Norm Denetimi Kararları · KİŞİLER HUKUKU · NORM DENETİMİNDE İPTAL TALEBİNİN REDDİ
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Çocuğun Adı Değiştirilirken Velayet Kuralına İtiraz
2025/175 E., 2025/169 K. · 10 Eylül 2025
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Velayeti kendisine bırakılan anne, çocuk adına ad değişikliği davası açtı. Davaya bakan mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun boşanmadan sonra velayetin kime ait olduğunu düzenleyen hükmünün bazı bölümlerinin iptalini istedi. Anayasa Mahkemesi, eldeki davanın çocuğun adıyla ilgili olduğunu ve velayetin kime bırakıldığının uyuşmazlık oluşturmadığını saptadı. İtiraz konusu ifadelerin bu davada uygulanmayacağına karar vererek başvuruyu esas incelemesine geçmeden reddetti.
Hukuki İlke
Norm denetimi itirazı, görülmekte olan davada uygulanabilecek bir kurala yönelmelidir. Çocuğun adını değiştirme talebi, velayetin kime ait olduğunun tartışılmadığı bu davada velayete ilişkin kuralın denetlenmesi için yeterli görülmedi.
Sonuç
Türk Medeni Kanunu’nun 336. maddesinin üçüncü fıkrasındaki iki ibareye itiraz, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oy birliğiyle reddedildi. Karar ilgilisine tebliğ edildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 41, 152
Kararda anılan4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 336/3
Kararda anılan6216 sayılı Kanun — m. 40
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/175
Karar Sayısı : 2025/169
Karar Tarihi : 10/9/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 336. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Velâyet,...” ve “…boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.” ibarelerinin Anayasa’nın 41. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: İsim değişikliği talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un 339. maddesinin itiraz konusu kuralların yer aldığı üçüncü fıkrası şöyledir:
“Velâyet, ana ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Özge ULUKAYA tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir dava bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
3. 4721 sayılı Kanun’un 336. maddesinin üçüncü fıkrasında velayetin ana ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmada ise çocuğun kendisine bırakılan tarafa ait olduğu düzenlenmiştir. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, anılan fıkrada yer alan “Velâyet,...” ve “…boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.” ibarelerinin iptallerini talep etmiştir.
4. Bakılmakta olan davanın konusu ise boşanma sonrasında velayeti kendine bırakılan anne tarafından çocuk adına açılan isim değişikliği talebine ilişkindir. Bu itibarla çocuğun velayetinin kime bırakılacağı hususunda bir uyuşmazlığın söz konusu olmadığı gözetildiğinde kuralların bakılmakta olan davada uygulanma imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
5. Açıklanan nedenle kuralların itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 336. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Velâyet,...” ve “…boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.” ibarelerinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 10/9/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Benzer Kararlar
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Çocuğun Adının Değiştirilmesi Davasında İstinaf Kararının Kesinliği
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Çocuğun Soyadında Annenin Dava Hakkı
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Boşanma Sonrası Çocuğun Soyadında Kanuni Dayanağın Belirsizliği
Tüm Kişiler Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Ad ve Soyadı Değişikliği Davaları
Türk Medeni Kanunu’nda Velayetin Kullanılması
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu
Karar Türü
Norm Denetimi
Esas No
2025/175
Karar No
2025/169
Karar Tarihi
10 Eylül 2025
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları