklanan hakları arasında bir dengeleme

yapmaksızın sadece altsoyu himaye etmekle, ölçüsüz bir düzenleme getirmektedir.

8. Hayatın her halinin yasa ile düzenlenmesine imkan bulunmadığı,

her somut olayın hakkaniyete uygun çözümünün öngörülemeyeceği düşünüldüğünde,

yapılacak adil ve makul bir düzenlemede ihtilaf vukuunda yargının karar vermesi

imkanını açık tutmak normal olacaktır. Ancak iptali istenen kuraldaki kesinlik,

buna imkan vermemektedir.

9. Sonuç olarak Anayasa’nın 41. maddesindeki amaçlara uygun

olmayan ve 17. maddesindeki kişilik haklarını gözetmeyen kuralın anılan

maddelere aykırılığı nedeniyle iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne

katılmıyorum.

Üye

Osman

Alifeyyaz PAKSÜT

 

Tamamlayıcı Kararlar

 

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Ergin Üvey Çocuğun Evlat Edinilmesinde Birlikte Yaşam ve Sosyal İnceleme Raporu

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Evlatlık İlişkisinin Kaldırılmasında Evlat Edinenin Dava Tarihindeki Ayırt Etme Gücü

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Evlatlık Mirasçıdan Mal Kaçırma İddiasında Ardışık Devir ve Kullanım Delilleri

Tüm Aile Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Evlat Edinme ve Aile Hukuku

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi

 

Karar Türü

Norm Denetimi

 

Esas No

2016/46

 

Karar No

2016/178

 

Karar Tarihi

23 Kasım 2016

 

Oy Durumu

Oyçokluğu, bir karşıoy

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Norm Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Boşanma ve Aile Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page