top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Norm Denetimi Kararları  ·  İŞ HUKUKU  ·  NORM DENETİMİNDE İPTAL

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Kamuda İşe İade Ödemelerinde Genel Rücu Yasağının İptali

 

2018/96 E., 2023/222 K. · 27 Aralık 2023

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Genel Kurul, kamu kurumlarının işçilere işe iade nedeniyle yaptığı ödemeleri ilgili görevlilere rücu etmesini engelleyen kuralı inceledi. Kural, işçiye yapılan işe başlatmama tazminatını, boşta geçen süreye ilişkin ödemeleri ve koşulları varsa bildirim süresine ait ücreti kapsıyordu. Mahkeme çoğunluğu, kusur ve keyfî işlemlerden kaynaklanan kamu zararlarını da kapsayan genel sorumsuzluğun hukuk devletiyle bağdaşmadığına karar verdi. Bu düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti.

 

Hukuki İlke

 

Kamu görevlisinin kusurunu ve işlemin niteliğini gözetmeden, geçersiz fesih veya işe başlatmama sonucu yapılan ödemeler için genel sorumsuzluk getirilmesi hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz.

 

Sonuç

 

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 21. maddesi, hukuk devleti ilkesine aykırı bulunarak oy çokluğuyla iptal edildi. Karar farklı hükümlere ilişkin başka sonuçlar da içeriyor.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 2
    Kararda anılan

  • 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ek — m. 21
    Kararda anılan

  • 7079 sayılı Kanun — m. 117
    Kararda anılan

  • 4857 sayılı İş Kanunu — m. 20, 21
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI


 


Esas Sayısı : 2018/96


Karar Sayısı : 2023/222


Karar Tarihi : 27/12/2023


R.G.Tarih-Sayı :

17/4/2024-32520


 


İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye

Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte 126

milletvekili


İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 28. İş Mahkemesi (E.2022/123)


İPTAL DAVASININ VE İTİRAZIN KONUSU: 1/2/2018 tarihli ve 7079 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında

Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek

Kabul Edilmesine Dair Kanun’un;


A. 4. maddesiyle

10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler

Hakkında Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (7) numaralı bentte

yer alan “…mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı…”

ibaresinin,


B. 6. maddesiyle

11/1/1954 tarihli ve 6219 sayılı Türkiye Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığı

Kanunu’nun 6. maddesine eklenen ikinci fıkranın birinci cümlesinin,


C. 13. maddesiyle

15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle

Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun’a eklenen geçici 25.

maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinin “…Orman ve Su İşleri

Bakanlığının teklifi üzerine sınırları Bakanlar Kurulunca belirlenen alanlar,…”

bölümünün,


Ç. 17. maddesiyle

14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin (B)

fıkrasına eklenen yedinci paragrafın;


1. Birinci

cümlesinde yer alan “…yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya

kadar…” ibaresinin,


2. İkinci cümlesinin,


D. 18. maddesiyle

657 sayılı Kanun’a eklenen geçici 43. maddenin altıncı fıkrasının,


E. 32. maddesiyle

6/1/1982 tarihli ve 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 8. maddesinin (2) numaralı

fıkrasının son cümlesinin yürürlükten kaldırılmasının,


F. 41. maddesiyle

4/2/1983 tarihli ve 2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 15. maddesinin birinci

fıkrasının (2) numaralı bendinin (a) alt bendi ile 29. maddesinin birinci

fıkrasının son cümlesinin yürürlükten kaldırılmasının,


G. 50. maddesiyle

7/11/1985 tarih ve 3238 sayılı Savunma Sanayii Müsteşarlığının Kurulması ve 11

Temmuz 1939 Tarih ve 3670 Sayılı Milli Piyango Teşkiline Dair Kanunun İki

Maddesi ile 25 Ekim 1984 Tarih ve 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun Bir

Maddesinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un değiştirilen 5. maddesinin,


Ğ. 52. maddesiyle

3238 sayılı Kanun’un 7. maddesinin;


1. Birinci

fıkrasındaki değiştirilen “Cumhurbaşkanına…” ibaresinin,


2. Değiştirilen

ikinci fıkrasının,


H. 53. maddesiyle 3238

sayılı Kanun’un 8. maddesine dördüncü fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen

fıkranın ikinci cümlesinin,


I. 68. maddesiyle

4/4/2001 tarihli ve 4634 sayılı Şeker Kanunu’na eklenen geçici 10. maddenin

beşinci fıkrasının dördüncü cümlesinin,


İ. 78. maddesiyle

4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62. maddesinin birinci

fıkrasının değiştirilen (e) bendinin (2) numaralı alt bendinin dördüncü

cümlesinin “…hastane bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi

hizmetlerine ilişkin alımlar…” bölümünün,


J. 83. maddesiyle

29/7/2002 tarihli ve 4769 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personeli

Eğitim Merkezi Kanunu’nun 15. maddesine eklenen üçüncü fıkrada yer alan “…ve

iki katı…” ibaresinin,


K. 84. maddesiyle 16/4/2003

tarihli ve 4848 sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Teşkilât ve Görevleri

Hakkında Kanun’a eklenen geçici 9. maddenin,


L. 91. maddesiyle

4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 209. maddesinin;


1. Başlığındaki

değiştirilen “…anlatılması…” ibaresinin,


2. (1) numaralı

fıkrasındaki değiştirilen “…anlatılır.” ibaresinin,


3. (2) numaralı

fıkrasındaki değiştirilen “…anlatılmasına…” ibaresinin,


M. 93. maddesiyle

5271 sayılı Kanun’un 282. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendindeki

değiştirilen “…anlatılır.” ibaresinin,


N. 94. maddesiyle

5271 sayılı Kanun’un 299. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci

cümlesindeki değiştirilen “…uygun görmesi halinde duruşma yoluyla yapabilir.”

ibaresinin,


O. 95. maddesiyle

13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı

Hakkında Kanun’un 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasına eklenen (g) bendinin,


Ö. 97. maddesiyle

5275 sayılı Kanun’a eklenen ek 1. maddenin,


P. 103. maddesiyle

10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun 7. maddesine

eklenen (13) numaralı fıkranın,


R. 105. maddesiyle

18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’na

eklenen ek 2. maddenin (1) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin,


S. 106. maddesiyle

6356 sayılı Kanun’a eklenen geçici 7. maddenin,


Ş. 109. maddesiyle

9/5/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 21. maddesine

eklenen (7) numaralı fıkranın,


T. 110. maddesiyle

6475 sayılı Kanun’un 27. maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrasının,


U. 116. maddesiyle

8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun

Hükmünde Kararname’ye eklenen ek 1. maddenin birinci cümlesinin “…diğer

kanunların sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin hükümlerine tabi

olmaksızın…” bölümünün,


Ü. 117. maddesiyle

27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı

Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar

Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C. Emekli

Sandığı Kanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik

Yapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı

ve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye

eklenen ek 21. maddenin,


V. 118. maddesiyle

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen;


1. Geçici 23.

maddenin;


a. Birinci

fıkrasının (a) bendinde yer alan “…(4), (5), (6), (7) ve (8)…” ibareleri

ile (b), (c) ve (ç) bentlerinin,


b. Beşinci

fıkrasının ikinci cümlesinin,


c. Altıncı

fıkrasının,


2. Geçici 24.

maddenin,


a. Birinci

fıkrasının;


i. (a) bendinde

yer alan “…(4), (5), (6), (7) ve (8)…” ibarelerinin


ii. (b), (c) ve

(ç) bentlerinin,


iii. Dördüncü

cümlesinin,


b. Dördüncü

fıkrasının,


Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2., 5., 7., 10., 12., 13.,

17., 36., 38., 49., 51., 52., 53., 54., 55., 60., 90., 104., 105., 128., 129.,

137., 138., 140. ve 169. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve

yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.


I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ


A. İptali İstenen Kanun Hükümleri


Kanun’un iptali talep edilen kuralların da yer aldığı;


1. 4. maddesiyle

6136 sayılı Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (7) numaralı bent

şöyledir:


“7. Yapılan soruşturma sonucu veya kesinleşmiş

yargı kararı üzerine görevine son verilenler ile terör örgütlerine veya Milli

Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna

karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı

yahut bunlarla irtibatı olanlar hariç olmak üzere, en az bir dönem köy veya

mahalle muhtarlığı ya da belediye başkanlığı yapmış bulunanlar,”


2. 6. maddesiyle

6219 sayılı Kanun’un 6. maddesine eklenen ikinci fıkra şöyledir:


 “(Ek fıkra: 20/11/2017-KHK-696/6 md.; Aynen

kabul: 1/2/2018-7079/6 md.) Banka hisselerinden, diğer mülhak vakıflara ait

olanları hariç olmak üzere, Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ve temsil ettiği

(A) ve (B) grubu hisselerin tamamı Banka tarafından üç ayrı firmaya yaptırılan

değerleme çalışmasının sonuç bölümlerinde belirtilen değerlerin ortalaması

gözönünde bulundurularak Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen beher hisse

değeri üzerinden hesaplanacak bedel karşılığında Hazineye devredilir ve bedeli

belirlenen hisselerin tamamı Bakanlar Kurulu kararının yürürlüğe girdiği tarihi

takip eden bir hafta içinde Hazine Müsteşarlığı adına Banka pay defterine

kaydedilir. Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen devir bedeli karşılığında

eşit tutarda beş farklı vadeli kira sertifikası, devir tarihi valörlü olmak

üzere, bütçenin gelir ve gider hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin 28/3/2002

tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi

Hakkında Kanun kapsamında hisse sahibi vakıfları temsil eden Vakıflar Genel

Müdürlüğüne ihraç edilir. İhraç edilen kira sertifikalarından ilki iki ay

vadeli, geri kalan dört kira sertifikası ise ilk kira sertifikasının itfa

tarihini izleyen sırasıyla bir yıl, iki yıl, üç yıl ve dört yıl vadeli olarak

ihraç edilir.”


3. 13. maddesiyle

7269 sayılı Kanun’a eklenen geçici 25. maddenin birinci fıkrası şöyledir:


 “Bursa İli Gemlik İlçesinin deprem tehlikesi

altında bulunması ve İlçe sakinlerinin hâlihazırdaki yerleşim yerlerinden

nakledilmesinin zorunlu bulunması sebebiyle, orman olarak muhafazasında bilim

ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen ve tarım alanına da dönüştürülmesi

mümkün olmayan yerlerden, Orman ve Su İşleri Bakanlığının teklifi üzerine

sınırları Bakanlar Kurulunca belirlenen alanlar, Orman Genel Müdürlüğünce

orman sınırları dışına çıkarılarak tapuda Hazine adına resen tescil edilir. Bu

alanlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığının tasarrufuna geçer. Bu alanlarda

21/6/1987 tarihli ve 3402 sayılı Kadastro Kanununun 22 nci maddesinin

kadastrosu yapılmış olan yerlerin ikinci defa kadastroya tabi tutulamayacağına

ilişkin hükmü uygulanmaz. Bu alanların tespiti amacıyla Orman Genel

Müdürlüğünce yeteri kadar orman kadastro komisyonu görevlendirilir. Bu tespit

sırasında ilan süresi bir hafta, itiraz süresi ise bir ay olarak uygulanır. Bu

fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlar Kurulunca belirlenir.”


4. 17. maddesiyle

657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (B) fıkrasına eklenen paragraflar şöyledir:


 “(Ek paragraf: 20/11/2017 -KHK-696/17 md.; Aynen

kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet

olduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine

Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet

sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılanlar da bu fıkra kapsamında istihdam

edilebilir.


 (Ek paragraf: 20/11/2017-KHK-696/17 md.; Aynen

kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş

akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve

4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu

kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fıkra kapsamında yaşlılık

veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu

kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma

şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Devlet Personel

Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca

belirlenir.”


5. 18. maddesiyle

657 sayılı Kanun’a eklenen geçici 43. maddenin altıncı fıkrası şöyledir:


 “4 üncü maddenin mülga (C) fıkrasının ikinci

paragrafı kapsamında yer alanlardan sözleşmeli personel pozisyonlarına

atananların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından

yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez.”


6. 32. maddesiyle

2575 sayılı Kanunu’nun 8. maddesinin (2) numaralı fıkrasının yürürlükten

kaldırılan son cümlesi şöyledir:


 “Danıştay üyesi seçilebilmek için hâkimlik ve

savcılık mesleğinde on yedi yıl çalışmış olmak şarttır.”


7. 41. maddesiyle

2797 sayılı Kanun’un yürürlükten kaldırılan 15. maddesinin birinci fıkrasının

(2) numaralı bendinin (a) alt bendi ve 29. maddesinin birinci fıkrasının son

cümlesi şöyledir:


 “Madde 15 – Hukuk ve Ceza Genel

Kurullarının görevleri şunlardır:


…


2. a) (Ek: 26/9/2004-5235/51 md.) Aynı veya

farklı yer bölge adliye mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar

bakımından hukuk daireleri arasında veya ceza daireleri arasında uyuşmazlık

bulunursa,


…”,


 “MADDE 29 - … Yargıtay üyesi seçilebilmek

için hâkimlik ve savcılık mesleğinde onyedi yıl çalışmış olmak şarttır.


…”


8. 50. maddesiyle

3238 sayılı Kanun’un değiştirilen 5. maddesi şöyledir;


 “Savunma Sanayii İcra Komitesi:


MADDE 5-


Savunma Sanayii İcra Komitesi Cumhurbaşkanının

başkanlığında; Başbakan, Genelkurmay Başkanı, İçişleri ve Milli Savunma

Bakanlarından meydana gelir. Cumhurbaşkanının katılmadığı toplantılarda

Başbakan Cumhurbaşkanına vekaleten Komiteye başkanlık eder.


Komite Cumhurbaşkanının daveti üzerine toplanır.

Komitenin sekretarya hizmetlerini Müsteşarlık yürütür. Komite toplantılarının

gündemi Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.”


9. 52. maddesiyle

3238 sayılı Kanun’un değişiklik yapılan 7. maddesi şöyledir;


 “Savunma Sanayii Müsteşarlığı:


MADDE 7 -


Cumhurbaşkanına bağlı ve tüzel kişiliği haiz Savunma

Sanayii Müsteşarlığı kurulmuştur.


Müsteşarlık personeli Cumhurbaşkanı

onayı ile atanır. Cumhurbaşkanı bu yetkisini Müsteşara devredebilir.”


10. 53. maddesiyle

3238 sayılı Kanun’un 8. maddesine dördüncü fıkrasından sonra gelmek üzere

eklenen fıkra şöyledir;


 “Özel bilgi ve ihtisas gerektiren işlerde,

ücretleri Fondan karşılanmak üzere proje veya sözleşme süresince sözleşmeli

personel istihdam edilebilir. İstihdam edilecek personele ödenecek ücret üst

sınırı Savunma Sanayii İcra Komitesince belirlenir. Bu kapsamda istihdam

edilen personel, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel

Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi

kapsamında sigortalı sayılır.”


11. 68. maddesiyle

4634 sayılı Kanun’a eklenen geçici 10. maddenin beşinci fıkrası şöyledir;


 “Bu maddede belirtilen kadrolara atanmış

sayılanların kapatılan Şeker Kurumunda geçen hizmet süreleri, öğrenim durumu

itibarıyla yükselebilecekleri dereceyi aşmamak şartıyla her yıl için bir kademe

ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle

kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir. Söz

konusu personele, iş mevzuatına göre herhangi bir tazminat ve yıllık izin ücreti

ödenmez. Bu personelin önceden kıdem tazminatı ödenmiş süreleri hariç kıdem

tazminatına hak kazanacak şekilde geçmiş olan hizmet süreleri 8/6/1949 tarihli

ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre

emekli ikramiyelerinin hesabında dikkate alınır. Ayrıca, bu personele bu

maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilave tediye veya ikramiye ödenmiş

olması halinde ödenen tutarların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki

çalışılmayan günlere tekabül eden kısmı geri alınır.”


12. 78. maddesiyle

4734 sayılı Kanun’un birinci fıkrasının değiştirilen (e) bendi şöyledir;


 “e)

(Değişik: 20/11/2017-KHK-696/83 md. Aynen kabul: 1/2/2018-7079/78 md.)


1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV)

sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara

bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli

(I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatları, il özel

idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli

idare birlikleri, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il

özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler; merkezi

yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve

koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü, mahalli idare

ve şirket bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste

kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden personel

çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu

doğuracak şekilde alım yapamaz ve buna imkân sağlayan diğer mevzuat hükümleri

uygulanmaz.


2) Bu bendin uygulanmasında personel çalıştırılmasına

dayalı hizmet alımı; bu Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca ihale

konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği,

bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık

maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek

ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği

süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alımlarını ifade eder. Mahalli idare

veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan, yıl boyunca devam eden, niteliği

gereği süreklilik arz eden ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için

kullanıldığı park ve bahçe bakım ve onarımı ile çöp toplama, cadde, sokak,

meydan ve benzerlerinin temizlik işlerine ilişkin alımlar personel

çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilir. Hizmet alım

sözleşmesi kapsamında niteliği birbirinden farklı hizmet türlerinin bulunması

halinde personel çalıştırılmasına dayalı olup olmama yönünden yapılacak

değerlendirme her hizmet türü için ayrı ayrı yapılır. Danışmanlık hizmetleri, hastane

bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi hizmetlerine ilişkin alımlar

personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmez.


3) Kurum, hizmet alımının personel çalıştırılmasına

dayalı olup olmadığı ya da niteliği itibarıyla bu sonucu doğurup doğurmadığı

hususunda (2) numaralı alt bentte sayılan kriterleri ayrı ayrı ya da birlikte

dikkate almak suretiyle usul ve esaslar belirlemeye yetkilidir.”


13. 83. maddesiyle

4769 sayılı Kanun’a 15. maddesine eklenen üçüncü fıkra şöyledir;


 “(Ek:20/11/2017-KHK-696/88 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/83

md.) Ataması yapıldıktan sonra sağlık nedeniyle görevini yapmaya devam

edemeyecekler hariç olmak üzere herhangi bir sebeple mecburi hizmet yükümlülüğü

dolmadan görevinden çekilenler ile göreviyle ilişiği kesilenler, kendileri için

yapılmış bütün giderleri görev yapmadıkları süre ile orantılı ve iki katı

olarak ödemek zorundadırlar.”


14. 84. maddesiyle

4848 sayılı Kanun’a eklenen geçici 9. madde şöyledir;


 “GEÇİCİ MADDE 9- Bakanlık, bu Kanunun 12 nci

maddesinin birinci fıkrasının (s) bendi kapsamında yapılacak yapım işlerine

yönelik ihaleleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl

içinde, yılı yatırım programında yer alma ve ödeneği bulunma şartı aranmaksızın

4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 21 inci maddesinin birinci

fıkrasının (b) bendinin tabi olduğu usule göre Yüksek Planlama Kurulunca alınan

karar uyarınca yapmaya veya yaptırmaya yetkilidir.”


15. 91. maddesiyle

5271 sayılı Kanun’un başlığıyla birlikte değiştirilen 209. maddesi şöyledir;


 “Duruşmada anlatılması zorunlu belge ve

tutanaklar


Madde 209 – (1) Naip veya istinabe yoluyla sorgusu

yapılan sanığa ait sorgu tutanakları, naip veya istinabe yoluyla dinlenen

tanığın ifade tutanakları ile muayene ve keşif tutanakları gibi delil olarak

kullanılacak belgeler ve diğer yazılar, adlî sicil özetleri ve sanığın kişisel

ve ekonomik durumuna ilişkin bilgilerin yer aldığı belgeler, duruşmada anlatılır.


(2) Sanığa veya mağdura ait kişisel verilerin yer aldığı

belgelerin, açıkça istemeleri halinde, kapalı oturumda anlatılmasına

mahkemece karar verilebilir.”


16. 93. maddesiyle

5271 sayılı Kanun’un 282. maddesinin (1) numaralı fıkrasının değişiklik yapılan

(d) bendi şöyledir;


 “d) (Ek: 20/7/2017-7035/17 md.) Bölge

adliye mahkemesi duruşma hazırlığı aşamasında toplanan delil ve belgeler,

yapılmışsa keşif ve bilirkişi açıklamalarına ilişkin tutanak ve raporlar anlatılır.”


17. 94. maddesiyle

5271 sayılı Kanun’un 299. maddesinin değişiklik yapılan (1) numaralı fıkrası

şöyledir;


 “(1) On yıl veya daha fazla hapis cezasına

ilişkin hükümlerde, Yargıtay, incelemelerini uygun görmesi halinde duruşma

yoluyla yapabilir. Duruşma gününden sanığa, katılana, müdafi ve vekile

haber verilir. Sanık, duruşmada hazır bulunabileceği gibi, kendisini bir müdafi

ile de temsil ettirebilir.”


18. 95. maddesiyle

5275 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasına eklenen (g) bendi

şöyledir;


 “Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma


Madde 43-


…


 (2) Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezasını

gerektiren eylemler şunlardır:


…


g) (Ek: 20/11/2017-KHK-696/101 md.; Aynen kabul:

1/2/2018-7079/95 md.) Ceza infaz kurumu idaresince verilen kıyafetleri

giymemek veya verilen kıyafetlere kasten zarar vermek.


…”


19. 97. maddesiyle

5275 sayılı Kanun’a eklenen ek 1. madde şöyledir;


 “EK MADDE 1- (Ek: 20/11/2017-KHK-696/103

md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/97 md.)


 (1) 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlar

nedeniyle tutuklu veya hükümlü bulunanlar, duruşmaya sevk nedeniyle ceza infaz

kurumu dışına çıkarılmaları durumunda, ceza infaz kurumu idaresince verilen

giysileri giymek zorundadır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 309 ila 312 nci

maddelerinde düzenlenen suçlardan tutuklu ve hükümlü olanlar badem kurusu; bu

maddede belirtilen diğer suçlardan tutuklu ve hükümlü olanlar ise gri renginde

göğüs ve pantolon bölümü bitişik (tulum) giysiler giyer. Ancak kadın tutuklu ve

hükümlülerin giysileri bitişik şekilde (tulum) olmayabilir. Bu madde hükümleri

çocuklar ile hamile kadınlar hakkında uygulanmaz. Kadın tutuklu ve hükümlülerin

giysileri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar yönetmelikle

belirlenir.


 (2) Bu maddede öngörülen yönetmelik bir ay içinde

yürürlüğe konulur. Bu madde hükümleri söz konusu yönetmeliğin yürürlüğe girdiği

tarihten itibaren uygulanır.”


20. 103.

maddesiyle 6191 sayılı Kanun’un 7. maddesine eklenen (13) numaralı fıkra

şöyledir;


 “(13) (Ek: 20/11/2017-KHK-696/110

md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/103 md.) Resmi sağlık kurumları tarafından

düzenlenen sağlık kurulu raporu üzerine verilen hastalık izinleri, kanser,

verem ve akıl hastalıkları gibi uzun süreli tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa

yakalananların kullandığı hastalık izinleri ve hastalıkları sebebiyle resmi

yataklı tedavi kurumlarında yatarak tedavi görülen tedavi süreleri ile terörle

mücadele veya hudut birliklerindeki görevleri nedeniyle yaralanan personel

hariç olmak üzere, bir takvim yılı içinde kullandığı hastalık izin süreleri

toplamı onbeş günü aşan sözleşmeli er adayları ile sözleşmeli erbaş ve erlere,

aşan günlere isabet eden aylık ücretleri yüzde on eksik ödenir.”


21. 105.

maddesiyle 6356 sayılı Kanun’a eklenen ek 2. madde şöyledir;


“EK MADDE 2- (Ek: 20/11/2017-KHK-696/112 md.; Aynen

kabul: 1/2/2018-7079/105 md.)


 (1) Hükümet, kamu işveren sendikaları ile işçi

sendikaları konfederasyonları arasında;


a) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi

ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan

kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan

fonlar ve kefalet sandıkları, özel kanunlarla kurulan diğer kamu kurum ve

kuruluşları, hizmetlerini genel bütçenin transfer tertiplerinden yardım alarak

yürüten kamu kurum ve kuruluşlarında,


b) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları

(iştirakler hariç), birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin %50’sinden fazlası

kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan her türlü işletme ve şirketler, 24/11/1994

tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun çerçevesinde

özelleştirme kapsamında veya programında bulunanlardan sermayesinin %50’sinden

fazlası kamuya ait kuruluşlarda,


c) İl özel idareleri, belediyeler ve bunların üyesi

olduğu mahalli idare birlikleri, belediyelerin bağlı kuruluşları, müessese ve

işletmeleri ile bunların birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin %50’sinden

fazlasına sahip oldukları şirketlerde,


çalıştırılan işçilerin mali ve sosyal haklarını

belirlemek üzere kamu toplu iş sözleşmeleri çerçeve anlaşma protokolü

imzalanabilir. Bu protokol hükümleri geçerlilik süresi içinde bu madde

kapsamındaki idareler ile taraf konfederasyona üye olan sendikalar için

bağlayıcıdır.”


22. 106.

maddesiyle 6356 sayılı Kanun’a eklenen geçici 7. madde şöyledir;


 “GEÇİCİ MADDE 7- (Ek:

20/11/2017-KHK-696/113 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/106 md.)


 (1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve

(IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner

sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı

listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından

fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler,

anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü ve geçici 24 üncü maddeleri

uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi

statüsüne geçirilen işçilerinden; geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren

işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o

işkolundaki mevcut işyerinden, farklı olanları ise geçişten önce işçinin

çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek

işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.


 (2) Birinci fıkra kapsamındaki işyerlerinin her

biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağımsız bir işyeri sayılır.


 (3) Birinci fıkra kapsamında yeni tescil edilen

işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş

işleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara

bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle

birlikte 4 üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.


 (4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun bu

maddeye aykırı diğer hükümleri uygulanmaz.”


23. 109.

maddesiyle 6475 sayılı Kanun’un 21. maddesine eklenen (7) numaralı fıkra

şöyledir;


 “(7) (Ek:

20/11/2017-KHK-696/117 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/109 md.) Kamu kurum

ve kuruluşlarına personel alınmasına dair ilgili mevzuat hükümleri PTT ve

iştirakleri tarafından istihdam edilecek personel hakkında uygulanmaz.”


24. 110.

maddesiyle 6475 sayılı Kanun’un 27. maddesinin değiştirilen (2) numaralı

fıkrası şöyledir;


“(2) Sözleşmeli personelin unvan ve sayıları Genel

Kurul kararıyla belirlenir. Personelin işe alınması, atanması,

görevlendirilmesi ile eğitim, terfi, görevde yükselme, unvan değişikliği,

disiplin, izin, görevden alma, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi veya sona erdirilmesine

ilişkin hususlar Genel Kurul kararı ile yürürlüğe konulan yönetmelik ile

düzenlenir.”


25. 116.

maddesiyle 233 sayılı KHK’ya eklenen ek 1. madde şöyledir;


 “EK MADDE 1- Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu,

özel bilgi ve ihtisas gerektiren işlerde diğer kanunların sözleşmeli

personel çalıştırılmasına ilişkin hükümlerine tabi olmaksızın ilgili yıl

genel yatırım ve finansman kararnamesinde belirlenen usul ve esaslar

çerçevesinde proje süresi ile sınırlı olmak üzere sözleşmeli personel istihdam

edebilir. Bu kapsamda istihdam edilen personel, 31/5/2006 tarihli ve 5510

sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin

birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır.”


26. 117.

maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen ek 21. madde şöyledir;


 “Ek Madde 21- (Ek:

20/11/2017-KHK-696/126 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/117 md.)


Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen işçilere

22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 21 inci maddesi uyarınca yapılan

ödemeler, rücu edilmez.”


27. 118. maddesiyle

375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 23. ve geçici 24. maddelerin ilgili kısımları

şöyledir;


 “GEÇİCİ MADDE 23- (Ek: 20/11/2017-KHK-696/127

md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/118 md.)5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II),

(III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı

hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanuna ekli (I) sayılı

listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi

yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve

koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden

veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için

ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki

hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri

kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta

olanlar;


a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin

(1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen

şartları taşımak,


b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik,

yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,


c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak

açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı

beyanda bulunmak,


ç) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve

kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı

bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde

bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh

sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,


kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren

on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli

işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler.

Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların

karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve

esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınması,

sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların

kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten

itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı

olanlar, varsa bu fıkranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat

ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat

ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fıkranın (ç)

bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya

devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir

sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve

birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına

idarelerince topluca geçirilir. Bu fıkra kapsamında feragat edilen davalara

veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden

üzerinde bırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz,

hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar

tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fıkra kapsamında yapılacak sulh

sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz.


Birinci fıkrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla

çalışıyor olmak şartının tespitinde, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan

sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve

hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan

Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden

yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olduğu idarelerince

tespit edilenlerden, hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi

verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir.


Birinci fıkradaki personel çalıştırılmasına dayalı hizmet

alım sözleşmeleri kapsamında bulunmakla birlikte 4/12/2017 tarihinde doğum veya

sağlık kurulu raporuyla belgelendirilen sağlık sorunları nedenleriyle iş

sözleşmeleri askıda olanlar veya anılan tarih itibarıyla askerde bulunanlar

hakkında da bu madde hükümleri uygulanır. Birinci fıkrada belirtilen süreler,

askerlik veya askı süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. Sürekli işçi

kadrolarına geçirilme süreci, birinci fıkra kapsamında olmakla birlikte bu

sürecin tamamında veya herhangi bir aşamasında askerde bulunanlar için askerlik

süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlar veya kaldığı yerden devam eder.


Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin kadroları,

başka bir işleme gerek kalmaksızın geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıyla

sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. İhdas edilen kadrolar ilgili

idarelerce adedi, bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek

suretiyle geçiş işlemlerinin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet

Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir. Sözleşmeleri askıya

alınanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas

edilen sürekli işçi kadroları, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir

işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.


Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fıkrada

öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde

geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri

yürütmek üzere istihdam edilebilir. B

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu

 

Karar Türü

Norm Denetimi

 

Esas No

2018/96

 

Karar No

2023/222

 

Karar Tarihi

27 Aralık 2023

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

İş Hukuku Davaları

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İşçilik Alacakları Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page