top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA HUKUKU  ·  HAK İHLALİ OLMADIĞI  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Darbe Gecesi Kanunsuz Emre Uyarak Silah Alan Astın Sorumluluğu

 

B. No: 2023/16452 · 18 Eylül 2025

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 15 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Kara Harp Okulunda astsubay başçavuş olan başvurucu, darbe girişimi gecesi amirinin çağrısıyla okula geldi; darbe yaşandığını öğrendikten sonra verilen emir üzerine mühimmatsız bir tüfek alıp beklemeye başladı. Kendi güvenlikleri için silah aldıklarını savunmasına karşın Anayasa'yı ihlal suçuna yardımdan 12 yıl 6 ay hapis cezasına mahkûm edildi. Anayasa Mahkemesi, kanunsuz emri uygulayan astın kastı ayrıca değerlendirilmeden her durumda sorumlu tutulamayacağını, ancak mahkemenin rütbesini, deneyimini, darbeyi öğrendiği anı ve davranışlarını tartıştığını belirterek suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edilmediğine karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, Yargıtayın darbe girişimine ilişkin içtihadını da gözeterek, askerî hiyerarşide kanunsuz emri yerine getiren astın suçun manevi unsuru ayrıca değerlendirilmeksizin istisnasız cezai sorumlu tutulmasının suç tanımını ast aleyhine öngörülemez biçimde genişletebileceğini vurguladı. Somut olayda mahkemenin rütbe, mesleki bilgi, darbeyi öğrenme zamanı ve silahın alındığı koşulları tartışarak kasta dayalı yardım sorumluluğu kabul etmesi temelsiz ve öngörülemez bulunmadı.

 

Sonuç

 

Suçta ve cezada kanunilik ilkesine ilişkin iddia oybirliğiyle kabul edilebilir bulundu ve Anayasa'nın 38. maddesindeki bu ilkenin ihlal edilmediğine oyçokluğuyla karar verildi. Hâkimlerin değişmesi, keşif yapılmaması, tanık sorgulama ve gerekçeli karar gibi adil yargılanma hakkına ilişkin iddialar açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle oyçokluğuyla kabul edilemez bulundu. Yargılama giderleri başvurucu üzerinde bırakıldı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 38, 137
    Suçta ve cezada kanunilik ilkesi ve kanunsuz emir

  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — m. 24, 30, 39, 309
    Emrin ifası, hata, yardım etme ve Anayasa'yı ihlal suçu

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


GENEL KURUL


KARAR


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2023/16452)


Karar Tarihi: 18/9/2025


R.G. Tarih ve Sayı: 13/3/2026 - 33195


GENEL KURUL


KARAR


Başkan


:


Kadir ÖZKAYA


Başkanvekili


:


Hasan Tahsin GÖKCAN


Başkanvekili


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Recai AKYEL


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Yıldız SEFERİNOĞLU


Selahaddin MENTEŞ


İrfan FİDAN


Kenan YAŞAR


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Ömer ÇINAR


Metin KIRATLI


Raportör


:


Hüseyin Özgür SEVİMLİ


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, Anayasa'yı ihlal suçundan sanık hakkında yapılan yargılamada tatbik edilen hukuk kurallarının öngörülemez nitelikte uygulanması nedeniyle suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 8/3/2023 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


4. Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafından incelenmesine karar vermiştir.


III. OLAY VE OLGULAR


5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:


A. Arka Plan Bilgisi


6. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmıştır. Darbe teşebbüsünde bulunanlarca hazırlanan "sıkıyönetim direktifi" ile Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) tarafından emir komuta bütünlüğü içinde devletin yönetimi maksadıyla Yurtta Sulh Konseyi teşkil edildiği, yönetime el konulduğu, tüm yurtta sıkıyönetim ve sokağa çıkma yasağı ilan edildiği, kamu yetkisi ile yapılan tüm atama ve görevlendirmelerin teşkil edilen Yurtta Sulh Konseyi tarafından veya onun vereceği yetkiye istinaden yapılacağı, bunun haricinde yapılacak işlemlerin yok hükmünde olduğu, mevcut yürütme erkinin görevden el çektirildiği, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) feshedildiği, tüm valilerin görevden alındığı, tüm vali, kaymakam ve belediye başkanlığı atamalarının Yurtta Sulh Konseyi tarafından yapılacağı, siyasi partilerin tüm faaliyetlerinin sonlandırıldığı, polis teşkilatının sıkıyönetim komutanları emrine alındığı belirtilmiştir. Anılan direktifin ve ekindeki sıkıyönetim komutanlıklarına ilişkin atama listesi, darbe teşebbüsünde bulunanlar tarafından ilgili askerî birimlere ve bakanlıklara gönderilmiştir (... ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12, 13).


7. Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasının (FETÖ/PDY) kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik olarak Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından soruşturmalar yürütülmüş; çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulanmıştır (darbe teşebbüsü süreci ve darbe teşebbüsünün arkasındaki yapılanmaya ilişkin olgular hakkında detaylı bilgi için bkz. ... ve diğerleri, §§ 12-25, 51-54).


B. Başvuruya Konu Süreç


8. Başvurucu, ... olup bireysel başvuruya konu olayların geçtiği tarihte Kara Harp Okuluna (KHO) bağlı Dekanlık Öğretim Destek Şube Müdürlüğünde astsubay başçavuş olarak görev yapmaktadır.


9. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) darbe teşebbüsü sırasında KHO'da gerçekleştirilen eylemlerle ilgili olarak yürüttüğü soruşturma kapsamında Anayasa'yı ihlal suçundan 25/7/2016 tarihinde gözaltına alınan başvurucu 27/7/2016 tarihinde tutuklandıktan sonra 1/8/2016 tarihinde salıverilmiştir.


10. Darbe teşebbüsü sonrasında, KHO personeli olan askerlerin hangi eylemleri gerçekleştirdiğinin belirlenmesi açısından 16/7/2016 tarihinde başlatılan inceleme sonucunda düzenlenen disiplin soruşturma raporunun ilgili kısmı şöyledir:


i. Disiplin soruşturması kapsamında alınan ifadeler uyarınca darbe teşebbüsüne dair eylemler başladıktan sonra olay tarihinde KHO kurmay başkanı olan şüpheli Kurmay Albay İ.P.nin KHO'daki Celal Dora içtima alanında helikopterle yapılan sevk işlemleri sırasında saat 01.30 civarında KHO'nun Dekanlık ve Savunma Bilimleri Enstitüsü (SAVBEN) personeline Anafartalar Tabur Komutanlığından silah dağıtılması emri verdiği, yanında bulunan personelin bu emri üzerine almayıp yerine getirmediği ancak saat 02.30 sıralarında şüpheli İ.P.nin emri tekrarladığı, bunun üzerine bölük deposunun açılarak silah dağıtımının yapıldığı, gece olmasından dolayı haberin SAVBEN ve Dekanlık personeline ulaştırılmasının geciktirildiği, personelin silah alma konusunda isteksiz olması ve ilgili taburun diğer birlik personeline silah verme konusunda kayıtsız kalması nedeniyle silah dağıtımına ancak saat 03.00-04.00 sıralarında başlandığı ve dağıtımın ağırdan alınarak saat 05.30 sıralarına kadar uzatıldığı,


ii. Dekanlık personelinin ise öğretmen binbaşı rütbesiyle Dekanlık idari şube müdürü olan şüpheli D.Ç.nin saat 23.07 sıralarında WhatsApp üzerinden mesaj göndermesi üzerine KHO'ya gelmek üzere yola çıktığı saat 23.20'de KHO'nun Bozpark bölgesinde tuğgeneral rütbesiyle KHO dekanı olan K.A.nın D.Ç.ye personelin Dekanlıkta uygun bir yerde beklemesini emrettiği, D.Ç.nin saat 23.42'de tüm Dekanlık personelinin Dekanlık ana giriş kapısında toplanmalarını WhatsApp üzerinden bildirdiği, bunun üzerine Dekanlık personelinin saat 00.00'dan 02.30'a kadar Dekanlık bölgesinde muhtelif yerlerde beklediği, saat 01.00'den itibaren ailesinden endişe eden personelin bir kısmının K.A.nın emriyle evlerine döndüğü, saat 02.30'da K.A.nın D.Ç.yi Celal Dora içtima alanına çağırarak emniyet gerekçesiyle taburdan silah ve teçhizat alınması emrini verdiği, Dekanlık personelinin bir kısmının saat 03.00'ten itibaren silah almaya başladığı, bu işlemin yaklaşık iki saat devam ettiği, silahı alan Dekanlık personelinin bir kısmının bahçede beklediği, bir kısmının da Dekanlık bölgesine giderek saat 08.00'e kadar burada beklediği, saat 08.00'den itibaren de silah ve teçhizatın bırakılarak KHO'nun terk edildiği belirtilmiştir.


11. Başsavcılık; soruşturma sırasında alınan şikâyetçi, tanık ve şüpheli ifadeleri, şüphelilerden elde edilen telefonlarda kullanılan WhatsApp programı üzerinden yapılan yazışmalar, KHO'da yapılan incelemeler sırasında olay yerinden elde edilen kamera, telefon santrali üzerinden yapılan arama ile KHO'ya giriş-çıkış kayıtları ve olaya ilişkin düzenlenen bilirkişi raporları doğrultusunda aralarında başvurucunun da olduğu, KHO'da görev yapan şüpheliler hakkında başta Anayasa'yı ihlal, TBMM'yi ve Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs ile FETÖ/PDY'ye üye olma suçları başta olmak üzere çeşitli suçlardan cezalandırılmaları talebiyle iddianame düzenlemiştir.


12. İddianamede; Başsavcılığın darbe girişimine yönelik ayrı yürüttüğü soruşturma kapsamında, bu girişime katılan şüphelilerin olay gecesi tatbikat yapıldığı gerekçesiyle sevk edildikleri yönündeki savunmalarının irdelenmesi açısından olay tarihinde yaşananların TSK'da alarm ve tatbikatlarla izah edilip edilemeyeceği, bu alarm ve tatbikatların kimseye haber verilmeden ani olarak planlanıp planlanamayacağı, bu tür eğitimlerin hangi seviyedeki birlikler tarafından yapılacağı vb. hususlara yönelik olarak Hava Personel Albay O.G., Hava Pilot Kurmay Albay O.O. ve Tuğgeneral N.B.den oluşan bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda şu tespitlere yer verilmiştir:


i. Tüm eğitim faaliyetleri gibi tatbikatların da önceden belirlenmiş bir eğitim faaliyet takvimine dayanılarak planlanacağı, tatbikatların çaplarına göre bölük, tabur, alay, tugay veya daha üst seviyedeki birlikler tarafından ve birlik bütünlüğü muhafaza edilerek icra edileceği, tatbikatların mutlaka birliğin plan görevlerine yönelik olarak önceden belirlenmiş bir senaryo dâhilinde ve dost kuvvet, karşıt kuvvet, hakem heyeti gibi uygun bir teşkilatlanmaya geçilerek gerçekleştirildiği, dolayısıyla tatbikatların icra edecek birliğin seviyesine göre haftalar veya aylar önceden hazırlık yapılmasını gerektirdiği,


ii. Hangi seviyede olursa olsun TSK bünyesinde alarm ve tatbikatlar esnasında gerçek mermi kullanılmasının ancak bu maksat için özel olarak belirlenmiş atış sahalarında ve son derece detaylı emniyet tedbirleri alınmak suretiyle mümkün olduğu, bu atış alanlarının meskûn mahallerden özellikle şehir merkezlerinden kilometrelerce uzakta yerler olduğu, atış eğitimleri de dâhil olmak üzere mühimmatın kışlada personele veya araçlara hiçbir şekilde dağıtılmadığı, mühimmatın yetkili personel vasıtasıyla emniyet tedbirleri alınarak topluca atış alanına taşındığı ve atış yapmadan çok kısa bir süre önce kayıt altına alınmak suretiyle dağıtıldığı,


iii. Birlik personelinin mesai saatleri dışında ikametgâhlarından veya bulundukları yerlerden celbedilerek, birlik bütünlüğü sağlanmadan araçlara bindirilmek suretiyle kışla dışına çıkarılması gibi bir faaliyetin normal şartlarda TSK'da mümkün olmadığı, eğitim maksatlı dahi olsa herhangi bir kontrol tedbiri almadan tekerlekli zırhlı araçların meskûn mahaller içinde trafiğe açık yolları kullanarak geceleyin intikal etmesinin söz konusu olmadığı, geceleyin habersiz olarak aniden alarm verilerek personelin toplanmasına yönelik eğitimlerin Ankara ve İstanbul gibi büyükşehirlerde tatbikinin çok zor olması nedeniyle uygulanmadığı ifade edilmiştir.


iv. 15 Temmuz 2016 gecesi yaşanan olayların genel olarak TSK'da icra edilen alarm ve tatbikatlar açısından değerlendirilmesi konusunda ise;


- Olay tarihinin normal şartlarda alarm ve tatbikat gibi eğitimlerin asgari bir ay önceden tamamlandığı ve atama gören personelin ilişik kestiği, mehil müddeti kullandığı veya izinli bulunduğu bir dönem olduğu, böyle bir dönemde kendisine tatbikat olduğuna dair emir verilen profesyonel bir TSK mensubunun böyle bir emri hayatın olağan akışına aykırı bularak sorgulaması gerektiği,


- Plansız bir şekilde aniden tatbikat olmayacağının, alarm eğitiminin de aniden verilse bile kışla içinde icra edileceğinin, dışarı çıkılmayacağının, günümüz haberleşme imkânları da gözönüne alındığında şehir içlerinde sivil araçlara zarar vererek tatbikat icra edilemeyeceğinin, 15 Temmuz gibi planlı tatbikatlarla alakasız bir tarihte kışlasına çağrılan şahısların alarm ve tatbikatlarda icra edilen rutin faaliyetlerin tam aksine olacak şekilde yoklama alınmadan, birlik bütünlüğü oluşturulmadan, rastgele toplanılarak, gerçek mühimmat alarak, birliğin planlı görevleri ile uyuşmayan sivil veya askerî yerlere intikal etmesinin ve o mahalde silahsız insanlara dahi ateş açacak şekilde davranmasının ancak örgüt saiki ile hareket ederek darbe yapmak düşüncesiyle izah edilebileceği, bunun alarm veya tatbikat kavramları ile ilişkilendirilmesinin asla mümkün olmadığı,


- Yaşanan olaylarla ilgili olarak dikkat edilmesi gereken konulardan birinin de darbeye katılan şahısların yaptığı her türlü eylemin ancak bilinçli olarak darbe maksadıyla, önceden haberli ve hazırlıklı olmak suretiyle yapılabileceği, örnek olarak Özel Kuvvetler Komutanlığının Genelkurmay Karargâhının veya Muhafız Alay Komutanlığı Kışlasının emniyetini almak, takviye etmek gibi planlı vazifesinin olmadığı, bu kapsamda silah ve teçhizatını kuşanarak silah ve araçlarına gerçek mermi yükleyerek bu yerlere gelen, bu birliklerde en üst düzey personelin görev yaptığı komuta makamlarının bulunduğu koridorlarda kendilerine karşı gelenlere hedef alarak ateş açan kişilerin tüm bu olanları tatbikat kavramı ile açıklamasının kabul edilemez olduğu,


- Olay gecesi yaşananlarla ilgili en önemli hususlardan birinin de TSK'nın toplumsal olaylarda kullanılması olduğu, böyle bir durumun ancak bulunulan yerdeki en yüksek mülki amirin talebi üzerine yeniden teşkilatlanarak ve diğer kolluk kuvvetleri ile planlama ve koordine neticesinde gerçekleşebileceği, olay tarihinde olduğu gibi hafta sonu tatilinin başladığı, gecenin ilerleyen saatlerinde, önceden herhangi bir toplumsal eylem, ikaz ve haberi olmadan aniden çağrılarak, emir, komuta ve birlik bütünlüğü olmaksızın rastgele kuvvetler şeklinde silahlı eylem gerçekleştirilmesinin toplumsal olaylara müdahale kavramıyla bağdaştırılamayacağı,


- Olay gecesi yaşananları TSK'da icra edilen alarm, eğitim ve tatbikat faaliyetleri ile izah edebilmenin hiçbir şartta mümkün olmadığı, hangi faaliyet olursa olsun ve ne maksatla icra edilirse edilsin TSK'ya ait harp silah ve araçlarla sivil halka zarar verebilecek bir faaliyet icra edilemeyeceği, aniden birliğine çağrılan bir personelin zırhlı araca, helikoptere veya uçağa binerek başka bir birliğe baskın düzenlemesinin, bir yolu kapatmasının, bir köprüyü kesmesinin veya bir havaalanı, medya kuruluşları, telekomünikasyon tesisleri gibi yerleri işgal etmesinin, Meclisi, kamuya ait bina ve tesisleri ateş altına almasının, halka ateş etmesinin ancak darbeye iştirak etmek maksadıyla açıklanabileceği,


- Bu faaliyetler içinde yer almanın, bu faaliyetlere yardım etmenin, destek olmanın veya bu faaliyetleri kolaylaştırmanın hiçbir suretle eğitim, alarm veya tatbikat gibi kavramlarla açıklanamayacak olduğu belirtilmiştir.


13. İddianamede; olay gecesi KHO'da yaşanan gelişmeler ve bu doğrultuda yapılan değerlendirmeler şöyle aktarılmıştır:


i. Olay gecesi KHO’da bulunan personelin üç ayrı grupta yer aldığı tespit edilmiştir.


- Birinci grupta yer alan şüphelilerin günlük mesaiyi terk etmediği, önceden tasarlanan ve haberdar oldukları darbe girişimiyle ilgili faaliyetlerin KHO'ya ilişkin bölümünü hayata geçirdikleri, darbe girişiminde aktif rol oynayan bu grubun KHO komutanı olan Tümgeneral İ.Ç. ile onun emir astsubayı olan A.Ç.yi etkisiz hâle getirdikleri, İ.Ç. adına gerçek dışı emirler vererek personeli planladıkları faaliyetlere/yerlere sevk ettikleri, KHO'nun emir komutasını ele geçirerek askerî komutanlığı gasbettikleri,


- İkinci grubun mesaiyi terk eden ancak 2. tabur komutanı olan şüpheli Kurmay Binbaşı H.H.E.nin WhatsApp programı üzerinden gönderdiği talimatla kışlaya gelen ve kışlaya giriş/çıkışın kontrol edilmesi maksadıyla nizamiyelerde görevlendirilen personelden oluştuğu, nizamiyede görev alan bu personelin darbe faaliyetleri kapsamında nakillerin yapıldığı KHO'ya dışarıdan gelebilecek ve nakilleri engelleyebilecek halk unsuruna ve darbe karşıtı olan kolluk kuvvetlerine karşı tedbir amacıyla sabah saatlerine kadar okulun güvenliği için silahlı ve mühimmatlı bir şekilde yanlarındaki personelle nöbet tuttuğu, ayrıca okula gelen kişilerin bu şüpheliler tarafından kimlik kontrolü yapılarak okula alındıkları,


- Üçüncü grubun okul dışında eylemlerin başlaması üzerine okula çağrılan öğrenci alayı, Dekanlık ve SAVBEN personeli olan şüphelilerden oluştuğu, KHO'da gerçekleştirilen eylemleri organize eden ve olay tarihinde KHO kurmay başkanı olan şüpheli Kurmay Albay İ.P. ve şüpheli KHO Dekanı Tuğgeneral K.A.nın talimatı üzerine yapılan silah dağıtımı ile silah aldığı, KHO'da darbeyi yöneten grubun talimatları doğrultusunda ve darbeye kalkışma faaliyeti kapsamında kendilerine tevdi edilecek görevleri (nizamiyelerde takviye kuvvet olarak görevlendirme, nizamiyelerde nöbet tutma, okul içinde verilecek olası başka görevleri yerine getirme) beklemeye başladığı, yine içinde herhangi bir güvenlik problemi olmayan ve darbeye teşebbüs kapsamında başka birimlere nakillerin sağlandığı KHO'ya yönelik nakiller sırasında dışarıdan gelecek sivil halka, polise ve darbe karşıtı askerlere karşı koymak için kendilerine rastgele tevdi edilen silahları teslim aldığı, okulun güvenliğini sağlamak gibi bir görevi de bulunmadığı belirtilmiştir.


14. Başvurucunun ve ifadesinde adları geçen diğer şüphelilerin soruşturma evresinde alınan ifadelerine iddianamede şu şekilde değinilmiştir:


i. Başvurucu;


- Olay günü mesaiden çıktıktan sonra Balgat'ta kaldığı misafirhaneye gittiğini, saat 00.09 sıralarında şüpheli Piyade Albay Ü.S.nin kendisini telefonla aradığını ve şüpheli Piyade Astsubay Başçavuş M.C.A.yı da alarak mesaiye gelmesini söylediğini, nedenini sorduğunda tam olarak konudan haberdar olmadığını ve araştırdığını, gelince yüz yüze görüşebileceklerini söylediğini,


- Saat 01.40 sıralarında KHO'daki 4 numaralı nizamiyeye gittiklerini, nizamiye önünde kamyonların olduğunu gördüklerini, arabayı dışarıya park ettikten sonra yürüyerek içeri girdiklerini, kendisinin ve arkadaşı M.C.A.nın o esnada silahsız ve sivil olduğunu, şüpheli Ü.S.nin odasına gittiklerini, saat 02.30 sıralarında idari işler şube müdürü olan şüpheli Binbaşı D.Ç.nin geldiğini ve silah almaları gerektiğini söylediğini, Ü.S.nin bunun sebebini sorması üzerine D.Ç.nin emrin şüpheli Tuğgeneral K.A. tarafından verildiğini, Dekanlık binası ve şahsi güvenlik için, dışarıdaki darbecilerin içeri sızarak girme ihtimallerinin olması nedeniyle silah alınacağını söylediğini,


- Ü.S. ile birlikte beş kişi olduklarını emir doğrultusunda saat 04.00 gibi mühimmatsız üç silah alarak M.C.A. ile birlikte Ü.S.nin odasına döndüklerini, Ü.S.nin kendilerine silahların odada muhafaza edileceğini, hiçbir şekilde kimseden emir alınmayacağını ve hiçbir yere gidilmeyeceğini söylediğini, saat 05.00'e kadar odada beklediklerini, M.C.A.nın odasına giderek silahsız olarak sabaha kadar orada beklediklerini, darbe girişiminde bulunmadığını, kimseye zarar vermediğini, silah almadığını, kimseye emir vermediğini, mühimmat almadığını ve eylemde bulunmadığını savunmuştur.


ii. Şüpheli M.C.A.;


- Olay günü mesai bitiminden sonra ikametgâhına geçtiğini, saat 23.00 sıralarında uçak sesleri duyduğunu, bu saatte sivil memur M.D.nin kendisini arayarak askerî personelin mesaiye çağrıldığını öğrendiğini, kendisinin bir bilgisi olup olmadığını sorduğunu, bunun üzerine bilgisinin olmadığını söyleyerek Ü.S.yi aradığını, onun da bilgisinin olmadığını ve kendisine döneceğini söylediğini, 10-15 dakika sonra Ü.S.nin tekrar arayarak D.Ç.nin ortalığın karışık olduğunu söylediğini, sadece subayların çağrıldığını, kendisinin de mesaiye gitmek için yola çıktığını, bu aşamada kendisine ihtiyaçlarının olmadığını, olursa tekrar arayacağını söylediğini,


- Saat 00.30 sıralarında başvurucunun kendisini arayarak Ü.S.nin diğer personelin de mesaiye gelmesi gerektiğini söylemesi üzerine başvurucu ile işe geçtiğini, saat 01.00 civarında 4 numaralı nizamiyenin girişinde bir harbiyelinin araç ile giremeyeceklerini söylediğini, ismini bilmediği, Ö.F.T. veya M.Ç. olduğunu düşündüğü bir topçu üsteğmenin kendilerine araç ile içeri almasının mümkün olmadığını, nizamiyenin girişinde bulunan askerî araçlarla dışarıdan gelebilecek darbecilere karşı koyduklarını ve tedbir aldıklarını söylediğini, bu nedenle aracı kışla dışına bırakarak yaya olarak okula girdiğini,


- Saat 01.30 sıralarında Ü.S.nin odasına giderek durumu sorduğunu, Ü.S.nin "Ortalık çok karışık, ne olduğunu tam kestiremiyorum ama Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Birinci Ordu Komutanının televizyonda bir kalkışma olduğu yönünde açıklamaları var, biz hiçbir şeye karışmadan odamızda bekleyip kendi emniyetimizi alacağız, olayların net şekilde aydınlanmasını bekleyeceğiz" dediğini,


- Saat 02.30 sıralarında D.Ç.nin gelerek herkesin silah alması gerektiğini söylediğini, Ü.S.nin "Silah almaya gerek yok." diyerek itiraz ettiğini ancak D.Ç.nin bunun dekanın emri olduğunu söylediğini, kendisinin mühimmatsız silah alarak Ü.S.nin odasına getirdiğini, Ü.S.nin "Kesinlikle benim bilgim olmadan silah kullanılmayacak." dediğini, zaten silahların boş olduğunu,


- Saat 05.00'e kadar Ü.S.nin odasında oturduklarını, daha sonra da başvurucu ile odasına geçerek uyuduğunu, saat 08.00 gibi kalktığını, saat 14.00 sıralarında da ikametgâhına gittiğini,


- Okul komutanının emir astsubayı olan şikâyetçi A.Ç.den bu işi okulda planlayanın Kurmay Albay İ.P. olduğunu duyduğunu, darbeyle ve örgütle alakasının olmadığını, verilen emir doğrultusunda işe geldiğini, yasa dışı bir olayın içinde bulunmadığını beyan etmiştir.


iii. Şüpheli Ü.S.;


- Darbe teşebbüsünde hiçbir olaya karışmadığını, yaşanan olayların darbe girişimi olduğunu da olay anında bilmediğini, olay günü okuldan çıktıktan sonra ikametgâhına gittiğini, saat 23.30 sıralarında M.C.A.nın kendisini cep telefonundan arayarak tüm personelin mesaiye çağrıldığını söylediğini ve bilgisinin olup olmadığını sorduğunu, M.C.A.ya bilgisinin olmadığını söyleyip kimin çağırdığını sorduğunda M.C.A.nın bilmediğini, bu sebeple kendisini aradığını söyleyip telefonu kapattığını,


- Bunun üzerine personelin neden çağrıldığını öğrenmek için D.Ç.yi aradığını, onun da şüpheli Tuğgeneral K.A.nın emri gereği tüm subayların okula gelmesi gerektiğini söylediğini, nedenini sorunca da telefonda söyleyemeyeceği bir konu olduğunu ve gelince öğrenebileceğini söylediğini, Dekanlık binasında önemli olan kısımlardan sorumlu olması nedeniyle konuyu merak ettiğini, önemli bir sıkıntı olabileceğini düşündüğünü,


- M.C.A.yı arayarak gelmemelerini subayların geleceğini söylediğini, silahını dahi almadan sivil kıyafetli olarak evden çıktığını, yolda gördüğü olaylar karşısında şüphelendiğini ve hemen okula girmesi gerektiği kanaatiyle ara ve boş yollardan nizamiye kısmına gelip aracını otoparka park ettiğini,


- Girdiğinde Albay İ.P. ile karşılaştığını, ona ne olduğunu sorduğunda İ.P.nin Kara Kuvvetleri Komutanlığından alarm uygulama tedbiri geldiğini, okulda da en yüksek seviyede emniyet tedbirleri alındığını söylediğini, bu esnada gelişen olaylardan kesinlikle haberdar olmadığı için İ.P.nin söylediklerine inandığını, okul komutanının nerede olduğunu sorduğunda Kuvvete geçtiğini söylemesi üzerine Dekanlık binasına geçtiğini, burada Albay R.N.yi gördüğünde onun da Dekanlık binasını emniyete aldıklarını, aynı zamanda dekanın emirlerini almak üzere kafeterya kısmında toplandıklarını söylediğini,


- Bunun üzerine odasına geçtiğini, askerî kıyafetlerini giyerken televizyonu açtığını, ne olduğunu öğrenmeye çalıştığını ancak terör saldırısı kanaatinde olduğu hâlde kafeterya kısmına indiğini, şüpheli A.E.T.nin dekanın gelemeyeceğini söyleyerek herkesin odasına geçmesini, emniyeti alarak emir beklemelerini söylemesi üzerine odasına çıktığını, televizyonu açıp Cumhurbaşkanının açıklamalarını görünce askerin darbe teşebbüsü içinde olduğunu anladığını, bunun üzerine personelini çağırdığını, kendisinden emir almadan kimsenin hareket etmeyeceğini, kimsenin bina dışına çıkmayacağını, kanun dışı emri kendisi dahi verse emrin yerine getirilmeyeceğini söylediğini,


- Odasından çıkarak dekanı aradığını ancak bulamayınca Albay R.N.nin odasına girdiğini, bu esnada Birinci Ordu komutanının emir komuta zinciri dışında kanunsuz kalkışma olduğu şeklindeki beyanını duyduğunu, daha sonra R.N.ye, kanunsuz hiçbir emri yerine getirmeyeceğini, personeline de yaptırmayacağını söylediğini, R.N.nin kendisini tasdik ettiğini, odasına dönerek personelini uyardığını, bu esnada D.Ç.nin dekanın emri ile silah almaları gerektiğini söylediğini, buna şiddetle karşı çıktığını, kendi emniyetleri için silah alınması gerektiğini, başka bir amaç için alınmayacağını söylemesi üzerine biri başvurucu olan iki astsubayına personel sayısı kadar silah almaları emrini verdiğini, mühimmatsız üç silah geldiğini, silahları kendi odasına aldığını ancak personele dağıtmadığını, odasında sabaha dek silahları boş bir vaziyette teslim edene kadar muhafaza ettiğini, televizyonda haberleri izlediğini, daha sonra personelinden iki subayını dekanın emri ile istirahate gönderdiğini, bir astsubayını muhabere merkezindeki nöbetine gönderdiğini, M.C.A.yı ise Dekanlık içinde hasar tespiti yapması için görevlendirdiğini, pazartesi eğitim ve öğretime devam edileceğinden aksama yaşanmaması için bunu yaptığını,


- Olay günü öğleden sonraya kadar mesaisine devam ettiğini, öğleden sonra nöbetçi subaya bilgi vererek ikametgâhına gittiğini, darbe teşebbüsü içinde bulunmadığını savunmuştur.


15. İddianamede, KHO'da mühimmat bulunmadığı yönünde tespite yer verildikten sonra başvurucu açısından 16/7/2016 tarihinde saat 03.00'ten sonra KHO'da darbe girişiminde etkin rol oynayan şüpheliler İ.P. ve K.A.nın talimatları doğrultusunda şüpheli E.G. tarafından bölük deposu açılarak rastgele dağıtılan, bu nedenle seri numarası bilinmeyen mühimmatsız silahı teslim aldığının belirlendiği, ayrıca KHO'daki kamera kayıtlarının incelenmesi üzerine düzenlenen bilirkişi raporunda da başvurucunun kameralara yansıyan görüntülerinin olduğu ifade edilmiştir.


16. Sonuç olarak iddianamede başvurucunun darbe girişimine yönelik faaliyetler kapsamında saat 23.00 sonrasında KHO'da gerçekleştirilen eylemleri organize eden İ.P. ve K.A.nın talimatı üzerine darbe faaliyetlerinde yer almak amacıyla KHO'ya gelmek, darbeye teşebbüs kapsamında başka birimlere nakillerin sağlandığı ve içinde herhangi bir güvenlik problemi olmayan KHO'ya yönelik nakiller esnasında dışarıdan gelecek sivil halka, polise ve darbe karşıtı askerlere karşı koymak için kendisine rastgele tevdi edilen silahı teslim almak ve okul içinde bulunup darbeyi yöneten grubun talimatları doğrultusunda darbeye kalkışma faaliyeti kapsamında kendisine tevdi edilecek görevleri (nizamiyelerde takviye kuvvet olarak görevlendirilme, nizamiyelerde nöbet tutma, okul içerisinde verilecek olası başka görevleri yerine getirme) beklemeye başlamak suretiyle üzerine atılı suçları işlediği belirtilmiştir.


17. Ankara 24. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülen dava sırasında farklı sanıklar yönünden düzenlenen iddianamelerle diğer mahkemeler nezdinde açılan davalar bu dava ile birleştirilmiştir. Başvurucunun kovuşturma evresinde alınan ve gerekçeli kararda belirtilen savunması şu şekildedir:


"Darbe girişimi olduğunda Kara Harp Okulunda dekanlık öğretim destek şube müdürlüğünde görevliydim. Görevim kısaca şunlardır; dekanlık binasındaki tesis, dershane, anfi, çalışma odaları ve benzeri yerleri her an hizmete hazır halde bulundurmak ve bunların bakım, onarımlarını yapmak. Bu sebeple de ben mesai saatleri dışında haftasonları da dahil planlı, plansız olarak herhangi bir arıza veya anfilerin kullanılması gerektiğinde çok defa saatin kaç olduğunu fark etmeksizin mesaiye gitmişimdir.


... 15 Temmuz 201[6] tarihinde saat 17:00 sularında mesaiden ... çıktım. ... İkamet ettiğim [misafirhaneye] girdim. ... Saat 00.09'da şube müdürünün piyade albay [Ü.S.] beni cep telefonundan arayarak, piyade astsubay başçavuş [M.C.A.yı] da alarak mesaiye gelmemizi emretti. Ben durumun ne olduğunu yani neden mesaiye gelmemiz gerektiğini sordum. Tam olarak bilgisi olmadığını, ama öğrenmeye çalıştığını ve gelince yüz yüze görüşelim dedi. Bunun üzerine piyade astsubay başçavuş [M.C.A.yı] arayarak şube müdürümüz emrini kendisine ilettim. Beni EDOK'tan alarak beraber 01.00 sıralarında 4 numaralı nizamiyeye geldik.


Nizamiyenin önünde kamyonların olduğunu gördük ve [M.C.A.] başçavuş oradan inerek nizamiyeye gitti. Geri döndüğünde nöbetçi subayın kamyonları dışarıdan zırhlı araç ile gelebilecek darbecilerin kışlaya girme tehlikesine karşı tedbir aldıklarını, bizi de arabayla içeriye alamayacaklarını söylediğini bana iletti, arabayı dışarıya park ettik, ben ve arkadaşım [M.C.A.] silahsız ve sivildik, kartlarımızı cihaza okutarak saat 01:15-01:20 gibi 4 nolu nizamiyeden giriş yaptık. Daha sonra piyade albay [Ü.S.nin] odasına saat 01:30 gibi gittik. [M.C.A., Albay Ü.S.ye] neden mesaiye çağrıldığımızı, neler olduğunu sordu. Kendisinin de herhangi bir bilgisinin olmadığını, konuyu soruşturduğunu, anlamaya çalıştığını, okul komutanının Kara Kuvvetleri karargahına gittiğini söylediklerini, tuğgeneral [sanık K.A.nın] odasına gittiğini ama yerinde bulamadığını söyledi. Cumhurbaşkanı ve Başbakanının televizyonda bir kalkışma olduğu yönünde açıklamaları olduğunu söyledi. Kendisinin dekana tekrar bakmaya gideceğini, gelene kadar kendisinin odasında veya kendi odamızda beklememizi, kendisinin yokluğunda kendisinden emir almadan hareket etmemezi söyledi ve odadan çıktı.


Saat 02:30 sıralarında İdari İşler Şube Müdürü [sanık D.Ç.] geldi, silah alınması gerektiğini [sanık Albay Ü.S.ye] iletti, [Ü.S. de] neden silah almamız gerektiğini sorduğunda, [D.Ç.] emrin dekan tarafından verildiğini, dekanlık binası ve şahsi güvenliğimiz için olduğunu, dışarıdaki darbecilerin sızma yaparak kışlaya girme ihtimallerinin olduğunu söyledi ve gitti. [Sanık Ü.S.] personel sayısı kadar silah almamızı, alınan silahların kendi odasında muhafaza edileceğini hiçbir şekilde kimseden emir alınmayacağını, hiçbir yere gidilmeyeceğini ve kendi odasına gelineceğini söyledi. Kısa bir süre sonra [M.C.A.] başçavuş ile beraber birinci tabur bölgesine geçtik, nereden silah alınacağını bilmiyorduk, KONMER'deki personelin bilgisi vardır diye düşünerek oraya uğradık, ama onlardan nereden silah alınacağını bilmiyorlardı. Oradan ayrılıp tekrar dekanlık binasına dönmeye karar verdiğimiz sırada, diğer dekanlık personelinin geldiğini görünce onlarla beraber silah dağıtılacak olan deponun önüne gittik ve orada diğer dekanlık personeli ile beraber 1-1.5 saat kadar deponun açılmasını bekledik. Depo açıldıktan sonra ismini bilmediğim topçu bir üst teğmen ve sivil memur silah seri numaralarını kayıt ederek silahları teslim etti. İddianamede yazıldığının aksine tarafımıza verilen silahların seri numaraları ile kimlik bilgilerimiz kaydedilmiştir. Hatta şube müdürü [Ü.S.ye] aldığımız silah bile ayrı kaydedilmiş, sabahleyin teğmen [N.] ve Üsteğmen [Ö.E.] tarafından şube personeline silahlar teslim edilirken önceki listede kayıtlı olduğundan karşılarına teslim alındığını belirtir şekilde tek tek artı işareti konulmuştur.


Üç adet silahı teslim aldıktan sonra amirimizden aldığımız emir gereği saat 04.00 gibi dekanlık bölgesine geldik, şube müdürümüze baktık, odasında yoktu, [M.C.A.] başçavuşun odasına geçtik, kısa bir süre sonra şube müdürü odasına geldi ve bizi yanına çağırdı. Bize silahları kendi odasında muhafaza edileceğini, kesinlikle bilgisi olmadan silah kullanılmayacağını ve hiçbir şekilde kimseden emir alınmayacağını, hiçbir yere gidilmeyeceğini söyledi. Biz de getirdiğimiz silahları şube müdürünün odasına bıraktık. Silahlar depoya tekrar teslim edilene kadar onun odasında kaldı. Yani silahları bize dağıtmadı. Saat 05:00'a kadar [Ü.S.nin] odasında bekledik, sonrasında şube müdürünün odasından ayrılarak [M.C.A.] başçavuşun odasına giderek silahsız olarak istirahat ettik. Saat 08:15 civarında [Ü.S.] dekanın emri ile personelin mesaiyi terk edebileceğini, ancak personele verilen vazfilere yapıldıktan sonra şube personelinin ayrılabileceğini söyledi. Ben muhabere merkezinde nöbetçi olduğumu söyleyince nöbet yerine gitmemi, başçavuş [M.C.A.ya] binada hasar tespiti ve onarımı yapılmasını, pazartesi ... dersler için binanın ve dershanelerin hazır edilmesini, üsteğmen [Ö.E.Y.] ve teğmen [N.D.ye de] alınan silahları depoya teslim etmelerini emretti.


Saat 09:15 - 09:30 sıralarında nöbet yerine gittim. 24 saat nöbet tuttum, 17 Temmuz 2016 günü saat 09:00'da nöbetimi teslim ettim ve misafirhaneye gittim. ... Daha sonra kışladan ayrıldım normal mesai hayatıma devam ettim. 24 Temmuz 2016 günü şube müdürü beni mesaiye çağırdı, savcı talimatı ile ifademizin alınacağını söyledi. ...


01/08/2016 tarihinde Kara Harp Okulu komutanlığının 29/07/2016 tarih ve 1659645-16 sayılı yazı ile disiplin soruşturması gereğince olaylar başladıktan sonra, okulun emniyete alınması gerekçe gösterilerek Kara Harp Okuluna çağrılan personelin darbe girişimine ilişkin işlerde fiilen yer almadıkları sonucuna varıldığından ve ilgili disiplin soruşturmasının devam ettiği, elde edilecek ilave bilgi ve belgelerin C.Başsavcılığına bildirileceği belirtildiğinden tutuklama tedbirinin devamının bu aşamada gereksiz olduğu kanaatine varıldığından adli kontrol altına alınarak tutuklu kalmamın ağır sonuçlar doğuracağından serbest bırakıldım.


İddianamede 82. numaralı A-21 kapısı güvenlik kamerasının incelenmesine ilişkin bilirkişi raporuna göre görüntümün tespit edildiği belirtilmiştir, ancak ben A-21 kapısından ne girdim ne de çıktım. Bahse konu görüntü az önce ifade ettiğim 81 numaralı KONMER güvenlik kamerasına aittir. Nitekim aynı kapıda görüntüsü olan

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Örgüt Hiyerarşisindeki Süreklilik Gösteren Faaliyetlerin Kanunilik Denetimi

Tüm Ceza Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ceza Sorumluluğu ve Kanunsuz Emir

TCK m. 24 Kapsamında Amirin Emri ve Kanunsuz Emir

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2023/16452

 

Karar Tarihi

18 Eylül 2025

 

Oy Durumu

Oyçokluğu

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Ceza Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İnfaz ve Yatar Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page