top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  AİLE HUKUKU  ·  HAK İHLALİ

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Koruma Altındaki Çocuğun Annesiyle Görüşememesi ve Karar Sürecinde Dinlenilme

 

B. No: 2013/6382 · 9 Mart 2016

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Koruma altına alınan çocuk, uzun süre koruyucu aile yanında kaldı ve annesiyle görüştürülmedi. Annesine teslimine ilişkin karar sonrasında yeni koruma tedbirleri alındı. Anayasa Mahkemesi, çocuğun güvenliğinin korunmasını meşru gördü. Annenin karar sürecine yeterince katılamamasını ve uzmanların önerdiği daha sınırlı seçeneklerin değerlendirilmemesini ise aile hayatına saygı hakkına aykırı buldu. Koruma kararını kaldırma davasının makul sürede tamamlanmaması nedeniyle de ayrı ihlal kararı verdi.

 

Hukuki İlke

 

Koruma tedbiri çocuğun güvenliğini amaçlasa da ebeveynin yargısal sürece etkili katılımı sağlanmalı ve aile bağını sürdürebilecek daha hafif önlemler çocuğun üstün yararına göre tartışılmalıdır.

 

Sonuç

 

Aile hayatına saygı hakkının ve makul sürede yargılanma hakkının ihlaline oy birliğiyle karar verildi. Aile hayatı yönünden yeniden yargılamaya oy çokluğuyla, manevi tazminata oy birliğiyle hükmedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 13, 20, 36, 41
    Kararda anılan

  • 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu — m. 22
    Kararda anılan

  • 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu
    Kararda anılan

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
    Kararda anılan

  • 6216 sayılı Kanun — m. 50
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2013/6382)


 


Karar Tarihi: 9/3/2016


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


 


 


Başkan


:


Engin


YILDIRIM


Üyeler


:


Serdar


ÖZGÜLDÜR


 


 


Osman Alifeyyaz PAKSÜT


 


 


Recep


KÖMÜRCÜ


 


 


M. Emin KUZ


Raportör


:


Şebnem


NEBİOĞLU ÖNER


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


 


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru; çocuk hakkında alınan koruma kararının


kaldırılmasına yönelik dava kapsamında verilen çocuğun anneye teslimine ilişkin


kararın yerine getirilmemesi, çocuk hakkında yeni koruma kararları alınarak bu


kararlara karşı yapılan itirazların reddi ve anneye çocuk ile görüşme imkânı


sağlanmaması nedeniyle aile hayatına saygı hakkının, koruma kararının


kaldırılması talebiyle açılan davanın makul sürede sonuçlandırılmaması


nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 21/8/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan


yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi


neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir


eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.


3. İkinci Bölümün Birinci Komisyonunca başvurunun kabul


edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


4. Bölüm Başkanı tarafından 16/3/2014 tarihinde, başvurunun


kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar


verilmiştir.


5. Başvurunun bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına


(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü 23/5/2014 tarihinde Anayasa


Mahkemesine sunmuştur.


6. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş


2/6/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın


görüşüne karşı beyanlarını 17/6/2014 tarihinde ibraz etmiştir.


III. OLAY VE OLGULAR


A. Olaylar


7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili


olaylar özetle şöyledir.


8. Başvurucu 1/7/2003 tarihinde bir kız çocuğu dünyaya getirmiştir.


Çocuk doğumundan sonra para karşılığında, bakılması için bir ailenin yanına


bırakılmış, başvurucu tarafından belirtilen aileye ödemede bulunulmaması


üzerine çocuk aile tarafından terkedilmiştir.


9. 20/9/2006 tarihli talep üzerine Niğde 2. Asliye Hukuk


Mahkemesinin 5/10/2006 tarihli ve 2006/133 Değişik İş sayılı kararı ile çocuğun


Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna (Kurum) bağlı olan ve Niğde'de


bulunan bir kuruma yerleştirilmesine ve 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk


Koruma Kanunu uyarınca çocuk hakkında bakım ve sağlık tedbiri uygulanmasına


karar verilmiştir. Koruma tedbirine ilişkin yargılama sürecinde düzenlenen


27/9/2006 tarihli sosyal inceleme raporunda; çocuğun Niğde ilinde yaşayan


yakınları ile yapılan görüşmeler neticesinde yakınlarının çocuğun bakım ve


sorumluluğunu üstlenmek istemediklerinin ve çocuğa karşı ilgisiz ve sevgisiz


olduklarının tespit edildiği, gözlem sürecinde çocuğun darp edildiği ve kötü


muameleye maruz kaldığına dair bulguların bulunduğu, ayrıca çocuğun yaşı, fizyolojik


özellikleri dikkate alındığında çocukta olası zeka geriliği olup olmadığının


tespit edilmesi gerektiği belirtilmiş ve çocuğun sosyal tehlikelere maruz kalma


ihtimali yüksek olduğundan hakkında 5395 sayılı Kanun uyarınca bakım tedbiri


alındığı, çocuğun şiddete maruz kaldığına dair bulguların varlığı nedeniyle


psikolojik danışmanlık tedbiri alınarak şiddet ya da kötü muamelenin psikolojik


etkilerinin hafifletilmesi ve sağlık tedbiri uygulanarak çocuğun maruz kaldığı


şiddet ya da kötü muamelenin oluşturduğu fiziksel etkinin önüne geçilmesinin


gerekli olduğu ifade edilmiştir.


10. Takip eden süreçte Kurum tarafından 24/5/1983 tarihli ve


2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun 22. maddesi uyarınca koruma kararı


talep edilmesi üzerine, Niğde 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/12/2007 tarihli


ve 2007/190-196 Değişik İş sayılı kararı ile çocuğun koruma altına alınmasına,


İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne teslimi ile Müdürlüğe ait bir kuruma


yerleştirilmesine karar verilmiştir.


11. Niğde İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü bünyesinde hazırlanan


22/2/2008 tarihli sosyal çalışmacı raporunda 28/6/2006 tarihinden itibaren


Kurum bakımında olan çocuğun kurumda kaldığı süreçte hiçbir yakınına


ulaşılamadığı ve arayanının bulunmadığı, çocuğun anne ve babasının çocuğa karşı


özen yükümlülüklerini yerine getirmediklerinin anlaşıldığı, çocuğun beş yaşına


gelmiş olması ve yaşı itibarıyla bir aileye ihtiyaç duyduğu gözönünde


bulundurulduğunda evlat edinilmesinin uygun olduğu ve bu hizmetten


yararlanabilmesi için 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun


311. maddesi uyarınca anne ve babanın rızası aranmaksızın evlat edindirme


işlemlerinden faydalanması gerektiği ifade edilmiştir.


12. Niğde İl Sosyal Hizmetler Müdürülüğü


tarafından evlat edinmede ana babanın rızasının aranmaması talebiyle açılan


dava neticesinde Niğde 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2008/116, K.2008/104


sayılı kararı ile davanın kabulüne ve çocuğun İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü


tarafından evlatlık verilmesi işlemlerinde anne babanın rızasının aranmamasına


hükmedilmiştir.


13. Başvurucu tarafından Ankara 7. Aile Mahkemesinde 13/5/2008


tarihinde açılan dava ile çocuk hakkında daha önce verilmiş olan Niğde 2.


Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/12/2007 tarihli ve 2007/190-196 Değişik İş sayılı


koruma kararının kaldırılması talep edilmiştir.


14. Ankara 7. Aile Mahkemesinin 8/7/2008 tarihli ve E.2008/560,


K.2008/862 sayılı kararı ile talebin reddine hükmedilmiş olup ret gerekçesinde;


koruma kararının Değişik İş üzerinden verildiği, ilgili kararın kaldırılması


talebinin de itiraz mahiyetinde olduğu ve bu nedenle koruma kararını veren


Mahkemeden talepte bulunulması gerektiği belirtilmiştir.


15. Devam eden süreçte başvurucu tarafından Niğde 2. Asliye


Hukuk Mahkemesinde 17/9/2008 tarihinde açılan dava ile Niğde 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin


27/12/2007 tarihli ve 2007/190-196 Değişik İş sayılı koruma kararının


kaldırılması talep edilmiştir. Dava dilekçesinde, annenin daha önce düzenli bir


işi ve sosyal güvencesi olmaması nedeniyle çocuğuna bakamadığı ve bu nedenle


çocuğun Kurum bakımına alındığı, Kurum bakımında olduğu süreçte beş yaşında


olmasına rağmen üç ayrı ailenin yanına verilen çocuğun psikolojisinin


bozulduğu, annenin hâlihazırda düzenli bir işi ve sosyal güvencesi olması


nedeniyle çocuğuna bakabilecek durumda olduğu belirtilerek çocuğun evlat


edindirme işlemlerinin durdurularak dava sürecinde tedbiren


anneye teslimi veya Kurumda barındırılması, nihai olarak çocuk hakkındaki


koruma kararının kaldırılarak evlat edindirme işlemlerinin durdurulması ve


anneye teslimine karar verilmesi talep edilmiştir.


16. Yargılamanın 13/4/2009 tarihli celsesinde, sosyal hizmet


uzmanı vasıtası ile rapor tanziminin talep edilmesi üzerine, Niğde Sosyal


Hizmetler İl Müdürlüğü, Ankara Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünden çocuk hakkında


sosyal inceleme raporu düzenlenmesini talep etmiştir. Ankara'dan gelen


17/7/2009 tarihli sosyal inceleme raporu ile birlikte başvurucunun durumu


değerlendirilerek Mahkemeye 20/7/2009 tarihli inceleme raporu sunulmuştur.


Raporda annenin, çocuğu terk ettiği koşullar ortadan kalkmış olsa da çocuğun


Niğde'de bulunduğu birbuçuk yıllık süreçte çocuğu


aramadığı ve kendisine ulaşılamadığı, çocuktan sevgi ve aile sıcaklığını


esirgemesi ve ebeveyn sorumluluğunu yerine getirmemesi nedeniyle çocuğun ihmal


ve istismara uğradığı, çocuğun yanında olduğu aile ile sağlıklı anne-baba-çocuk


ilişkisinin temellerinin atıldığı, çocuğun geçmiş yaşantısına karşı herhangi


bir özlem beslemediği, aksine istismara uğradığı anılarını anlattığı, çocuğun


bu sağlıklı ortamdan alınarak anneye teslim edilmesinin kalıcı psikososyal problemlere yol açacağı, bu nedenle çocuğun


annesi ile temas kurmasının veya velayetinin anneye verilmesinin uygun


olmayacağının düşünüldüğü belirtilmiştir.


17. Yargılama sürecinde söz konusu rapora karşı yapılan itiraz


üzerine AnkaraNöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine


yazılan talimat aracılığı ile temin edilen ve uzman klinik psikolog, pedagog ve


sosyal hizmet uzmanı tarafından tanzim edilen 30/11/2010 tarihli psikososyal değerlendirme raporu düzenlenmiştir. Bu


raporda; çocuğun annenin maddi imkânsızlıkları nedeniyle bir aile yanına


bırakıldığı ve anne tarafından maddi destek sağlanmayan aile tarafından sokağa


terk edildiği, Niğde merkezde terk edilmiş olarak bulunan çocuğun Niğde Sosyal


Hizmetler İl Müdürlüğünce Niğde'de bulunan bir çocuk yuvasına yerleştirildiği,


çocuk hakkında ilk sosyal inceleme raporunun 26/9/2006 tarihinde düzenlendiği,


çocuğun Kurum bakımına alınmasının akabinde 30/1/2007 tarihinde Niğde Devlet


Hastanesinde psikiyatri uzmanı tarafından tedavisinin yapıldığı ve fiziksel ve


ruhsal yönden herhangi bir rahatsızlığının bulunmadığının tespit edildiği,


devam eden süreçte çocuğun ana okuluna gönderildiği ve Kurumda kaldığı dönemde


gönüllü aile hizmetlerinden yararlandırıldığı belirtilmiştir. Bununla birlikte,


çocuğun ilk olarak 4/5/2007 tarihinde bir gönüllü aile ile irtibata


geçirildiği, bu süreçte çocuğun koruyucu aile yanına verilme konusunda


hazırlandığı ve büyük beklenti oluşturulduğu, belirtilen aile ile iletişiminin


nasıl olacağı izlenmeden bu tür bir muameleye maruz kaldığı ve ailenin Kuruma


tekrar gelmeyişiyle birlikte çocukta alt ıslatma, tırnak yeme ve şiddetli


ağlama gibi olumsuz davranışlar geliştiği, bu tür davranışların nasıl ele


alındığı ve ne tür bir tedavi yolu izlendiğine dair bir bilgi bulunamadığı, devam


eden süreçte 6/7/2007 tarihinde başka bir ailenin gönüllü aile olma başvurusu


üzerine çocuğun belirtilen aile ile tanıştırıldığı, yatılı olarak ailenin


yanına verildiği ve bu süreçte yukarıda belirtilen davranışsal bozuklukların


gerilediğinin tespit edildiği ancak adres değişikliği sonrasında söz konusu


aile ileKurumun bağlantısının koptuğu ve bağ kurduğu


insanlarla tekrar kopuş yaşamasının çocuğu tekrar travmatize


ettiği, bu durumun Kurum ihmali dışında bir açıklamasının olamayacağı, devam


eden süreçte 26/9/2007 tarihi itibarıyla başka bir ailenin koruyucu aile olarak


çocukla ilgilenmeye başladığı, çocuğu yatılı olarak aldıkları ve çocukla


duygusal bağ geliştirmeye başladıkları,ancak kurum


uzmanları tarafından söz konusu ailenin gönüllü aile olmak değil evlat edinme


isteği taşıdıkları gerekçesiyle ilişkilerinin ani bir şekilde kesildiği ve


çocukta gelişimsel sorunların nüksettiği, nitekim söz konusu ailenin şikâyeti


üzerine başlatılan incelemede, çocuk için yanlış bir hizmet modelinin


uygulandığı ve gönüllü aile hizmetlerinden değil evlat edindirme hizmetlerinden


yaralandırılması gerektiğinin ortaya konulduğu,


ilgili Genel Müdürlükten gelen bu müdahale sonrasında çocuğun son ilişki


kurduğu aile ile iletişimine son verilerek evlat edindirme hizmetlerinden yararlandırılmak


üzere Ankara'ya gönderildiği, burada önce farklı bir aileye verildiği, bu aile


ile uyum problemi yaşaması üzerine 5/3/2008 tarihinde Ankara'daki bir çocuk


yuvasına yerleştirildiği, daha sonra yaklaşık iki buçuk yıldır birlikte


yaşadığı anlaşılan Ç. ailesinin yanına verildiği, bu kapsamda, annesinden


yaklaşık üç yaşında ayrılan, bir süre tanımadığı bir aile ile kalan ve sonra


sokağa bırakılan çocuğun devlet koruması altına alındıktan sonra üç farklı aile


ile tanıştırıldığı ve daha sonra kurumsal yanlışlıklardan dolayı bu ailelerden


koptuğu ve en sonunda evlat edindirilmek üzere başka bir aile yanına


yerleştirildiği sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. Raporda ayrıca


başvurucunun babası tarafından 12/3/2008 tarihinde çocuğu teslim alma talebiyle


Niğde İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne başvurulduğu, çocuğun Ankara'da olduğunun


bildirilmesi üzerine 1/4/2008 tarihinde Ankara İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne


müracaat edildiği, Kurum tarafından çocuğun anne babanın rızası aranmadan evlat


edindirme işlemlerinden faydalandırılmasına karar verildiği belirtilerek


talebin reddedildiği tespitlerine yer verilmiştir. Raporun değerlendirme


kısmında, sürece ilişkin olarak edinilen bilgi, görüşme ve izlenimler sonucunda


başvurucunun çocuğu ile hiçbir duygusal bağı olmayan, çocuğunu bir kazanç


kapısı olarak gören ve ondan yararlanmak isteyen bir anne olduğunu düşündürecek


somut bir bulgu ve gözleme rastlanılmadığı, başvurucunun çocuk yetiştirme ve


çocukla bağ kurmaya ilişkin tutum ve düşüncelerinin sağlıklı olduğu, bütün


zihinsel meşguliyetinin çocuğunu yeniden geri alabilmek ve onu büyütebilmek


üzerine olduğu, çocuğuna ve çocuğu ile ilişkisine dair sağlıklı


değerlendirmeler yapabildiği, çocuğu ile ayrı olduğu döneme ilişkin üzgün ve


pişman olduğu, hata ve eksikliklerini kabullendiği, ancak çok yoğun suçluluk


duyguları yaşamadığı, süreçte kendi payını kabullenmekle beraber objektif ve


sağlıklı değerlendirmeler de yapabildiği, geleceğe ilişkin planlarının da


sağlıklı ve gerçekçi olduğu, kaynaklarına uygun biçimde yaşamını yönetebileceği


kanaatine varıldığı, koruma altına alındığı süreçte üç yıl iki aylık takvim


yaşında olduğu anlaşılan çocuğun anne yanından ayrıldığı andan itibaren


yaşadığı sürece bakıldığında tekrar tekrar travmatize


edilmiş bir çocuk olduğunun açıkça görüldüğü, bu durumun Kurum tarafından


çocuğa uygulanan hizmet modeli ve bu modelin uygulanışı esnasında yaşanan


önemli kurumsal yanlışlıklar ve telafi çabalarıyla şiddetlendiği, çocuğun


Kuruma yerleştirildiği andan itibaren sürekli bağlanma ve kopuş yaşamak


durumunda kalarak travmatize olduğu, çocuğun tekrar


tekrar travmatize olmasına neden olan bağlanma ve


kopuş ilişkileri nedeniyle başvurucu ile yeniden kurulacak olan ilişkinin ve


bağın yeni bir travma oluşturacağı düşünülse bile çocuğun kendi varoluşunu anlamaya


çalışırken annesi, babası, geçmişi ve yaşadıklarıyla er geç yüzleşmek zorunda


kalacağı gerçeği gözönünde bulundurulduğunda,


başvurucu ile yaşayacağı yeniden karşılaşma ve yüzleşmenin kaçınılmaz bir


gerçeklik olduğu; çocuğun, annesinin kendisini bırakıp gitmesi nedeniyle


kızgınlık, öfke gibi olumsuz duygular yaşadığı ve onu cezalandırmak istediği,


kendi benliğini sağlıklı oluşturabilmek için annesiyle karşılaşma ve yüzleşmeye


ihtiyaç duyduğunun anlaşıldığı, çok fazla travmatize


olmuş bir çocuk için bu karşılaşma ve yüzleşme ihtiyacından kaçınılması ve bu


gerçekliğin ötelenmesinin çocuğun varoluşu ve kendiyle ilgili sağlıklı bir


bütünleşmeyi yaşayabilmesini engelleyebilecek bir durum olduğu, bu nedenle


çocuğun anne ile karşılaşmasının ve sağlıklı bir şekilde bu ilişkinin


kurulmasının çok önemli ve çocuğun yararına olduğu belirtilmiştir. Sözü edilen


tespitler ışığında raporun sonuç bölümünde, başvurucunun yaşadığı olumsuzluklar


nedeni ile çocuğunu terk edip gitmediği, geçici olarak emanet ettiğinin düşünüldüğü,


sonrasında zorlu yaşam koşullarına rağmen çocuğunu alabilmek için çaba


gösterdiği, bu nedenle başvurucunun çocuğun velayetini almasının uygun


olduğunun düşünüldüğü, velayetin alınması döneminde ise, bu dönem hem başvurucu


hem çocuk hem de çocuğun yanlarında bulunduğu aile açısından sıkıntılı bir


dönem olacağından mutlaka profesyonel psikolojik destek almaları gerektiği,


çocuk ile söz konusu aile arasında şahsi münasebet tesis edilmesinin de uygun


olacağı; söz konusu davanın, başvurucu veya çocuğun yanında bulunduğu aileden


hangisinin koşullarının daha uygun olduğunu kıyaslamak üzerine kurulabilecek ve


bunlar üzerinden değerlendirme yapılabilecek bir dava olmadığı, çocuğun yararı


gözetilerek hem öz annesi hem de iki buçuk yıldır birlikte yaşadığı aile ile


ilişkisinin korunmasının önemli olduğu, çocuğun öncelikle Ç. ailesinin yanında


iken başvurucu ile ilişkisinin yavaş yavaş ve sürece dayalı olarak kurulması


gerektiği ve bu konuda psikologların belirleyeceği plana göre başvurucunun


çocuğun yaşamına girmesinin ve diğer görüşmelerin düzenlenmesinin uygun olacağı


ifade edilmiştir.


18. Yargılama sırasında verilen ara kararıyla, çocuğun evlat


edinilmesi işlemlerinin dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren


durdurulmasına karar verilmiştir.


19. Bunun yanı sıra 3/11/2010 tarihli ara kararı ile


başvurucunun çocuk ile her ayın birinci hafta sonu Pazar günü 9.00-15.00


saatleri arasında şahsi ilişki tesisine karar verilmekle birlikte Ankara İl


Sosyal HizmetlerMüdürlüğüne bu hususun temini için


yazılan müzekkereye istinaden gönderilen cevabi yazıda, başvurucu ve yakınları


tarafından çocuğa karşı sevgisiz ve ilgisiz olunması nedeniyle çocuğun koruma


altına alınarak evlat edindirmede anne babanın rızasının alınmamasına


hükmedildiği ve çocuğun iki buçuk yıldır evlat edindirilmek üzere bir ailenin


yanında bulunduğu, yapılan incelemelerde bu aile ve çocuk arasında anne baba ve


çocuk bağının geliştiği, ailesi tarafından terk edilme travmasını yeni atlatan


ve düzenlihayata geçiş sağlayan çocuğun, söz konusu


şahsi ilişki kararının uygulanması hâlinde tekrar travma yaşayacağı ve sosyo psikolojik açıdan telafisi mümkün olmayan zararların


doğacağı bildirilerek söz konusu ara kararının tekrar değerlendirilmesinin


talep edilmesi üzerine 30/11/2010 tarihli ara kararı ile 3/11/2010 tarihli ara


kararından dönülmesine karar verilmiştir.


20. Söz konusu yargılama neticesinde Mahkemece verilen 25/5/2011


tarihli ve E.2008/525, K.2011/479 sayılı karar ile başvurucunun talebi


reddedilmiştir. Kararın gerekçesinde, çocuğun koruma altına alınarak Kuruma


yerleştirilmesi ve evlat edindirmede anne ve babanın rızasının aranmamasına


ilişkin karar muhtevalarına yer verilmiş ve yargılama sırasında temin edilen


20/7/2009 tarihli inceleme raporu ile 30/11/2010 tarihli psikososyal


değerlendirme raporuna değinilerek dosya içinde mevcut inceleme raporlarında


çocuğun evlat edindirme hizmetlerinden faydalandırıldığı, bu aile yanında


sağlıklı gelişim gösterdiği, aile birlik ve bütünlüğü içinde ilişki


kurulduğunun belirtildiğine, hâl böyle iken çocuğun bu ortamdan alınıp tekrar


gerçek anneye verilmesinin çocuk üzerinde kalıcı olumsuz psikososyal


problemlere ve geri dönüşümü olanaksız travmalara yol açabileceği tespitlerine


yer verilmiştir.


21. İlk derece mahkemesi kararı temyiz edilerek Yargıtay 2.


Hukuk Dairesinin 10/12/2012 tarihli ve E.2011/19472, K.2012/29642 sayılı ilamı


ile bozulmuştur. Bozma ilamının gerekçesinde; çocuk hakkında alınan korumaya ve


evlat edindirme işlemlerinde anne babanın rızasının alınmamasına ilişkin


kararların evrak üzerinden, hasımsız ve başvurucuya tebligat yapılmadan


verildiği, koruma kararı verilmesi ve evlat edindirmede anne babanın rızasının


aranmaması kararlarının çocuğun haklarına yönelik olduğu gibi getirdiği


yükümlülükler ve doğurduğu sonuçlar bakımından da önemli olduğu, çocuğun yasal


temsilcisi olan anne ve babasına davanın yöneltilmesi, gösterdikleri delillerin


toplanması ve sonucu uyarınca karar verilmesi gerektiği, bunun yanısıra 2828 sayılı Kanun'da bu tür davaların evrak


üzerinden incelenerek karar verileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, koruma


kararının verildiği tarihin 27/12/2007, evlat edindirmede anne babanın


rızasının aranmaması kararının verildiği tarihin ise 17/3/2008 tarihi olduğu,


4/3/2008 tarihinde çocuğun Ankara'da koruyucu aile yanına yerleştirildiği,


başvurucunun bu durumu öğrenir öğrenmez 13/5/2008 tarihinde Ankara 7. Aile


Mahkemesinde dava açarak çocuğunun kendisine teslimi için yasal girişimlerde


bulunduğu belirtilmiştir. Gerekçede devamla bozma ilamına konu yargılama


sırasında Ankara 7. Aile Mahkemesine yazılan talimatla alınan 30/11/2009


tarihli raporda anne ile kişisel ilişki kurularak uygun ortamın sağlanması ve


çocuğun velayetinin anneye verilmesinin uygun olacağı yönünde görüş


bildirildiği, gerekçede dayanılan daha önceki kararların başvurucuya usulüne uygun


tebligat yapılmadan alınmış olması, çocuğun koruyucu aile yanına


yerleştirilmesinden kısa süre sonra başvurucu tarafından dava açılması ve uzman


bilirkişi heyetinin oluş ve kabule uygun raporu dikkate alındığında koruma


kararının kaldırılarak çocuğun başvurucuya teslimine karar verilmesi gerekirken


yargılamanın kısa sürede bitirilememesi nedeniyle çocuğun koruyucu aile yanında


kaldığı sürenin uzamış olması gerekçe gösterilerek ret hükmü kurulmasının uygun


olmadığı belirtilmiştir.


22. Bozma kararı sonrası Niğde 2. Asliye Hukuk


MahkemesininE.2013/118 sayılı dosyası üzerinde yürütülen yargılamanın 1/4/2013


tarihli celsesinde, çocuğun tedbiren başvurucuya


teslimine karar verilmiştir.


23. Belirtilen ara kararı üzerine başvurucu tarafından Aile ve


Sosyal Politikalar Bakanlığı Ankara İl Müdürlüğüne verilen 3/4/2013 tarihli


dilekçe ile ilgili ara kararı uyarınca çocuğun yanında bulunduğu aileden


alınarak tarafına teslim edilmesi talep edilmiş, Niğde 2. Asliye Hukuk


Mahkemesinin 23/5/2013 tarihli müzekkeresi ile de ara kararı gereğinin yerine


getirilmesi hususu ilgili kuruma bildirilmiştir.


24. Bozma ilamı sonrası yürütülen yargılama neticesinde Niğde 2.


Asliye Hukuk Mahkemesinin 8/5/2013 tarihli ve E.2013/118, K.2013/318 sayılı


kararı ile Niğde 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/12/2007 tarihli ve


2007/190-196 Değişik İş sayılı koruma kararının kaldırılmasına ve çocuğun


başvurucu anneye teslim edilmesine karar verilmiştir.


25. İlk derece mahkemesi kararı temyiz edilmiş olup Yargıtay 2.


Hukuk Dairesinin 12/6/2014 tarihli ve E.2014/9792, K.2014/13171 sayılı ilamı


ile bozulmuştur. Bozma ilamının gerekçesinde; ilk derece mahkemesi tarafından


bozmaya uyularak karar verilmiş ise de bozmadan sonra Kurum tarafından çocuğun geçici


bakım sözleşmesiyle teslim edildiği aile tarafından bir başka mahkemede evlat


edinme davası açıldığı, evlat edinmeye karar verildiği ve bu kararın henüz


kesinleşmediğinin anlaşıldığı, evlat edinme kararının kesinleşmesi durumunda bu


davada verilen karar üzerinde değiştirici etkiye sahip olacağı, bu nedenle


belirtilen kararın kesinleşmesinin beklenmesi ve neticesine göre karar


verilmesi gerektiği belirtilmiştir.


26. Bozma kararı sonrasında dosya Niğde 2. Asliye Hukuk


Mahkemesinin E.2014/616 sırasına kaydedilmiş olup Niğde Aile Mahkemesinin


faaliyete geçmiş olmasına binaen verilen 21/10/2014 tarihli ve E.2014/616,


K.2014/771 sayılı görevsizlik kararı sonrasında dosyanın Niğde Aile


Mahkemesinin E.2014/717 sırasına kaydı yapılmıştır. İlgili celselerde bozma


ilamında işaret edilen evlat edinme davasına ilişkin Ankara 10. Aile


Mahkemesinin E.2012/1389 sayılı dosyasının sonuçlanmasının beklenilmesine karar


verilmiş olup duruşma 16/3/2016 tarihineertelenmiştir.


27. Niğde 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 8/5/2013 tarihli ve


E.2013/118, K.2013/318 sayılı kararı sonrasında, Aile ve Sosyal Politikalar


Bakanlığı tarafından 30/5/2013 tarihinde çocuk hakkında 5395 sayılı Kanun


uyarınca acil koruma kararı verilmesi yönünde talepte bulunulmuş ve talep


dilekçesinde, çocuğu yanında bulunduran aile tarafından Ankara 10. Aile


Mahkemesinin E.2012/1389 sayılı dosyası üzerinde açılan evlat edinme davasında


alınan beyanında çocuk tarafından, hâlihazırda birlikte olduğu aile ile kalmak


istediği, onları anne ve babası olarak gördüğü, gerçek annesini hatırladığı,


annesinin başında sigara söndürdüğünü, kalması için kendisini yanına alan


ailelerden para aldığını ve bir süre sonra kendisini geri istediğini


hatırladığı yönünde beyanda bulunduğu belirtilmiş ve teslimin herhangi yakın


tarihli bir rapor düzenlenmeden yapılmasının çocuğun ruhsal dünyasında ağır bir


travma oluşturacağı ifade edilmiştir. Dosyaya sunulan ve Ankara Aile ve Sosyal


Politikalar Müdürlüğü bünyesinde bulunan sosyal çalışmacı tarafından düzenlenen


30/5/2013 tarihli raporda,Niğde 2. Asliye Hukuk


Mahkemesi tarafından çocuğun anneye teslim edilmesi hususunda gönderilen


müzekkere sonrasında, 29/5/2013 tarihinde çocuğun yanında bulunduğu aileye


gönderilen yazı ile çocuğun teslim edilmesinin talep edildiği, aynı tarihte


çocuğun örselenmeden teslim edilmesinin sağlanması amacıyla ne gibi bir yol


izlenebileceğinin tespiti maksadıyla ilgili Müdürlükte görevli sosyal çalışmacı


ve iki psikoloğun aile ile görüşmeye gittiği, görüşme esnasında ailenin


tedirgin olduğu, çocuğun da götürüleceğinden korktuğu, bu nedenle çocuğun bir


süredir okula devam etmediğinin tespit edildiği, görüşme sürecinde çocuğun


tedirgin ve sessiz olduğu, çocuğa süreç hakkında bilgi verilmeye ve annesine


teslimi sürecinde endişelenmemesi için çocuğu rahatlatma yönünde telkinlerde


bulunulmaya çalışılmak istendiği ancak çocuğun bu durumu hiç bir şekilde


kabullenecek bir yapıda olmadığı, ailesinden ayrılırsa kendisine zarar


vereceğini ifade ettiği belirtilmiş; yapılan tespitler çerçevesinde, çocuğun


annesine teslimi durumunda öncelikli olarak uzman gözetiminde saatlik olarak


görüşmelerinin sağlanması, bu görüşmelerin süre ve içeriğinin çocuğun talebi


doğrultusunda düzenlenmesi ve bu süreçte çocuğun ailenin yanında kalmasının


çocuk odaklı yaklaşıma uygun olacağı ifade edilmiştir. Uzman psikolog


tarafından hazırlanan aynı tarihli görüşme raporunda da çocuğun davranışları


ile ilgili benzer tespitlere yer verilmiş ve çocuğun, başka bir aileye ya da


kuruluşa alınması hâlinde kaçarak yanında bulunduğu ailesine döneceğini, Kurumda


kalsa bile kesinlikle annesine dönmek istemediğini beyan ettiği belirtilmiştir.


İlgili talep Ankara 3. Çocuk Mahkemesinin 31/5/2013 tarihli ve 2013/126 Tedbir


Talep sayılı kararı ile kabul edilerek 5395 sayılı Kanun'un 9. maddesinin (1)


ve (2) numaralı fıkraları uyarınca otuz gün süre ile sınırlı olarak çocuğun


acil koruma altına alınmasına karar verilmiştir. Karar gerekçesinde, başvurucununNiğde Sulh Ceza Mahkemesinin 15/1/2009 tarihli


kararı ile çocuğunu terk etme suçundan mahkûmiyetine hükmedildiği, bunun yanı


sıra Ankara 6. Aile Mahkemesinin 9/7/2012 tarihli kararı ile başvurucunun


çocuğa iki ay süre ile yaklaşmamasına karar verildiği ve dosya kapsamından


başvurucunun çeşitli illerde lokantalarda servis elemanı olarak ve mutfak


kısmında çalıştığının, bu nedenle sürekli olarak bir yerde yerleşmediğinin ve


sık sık iş değiştirdiğinin belirlendiği tespitlerine yer verilmiştir. Gerekçede


ayrıca, çocuğun küçük yaşta eziyet gördüğü ve bu hâlde sokağa terk edildiği,


Kuruma geldiğinde nüfus kaydının dahi yapılmamış olması nedeniyle Kurumun


talebi üzerine nüfus kaydının yapıldığı, hakkında koruma kararı ve sağlık


tedbirine hükmedilerek yaşadığı travma nedeniyle tedavi gördüğü, evlat


edindirilmek üzere kaldığı ailenin yanında okula başladığı ve dosyada mevcut sosyal


inceleme raporlarına göre düzenli bir aile hayatına kavuştuğu, başvurucunun


kendisini alma girişimi nedeniyle psikolojik travma yaşadığı, özel bir


psikiyatri merkezi tarafından düzenlenen 16/4/2013 ve 18/4/2013 tarihli


raporlarla da belirtilen hususun tevsik edildiği, 30/5/2013 tarihli rapor


içeriği de dikkate alındığında çocuğun başvurucuya tesliminin telafisi güç


psikolojik bir travmaya yol açabileceği ve bu kapsamda çocuğun başvurucuya


tesliminin yararına olmayacağı, uygun bir sosyal çözüm bulunana kadar çocuğun


acil koruma altına alınmasının uygun olacağı belirtilmiştir.


28. Belirtilen koruma kararına karşı başvurucu tarafından itiraz


edilmiş ve itiraz dilekçesinde diğer itiraz ve iddiaların yanı sıra


başvurucunun çocukla görüştürülmediği, Kurumda kaldığı süreçte bir aileden


alınıp diğerine verilmek suretiyle altı aile değiştirdiği ve travma üstüne


travma yaşadığı, Kurum yetkililerinin çocuğu yanlarına alan ailelere verdiği


yanlış bilgiler nedeniyle çocuğun, annesi tarafından 2008 yılından beri kendisine


kavuşmak için verilen hukuk mücadelesini bilmeden annesine tepkili olarak


büyüdüğü ifade edilmiştir. Söz konusu itiraz, Ankara 1. Çocuk Mahkemesinin


17/6/2013 tarihli ve 2013/33 Değişik İş sayılı kararı ile reddedilmiştir.


29. 4/6/2013 tarihinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı


Ankara İl Müdürlüğü bünyesinde gerçekleştirilen evlat edinme komisyon


toplantısına ilişkin tutanakta; toplantının, acil koruma kararı sürecinde


çocuğun hâlihazırda bulunduğu aile yanından alınıp alınmaması ve ne gibi işlemler


gerçekleştirilmesi gerektiğinin değerlendirilmesi amacıyla yapıldığı


belirtilmiş, çocuğun 4/3/2008 tarihinden beri belirtilen ailenin yanında


kaldığı, koruma kararının kaldırılmasına ilişkin dava dosyasına sunulan


30/11/2010 tarihli raporun annenin ikamet adresinde sosyal inceleme yapılmadan


gerçekleştirildiği, raporun tanzim tarihinin üzerinden uzun süre geçmesi


nedeniyle güncelliğini yitirdiği, annenin ikametinde sosyal inceleme


gerçekleştirilerek çocuk ile ilişki sürecinde karşılaşabileceği muhtemel problemlerin


üstesinden gelebilme düzeyinin ve yaşanılan çevre ile ev koşullarının çocuğun


sağlıklı gelişimi için yeterli olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği,


çocuğun süreç içerisinde annesi ile uzman gözetiminde saatlik olarak


görüştürülmesinin sağlanması ve bu görüşmelerin süre ve içeriğinin çocuğun


talebi doğrultusunda düzenlenmesi gerektiği, bu süreçte çocuğun ailenin yanında


kalmasının uygun olacağı, ayrıca çocuk hakkında 2828 sayılı Kanun'un 22.


maddesi gereğince koruma kararı talep edilmesinin ve evlat edinme sürecinde


yaşanan gelişmeler nedeniyle koruyucu aile modeline geçiş sağlanması için


çalışma yapılmasının uygun olduğu ifade edilmiştir.


30. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Ankara İl Müdürlüğü


tarafından 19/6/2013 tarihinde, acil koruma kararı sürecinde çocuğun aile


yanından alınıp alınmaması ve ne gibi işlemler gerçekleştirilmesi gerektiğinin


değerlendirilmesi amacıyla meslek gruplarından oluşan bir komisyon toplandığı


ve çocuk hakkında 2828 sayılı Kanun'un 22. maddesi gereğince koruma kararı


talep edilmesi ile çocuk hakkında uygun olacak şekilde sosyal hizmet


modellerinin belirlenmesinin uygun olacağı kanaatine varıldığı belirtilerek


2828 sayılı Kanun'un 22. maddesi gereğince koruma kararı talep edilmesi


üzerine, Ankara 3. Çocuk Mahkemesinin 26/6/2013 tarihli ve 2013/126 Tedbir


Talep sayılı kararı ile 2828 sayılı Kanun'un 22. maddesi uyarınca çocuğun


koruma altına alınmasınakarar verilmiştir. Karar


gerekçesinde, Ankara 3. Çocuk Mahkemesinin 31/5/2013 tarihli ve 2013/126 Tedbir


Talep sayılı karar gerekçesinde yer verilen hususlar aynen tekrar edilmiştir.


31. Karara karşı başvurucu tarafından yapılan itiraz, Ankara 1.


Çocuk Mahkemesinin 10/7/2013 tarihli ve 2013/38 Değişik İş sayılı kararı ile


reddedilmiştir.


32. Ret kararı başvurucu vekiline 22/7/2013 tarihinde tebliğ


edilmiş olup 21/8/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.


33. Belirtilen yargısal süreçlerin yanısıra


çocuğun anne tarafından emanet edildiği ancak bir süre sonra çocuğu terk ettiği


belirtilen şahıs ile anne hakkında, çocuğu terk etme suçu kapsamında yürütülen


yargılama neticesinde, Niğde Sulh Ceza Mahkemesinin 15/1/2009 tarihli kararı


ile başvurucu ve diğer sanık hakkındaöngörülen


hürriyeti bağlayıcı ceza bağlamında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına


karar verilmiştir.


34. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Hukuk Müşavirliği


tarafından Anayasa Mahkemesine hitaben gönderilen 2/5/2014 tarihli yazıda;


Ankara 10. Aile Mahkemesinin E.2012/1389 sırasına kayden


yürütülen evlat edinme davası neticesinde 30/12/2013 tarihli kararla çocuğun


yanında kaldığı aile tarafından evlat edinilmesine karar verildiği belirtilmiş,


ayrıca 12/7/2013 tarihli Koruyucu Aile Sözleşmesi ile koruyucu aile modeline


geçiş yapılarak bu hizmetten yararlandırılan çocuk için, başvurucu annenin görüşme


talebine istinaden 8/1/2014 tarihinde İl Müdürlüğünde görüşme planlandığı,


ancak İl Müdürlüğüne gelmek istemeyen ve görüşmeyi reddeden çocuğun ağlayarak


tepki verdiği, annesi ile görüşmeyi şiddetle reddettiği, bu nedenle görüşmenin


gerçekleştirilemediği ifade edilmiş ve yazı ekinde sürece ilişkin diğer evrakla


birlikte, çocuğun anneye teslimi hâlinde çocuğu nasıl bir hayat beklediği


bilinmemekle beraber daha önce yaşadığı ayrılık travmasından daha büyük bir


sorunla karşı karşıya kalacağı tespitlerine yer verilen 24/4/2014 tarihli


sosyal çalışmacı raporu ibraz edilmiştir.


B. İlgili Hukuk


35. 4721 sayılı Kanun’un “Koruma


önlemleri” başlıklı 346. maddesi şöyledir:


 “Aşağıdaki hâllerde a

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Çocukla Kişisel İlişki Kararının Uygulanması ve Koruma Tedbirleri

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Çocuk Tesliminde Ceza Şikâyeti ve Başvuru Yolları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Epilepsi Tanısı Bulunan Çocukla Kişisel İlişkide Sağlık Raporu ve Annenin Refakati

Tüm Aile Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Aile Hukukunda Çocuğun Korunması ve Kişisel İlişki

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2013/6382

 

Karar Tarihi

9 Mart 2016

 

Oy Durumu

Oy birliği ve oy çokluğu

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Boşanma ve Aile Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page