top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Norm Denetimi Kararları  ·  İŞ HUKUKU  ·  NORM DENETİMİNDE İPTAL TALEBİNİN REDDİ

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Yeni İşçi Alan İşverene Ücret Desteğinin İşsizlik Sigortası Fonundan Karşılanması

 

2019/46 E., 2020/55 K. · 15 Ekim 2020

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 23 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

2019’da belirli bir dönemde çalışan sayısını artıran özel sektör işverenlerine, kanundaki koşulları sağlamaları hâlinde üç aylık ücret desteği verilmesi öngörülmüştü. İptal davasında desteğin İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanmasına itiraz edildi. Anayasa Mahkemesi, Fonun işini kaybedenlere gelir sağlamasının yanı sıra işsizliği önleyici amaçlarla da kullanılabileceğini değerlendirdi. İnceleme, bu geçici desteğin finansmanına ilişkin ibareyle sınırlıydı.

 

Hukuki İlke

 

Kanun koyucu, işsizliği önleme ve istihdamı koruma amacıyla, koşullarını belirlediği geçici bir ücret desteğini İşsizlik Sigortası Fonundan karşılayabilir. İncelenen destek, 1 Şubat ile 30 Nisan 2019 arasında işe alınan ve kanundaki ilave istihdam koşulunu sağlayan sigortalılara ilişkindi.

 

Sonuç

 

4447 sayılı Kanun’un geçici 19. maddesine eklenen fıkrada ücret desteğinin Fondan karşılanmasını öngören ibarenin iptali talebi oy birliğiyle reddedildi. Yürürlüğün durdurulması talebi de reddedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu geçici — m. 19
    Kararda anılan

  • 7166 sayılı Kanun — m. 8
    Kararda anılan

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 49, 60
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI


 


Esas Sayısı:2019/46


Karar Sayısı:2020/55


Karar Tarihi:15/10/2020


R.G.Tarih-Sayısı:24/11/2020-31314


 


İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye

Büyük Millet Meclisi üyeleri ..., ..., ... ile birlikte 137 milletvekili


İPTAL DAVASININ KONUSU: 21/2/2019 tarihli ve 7166 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ile Bazı

Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 8. maddesiyle 25/8/1999 tarihli

ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun geçici 19. maddesine eklenen on

dördüncü fıkranın birinci cümlesinde yer alan “…Fondan karşılanmak üzere…”

ibaresinin Anayasa’nın 2., 5., 60. ve 65. maddelerine aykırılığı ileri

sürülerek iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talebidir.


I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ


Kanun’un 8. maddesiyle on dördüncü fıkranın eklendiği

4447 sayılı Kanun’un iptali talep edilen kuralın da yer aldığı geçici 19.

maddesi şöyledir:


 “Geçici Madde

19- (Ek: 21/3/2018-7103/42 md.)


Kuruma kayıtlı işsizler arasından 1/1/2018 ila 31/12/2020

tarihleri arasında özel sektör işverenlerince 5510 sayılı Kanunun 4 üncü

maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında işe alınanların; işe

girdikleri aydan önceki üç aylık sürede toplam on günden fazla 5510 sayılı

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında

Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmemiş olmaları ve isteğe bağlı sigortalılık

hariç 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında

sigortalı olmamaları, işe alındıkları yıldan bir önceki takvim yılında işe

alındıkları işyerinden bildirilen aylık prim ve hizmet belgelerindeki veya

muhtasar ve prim hizmet beyannamelerindeki sigortalı sayısının ortalamasına

ilave olmaları kaydıyla, işyerinin imalat veya bilişim sektöründe faaliyet

göstermesi halinde ilgili döneme ait günlük brüt asgarî ücretin sigortalının

prim ödeme gün sayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere,

sigortalının 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas

kazançları üzerinden hesaplanan sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı

tutarında; işyerinin diğer sektörlerde faaliyet göstermesi halinde sigortalının

5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazanç alt

sınırı üzerinden hesaplanan sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı

tutarında, her ay bu işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyecekleri tüm

primlerden mahsup edilmek suretiyle işverene prim desteği sağlanır ve destek

tutarı Fondan karşılanır.


Bu maddeyle sağlanan prim desteği 2020 yılı Aralık

ayı/dönemi aşılmamak üzere, destek kapsamına giren sigortalılar için 12 ay

süreyle uygulanır. Ancak bu süre; işe giriş tarihi itibarıyla 18 yaşından büyük

kadın, 18 yaşından büyük 25 yaşından küçük erkek sigortalılar ile Kuruma

engelli olarak kayıtlı sigortalılar için 18 ay olarak uygulanır.


Birinci fıkrada belirtilen bilişim sektöründe destekten

yararlanacak işyerlerini, NACE Rev.2 Ekonomik Faaliyet Sınıflamasında

belirtilen işkolları arasından belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.


İşyeri ile ilgili aylık prim ve hizmet belgelerinin veya

muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin yasal süresi içerisinde verilmemesi,

primlerin yasal süresinde ödenmemesi ve Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari

para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunması

durumlarında bu maddede belirtilen destekten yararlanılamaz. Ancak Sosyal

Güvenlik Kurumuna olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme

cezası ve gecikme zammı borçlarını 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre

tecil ettiren ve taksitlendiren veya ilgili diğer kanunlar uyarınca

yapılandıran işverenler bu taksitlendirme veya yapılandırma devam ettiği sürece

bu madde hükmünden yararlandırılır.


Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad, unvan

ya da bir iş birimi olarak açılması veya yönetim ve kontrolü elinde

bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler

arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin

değiştirilmesi gibi Fon katkısından yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis

ettiği anlaşılan işyerlerinden Fon tarafından karşılanan tutar gecikme cezası

ve gecikme zammıyla birlikte geri alınır.


Mahkeme kararıyla veya yapılan kontrol ve denetimlerde

çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalıyı

fiilen çalıştırmadığı tespit edilen işyerleri hakkında, 5510 sayılı Kanunun ek

14 üncü maddesi uyarınca işlem yapılır.


Bu maddede belirtilen şartların sağlanması kaydıyla

ikinci fıkrada belirtilen yararlanma süresini aşmamak üzere, destekten

yararlanılmış olan sigortalının destek süresini tamamlamadan işten ayrılıp

yeniden işe başlaması halinde, söz konusu sigortalıdan dolayı yeniden işe

başladığı tarihteki durumu dikkate alınarak ikinci fıkrada belirtilen

sürelerden kalan süre kadar bu destekten yararlanmaya devam edilir.


Bu madde kapsamında Fon tarafından işverene sağlanan,

sigortalı hissesine karşılık gelen destek tutarının sigortalıya ödenmesi

işverenden talep edilemez.


Bu madde hükümleri; 5335 sayılı Kanunun 30 uncu

maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren kurum ve kuruluşlara ait işyerleri

ile 2886 sayılı Kanuna, 4734 sayılı Kanuna ve uluslararası anlaşma hükümlerine

istinaden yapılan alım ve yapım işleri ile 4734 sayılı Kanundan istisna olan

alım ve yapım işlerine ilişkin işyerleri ile sosyal güvenlik destek primine

tabi çalışanlar ve yurtdışında çalışan sigortalılar hakkında uygulanmaz.


1/1/2018 ila 31/12/2020 tarihleri arasında 5510 sayılı

Kanun kapsamına alınan işyerleri ve daha önce tescil edildiği halde ortalama

sigortalı sayısının hesaplandığı yılda sigortalı çalıştırılmaması nedeniyle

Sosyal Güvenlik Kurumuna aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar prim hizmet

beyannamesi vermeyen işyerleri, bu maddede belirtilen şartlar sağlanmak

kaydıyla, 1/1/2018 tarihinden sonra ilk defa sigortalı bildiriminde bulunulan

ayı takip eden üçüncü aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve

prim hizmet beyannamesinden itibaren bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen

süre kadar bu destekten yararlandırılır.


Bu madde kapsamında destekten yersiz yararlanıldığının

tespiti halinde, yararlanılan destek tutarı işverenden 5510 sayılı Kanunun 89

uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca gecikme cezası ve gecikme zammı ile

birlikte tahsil edilir.


Bu maddeyle sağlanan teşvikten yararlanmakta olan

işverenler, bu teşvikten yararlanılan ayda aynı sigortalı için diğer sigorta

primi teşvik, destek ve indirimlerinden yararlanamaz.


Fondan bu madde kapsamında karşılanan tutarlar, gelir ve

kurumlar vergisi uygulamalarında gelir, gider veya maliyet unsuru olarak

dikkate alınmaz.


 (Ek fıkra:21/2/2019-7166/8 md.) 1/2/2019 ila 30/4/2019

tarihleri arasında işyerlerinde 2018 yılı Ocak ila Aralık ayları/döneminde

aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile 5510

sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun

vadeli sigorta kollarından en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki

sigortalı sayısına ilave olarak işe alınanların, iş sözleşmesinin işveren

tarafından haklı nedenlerle feshedilmesi hariç olmak üzere, işe alındıkları

tarihten itibaren dokuz aylık sürede iş sözleşmesi feshedilmeksizin

çalıştırılmaları halinde bu maddede belirtilen prim desteği ile birlikte işe

alındıkları ay dâhil üç aylık süre için prim ödeme gün sayısının 67,36 Türk

lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar Fondan karşılanmak üzere

işverene destek olarak ayrıca sağlanır. Bu fıkra kapsamında işverene sağlanan

ücret desteği işverenin Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçlarına mahsup edilir,

ancak işverene ödenmez.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar

Bakanlık tarafından belirlenir.”


II. İLK İNCELEME


1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü

ARSLAN, Engin YILDIRIM, Hasan Tahsin GÖKCAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ,

Burhan ÜSTÜN, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,

Kadir ÖZKAYA, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ve Yıldız SEFERİNOĞLU’nun

katılımlarıyla 15/5/2019 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada

eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma

talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar

verilmiştir.


III. ESASIN İNCELENMESİ


2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör

Hülya ÇOŞTAN ÇETİN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava

konusu kanun hükmü, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunların

gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği

görüşülüp düşünüldü:


A. Genel Açıklama


3. Sosyal güvenlik, sosyal risklerin

gerçekleşmesi hâlinde ortaya çıkabilecek olan gelir azaltıcı ve/veya gider

artırıcı etkileri en aza indirmeyi ve kişinin belirli hayat standartları

çerçevesinde yaşamını sağlıklı bir şekilde sürdürebilmesini güvence altına almayı

amaçlayan sistemi ifade etmektedir. Bu sistemde yaşlılık, hastalık, malullük,

işsizlik, kaza ve ölüm gibi sosyal risklerin gerçekleşmesi hâlinde kişilerin

asgari yaşam düzeylerinin korunması hedeflenmektedir. Sosyal güvenlik sistemi

sosyal güvenlik kuruluşları vasıtasıyla hayata geçirilmekte ve bu sisteme tabi

olan kişiler de sisteme prim ödemek suretiyle katkı yapmaktadır.


4.

4447 sayılı Kanun’un 53. maddesinin birinci

fıkrası ile bu Kanun’un gerektirdiği görev

ve hizmetler için malî kaynak sağlamak, piyasa şartlarında kaynakları

değerlendirmek, Kanun’un öngördüğü ödemelerde bulunmak üzere İşsizlik Sigortası

Fonu (Fon) kurulmuştur. Yine aynı maddede Fonun giderleri düzenlenmiş ve bu

kapsamda sigortalı

işsizlere verilecek ödenekler gider kalemlerinden sadece biri olarak

belirlenmiştir. Diğer giderlerin varlığı Fonun amacının işsizlik ödeneği için

kaynak sağlamakla sınırlı olmadığına işaret etmektedir.


5. Kanun’un 47. maddesinin (g)

bendine göre Fon, işsizlik sigortası primleri ile bu primlerin

değerlendirilmesinden elde edilen kazanç ve iratların, devlet tarafından

yapılacak katkı ve yardımların, ayrıca Kanun gereğince işçi ve işverenlerden

alınacak ceza, gecikme zammı ve faizler ile diğer her türlü gelir ve

kazançların toplandığı ve devlet güvencesinde olan fonu ifade etmektedir. Kanun’un Fonun gelirlerini düzenleyen 53. maddesinin

üçüncü fıkrasında; işsizlik sigortası primleri, bu primlerin

değerlendirilmesinden elde edilen kazanç ve iratlar, Fonun açık vermesi

durumunda devletçe sağlanacak katkılar, Kanun gereğince sigortalı ve

işverenlerden alınacak ceza, gecikme zammı ve faizler, diğer gelir ve kazançlar

ile bağışlar Fonun gelirleri olarak sayılmıştır. Kanun’un 47. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca işsizlik

sigortası primi, işsizlik sigortasının gerektirdiği her türlü ödeme ile hizmet

giderlerini karşılamak amacıyla Kanun’da belirtilen esas ve usullere göre

devlet, işveren ve sigortalı tarafından ödenen primi ifade etmektedir.

Dolayısıyla Fonun gelirlerinden olan işsizlik sigortası primleri işçinin yanı

sıra işveren ve devlet tarafından ödenen meblağlardan oluşmaktadır.


6. Kanun’un 48. maddesinin birinci fıkrasında; işsizlik

sigortasının zorunlu olduğu, Kanun kapsamına giren ve hâlen çalışmakta

olanların Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, işe yeni girenlerin ise

işe başladıkları tarihten itibaren sigortalı olacakları hükme bağlanmıştır.


7. Kanun’un 47. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre işsizlik sigortası; bir işyerinde

çalışırken çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen

herhangi bir kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden sigortalıların işsiz

kalmaları nedeniyle uğradıkları gelir kaybını belli süre ve ölçüde karşılayan,

sigortacılık tekniği ile faaliyet gösteren zorunlu sigortadır. Böylece Kanun kapsamına giren bir işyerinde hizmet akdine dayalı

olarak çalışan kişilerin hizmet akitlerinin kendi talepleri veya kusurları

olmaksızın sona ermesi hâlinde, Türkiye İş Kurumuna süresi içinde şahsen

başvurarak yeni bir iş almaya hazır olduklarını kaydettirmeleri ve Kanun’da yer

alan prim ödeme koşullarını sağlamış olmaları kaydıyla belirli bir süre için

Fondan işsizlik ödeneği almalarına imkân sağlanmaktadır.


B. İptal Talebinin Gerekçesi


8. Dava dilekçesinde özetle; kuralla Fonun

işsiz kalınması durumunda çalışanlara ekonomik güvence sağlanması biçimindeki

amacı dışında kullanılmasına imkân tanındığı, işverene teşvik sağlanmasının

Fonun amaçları arasında bulunmadığı, sigortalı işçilerin ücretlerinden kesilen

primlerden oluşan Fonun işçilere sosyal güvenlik hakkı sağlamaya hizmet etmesi

gerektiği, buna karşın kuralla Fon kaynaklarının Hazineden veya genel bütçeden

karşılanması gereken teşvikler için kullanılmasına yol açıldığı, istihdamın

artırılmasına yönelik politikaların idarenin sorumluluğu altında olduğu, bu

itibarla kendi iradesi dışında Fona prim ödemekle yükümlü kılınan işçilerin

sosyal güvenlik hakkının zedelendiği belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2., 5.,

60. ve 65. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.


C. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu


9. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri

Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle

Anayasa’nın 49. maddesi yönünden de incelenmiştir.


10. 4447 sayılı Kanun’un geçici 19. maddesinin on

dördüncü fıkrasının birinci cümlesinde; 1/2/2019 ile 30/4/2019 tarihleri

arasında işyerlerinde 2018 yılı Ocak ila Aralık ayları döneminde aylık prim ve

hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile 16/6/2006 tarihli

ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4.

maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta

kollarından en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki sigortalı

sayısına ilave olarak işe alınanların -iş sözleşmesinin işveren tarafından

haklı nedenlerle feshedilmesi hariç olmak üzere- işe alındıkları tarihten

itibaren dokuz aylık sürede iş sözleşmesi feshedilmeksizin çalıştırılmaları

hâlinde bu maddede belirtilen prim desteği ile birlikte işe alındıkları ay

dâhil üç aylık süre için prim ödeme gün sayısının 67,36 Türk lirası ile çarpımı

sonucu bulunacak tutarın Fondan karşılanmak üzere işverene destek olarak ayrıca

sağlanacağı düzenlenmiştir. Anılan cümlede yer alan “…Fondan karşılanmak

üzere…” ibaresi dava konusu kuralı oluşturmaktadır.


11. Anayasa’nın 49. maddesinin birinci fıkrasında “Çalışma,

herkesin hakkı ve ödevidir” denmek suretiyle herkesin çalışma hakkına sahip

olduğu hüküm altına alındıktan sonra anılan maddenin ikinci fıkrasında devlete,

çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma yaşamını geliştirmek için

çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek ve işsizliği gidermeye

elverişli ekonomik bir ortam yaratmak için gerekli önlemleri alma ödevi de

verilmiştir.


12. Sosyal hukuk devletinin temel

kavramlarından biri olan sosyal güvenlik hakkı ise Anayasa’nın 60. maddesinin “Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir” şeklindeki birinci fıkrasıyla güvence

altına alınmıştır. Anılan maddenin ikinci fıkrasında da “Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır

ve teşkilatı kurar” denilerek

bu görevin devlet tarafından oluşturulacak kuruluşlar yoluyla yerine

getirilmesi öngörülmüştür.


13. Anayasa’nın anılan maddeleri

uyarınca devlete yüklenen görevler devletin pozitif yükümlülükleri

kapsamındadır.


14. Anayasa, kişilere sağlanacak sosyal güvenlik hakkının

ölçüleri konusunda ayrıntılı ilkeler koymamıştır.

Sosyal güvenlik sisteminin yapısını ekonomik ve sosyal koşulların

belirleyeceği bilinen bir gerçektir. Çünkü sosyal güvenlik programlarıyla

ekonomik ve sosyal yapı karşılıklı etkileşim içindedir.


15. Dava konusu kural, Kanun’un geçici 19. maddesinin on

dördüncü fıkrası uyarınca işverene sağlanacak ücret desteği tutarının Fondan

karşılanmasını öngörmektedir.


16. Kuralın “İşgücü maliyetlerinin azaltılması ve

istihdamın artırılması amacıyla 2018 yılı içinde işyerinden bildirilen en düşük

sigortalı sayısına ilave olarak 1/2/2019 ila 30/4/2019 tarihleri arasında işe

alınan sigortalılar için, iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı nedenlerle

feshedilmesi hariç olmak üzere, işe alındıkları tarihten itibaren dokuz aylık

sürede iş sözleşmesi feshedilmeksizin çalıştırılmaları halinde 4447 sayılı

Kanunun geçici 19 uncu maddesinde belirtilen prim desteği ile birlikte işe alındıkları

ay dâhil üç aylık süre için prim ödeme gün sayısının 67,36 Türk lirası ile

çarpımı sonucu bulunacak tutar Fondan karşılanmak üzere işverene destek olarak

ayrıca sağlanmasına yönelik bir düzenleme…” biçimindeki gerekçesi gözönünde

bulundurulduğunda teşvik niteliğindeki kuralla istihdamın artırılmasının

amaçlandığı anlaşılmaktadır.


17. Anayasa’nın 60. maddesinde devlete sosyal güvenlik

hakkını sağlayacak gerekli tedbirleri alma ödevi yüklenmiş iken 49. maddesine

göre devletin ayrıca işsizliği önlemeye yönelik ekonomik bir ortam yaratma

yükümlülüğü de bulunmaktadır. Anayasa’ya aykırı olmamak kaydıyla bu kapsamda

alınacak tedbirleri, bu tedbirlerin kapsamını, içeriğini, şeklini ve usulünü

belirleme konusunda kanun koyucunun takdir yetkisi bulunmaktadır (benzer

yöndeki değerlendirme için bkz. AYM, E.2008/57, K.2010/26, 4/2/2010). Dava

konusu kuralla da işverene sağlanacak ücret desteği tutarının Fondan

karşılanmasının öngörülmesiyle ilave çalışan istihdamının kolaylaştırılmasının

hedeflendiği açıktır. Bu yönüyle kural devletin işsizliği önlemeye yönelik

ekonomik bir ortam yaratmak yükümlülüğü kapsamında aldığı bir tedbir

niteliğindedir.


18. Öte yandan kural sosyal güvenlik hakkının

sağlanmasına hizmet eden işsizlik sigortasının işleyişinde herhangi bir değişiklik

öngörmemekte, işsizlik durumunda sigortalıya yapılan ödeme ve sunulan

hizmetlerde herhangi bir sınırlamada bulunmamaktadır. Sigortalı, kural

öncesinde sahip olduğu imkânları kural sonrasında da aynen muhafaza etmeye

devam etmektedir. Bu itibarla işverene sağlanan ücret desteği tutarının Fondan

karşılanmasının öngörülmesinin sigortalıların sosyal güvenlik hakları

bakımından bir kayba yol açtığı söylenemez.


19. Diğer yandan Kanun’un 49. maddesi uyarınca işsizlik

sigortası priminin sigortalının prime esas aylık brüt kazançlarından %1

sigortalı, %2 işveren ve %1 devlet payı olarak alındığı gözönünde

bulundurulduğunda Fonun başlıca geliri olan anılan primin yalnızca sigortalı

tarafından ödenen meblağdan oluşmadığı ve sigortalıdan daha yüksek oranda işverenin

ve devletin anılan prime katkıda bulunduğu açıktır. Kanun’un 53. maddesinde

Fonun açık vermesi durumunda devletçe sağlanacak katkıların da Fonun gelirleri

arasında sayılmış olması karşısında belirli koşullar dâhilinde işverene

sağlanan ücret desteği tutarının kural uyarınca Fondan karşılanmasının Fonun

zayıflamasına yol açacağı ve bu suretle işsiz kalan sigortalılara yapılacak

ödemeleri olumsuz etkileyeceği ileri sürülemez.

Kaldı ki işverene Fondan sağlanacak desteğin 1/2/2019 ila 30/4/2019

tarihinde işyerlerinde yapılacak yeni işe alımlar ile sınırlandırıldığı ve

belirli şartlara tabi kılındığı dikkate alındığında Fondan sürekli nitelikte

bir kaynak çıkışının söz konusu olmadığı da ortadadır.


20. Ayrıca dava konusu kuralın yer aldığı cümlenin

devamında işverene verilecek desteğin nakdi ödeme şeklinde yapılamayacağı ve

işverenin Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçlarına mahsup yoluyla sağlanacağı

açıkça düzenlenmek suretiyle Fondan çıkan kaynağın amaca aykırı kullanılmasını

önleyebilecek tedbirlerin de alındığı görülmektedir.


21. Açıklanan nedenlerle kural

Anayasa’nın 49. ve 60. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi

gerekir.


Kuralın Anayasa’nın 2. ve 5. maddelerine de aykırı olduğu

ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların Anayasa’nın 49. ve 60.

maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması

nedeniyle Anayasa’nın 2. ve 5. maddeleri yönünden ayrıca bir inceleme

yapılmasına gerek görülmemiştir.


Kuralın Anayasa’nın 65.

maddesiyle ilgisi görülmemiştir.


IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURUDURULMASI TALEBİ


22. Dava dilekçesinde

özetle, dava konusu kuralın uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerek

yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.


21/2/2019 tarihli ve

7166 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına

Dair Kanun’un 8. maddesiyle 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası

Kanunu’nun geçici 19. maddesine eklenen on dördüncü fıkranın birinci cümlesinde

yer alan “…Fondan karşılanmak üzere…” ibaresine yönelik iptal talebi 15/10/2020 tarihli ve E.2019/46,

K.2020/55 sayılı kararla reddedildiğinden bu

ibareye ilişkin yürürlüğün durdurulması talebinin REDDİNE 15/10/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.


V. HÜKÜM


21/2/2019 tarihli ve

7166 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına

Dair Kanun’un 8. maddesiyle 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası

Kanunu’nun geçici 19. maddesine eklenen on dördüncü fıkranın birinci cümlesinde

yer alan “…Fondan karşılanmak üzere…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı

olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE 15/10/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar

verildi.


 


Başkan


Zühtü

ARSLAN


Başkanvekili


Hasan

Tahsin GÖKCAN


Başkanvekili


Kadir

ÖZKAYA


 


Üye


Serdar

ÖZGÜLDÜR


 Üye


Burhan

ÜSTÜN


Üye


Engin

YILDIRIM


 


Üye


Hicabi

DURSUN


Üye


Celal

Mümtaz AKINCI


Üye


Muammer

TOPAL


 


Üye


M.

Emin KUZ


Üye


Rıdvan

GÜLEÇ


Üye


Recai

AKYEL


 


Üye


Yusuf

Şevki HAKYEMEZ


Üye


Yıldız

SEFERİNOĞLU


 


Üye


Selahaddin

MENTEŞ


Üye


Basri

BAĞCI

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu

 

Karar Türü

Norm Denetimi

 

Esas No

2019/46

 

Karar No

2020/55

 

Karar Tarihi

15 Ekim 2020

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Norm Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

İş Hukuku Davaları

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İşçilik Alacakları Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page