top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  HAK İHLALİ  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Avukatın Tutuklanmasında Kovuşturma İzni ve Somut Tutuklama Nedeni

 

B. No: 2023/7631 · 8 Temmuz 2025

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 15 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Bir federasyonda uzun yıllar sigortalı avukat olarak çalışan başvurucu, kurumdan aldığı avansları icra dosyalarına yatırmadığı iddiasıyla nitelikli dolandırıcılık suçundan, Adalet Bakanlığının soruşturma izninden sonra fakat kovuşturma izninden önce sulh ceza hâkimliğince tutuklandı. Anayasa Mahkemesi çoğunluğu, Avukatlık Kanunu'nun bu aşamada tutuklamayı engellemediğini kabul etti. Ancak suç katalog suç olmadığı hâlde öyle sayıldığını, yurt dışına çıkış yasağına aykırı davrandığı tespit edilmeyen başvurucunun kaçma ya da delil karartma şüphesinin somut olgularla gösterilmediğini belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlaline karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi çoğunluğu, avukata isnat edilen görev suçunda Adalet Bakanlığı soruşturma izni verdikten sonra Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki tutuklama hükümlerinin uygulanmasına Avukatlık Kanunu'nda bir engel bulunmadığını kabul etti. Katalog suç sayılmayan bir suçta kaçma veya delil karartma şüphesi varsayılamaz; bu şüphenin kişinin durumuna ve davranışlarına dayanan somut olgularla gösterilmesi gerekir.

 

Sonuç

 

Yakalamanın hukuka aykırılığına ilişkin iddia, Ceza Muhakemesi Kanunu m. 141'deki tazminat yolu tüketilmediğinden oybirliğiyle kabul edilemez bulundu. Tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle Anayasa'nın 19. maddesindeki kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine oyçokluğuyla karar verildi; başvurucuya net 50.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmedildi, diğer tazminat talepleri reddedildi. Başvurucu mahkûmiyete bağlı olarak tutulduğundan kararın derece mahkemesine gönderilmesine yer görülmedi. Yedi üye, kovuşturma izninden önce sulh ceza hâkimliğince verilen tutuklamanın kanuni dayanaktan da yoksun olduğu görüşüyle ek gerekçe yazdı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 19
    Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ve tutuklamanın koşulları

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 100, 101, 109, 141
    Tutuklama nedenleri, tutuklama kararının gerekçesi, adli kontrol ve koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

  • 1136 sayılı Avukatlık Kanunu — m. 58, 59, 60
    Avukatların görev suçlarında soruşturma ve kovuşturma izni ile itiraz usulü

  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — m. 158
    Kamu kurumlarının zararına nitelikli dolandırıcılık

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


GENEL KURUL


KARAR


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2023/7631)


Karar Tarihi: 8/7/2025


R.G. Tarih ve Sayı: 19/1/2026 - 33142


GENEL KURUL


KARAR


Başkan


:


Kadir ÖZKAYA


Başkanvekili


:


Hasan Tahsin GÖKCAN


Başkanvekili


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Recai AKYEL


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Yıldız SEFERİNOĞLU


Selahaddin MENTEŞ


İrfan FİDAN


Kenan YAŞAR


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Ömer ÇINAR


Metin KIRATLI


Raportör


:


Yusuf Enes KAYA


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, yakalama ve tutuklama tedbirlerinin hukuka aykırı olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvurular 30/1/2023 ve 10/3/2023 tarihlerinde yapılmıştır. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. 2023/17095 numaralı bireysel başvuru dosyasının kişi ve konu bakımından hukuki irtibat sebebiyle 2023/7631 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine ve incelemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.


3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.


4. Birinci Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafından incelenmesine karar vermiştir.


III. OLAY VE OLGULAR


5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:


6. Başvurucu 11/7/2006 tarihinden iş akdinin feshedildiği 30/11/2022 tarihine kadar Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu Başkanlığında (müşteki Kurum/Federasyon) sigortalı avukat olarak çalışmıştır. Başvurucunun söz konusu Kurumda çalıştığı dönemde vekillik görevinin gereklerine aykırı davranışlarda bulunduğunun iddia edilmesi üzerine müşteki Kurumun vekili tarafından sunulan 1/12/2022 tarihli dilekçe ile başvurucu hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) suç duyurusunda bulunulmuştur. Başsavcılık başvurucuya isnat edilen eylemlere ilişkin olarak 1/12/2022 tarihinde fezleke düzenlemiştir. Söz konusu fezleke, suç duyurusu dilekçesi ve ilgili belgelerden oluşan dosyanın Bakanlık Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından incelenmesi neticesinde başvurucu hakkında 2/12/2022 tarihinde soruşturma izni verilmesi üzerine kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçlarından soruşturma başlatılmıştır.


7. Ankara 6. Sulh Ceza Hâkimliği başvurucu hakkında 2/12/2022 tarihinde yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol tedbirine karar vermiştir.


8. Yürütülen soruşturma kapsamında Başsavcılık, müşteki Kurumun vekilinin suç duyurusu dilekçesinde belirttiği icra dosyalarına ilişkin olarak başvurucuya nakit avans teslimi yapan altı kurum çalışanının 6/12/2022 ve 10/1/2023 tarihlerinde tanık sıfatıyla beyanlarını almıştır. Tanıklar ifadelerinde başvurucunun 2012 yılından iş akdinin feshedildiği 2022 yılına kadar Kurumda fon davası olarak tabir edilen dava ve işleri takip ettiğini, icra dosyalarını ödemek için muhasebeden elden avans istediğini ve tahsilat makbuzuyla da hemen aynı gün ödemeyi yaparak dosyaları kapattığını belirtmiştir. Ayrıca başvurucunun takip ettiği farklı dosyalardaki ihmal ve eksikliğin fark edilmesi üzerine takip ettiği diğer dosyaların da ele alındığını, başvurucunun fon davalarında sunduğu tahsilat makbuzlarının sahte olduğunun tespit edilmesi üzerine müşteki Kurum tarafından başvurucu hakkında Başsavcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu beyan etmiştir.


9. 21/12/2022 tarihinde Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı (MASAK) tarafından yapılan araştırma sonucunda suçtan elde edilen değere ilişkin düzenlenen rapor soruşturma dosyasına sunulmuştur.


10. 2/1/2023 tarihinde Başsavcılık, MERNİS (Merkezî Nüfus İdare Sistemi) adresine yapılan tüm çağrılara rağmen başvurucunun belirtilen süre içinde müracaat ederek beyanının alınamadığı gerekçesiyle araştırılarak bulunmasına, bulunduğu takdirde zorla getirtilmesine karar vermiştir.


11. 6/1/2023 tarihinde Emniyet görevlileri söz konusu adreste başvurucunun bulunamadığını tutanak altına almıştır. Tutanakta; söz konusu adreste başvurucunun kardeşinin oturduğu ancak kapıyı açan olmadığı, apartman sakinleri ve yöneticinin başvurucunun ara sıra geldiğini, kardeşinin ise önceden burada oturmakta iken taşındığını söylediği belirtilmiştir. Başvurucunun işyeri adresine gidildiğine ilişkin bir bilgi ise yoktur.


12. Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliği 9/1/2023 tarihinde başvurucunun tüm aramalara rağmen bulunamadığından ifadesinin alınıp serbest bırakılmak üzere yakalanmasına karar vermiştir.


13. Başvurucu, adliyedeyken yakalanmış; 10/1/2023 tarihinde Başsavcılık tarafından ifadesi alınmıştır. Başvurucu ve müdafii ifadelerinde atılı suçlamaları reddetmiştir.


14. Başvurucu, aynı gün atılı suçlardan tutuklanması talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edilmiştir. Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından başvurucunun sorgusu yapılmıştır. Başvurucu ve müdafii suçlamaları reddetmiştir. Sorgusu sonucunda başvurucunun resmî belgede sahtecilik suçundan tutuklanma talebinin reddine, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçundan ise tutuklanmasına karar verilmiştir. Söz konusu tutuklama kararının ilgili kısmı şöyledir:


"... Her ne kadar şüpheli hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan tutuklanma talep edilmiş ise de savcılık talepnamesinde hangi belgelerin sahte olduğu buna ilişkin sahte olduğuna dair bilirkişi raporunun izah ve ibraz edilmediği, dosyanın incelenmesinde bir kısım icra dairesi tahsil makbuzlarının gerçek olmadığı yönünde bilgi ve belge olsa da işbu belgelere ilişkin iğfal kabiliyetini de içerir bilirkişi raporlarının alınmadığı, dosyaya da ibraz edilmediği iğfal kabiliyetinin suçun unsuru olduğu, rapor alınmadan bu hususta karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olacağı anlaşılmakla resmi belgede sahtecilik suçu açısından tutuklama talebinin reddine,


Şüphelinin üzerine atılı bulunan kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık, suçunu işlediğine dair; 23/12/2022 tarihli MASAK raporuna göre ' ... Avans aldığı tarihlerde ve/veya yakın tarihlerde bu tutarlardan toplam 12.092.514 TL'yi kendi hesaplarına ve/veya resmi kurum hesaplarına hiç yatırmadığı...aldığı avanslardan kendi hesaplarına yatırdığı tutarlardan 1.331.689 TL'nin ise farklı kişilere gönderildiği, soruşturma konusu suçun sabit olması durumunda şahsın aldığı avanslardan toplam 13.424.203 TL'nin suç geliri olabileceği ... ' şeklinde tespit yapıldığı, MASAK raporundan anlaşılacağı üzere şüphelinin yukarıda bahsedilen meblağı müşteki kurumdan aldığını sabit olduğunu iş bu meblağı kendi hesabına yatırdığı daha sonra yine raporda belirtilen gerek kardeşi [M.G.nin] gerekse başka hesaplara havale ettiği ancak müşteki kurumun yazılarında ve tanık beyanlarından anlaşılacağı üzere işbu meblağların müşteki kurum işleri için harcanması amacıyla verildiği, şüphelinin de bu hususu ikrar ettiği her ne kadar savunmasında ödemeleri elden nakit olarak alsa da masraflar veya ödenmesi gereken meblağlardan artan kısmı müşteki kurum vekili Av. [H.C.Y.ye] elden ödediğini ve karşılığında herhangi bir belge almadığını iddia etse de, şüphelinin kendi ifadesine göre de yaklaşık 20 yıldır avukatlık yaptığı, kamu kurumu için verilen paraların bakiyesini belge almadan iade edildiği yönündeki savunmasının hayatın olağan akışına akla ve mantığa aykırı olduğu, netice itibariyle paraları aldığını ikrar ettiği ancak iade ettiğini ispat edemediği, bu suretle atılı dolandırıcılık suçu açısından kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin bulunması, atılı suçun Ceza Muhakemesi Kanunu 100/3 maddesinde sayılan katalog suçlardan olması, üzerine atılı suçun vasıf mahiyeti ve yargılama sırasında alabileceği muhtemel ceza miktarı, şüphelinin serbest bırakılması halinde müşteki üzerinde baskı kurma ve bu suretle delil karartma ihtimali atılı suçun Ceza Muhakemesi Kanunu 100/3 maddesinde sayılan katalog suçlardan olması, göz önünde bulundurularak bu aşamada tutuklama tedbirinin ölçülü olacağı, adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağı CMK’nun 100. maddesi ile ilgili düzenlemeler ile AİHS 5. maddesindeki tutuklama şartları kapsamında isnat olunan suç ile orantılı olarak tedbir kapsamında şüphelinin CMK.nun 101 maddeleri uyarınca tutuklanmasına… [karar verildi.]"


15. Başvurucu hakkında hazırlanan yeni fezlekenin yer aldığı soruşturma dosyası kovuşturma izni verilmek üzere Bakanlık Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilmiştir. Bakanlık Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından soruşturma dosyasının incelenmesi neticesinde 16/1/2023 tarihinde başvurucu hakkında kovuşturma izni verilmiştir.


16. Öte yandan başvurucu 17/1/2023 tarihinde tutuklama kararına itiraz etmiş; dilekçesinde soruşturmanın hiçbir aşamasında söz konusu miktardaki parayı aldığını kabul etmediğini, kabul ettiği elden ödemeye konu paraların icra dairesine ve/veya alacaklı kamu kurumu muhasebesine gerek bankalar gerekse de PTT aracı kılınarak zaten ödenmesi gerektiğini, bunların tamamının da banka ve PTT aracılığıyla eksiksiz şekilde ödendiğini ve buna dair belgelerin şikâyetçi Federasyon yetkililerine teslim edildiğini, dolandırıcılık suçunun unsurlarının oluşmadığını belirtmiştir. Acil doktor müdahalesi gerektiren sağlık sorunları olduğunu, kaçma şüphesi bulunmadığını, şikâyetçi Kurumun bütün kanıtlarını soruşturma dosyasına sunduğunu, söz konusu kanıtların tahrif edilmesinin mümkün olmadığını, avukatının sakatlanması nedeniyle Cumhuriyet Başsavcılığından alınması gereken bilgi ve belgeler için her gün Başsavcılık Kalemine gitmesine rağmen hakkında kanuna aykırı şekilde yakalama kararı düzenlendiğini, Cumhuriyet savcısı ile görüşmek için kapısının önünde beklerken görevliler tarafından gözaltı işlemi uygulandığını ileri sürmüştür. Aramalara rağmen bulunamadığı iddiasının gerçek dışı olduğunu, Ankara Barosuna kayıtlı bir avukat olarak bürosunun adresinin herkese açık olan internet sayfasında ilan edildiğini, nitekim hakkında yürütülen hukuk davasında bürosunda ihtiyati haciz uygulandığını, Başsavcılığın söz konusu işyeri adresine ulaşamamasının mümkün olmadığını ifade etmiştir.


17. Ankara 32. Asliye Ceza Mahkemesi 26/1/2023 tarihinde aşağıdaki gerekçelerle itirazın reddine karar vermiştir:


"... Dosyanın incelenmesinde, tutuklu ...'ın Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçundan Ankara 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 10/01/2023 tarih ve 2023/22 sorgu sayılı kararıyla tutuklandığı, şüphelinin atılı suçu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösterir somut delillerin bulunması, atılı suçun Ceza Muhakemesi Kanunu 100/3-a maddesinde sayılan katalog suçlardan oluşu ve üzerine atılı suçun vasıf mahiyeti ve yargılama sırasında alabileceği muhtemel ceza miktarı, şüphelinin serbest bırakılması halinde müşteki üzerinde baskı kurma ve bu suretle delil karartma ihtimali, ve dosya içeriğine göre tutuklama nedenlerinin varlığı soruşturma dosyası kapsamına göre tutuklama tedbirinin ölçülü olması ve şüpheli hakkında adli kontrol hükümlerinin de yetersiz kalacağı anlaşılmakla, itirazın reddine... [karar verildi.]"


18. Bu karar üzerine başvurucu 30/1/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


19. Bakanlık Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen kovuşturma izni üzerine Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı, başvurucu hakkında serbest meslek sahibi kişiler tarafından mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güveni kötüye kullanmak suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçlarından son soruşturmanın açılmasına karar verilmesi talebiyle 25/1/2023 tarihinde iddianame düzenlemiştir.


20. Söz konusu iddianame, Ankara Batı 2. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 27/1/2023 tarihinde kabul edilmiştir. Diğer yandan Ankara Batı 2. Ağır Ceza Mahkemesi, 27/1/2023 tarihli tensip zaptıyla başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına da karar vermiştir. Ankara Batı 2. Ağır Ceza Mahkemesi, başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar verirken isnat olunan suçun vasıf ve mahiyetini, mevcut delil durumunu ve başvurucunun tutuklulukta geçirdiği süreyi dikkate almış; kovuşturma konusu suçun kanunda öngörülen cezasının alt ve üst sınırı arasında ölçülülük olması, suçun 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 100. maddesinin (3) numaralı fıkrasında gösterilen katalog suçlardan olması ve adli kontrol hükümlerinin bu aşamada başvurucu açısından yetersiz kalacağı gerekçelerine dayanmıştır.


21. Söz konusu tutukluluğun devamı kararına karşı başvurucu 3/2/2023 ve 6/2/2023 tarihli dilekçeleri ile itiraz etmiştir. Dilekçelerinde başvurucu; üzerine atılı suçu işlediğine dair delil olmadığını, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 60. maddesi gereğince kovuşturma aşamasından sonra tutuklama kararı verilebileceğini oysa kovuşturma aşaması başlamadan tutuklama kararı verildiğini, kendisine isnat edilen suçun katalog suç olmadığını belirtmiştir.


22. Ankara Batı 3. Ağır Ceza Mahkemesi suç için öngörülen cezanın alt ve üst sınırları gözönüne alındığında tutuklama tedbirinin ölçülü olduğu, adli kontrol uygulamasının yetersiz olacağı, tutukluluk süresi dikkate alınınca makul sürenin aşılmadığı gerekçesiyle 7/2/2023 tarihinde itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.


23. Başvurucu bu karar üzerine 10/3/2023 tarihinde Anayasa Mahkemesine ikinci kez bireysel başvuruda bulunmuştur.


24. Ankara Batı 2. Ağır Ceza Mahkemesi iddianamede yer alan tespit ve değerlendirmelere dayanarak 16/2/2023 tarihinde başvurucunun atılı suçlardan yargılanmak üzere hakkında son soruşturmanın açılmasına, yargılamanın nöbetçi ağır ceza mahkemesi tarafından yapılmasına ve başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Tutukluluğun devamı kararında atılı suçun vasıf ve mahiyeti, mevcut delil durumu, iddiaya konu eylemler nedeniyle ortaya çıktığı belirtilen zararın miktarı, tutuklulukta geçen süre ile kovuşturma konusu suçun kanunda öngörülen cezasının alt ve üst sınırları arasında ölçülülük olduğu, adli kontrol hükümlerinin bu aşamada yetersiz kalacağı değerlendirmesine yer vermiştir.


25. Son soruşturmanın açılması kararı ile dosya, Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesine tevzi edilmiştir.


26. Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesi 10/3/2023 tarihinde düzenlenen tensip zaptında başvurucunun üzerine atılı suçu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesini gösterir somut olguların bulunduğunu, atılı suçun vasıf ve mahiyetini, tutukluluk süresini ve başvurucunun savunmasının ağır ceza mahkemesince henüz alınmamış olmasını gözönünde bulundurarak başvurucu hakkında verilecek adli kontrol tedbirlerinin bu aşamada yetersiz kalacağını ve tutuklama tedbirlerinin isnat edilen suçla orantılı olduğunu belirtmek suretiyle başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir.


27. 7/4/2023, 5/5/2023, 16/6/2023 tarihli tutukluluk incelemelerinde de 10/3/2023 tarihli tensip zaptında yer verilen başvurucunun tutukluluğunun devamına ilişkin karardaki gerekçelere dayanılarak tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiştir.


28. 17/7/2023, 29/8/2023, 18/10/2023, 15/11/2023 tarihli tutukluluk incelemeleri sonucunda verilen kararlarda ve 18/5/2023, 1/8/2023, 20/9/2023, 13/12/2023 duruşmalardaki tutukluluğun devamı kararlarında suçun işlendiğine dair kuvvetli suç şüphesini oluşturan somut deliller bulunduğu, suç için öngörülen ceza miktarı gözönünde tutulduğunda tahliye hâlinde kaçma şüphesinin söz konusu olduğu, bazı tanıkların dinlenmediği dikkate alındığında tanıkları etkileme ihtimali olduğu, adli kontrol uygulanmasının yetersiz kalacağı gerekçelerine yer verilmiştir.


29. Tutukluluğa itirazın reddi kararları da benzer gerekçeler içermektedir.


30. 12/1/2024 tarihli duruşmada başvurucunun resmî belgede sahtecilik suçundan beraatine, nitelikli dolandırıcılık suçundan 10 yıl 11 ay 7 gün hapis ve 116.660 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına, hükümle birlikte tutukluluğunun devamına karar verilmiştir.


31. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Ceza Dairesi 9/9/2024 tarihinde istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.


32. Yargıtay 11. Ceza Dairesi 10/2/2025 tarihinde beraat hükmünün onanmasına, nitelikli dolandırıcılık suçundan kurulan hükmün bozulmasına karar vermiştir. Bozma üzerine yargılama Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesinde devam etmiştir. Mahkeme 30/4/2025 tarihinde başvurucunun dolandırıcılık suçundan 10 yıl 11 ay 7 gün hapis ve 116.660 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Temyiz incelemesi devam etmektedir.


IV. İLGİLİ HUKUK


33. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Nitelikli dolandırıcılık" başlıklı 158. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:


"(1) Dolandırıcılık suçunun;


…


d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle,


e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,


…


İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz."


34. 1136 sayılı Kanun'un "Soruşturmaya yetkili Cumhuriyet Savcısı" başlıklı 58. maddesi şöyledir:


"Avukatların avukatlık veya Türkiye Barolar Birliği ya da baroların organlarındaki görevlerinden doğan veya görev sırasında işledikleri suçlardan dolayı haklarında soruşturma, Adalet Bakanlığının vereceği izin üzerine, suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır. Avukat yazıhaneleri ve konutları ancak mahkeme kararı ile ve kararda belirtilen olayla ilgili olarak Cumhuriyet savcısı denetiminde ve baro temsilcisinin katılımı ile aranabilir. Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren bir suçtan dolayı suçüstü hali dışında avukatın üzeri aranamaz.


Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Ceza Muhakemesi Kanununun duruşmanın inzibatına ilişkin hükümleri saklıdır. Şu kadar ki, bu hükümlere göre avukatlar tutuklanamayacağı gibi, haklarında disiplin hapsi veya para cezası da verilemez."


35. 1136 sayılı Kanun'un "Kovuşturma izni, son soruşturmanın açılması kararı ve duruşmanın yapılacağı mahkeme" başlıklı 59. maddesi şöyledir:


"58 inci maddeye göre yapılan soruşturmaya ait dosya Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne tevdi olunur. İnceleme sonunda kovuşturma yapılması gerekli görüldüğü takdirde dosya, suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesine en yakın bulunan ağır ceza mahkemesi Cumhuriyet Savcılığına gönderilir.


Cumhuriyet Savcısı beş gün içinde, iddianamesini düzenliyerek dosyayı son soruşturmanın açılmasına veya açılmasına yer olmadığına karar verilmek üzere ağır ceza mahkemesine verir.


İddianamenin bir örneği, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun hükümleri uyarınca, hakkında kovuşturma yapılan avukata tebliğ olunur. Bu tebliğ üzerine avukat, kanunda yazılı süre içinde bazı delillerin toplanmasını ister veya kabule değer bir istemde bulunursa nazara alınır, gerekirse soruşturma başkan tarafından derinleştirilir.


Haklarında son soruşturmanın açılmasına karar verilen avukatların duruşmaları, suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesinde yapılır. (Ek cümle : 2/5/2001 - 4667/38 md.) Durum avukatın kayıtlı olduğu baroya bildirilir."


36. 1136 sayılı Kanun'un "İtiraz hakkı" başlıklı 60. maddesi şöyledir:


"59 uncu maddede yazılı mahkemelerin tutuklama veya salıverilmeye yahut son soruşturmanın açılmasına yer olmadığına dair kararlarına karşı Cumhuriyet Savcısı veya sanık tarafından genel hükümler uyarınca itiraz olunabilir.


Bu itiraz, suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesi hariç olmak üzere, itiraz edilen kararı veren mahkemeye en yakın ağır ceza mahkemesinde incelenir."


37. 1136 sayılı Kanun'un "Suçüstü hali" başlıklı 61. maddesi şöyledir:


"Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren bir suçtan dolayı suçüstü halinde soruşturma, bizzat Cumhuriyet savcısı tarafından genel hükümlere göre yapılır."


38. 5271 sayılı Kanun’un "Tutuklama nedenleri" başlıklı 100. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:


"(1) Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.


(2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:


a) Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.


b) Şüpheli veya sanığın davranışları;


1. Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme,


2. Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,


Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa."


39. 5271 sayılı Kanun'un "Tutuklama kararı" başlıklı 101. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:


"(1) Soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından, kovuşturma evresinde sanığın tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya re'sen mahkemece karar verilir. Bu istemlerde mutlaka gerekçe gösterilir ve adlî kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukukî ve fiilî nedenlere yer verilir.


(2) Tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ilişkin kararlarda;


a) Kuvvetli suç şüphesini,


b) Tutuklama nedenlerinin varlığını,


c) Tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunu,


d) (Ek:8/7/2021-7331/14 md.) Adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını,


gösteren deliller somut olgularla gerekçelendirilerek açıkça gösterilir. Kararın içeriği şüpheli veya sanığa sözlü olarak bildirilir, ayrıca bir örneği yazılmak suretiyle kendilerine verilir ve bu husus kararda belirtilir."


40. 5271 sayılı Kanun'un "Adli kontrol" başlıklı 109. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:


"(1) Bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada, 100 üncü maddede belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığı halinde, şüphelinin tutuklanması yerine adlî kontrol altına alınmasına karar verilebilir."


V. İNCELEME VE GEREKÇE


41. Anayasa Mahkemesinin 8/7/2025 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:


A. Yakalamanın Hukuka Aykırı Olduğuna İlişkin İddia


1. Başvurucunun İddiaları


42. Başvurucu, 5271 sayılı Kanun’a aykırı olarak zorla getirme ve yakalama tedbiri uygulandığını ileri sürmüştür.


2. Değerlendirme


43. Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur (... ve ..., B. No: 2012/403, 26/3/2013, §§ 16, 17).


44. Anayasa Mahkemesi, kanunda öngörülen gözaltı süresinin aşıldığı veya yakalama ve gözaltına alınmanın hukuka aykırı olduğu iddialarına ilişkin olarak bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla asıl dava sonuçlanmamış da olsa -ilgili Yargıtay içtihatlarına atıf yaparak- 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde öngörülen tazminat davası açma imkânının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu olduğu sonucuna varmıştır (... ve diğerleri [GK], B. No: 2014/14061, 8/4/2015, §§ 64-72; ... [GK], B. No: 2015/144, 14/7/2015, §§ 53-64; ... ve diğerleri [GK], B. No: 2013/1631, 17/12/2015, §§ 141-150; ... ve ... [2. B.], B. No: 2013/3193, 15/10/2015, §§ 34-47).


45. Buna göre 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolunun başvurucunun durumuna uygun, telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yolu olduğu ve bu olağan başvuru yolu tüketilmeden yapılan bireysel başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincillik niteliği ile bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır.


46. Açıklanan gerekçelerle yargısal başvuru yolları tüketilmeden bireysel başvuru yapıldığı anlaşıldığından başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


B. Tutuklamanın Hukuki Olmadığına İlişkin İddia


1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü


47. Başvurucu 1136 sayılı Kanun gereği henüz açılmamış bir davada tutuklama kararı verildiğini, kovuşturma izni verilmesinden altı gün önce tutuklandığını, henüz son soruşturmanın açılmasına karar verilmediğini, dolayısıyla yasal koşullar gerçekleşmeden tutuklama kararı verildiğini, kendisine isnat edilen suçun tutuklama kararında ve itirazın reddi kararında belirtildiğinin aksine katalog suçlardan olmadığını, tutuklama nedenlerinin bulunmadığını, tutuklama ve tutukluğa itirazın reddi kararlarının gerekçesiz olduğunu belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


48. Başvurucu; ciddi sağlık sorunları yaşadığını, sağlık sorunları ile mücadele ettiği bu dönemde tutuklu yargılanmasının maddi ve manevi varlığın geliştirilmesi hakkına aykırı olduğunu, tahliye edilmesi veya adli kontrol tedbirine tabi tutulması gerektiğini ileri sürmüştür.


49. Bakanlık görüşünde; mevcut başvuruda başvurucunun kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda inceleme yapılırken yukarıda yer verilen Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Anayasa Mahkemesi içtihatları ve somut olayın kendine özgü koşullarının da dikkate alınması gerektiği bildirilmiştir.


50. Başvurucu, Bakanlık görüşüne katılmadığını beyan etmiş ve ihlal iddialarını yinelemiştir.


2. Değerlendirme


51. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" başlıklı 13. maddesi şöyledir:


"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."


52. Anayasa'nın "Kişi hürriyeti ve güvenliği" başlıklı 19. maddesinin birinci fıkrası ile üçüncü fıkrasının birinci cümlesi şöyledir:


"Herkes, kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.


Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim kararıyla tutuklanabilir."


53. Başvurucunun şikâyetinin özü, tutuklamanın hukuki olmadığına ilişkindir. Dolayısıyla başvurucunun iddialarının Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fıkrası bağlamındaki kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmesi gerekir.


a. Kabul Edilebilirlik Yönünden


54. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


b. Esas Yönünden


i. Genel İlkeler


55. Tutuklamanın hukukiliğinin incelenmesinde dikkate alınacak genel ilkeler için bkz. ... (2) [GK], B. No: 2016/40170, 16/11/2017, §§ 110-124; ... [1. B.], B. No: 2016/65239, 9/1/2020, §§ 38-45; ... [1. B.], B. No: 2019/9120, 9/6/2020, §§ 131-137.


ii. İlkelerin Olaya Uygulanması


56. Somut olayda öncelikle başvurucunun kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yönelik müdahale teşkil eden tutuklama tedbirinin kanuni dayanağının olup olmadığının belirlenmesi gerekir. Başvurucu, nitelikli dolandırıcılık suçlamasıyla 5271 sayılı Kanun'un 100. maddesi uyarınca tutuklanmıştır.


57. Diğer taraftan başvurucu, bir avukat olarak mesleğinden kaynaklanan güvencelere riayet edilmeksizin tutuklandığını iddia etmektedir.


58. 1136 sayılı Kanun'un 58. maddesinin birinci fıkrasında, avukatların avukatlık veya Türkiye Barolar Birliği ya da baroların organlarındaki görevlerinden doğan veya görev sırasında işledikleri suçlardan dolayı haklarında soruşturma yapılmasının Bakanlığın iznine bağlı olduğu düzenlenmiştir. Araştırma sonucuna göre Bakanlık, soruşturma izninin verilmesine veya verilmemesine karar verecektir. Bu aşamada henüz ceza soruşturması başlamadığından herhangi bir koruma tedbirine başvurulamayacaktır. Bakanlığın soruşturma izni vermesi durumunda soruşturma evresi başlamaktadır. Bakanlığın vereceği izin üzerine, suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından soruşturma yapılır.


59. 1136 sayılı Kanun’un 59. maddesine göre soruşturmaya ait dosya Bakanlık ceza İşleri Genel Müdürlüğüne tevdi olunur. İnceleme sonunda Bakanlık, kovuşturma yapılmasını gerekli gördüğü takdirde dosyayı suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesine en yakın olan ağır ceza mahkemesi Cumhuriyet savcılığına gönderecektir. Cumhuriyet savcısı beş gün içinde iddianamesini düzenleyerek dosyayı son soruşturmanın açılmasına veya açılmasına yer olmadığına karar verilmek üzere ağır ceza mahkemesine gönderecektir. Haklarında son soruşturmanın açılmasına karar verilen avukatların duruşmaları, suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesinde yapılacaktır.


60. 1136 sayılı Kanun’un 60. maddesinde ise 59. maddede yazılı mahkemelerin tutuklama veya salıverilmeye yahut son soruşturmanın açılmasına yer olmadığına dair kararlarına karşı Cumhuriyet savcısı veya sanık tarafından genel hükümler uyarınca itiraz olunabileceği düzenlenmiştir.


61. Somut olayda, başvurucunun yaklaşık on altı yıl boyunca yaptığı Federasyon vekillik görevinin gereklerine aykırı bazı davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi üzerine hakkında soruşturma başlatıldığı, başvurucu hakkındaki tutukluluğa ilişkin belgeler başta olmak üzere soruşturma dosyasında yer alan tespit ve değerlendirmeler ışığında isnat konusu suçun görev suçu olarak nitelendirildiği gözlemlenmektedir. Başvurucuya isnat edilen suç görev suçu olarak nitelendirildiğinden Bakanlıktan soruşturma izni istenmiştir. Bakanlık soruşturma izni verdikten sonra soruşturma evresi başlamış, başvurucu soruşturma sürecinde 10/1/2023 tarihinde Sulh Ceza Hâkimliğince tutuklanmıştır.


62. Başvurucu kovuşturma evresinde tutuklama kararı verilebileceğini ileri sürmüş ve buna dayanak olarak da 1136 sayılı Kanun'un 60. maddesini göstermiştir. Ancak 1136 sayılı Kanun'un 60. maddesinin başlığı "İtiraz hakkı" olup içeriğinde bir tutuklama yasağı düzenlenmemekte, sadece "59 uncu maddede yazılı mahkemelerin tutuklama veya salıverilmeye yahut son soruşturmanın açılmasına yer olmadığına dair kararlarına karşı" itiraz usulünü düzenlemektedir. Soruşturma izni verilmesiyle şüpheli sıfatını alan başvurucu ile ilgili olarak 5271 sayılı Kanun'da yer alan soruşturma hükümlerinin ve bu kapsamda bir koruma tedbiri olan tutuklama tedbirinin uygulanmasına engel bir hüküm bulunmamaktadır. Soruşturma ve kovuşturmayla ilgili bütün unsurların düzenlenmediğinin açık olduğu söz konusu özel soruşturma usulü düzenlenirken genel hükümlerin uygulanamayacağını ileri sürmek soruşturma ve kovuşturmayla ilgili pek çok usul hükmünün uygulanamaması sonucunu doğuracaktır. Dolayısıyla soruşturma izni verilmesinden sonra tutuklama kararı verilebilmesinin mümkün olduğu değerlendirilmiştir. Nitekim somut olayda da bu şekilde bir uygulama söz konusudur.


63. Anayasa Mahkemesine göre hukuk kurallarının ne şekilde yorumlanacağı veya birden fazla yorumunun mümkün olduğu durumlarda bu yorumlardan hangisinin benimseneceği derece mahkemelerinin yetkisinde olan bir husustur. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruda derece mahkemelerince benimsenen yorumlardan birine üstünlük tanıması veya derece mahkemelerinin yerine geçerek hukuk kurallarını yorumlaması bireysel başvurunun amacıyla bağdaşmaz (... [2. B.], B. No: 2014/13916, 12/1/2017, § 81). Dolayısıyla somut olayın koşullarında başvurucunun mesleğinden kaynaklanan güvencelere riayet edilmediğinden bahisle kanuna aykırı olarak tutuklandığı iddiası yerinde değildir.


64. Kanuni dayanağının bulunduğu anlaşılan tutuklama tedbirinin meşru bir amacı olup olmadığı ve ölçülülüğü incelenmeden önce tutuklamanın ön koşulu olan suçun işlendiğine dair kuvvetli belirtinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekir.


65. Tutuklama kararında MASAK raporuna, tanık beyanlarına dayalı olarak atılı suçun işlendiğine dair kuvvetli belirtinin varlığını gösteren somut delillerin bulunduğuna ilişki

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Cumhuriyet Savcısına İsnat Edilen Kişisel Suçta Tutuklamanın Kanuni Dayanağı

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Basın Açıklamaları ve Sosyal Medya Paylaşımlarına Dayanan Tutuklamada Kuvvetli Belirti

Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Tutuklama ve Tutukluluğa İtiraz

Tutuklama Koşulları, Katalog Suçlar ve Karara İtiraz

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2023/7631

 

Karar Tarihi

8 Temmuz 2025

 

Oy Durumu

Oyçokluğu

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page