top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  İŞ HUKUKU  ·  HAK İHLALİ

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Şüphe Feshinde Asıl Nedenin Yerine Geçici İşçi Statüsüne Dayanılması

 

B. No: 2019/1163 · 4 Şubat 2025

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Belediyede işçi olarak çalışan iki başvurucunun sözleşmeleri, terör örgütüyle irtibat veya iltisak içinde oldukları ve güven ilişkisinin zedelendiği gerekçesiyle feshedildi. İşe iade davasında mahkeme, başvurucuların 5620 sayılı Kanun kapsamında altı aydan fazla çalıştırılamayacak geçici işçiler olduğunu belirterek feshi haklı ve geçerli saydı; istinaf da bu gerekçeye atıfla başvuruları reddetti. Anayasa Mahkemesi, asıl fesih nedeninin değerlendirilmediğini, güven ilişkisinin bozulduğunun somut olgularla ve kişiselleştirilmiş gerekçeyle gösterilmediğini belirledi; olağanüstü hâl ölçütlerine göre de özel hayata saygı hakkının ihlaline karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, işverenin feshi terör örgütüyle irtibat şüphesine dayandırdığı durumda mahkemenin, işçilerin geçici işçi olarak mevzuata aykırı çalıştırıldığı gerekçesiyle yetinemeyeceğini; değerlendirmenin asıl fesih nedeni gözetilerek yapılması gerektiğini belirtti. Varsa ceza soruşturması veya kovuşturmasındaki deliller, işçinin görevi, meslek geçmişi ve sicili dikkate alınarak şüphenin ciddi, güçlü ve objektif olduğu kişiselleştirilmiş gerekçeyle ortaya konulmalıdır.

 

Sonuç

 

Özel hayata saygı hakkına ilişkin iddia kabul edilebilir bulunarak Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verildi. Kararın yeniden yargılama yapılmak üzere Çınar Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine ve 30.729,20 TL yargılama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine hükmedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 15, 20
    Olağanüstü hâlde iş sözleşmesinin feshine ilişkin tedbirde özel hayata saygı hakkının ölçüsü

  • 5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
    İlk derece mahkemesinin geçici işçi statüsüne dayanan ret gerekçesi

  • 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname
    Fesih tedbirinin dayanağı olarak anılan kararname

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


İKİNCİ BÖLÜM


KARAR


... VE ... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2019/1163)


Karar Tarihi: 4/2/2025


İKİNCİ BÖLÜM


KARAR


Başkan


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Yıldız SEFERİNOĞLU


Metin KIRATLI


Raportör


:


Erdem Ender ÇINAR


Başvurucular


:


1. ...


2. ...


Vekili


:


Av. ...


I. BAŞVURUNUN


ÖZETİ


1. Başvuru, işveren ile arasındaki güven ilişkisinin bozulduğu


gerekçesiyle başvurucuların iş sözleşmesinin feshedilmesi nedeniyle özel hayata


saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


2. Başvuruya konu olayların meydana geldiği süreçteki


olağanüstü hâl (OHAL) koşullarına, OHAL ilanına ve uygulanan tedbirlere ilişkin


genel bilgiler için bkz. C.A. (3) [GK], B. No: 2018/10286, 2/7/2020, §§


10-18; ... [GK], B. No: 2018/24245, 8/10/2020, §§ 10-18.


3. Başvurucular, Çınar Belediye Başkanlığı (Belediye)


bünyesinde işçi olarak çalışmaktadır. Belediye tarafından başvurucuların terör


örgütü ile irtibat veya iltisak içinde olduğu ve güven ilişkisinin zedelendiği


gerekçesiyle iş sözleşmesi feshedilmiştir.


4. Başvurucular, feshin geçersizliğinin tespiti ve işe


iade talebiyle Çınar Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır.


Mahkeme; başvurucuların geçici işçi statüsünde olduğu ve 4/4/2007 tarihli ve


5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi


Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması


İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında altı aydan


fazla çalıştırılamayacakları, mevzuata aykırı şekilde çalıştırılmaları


nedeniyle feshin haklı ve geçerli olduğu gerekçesiyle davanın reddine dair


hüküm kurmuştur.


5. Başvurucular; söz konusu kararlara karşı sunduğu


istinaf dilekçesinde, Belediye bünyesinde yaptıkları işlerin geçici işçilerin


yaptıkları işlerden olmadığını ve aralıksız şekilde çalıştıklarını belirterek


Mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini ileri sürmüştür. Gaziantep Bölge


Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi Mahkeme kararlarının gerekçelerine atıfta


bulunarak istinaf başvurularının esastan reddine karar vermiştir.


6. Başvurucular, nihai hükümleri öğrendikten sonra


süresinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


7. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin


Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


II. DEĞERLENDİRME


8. Başvurucular, iş akitlerinin feshinin terör örgütüyle


irtibatlı veya iltisaklı olmaları gerekçesine dayandırıldığını ancak Mahkemenin


bu hususu değerlendirmeden davaları reddetmesi nedeniyle özel hayata saygı


hakkının ihlal edildiğinden şikâyet etmektedir. Adalat Bakanlığı (Bakanlık)


görüşünde; hukuk kurallarını yorumlama yetkisinin mahkemelere ait olduğu ve


başvurucunun iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu


belirtilmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


9. Başvurucuların


iş sözleşmesinin feshedilmesine yönelik işlem, özel hayata saygı hakkının


otomatik olarak uygulanabilirliğini sağlamamakla birlikte mevcut başvuruda


mesleki hayata yönelik müdahalenin başvurucuların özel hayatına ciddi şekilde


etki ettiği ve bu etkinin belirli bir ağırlık düzeyine ulaştığı


değerlendirildiğinden başvuru özel hayata saygı hakkı yönünden uygulanabilir


bulunmuş ve bu kapsamda incelenmiştir (benzer yöndeki değerlendirmeler için


bkz. C.A. (3), §§ 97-101; ..., §§ 106-110).


10. Açıkça


dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini


gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygı


hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar


verilmesi gerekir


11. Anayasa Mahkemesi, olağanüstü yönetim usullerinin


uygulandığı dönemlerde alınan tedbirlere ilişkin bireysel başvuruları


incelerken Anayasa'nın 15. maddesinde ortaya konulan temel hak ve özgürlüklere


ilişkin güvence rejimini dikkate alacağını belirtmiştir (... ve


diğerleri, [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 187-191). Olağanüstü


yönetim usullerinin uygulandığı dönemde alınan tedbiri konu edinen somut


başvuruda Anayasa'nın 15. maddesi maddesinde ortaya konulan temel hak ve


özgürlüklere ilişkin güvence rejimi dikkate alınacaktır (...,


B. No: 2018/9808, 9/2/2022, § 14).


12. Anayasa'nın 15. maddesine göre yapılacak inceleme;


müdahalenin Anayasa'daki çekirdek haklarla ilgili olup olmadığı, anılan


maddenin ikinci fıkrasında sayılan hak ve özgürlüklere dokunup dokunmadığı,


milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere aykırılık teşkil edip etmediği ve


durumun gerektirdiği ölçüde olup olmadığının tespitiyle sınırlı olacaktır (..., § 146).


13. Anayasa'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan


dokunulması yasaklanan çekirdek haklar arasında özel hayata saygı hakkı yer


almamaktadır. Ayrıca somut olaydaki tedbirin milletlerarası hukuktan


kaynaklanan diğer herhangi bir yükümlülüğe aykırı olduğu da saptanmamıştır (..., §§ 147, 148). Anayasa'nın 15. maddesi uyarınca yapılacak son


inceleme, müdahalenin durumun gerektirdiği ölçüde olup olmadığının


belirlenmesine ilişkin olacaktır.


14. Başvurucuların iş sözleşmesinin feshedilmesine


ilişkin tedbirin ve bu kapsamda yargı mercilerince sonuca bağlanan uyuşmazlığın


Anayasa'nın 15. maddesi kapsamında durumun gerektirdiği ölçüde olduğunun


söylenebilmesi için öncelikle keyfî olmaması gerekir. Diğer taraftan söz konusu


tedbirin ölçülü olup olmadığı değerlendirilirken elbette ülkemizde OHAL ilanına


sebebiyet veren durumun özellikleri ve OHAL ilanı sonrasında ortaya çıkan


koşullar dikkate alınmalıdır (... ve diğerleri, § 349).


15. Ancak işçi tarafından sadakat yükümlülüğünün ihlal


edildiği, dolayısıyla işçi ve işveren arasındaki güven ilişkisinin bozulduğu


gerekçesine dayanılarak alınacak tedbirler bakımından basit bir şüphenin


yeterli olmayacağı, bu durumun somut olgularla desteklenmesi gerektiği açıktır.


Gerek işveren gerekse yargı organları tarafından açıklanan nedenlerin işveren


ile işçi arasındaki güven ilişkisinin zedelendiğini ortaya koyacak ve ikna


edecek yeterlilikte olması gerekir (C.A. (3), § 125; ...,


§ 133).


16. Şüphe feshinin mahiyeti gereği ispatı beklenmese de


Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere (benzer yöndeki Yargıtay kararları


için bkz. C.A. (3), §§ 46-56; ..., §§ 52-62) şüphenin


işçinin kişiliğinden kaynaklanan bir sebebe dayanması, bu sebebin de ciddi,


önemli ve somut nitelikte objektif olay ve vakıalar ile desteklenmesi


gerekmektedir. Aksi hâlde hukuk devletinin bir gereği olan hukuki güvenlik


ilkesine aykırı bir şekilde keyfî uygulamaların gündeme gelmesi söz konusu


olabilecektir (..., B. No: 2019/1419, 18/1/2023, § 32).


17. Öte yandan 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü


Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnameye (KHK)


dayanak alınarak uygulanan somut tedbirin başvurucu üzerinde doğuracağı etki de


gözönüne alındığında özellikle yargılama sürecinde devletten beklenen


yükümlülüklerin OHAL koşullarında da yerine getirilmesi gerektiği


değerlendirilmektedir. Bu anlamda takdir yetkisinin öngörülen sınırlar dâhilinde


kullanılması ve nedenlerinin ikna edici şekilde ortaya konulması OHAL


koşullarında da yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerdendir. Dolayısıyla


terör örgütleriyle irtibatı ya da iltisakı olduğu konusunda çalışandan duyulan


şüphenin ciddi, güçlü ve objektif olduğuna ilişkin ikna edici gerekçeler ortaya


konulmaması halinde alınan tedbirin Anayasa'nın 15. maddesi bağlamında da söz


konusu yükümlülüklere uygun olmadığı değerlendirilebilecektir (benzer yöndeki


değerlendirmeler için bkz. ..., § 161).


18. Özel hayata saygı hakkı, üçüncü kişiler tarafından da


olsa hakkın öngördüğü güvencelere keyfî şekilde müdahale edilmesini


yasaklamaktadır. Öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesi, kişilerin


kendilerinin, ailelerinin geleceğini ve itibarını etkileyen mesleki hayata


yönelik tedbirlerin keyfî olmaması, bu kapsamda doğan uyuşmazlıkların özel


hayata saygı hakkının gereklilikleri bağlamında çözümlenmesi olağanüstü yönetim


usullerinin benimsendiği dönemlerde de geçerli olan temel güvencelerdir (..., § 150). Öte yandan darbe teşebbüsü ve terör örgütlerinin


özellikleri gözönüne alındığında devletin ve kişilerin güvenliği ile kamu


düzeninin korunması amacıyla yasal düzenlemeler yapılmasının ve sakıncalı


görülen kişilerin mesleklerinden uzaklaştırılmasına yönelik işlemler tesis


edilmesinin gerçek bir ihtiyaçtan kaynaklandığı açıktır. Ancak söz konusu


tedbirlerin muhataplarının sakıncalı olduğu değerlendirilen kişilerden olması


ve alınan tedbirlerin durumun gerektirdiği ölçüde olması gerekir (..., § 159). Ayrıca belirtildiği üzere temel hak ve özgürlüklere müdahale


teşkil eden tedbirin süresi, kapsamı ve ağırlığı ölçülülüğün belirlenmesinde


dikkate alınması, kişilerin ölçüsüz veya keyfî müdahalelere karşı


koyabilecekleri usule ilişkin güvencelerden yararlandırılması gerekir (..., § 160).


19. Başvurucular hakkında sadece 5620 sayılı Kanun


kapsamında çalıştırılma şartlarına uymadıkları gerekçesine dayanılarak bir


sonuca ulaşıldığı gözetildiğinde, başvurucuların iş sözleşmelerinin asıl fesih


nedeni göz önüne alınarak değerlendirme yapılması gerekmektedir. Başvurucuların


terör örgütüyle irtibatı veya iltisakı hususunda varsa adli soruşturmaları veya


kovuşturmaları kapsamında elde edilen deliller ile görevleri, meslek safahatı


ve sicili de dikkate alınarak işverenle güven ilişkisinin bozulduğunun somut


nitelikte objektif olay ve vakıalara dayanmak suretiyle yeterli gerekçe ile


ortaya konulmadığı anlaşılmaktadır.


20. Bu itibarla fesih nedeni gözönüne alındığında terör


örgütleri ile irtibatı ya da iltisakı olduğu konusunda başvuruculardan duyulan


şüphenin ciddi, güçlü ve objektif olduğuna ilişkin kişiselleştirilmiş ikna


edici gerekçeler ortaya konulmadan alınan tedbirin söz konusu yükümlülüklere


uygun olmadığı değerlendirilmektedir.


21. Açıklanan gerekçelerle başvurucular hakkında alınan


ve Anayasa'nın 20. maddesinde düzenlenen özel hayata saygı hakkına etki eden


tedbirin OHAL döneminde temel hak ve özgürlüklerin kullanımının durdurulmasını


ve sınırlandırılmasını düzenleyen Anayasa'nın 15. maddesindeki ölçütlere uygun


olmadığı sonucuna varılmıştır.


III. GİDERİM


22. Başvurucular, ihlalin tespiti ve yeniden yargılama


yapılması talebinde bulunmuştur.


23. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının


ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar


bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması


gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini


ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere


uygun yeni bir karar vermektir (..., B. No: 2014/8875,


7/6/2018, §§ 54-60; ... ve diğerleri (2), B. No:


2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; ... (3),


B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).


24. Öte yandan hak ihlali kararından Anayasa Mahkemesinin


davanın sonucuyla ilgili olarak bir tutum sergilediği sonucu çıkarılmamalıdır. Anayasa


Mahkemesince verilen hak ihlali kararı uyuşmazlığın sonuçlarından bağımsız olup


davanın kabulüne, reddine ya da beraate veya mahkûmiyete karar verilmesi


gerektiği anlamına gelmemektedir. Kural olarak, yargılamanın her aşamasında


olduğu gibi ihlalin sonuçlarını gidermek üzere yeniden yapılacak yargılama


sonunda da delillerin dava ile ilişkisini kurma ve bunları değerlendirip sonuç


çıkarma yetkisi ilgili mahkemelere aittir.


IV. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin


iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


B. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel


hayata saygı hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,


C. Kararın bir örneğinin özel hayata saygı hakkının


ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak


üzere Çınar Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2018/26, K.2018/52; E.2018/57,


K.2018/159) GÖNDERİLMESİNE,


D. 729,20 TL harç ve 30.000 TL vekâlet ücretinden oluşan


toplam 30.729,20 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,


E. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların


Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde


yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten


ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,


F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına


GÖNDERİLMESİNE 4/2/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — İşe İade Davasında İstinafın Fesih Gerekçesini Eski Ceza Dosyalarıyla Değiştirmesi

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Şüphe Feshinde Eski Mahkûmiyet ve Güncel Somut Bağ

Tüm İş Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Şüphe Feshine Karşı İşe İade Davası

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2019/1163

 

Karar Tarihi

4 Şubat 2025

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

İş Hukuku Davaları

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İşçilik Alacakları Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page