Norm Denetimi Kararları · İŞ HUKUKU · NORM DENETİMİNDE İPTAL
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Kamuda İşe İade Ödemelerinde Genel Rücu Yasağının İptali
2018/96 E., 2023/222 K. · 27 Aralık 2023
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Genel Kurul, kamu kurumlarının işçilere işe iade nedeniyle yaptığı ödemeleri ilgili görevlilere rücu etmesini engelleyen kuralı inceledi. Kural, işçiye yapılan işe başlatmama tazminatını, boşta geçen süreye ilişkin ödemeleri ve koşulları varsa bildirim süresine ait ücreti kapsıyordu. Mahkeme çoğunluğu, kusur ve keyfî işlemlerden kaynaklanan kamu zararlarını da kapsayan genel sorumsuzluğun hukuk devletiyle bağdaşmadığına karar verdi. Bu düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti.
Hukuki İlke
Kamu görevlisinin kusurunu ve işlemin niteliğini gözetmeden, geçersiz fesih veya işe başlatmama sonucu yapılan ödemeler için genel sorumsuzluk getirilmesi hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz.
Sonuç
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 21. maddesi, hukuk devleti ilkesine aykırı bulunarak oy çokluğuyla iptal edildi. Karar farklı hükümlere ilişkin başka sonuçlar da içeriyor.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 2
Kararda anılan375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ek — m. 21
Kararda anılan7079 sayılı Kanun — m. 117
Kararda anılan4857 sayılı İş Kanunu — m. 20, 21
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2018/96
Karar Sayısı : 2023/222
Karar Tarihi : 27/12/2023
R.G.Tarih-Sayı :
17/4/2024-32520
İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye
Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte 126
milletvekili
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 28. İş Mahkemesi (E.2022/123)
İPTAL DAVASININ VE İTİRAZIN KONUSU: 1/2/2018 tarihli ve 7079 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek
Kabul Edilmesine Dair Kanun’un;
A. 4. maddesiyle
10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler
Hakkında Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (7) numaralı bentte
yer alan “…mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı…”
ibaresinin,
B. 6. maddesiyle
11/1/1954 tarihli ve 6219 sayılı Türkiye Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığı
Kanunu’nun 6. maddesine eklenen ikinci fıkranın birinci cümlesinin,
C. 13. maddesiyle
15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle
Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun’a eklenen geçici 25.
maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinin “…Orman ve Su İşleri
Bakanlığının teklifi üzerine sınırları Bakanlar Kurulunca belirlenen alanlar,…”
bölümünün,
Ç. 17. maddesiyle
14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin (B)
fıkrasına eklenen yedinci paragrafın;
1. Birinci
cümlesinde yer alan “…yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya
kadar…” ibaresinin,
2. İkinci cümlesinin,
D. 18. maddesiyle
657 sayılı Kanun’a eklenen geçici 43. maddenin altıncı fıkrasının,
E. 32. maddesiyle
6/1/1982 tarihli ve 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 8. maddesinin (2) numaralı
fıkrasının son cümlesinin yürürlükten kaldırılmasının,
F. 41. maddesiyle
4/2/1983 tarihli ve 2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 15. maddesinin birinci
fıkrasının (2) numaralı bendinin (a) alt bendi ile 29. maddesinin birinci
fıkrasının son cümlesinin yürürlükten kaldırılmasının,
G. 50. maddesiyle
7/11/1985 tarih ve 3238 sayılı Savunma Sanayii Müsteşarlığının Kurulması ve 11
Temmuz 1939 Tarih ve 3670 Sayılı Milli Piyango Teşkiline Dair Kanunun İki
Maddesi ile 25 Ekim 1984 Tarih ve 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun Bir
Maddesinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un değiştirilen 5. maddesinin,
Ğ. 52. maddesiyle
3238 sayılı Kanun’un 7. maddesinin;
1. Birinci
fıkrasındaki değiştirilen “Cumhurbaşkanına…” ibaresinin,
2. Değiştirilen
ikinci fıkrasının,
H. 53. maddesiyle 3238
sayılı Kanun’un 8. maddesine dördüncü fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen
fıkranın ikinci cümlesinin,
I. 68. maddesiyle
4/4/2001 tarihli ve 4634 sayılı Şeker Kanunu’na eklenen geçici 10. maddenin
beşinci fıkrasının dördüncü cümlesinin,
İ. 78. maddesiyle
4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62. maddesinin birinci
fıkrasının değiştirilen (e) bendinin (2) numaralı alt bendinin dördüncü
cümlesinin “…hastane bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi
hizmetlerine ilişkin alımlar…” bölümünün,
J. 83. maddesiyle
29/7/2002 tarihli ve 4769 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personeli
Eğitim Merkezi Kanunu’nun 15. maddesine eklenen üçüncü fıkrada yer alan “…ve
iki katı…” ibaresinin,
K. 84. maddesiyle 16/4/2003
tarihli ve 4848 sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Teşkilât ve Görevleri
Hakkında Kanun’a eklenen geçici 9. maddenin,
L. 91. maddesiyle
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 209. maddesinin;
1. Başlığındaki
değiştirilen “…anlatılması…” ibaresinin,
2. (1) numaralı
fıkrasındaki değiştirilen “…anlatılır.” ibaresinin,
3. (2) numaralı
fıkrasındaki değiştirilen “…anlatılmasına…” ibaresinin,
M. 93. maddesiyle
5271 sayılı Kanun’un 282. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendindeki
değiştirilen “…anlatılır.” ibaresinin,
N. 94. maddesiyle
5271 sayılı Kanun’un 299. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci
cümlesindeki değiştirilen “…uygun görmesi halinde duruşma yoluyla yapabilir.”
ibaresinin,
O. 95. maddesiyle
13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı
Hakkında Kanun’un 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasına eklenen (g) bendinin,
Ö. 97. maddesiyle
5275 sayılı Kanun’a eklenen ek 1. maddenin,
P. 103. maddesiyle
10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun 7. maddesine
eklenen (13) numaralı fıkranın,
R. 105. maddesiyle
18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’na
eklenen ek 2. maddenin (1) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin,
S. 106. maddesiyle
6356 sayılı Kanun’a eklenen geçici 7. maddenin,
Ş. 109. maddesiyle
9/5/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 21. maddesine
eklenen (7) numaralı fıkranın,
T. 110. maddesiyle
6475 sayılı Kanun’un 27. maddesinin değiştirilen (2) numaralı fıkrasının,
U. 116. maddesiyle
8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname’ye eklenen ek 1. maddenin birinci cümlesinin “…diğer
kanunların sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin hükümlerine tabi
olmaksızın…” bölümünün,
Ü. 117. maddesiyle
27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı
Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar
Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C. Emekli
Sandığı Kanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı
ve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye
eklenen ek 21. maddenin,
V. 118. maddesiyle
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen;
1. Geçici 23.
maddenin;
a. Birinci
fıkrasının (a) bendinde yer alan “…(4), (5), (6), (7) ve (8)…” ibareleri
ile (b), (c) ve (ç) bentlerinin,
b. Beşinci
fıkrasının ikinci cümlesinin,
c. Altıncı
fıkrasının,
2. Geçici 24.
maddenin,
a. Birinci
fıkrasının;
i. (a) bendinde
yer alan “…(4), (5), (6), (7) ve (8)…” ibarelerinin
ii. (b), (c) ve
(ç) bentlerinin,
iii. Dördüncü
cümlesinin,
b. Dördüncü
fıkrasının,
Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2., 5., 7., 10., 12., 13.,
17., 36., 38., 49., 51., 52., 53., 54., 55., 60., 90., 104., 105., 128., 129.,
137., 138., 140. ve 169. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve
yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.
I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ
A. İptali İstenen Kanun Hükümleri
Kanun’un iptali talep edilen kuralların da yer aldığı;
1. 4. maddesiyle
6136 sayılı Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (7) numaralı bent
şöyledir:
“7. Yapılan soruşturma sonucu veya kesinleşmiş
yargı kararı üzerine görevine son verilenler ile terör örgütlerine veya Milli
Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna
karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı
yahut bunlarla irtibatı olanlar hariç olmak üzere, en az bir dönem köy veya
mahalle muhtarlığı ya da belediye başkanlığı yapmış bulunanlar,”
2. 6. maddesiyle
6219 sayılı Kanun’un 6. maddesine eklenen ikinci fıkra şöyledir:
“(Ek fıkra: 20/11/2017-KHK-696/6 md.; Aynen
kabul: 1/2/2018-7079/6 md.) Banka hisselerinden, diğer mülhak vakıflara ait
olanları hariç olmak üzere, Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ve temsil ettiği
(A) ve (B) grubu hisselerin tamamı Banka tarafından üç ayrı firmaya yaptırılan
değerleme çalışmasının sonuç bölümlerinde belirtilen değerlerin ortalaması
gözönünde bulundurularak Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen beher hisse
değeri üzerinden hesaplanacak bedel karşılığında Hazineye devredilir ve bedeli
belirlenen hisselerin tamamı Bakanlar Kurulu kararının yürürlüğe girdiği tarihi
takip eden bir hafta içinde Hazine Müsteşarlığı adına Banka pay defterine
kaydedilir. Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen devir bedeli karşılığında
eşit tutarda beş farklı vadeli kira sertifikası, devir tarihi valörlü olmak
üzere, bütçenin gelir ve gider hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin 28/3/2002
tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi
Hakkında Kanun kapsamında hisse sahibi vakıfları temsil eden Vakıflar Genel
Müdürlüğüne ihraç edilir. İhraç edilen kira sertifikalarından ilki iki ay
vadeli, geri kalan dört kira sertifikası ise ilk kira sertifikasının itfa
tarihini izleyen sırasıyla bir yıl, iki yıl, üç yıl ve dört yıl vadeli olarak
ihraç edilir.”
3. 13. maddesiyle
7269 sayılı Kanun’a eklenen geçici 25. maddenin birinci fıkrası şöyledir:
“Bursa İli Gemlik İlçesinin deprem tehlikesi
altında bulunması ve İlçe sakinlerinin hâlihazırdaki yerleşim yerlerinden
nakledilmesinin zorunlu bulunması sebebiyle, orman olarak muhafazasında bilim
ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen ve tarım alanına da dönüştürülmesi
mümkün olmayan yerlerden, Orman ve Su İşleri Bakanlığının teklifi üzerine
sınırları Bakanlar Kurulunca belirlenen alanlar, Orman Genel Müdürlüğünce
orman sınırları dışına çıkarılarak tapuda Hazine adına resen tescil edilir. Bu
alanlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığının tasarrufuna geçer. Bu alanlarda
21/6/1987 tarihli ve 3402 sayılı Kadastro Kanununun 22 nci maddesinin
kadastrosu yapılmış olan yerlerin ikinci defa kadastroya tabi tutulamayacağına
ilişkin hükmü uygulanmaz. Bu alanların tespiti amacıyla Orman Genel
Müdürlüğünce yeteri kadar orman kadastro komisyonu görevlendirilir. Bu tespit
sırasında ilan süresi bir hafta, itiraz süresi ise bir ay olarak uygulanır. Bu
fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlar Kurulunca belirlenir.”
4. 17. maddesiyle
657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (B) fıkrasına eklenen paragraflar şöyledir:
“(Ek paragraf: 20/11/2017 -KHK-696/17 md.; Aynen
kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet
olduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine
Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet
sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılanlar da bu fıkra kapsamında istihdam
edilebilir.
(Ek paragraf: 20/11/2017-KHK-696/17 md.; Aynen
kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş
akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu
kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fıkra kapsamında yaşlılık
veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu
kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma
şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Devlet Personel
Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca
belirlenir.”
5. 18. maddesiyle
657 sayılı Kanun’a eklenen geçici 43. maddenin altıncı fıkrası şöyledir:
“4 üncü maddenin mülga (C) fıkrasının ikinci
paragrafı kapsamında yer alanlardan sözleşmeli personel pozisyonlarına
atananların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından
yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez.”
6. 32. maddesiyle
2575 sayılı Kanunu’nun 8. maddesinin (2) numaralı fıkrasının yürürlükten
kaldırılan son cümlesi şöyledir:
“Danıştay üyesi seçilebilmek için hâkimlik ve
savcılık mesleğinde on yedi yıl çalışmış olmak şarttır.”
7. 41. maddesiyle
2797 sayılı Kanun’un yürürlükten kaldırılan 15. maddesinin birinci fıkrasının
(2) numaralı bendinin (a) alt bendi ve 29. maddesinin birinci fıkrasının son
cümlesi şöyledir:
“Madde 15 – Hukuk ve Ceza Genel
Kurullarının görevleri şunlardır:
…
2. a) (Ek: 26/9/2004-5235/51 md.) Aynı veya
farklı yer bölge adliye mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar
bakımından hukuk daireleri arasında veya ceza daireleri arasında uyuşmazlık
bulunursa,
…”,
“MADDE 29 - … Yargıtay üyesi seçilebilmek
için hâkimlik ve savcılık mesleğinde onyedi yıl çalışmış olmak şarttır.
…”
8. 50. maddesiyle
3238 sayılı Kanun’un değiştirilen 5. maddesi şöyledir;
“Savunma Sanayii İcra Komitesi:
MADDE 5-
Savunma Sanayii İcra Komitesi Cumhurbaşkanının
başkanlığında; Başbakan, Genelkurmay Başkanı, İçişleri ve Milli Savunma
Bakanlarından meydana gelir. Cumhurbaşkanının katılmadığı toplantılarda
Başbakan Cumhurbaşkanına vekaleten Komiteye başkanlık eder.
Komite Cumhurbaşkanının daveti üzerine toplanır.
Komitenin sekretarya hizmetlerini Müsteşarlık yürütür. Komite toplantılarının
gündemi Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.”
9. 52. maddesiyle
3238 sayılı Kanun’un değişiklik yapılan 7. maddesi şöyledir;
“Savunma Sanayii Müsteşarlığı:
MADDE 7 -
Cumhurbaşkanına bağlı ve tüzel kişiliği haiz Savunma
Sanayii Müsteşarlığı kurulmuştur.
Müsteşarlık personeli Cumhurbaşkanı
onayı ile atanır. Cumhurbaşkanı bu yetkisini Müsteşara devredebilir.”
10. 53. maddesiyle
3238 sayılı Kanun’un 8. maddesine dördüncü fıkrasından sonra gelmek üzere
eklenen fıkra şöyledir;
“Özel bilgi ve ihtisas gerektiren işlerde,
ücretleri Fondan karşılanmak üzere proje veya sözleşme süresince sözleşmeli
personel istihdam edilebilir. İstihdam edilecek personele ödenecek ücret üst
sınırı Savunma Sanayii İcra Komitesince belirlenir. Bu kapsamda istihdam
edilen personel, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalı sayılır.”
11. 68. maddesiyle
4634 sayılı Kanun’a eklenen geçici 10. maddenin beşinci fıkrası şöyledir;
“Bu maddede belirtilen kadrolara atanmış
sayılanların kapatılan Şeker Kurumunda geçen hizmet süreleri, öğrenim durumu
itibarıyla yükselebilecekleri dereceyi aşmamak şartıyla her yıl için bir kademe
ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle
kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir. Söz
konusu personele, iş mevzuatına göre herhangi bir tazminat ve yıllık izin ücreti
ödenmez. Bu personelin önceden kıdem tazminatı ödenmiş süreleri hariç kıdem
tazminatına hak kazanacak şekilde geçmiş olan hizmet süreleri 8/6/1949 tarihli
ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre
emekli ikramiyelerinin hesabında dikkate alınır. Ayrıca, bu personele bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilave tediye veya ikramiye ödenmiş
olması halinde ödenen tutarların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki
çalışılmayan günlere tekabül eden kısmı geri alınır.”
12. 78. maddesiyle
4734 sayılı Kanun’un birinci fıkrasının değiştirilen (e) bendi şöyledir;
“e)
(Değişik: 20/11/2017-KHK-696/83 md. Aynen kabul: 1/2/2018-7079/78 md.)
1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV)
sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara
bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli
(I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatları, il özel
idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli
idare birlikleri, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il
özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler; merkezi
yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve
koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü, mahalli idare
ve şirket bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste
kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden personel
çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu
doğuracak şekilde alım yapamaz ve buna imkân sağlayan diğer mevzuat hükümleri
uygulanmaz.
2) Bu bendin uygulanmasında personel çalıştırılmasına
dayalı hizmet alımı; bu Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca ihale
konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği,
bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık
maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek
ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği
süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alımlarını ifade eder. Mahalli idare
veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan, yıl boyunca devam eden, niteliği
gereği süreklilik arz eden ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için
kullanıldığı park ve bahçe bakım ve onarımı ile çöp toplama, cadde, sokak,
meydan ve benzerlerinin temizlik işlerine ilişkin alımlar personel
çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilir. Hizmet alım
sözleşmesi kapsamında niteliği birbirinden farklı hizmet türlerinin bulunması
halinde personel çalıştırılmasına dayalı olup olmama yönünden yapılacak
değerlendirme her hizmet türü için ayrı ayrı yapılır. Danışmanlık hizmetleri, hastane
bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi hizmetlerine ilişkin alımlar
personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmez.
3) Kurum, hizmet alımının personel çalıştırılmasına
dayalı olup olmadığı ya da niteliği itibarıyla bu sonucu doğurup doğurmadığı
hususunda (2) numaralı alt bentte sayılan kriterleri ayrı ayrı ya da birlikte
dikkate almak suretiyle usul ve esaslar belirlemeye yetkilidir.”
13. 83. maddesiyle
4769 sayılı Kanun’a 15. maddesine eklenen üçüncü fıkra şöyledir;
“(Ek:20/11/2017-KHK-696/88 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/83
md.) Ataması yapıldıktan sonra sağlık nedeniyle görevini yapmaya devam
edemeyecekler hariç olmak üzere herhangi bir sebeple mecburi hizmet yükümlülüğü
dolmadan görevinden çekilenler ile göreviyle ilişiği kesilenler, kendileri için
yapılmış bütün giderleri görev yapmadıkları süre ile orantılı ve iki katı
olarak ödemek zorundadırlar.”
14. 84. maddesiyle
4848 sayılı Kanun’a eklenen geçici 9. madde şöyledir;
“GEÇİCİ MADDE 9- Bakanlık, bu Kanunun 12 nci
maddesinin birinci fıkrasının (s) bendi kapsamında yapılacak yapım işlerine
yönelik ihaleleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl
içinde, yılı yatırım programında yer alma ve ödeneği bulunma şartı aranmaksızın
4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 21 inci maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinin tabi olduğu usule göre Yüksek Planlama Kurulunca alınan
karar uyarınca yapmaya veya yaptırmaya yetkilidir.”
15. 91. maddesiyle
5271 sayılı Kanun’un başlığıyla birlikte değiştirilen 209. maddesi şöyledir;
“Duruşmada anlatılması zorunlu belge ve
tutanaklar
Madde 209 – (1) Naip veya istinabe yoluyla sorgusu
yapılan sanığa ait sorgu tutanakları, naip veya istinabe yoluyla dinlenen
tanığın ifade tutanakları ile muayene ve keşif tutanakları gibi delil olarak
kullanılacak belgeler ve diğer yazılar, adlî sicil özetleri ve sanığın kişisel
ve ekonomik durumuna ilişkin bilgilerin yer aldığı belgeler, duruşmada anlatılır.
(2) Sanığa veya mağdura ait kişisel verilerin yer aldığı
belgelerin, açıkça istemeleri halinde, kapalı oturumda anlatılmasına
mahkemece karar verilebilir.”
16. 93. maddesiyle
5271 sayılı Kanun’un 282. maddesinin (1) numaralı fıkrasının değişiklik yapılan
(d) bendi şöyledir;
“d) (Ek: 20/7/2017-7035/17 md.) Bölge
adliye mahkemesi duruşma hazırlığı aşamasında toplanan delil ve belgeler,
yapılmışsa keşif ve bilirkişi açıklamalarına ilişkin tutanak ve raporlar anlatılır.”
17. 94. maddesiyle
5271 sayılı Kanun’un 299. maddesinin değişiklik yapılan (1) numaralı fıkrası
şöyledir;
“(1) On yıl veya daha fazla hapis cezasına
ilişkin hükümlerde, Yargıtay, incelemelerini uygun görmesi halinde duruşma
yoluyla yapabilir. Duruşma gününden sanığa, katılana, müdafi ve vekile
haber verilir. Sanık, duruşmada hazır bulunabileceği gibi, kendisini bir müdafi
ile de temsil ettirebilir.”
18. 95. maddesiyle
5275 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasına eklenen (g) bendi
şöyledir;
“Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma
Madde 43-
…
(2) Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezasını
gerektiren eylemler şunlardır:
…
g) (Ek: 20/11/2017-KHK-696/101 md.; Aynen kabul:
1/2/2018-7079/95 md.) Ceza infaz kurumu idaresince verilen kıyafetleri
giymemek veya verilen kıyafetlere kasten zarar vermek.
…”
19. 97. maddesiyle
5275 sayılı Kanun’a eklenen ek 1. madde şöyledir;
“EK MADDE 1- (Ek: 20/11/2017-KHK-696/103
md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/97 md.)
(1) 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlar
nedeniyle tutuklu veya hükümlü bulunanlar, duruşmaya sevk nedeniyle ceza infaz
kurumu dışına çıkarılmaları durumunda, ceza infaz kurumu idaresince verilen
giysileri giymek zorundadır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 309 ila 312 nci
maddelerinde düzenlenen suçlardan tutuklu ve hükümlü olanlar badem kurusu; bu
maddede belirtilen diğer suçlardan tutuklu ve hükümlü olanlar ise gri renginde
göğüs ve pantolon bölümü bitişik (tulum) giysiler giyer. Ancak kadın tutuklu ve
hükümlülerin giysileri bitişik şekilde (tulum) olmayabilir. Bu madde hükümleri
çocuklar ile hamile kadınlar hakkında uygulanmaz. Kadın tutuklu ve hükümlülerin
giysileri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar yönetmelikle
belirlenir.
(2) Bu maddede öngörülen yönetmelik bir ay içinde
yürürlüğe konulur. Bu madde hükümleri söz konusu yönetmeliğin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren uygulanır.”
20. 103.
maddesiyle 6191 sayılı Kanun’un 7. maddesine eklenen (13) numaralı fıkra
şöyledir;
“(13) (Ek: 20/11/2017-KHK-696/110
md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/103 md.) Resmi sağlık kurumları tarafından
düzenlenen sağlık kurulu raporu üzerine verilen hastalık izinleri, kanser,
verem ve akıl hastalıkları gibi uzun süreli tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa
yakalananların kullandığı hastalık izinleri ve hastalıkları sebebiyle resmi
yataklı tedavi kurumlarında yatarak tedavi görülen tedavi süreleri ile terörle
mücadele veya hudut birliklerindeki görevleri nedeniyle yaralanan personel
hariç olmak üzere, bir takvim yılı içinde kullandığı hastalık izin süreleri
toplamı onbeş günü aşan sözleşmeli er adayları ile sözleşmeli erbaş ve erlere,
aşan günlere isabet eden aylık ücretleri yüzde on eksik ödenir.”
21. 105.
maddesiyle 6356 sayılı Kanun’a eklenen ek 2. madde şöyledir;
“EK MADDE 2- (Ek: 20/11/2017-KHK-696/112 md.; Aynen
kabul: 1/2/2018-7079/105 md.)
(1) Hükümet, kamu işveren sendikaları ile işçi
sendikaları konfederasyonları arasında;
a) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi
ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan
kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan
fonlar ve kefalet sandıkları, özel kanunlarla kurulan diğer kamu kurum ve
kuruluşları, hizmetlerini genel bütçenin transfer tertiplerinden yardım alarak
yürüten kamu kurum ve kuruluşlarında,
b) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları
(iştirakler hariç), birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin %50’sinden fazlası
kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan her türlü işletme ve şirketler, 24/11/1994
tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun çerçevesinde
özelleştirme kapsamında veya programında bulunanlardan sermayesinin %50’sinden
fazlası kamuya ait kuruluşlarda,
c) İl özel idareleri, belediyeler ve bunların üyesi
olduğu mahalli idare birlikleri, belediyelerin bağlı kuruluşları, müessese ve
işletmeleri ile bunların birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin %50’sinden
fazlasına sahip oldukları şirketlerde,
çalıştırılan işçilerin mali ve sosyal haklarını
belirlemek üzere kamu toplu iş sözleşmeleri çerçeve anlaşma protokolü
imzalanabilir. Bu protokol hükümleri geçerlilik süresi içinde bu madde
kapsamındaki idareler ile taraf konfederasyona üye olan sendikalar için
bağlayıcıdır.”
22. 106.
maddesiyle 6356 sayılı Kanun’a eklenen geçici 7. madde şöyledir;
“GEÇİCİ MADDE 7- (Ek:
20/11/2017-KHK-696/113 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/106 md.)
(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve
(IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner
sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı
listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından
fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler,
anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü ve geçici 24 üncü maddeleri
uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi
statüsüne geçirilen işçilerinden; geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren
işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o
işkolundaki mevcut işyerinden, farklı olanları ise geçişten önce işçinin
çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek
işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.
(2) Birinci fıkra kapsamındaki işyerlerinin her
biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağımsız bir işyeri sayılır.
(3) Birinci fıkra kapsamında yeni tescil edilen
işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş
işleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara
bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle
birlikte 4 üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.
(4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun bu
maddeye aykırı diğer hükümleri uygulanmaz.”
23. 109.
maddesiyle 6475 sayılı Kanun’un 21. maddesine eklenen (7) numaralı fıkra
şöyledir;
“(7) (Ek:
20/11/2017-KHK-696/117 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/109 md.) Kamu kurum
ve kuruluşlarına personel alınmasına dair ilgili mevzuat hükümleri PTT ve
iştirakleri tarafından istihdam edilecek personel hakkında uygulanmaz.”
24. 110.
maddesiyle 6475 sayılı Kanun’un 27. maddesinin değiştirilen (2) numaralı
fıkrası şöyledir;
“(2) Sözleşmeli personelin unvan ve sayıları Genel
Kurul kararıyla belirlenir. Personelin işe alınması, atanması,
görevlendirilmesi ile eğitim, terfi, görevde yükselme, unvan değişikliği,
disiplin, izin, görevden alma, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi veya sona erdirilmesine
ilişkin hususlar Genel Kurul kararı ile yürürlüğe konulan yönetmelik ile
düzenlenir.”
25. 116.
maddesiyle 233 sayılı KHK’ya eklenen ek 1. madde şöyledir;
“EK MADDE 1- Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu,
özel bilgi ve ihtisas gerektiren işlerde diğer kanunların sözleşmeli
personel çalıştırılmasına ilişkin hükümlerine tabi olmaksızın ilgili yıl
genel yatırım ve finansman kararnamesinde belirlenen usul ve esaslar
çerçevesinde proje süresi ile sınırlı olmak üzere sözleşmeli personel istihdam
edebilir. Bu kapsamda istihdam edilen personel, 31/5/2006 tarihli ve 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır.”
26. 117.
maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen ek 21. madde şöyledir;
“Ek Madde 21- (Ek:
20/11/2017-KHK-696/126 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/117 md.)
Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen işçilere
22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 21 inci maddesi uyarınca yapılan
ödemeler, rücu edilmez.”
27. 118. maddesiyle
375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 23. ve geçici 24. maddelerin ilgili kısımları
şöyledir;
“GEÇİCİ MADDE 23- (Ek: 20/11/2017-KHK-696/127
md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/118 md.)5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II),
(III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı
hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanuna ekli (I) sayılı
listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi
yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve
koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden
veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için
ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki
hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri
kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta
olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin
(1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen
şartları taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik,
yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak
açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı
beyanda bulunmak,
ç) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve
kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı
bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde
bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh
sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,
kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli
işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler.
Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların
karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve
esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınması,
sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların
kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı
olanlar, varsa bu fıkranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat
ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat
ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fıkranın (ç)
bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya
devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir
sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve
birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına
idarelerince topluca geçirilir. Bu fıkra kapsamında feragat edilen davalara
veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden
üzerinde bırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz,
hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar
tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fıkra kapsamında yapılacak sulh
sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz.
Birinci fıkrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla
çalışıyor olmak şartının tespitinde, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan
sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve
hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan
Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden
yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olduğu idarelerince
tespit edilenlerden, hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi
verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir.
Birinci fıkradaki personel çalıştırılmasına dayalı hizmet
alım sözleşmeleri kapsamında bulunmakla birlikte 4/12/2017 tarihinde doğum veya
sağlık kurulu raporuyla belgelendirilen sağlık sorunları nedenleriyle iş
sözleşmeleri askıda olanlar veya anılan tarih itibarıyla askerde bulunanlar
hakkında da bu madde hükümleri uygulanır. Birinci fıkrada belirtilen süreler,
askerlik veya askı süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. Sürekli işçi
kadrolarına geçirilme süreci, birinci fıkra kapsamında olmakla birlikte bu
sürecin tamamında veya herhangi bir aşamasında askerde bulunanlar için askerlik
süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlar veya kaldığı yerden devam eder.
Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin kadroları,
başka bir işleme gerek kalmaksızın geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıyla
sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. İhdas edilen kadrolar ilgili
idarelerce adedi, bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek
suretiyle geçiş işlemlerinin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet
Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir. Sözleşmeleri askıya
alınanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas
edilen sürekli işçi kadroları, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir
işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fıkrada
öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde
geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri
yürütmek üzere istihdam edilebilir. B
Benzer Kararlar
İlgili Sayfalar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu
Karar Türü
Norm Denetimi
Esas No
2018/96
Karar No
2023/222
Karar Tarihi
27 Aralık 2023
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları