Bireysel Başvuru Kararları · AİLE HUKUKU · BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Cezaevinde Taziye İzni Reddedilince Bireysel Başvuru Süresi
B. No: 2021/57736 · 18 Mayıs 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Cezaevindeki başvurucunun babasının taziyesine katılma talebi reddedildi. Başvurucu ceza infaz kurumu görevlilerinden şikâyetçi oldu ve soruşturma yapılmaması kararına itiraz etti. Anayasa Mahkemesi, bu ceza soruşturmasının taziye izni talebine etkili bir giderim sunamayacağını belirtti. Otuz günlük süreyi taziye izninin reddinin öğrenilmesine göre hesapladı. Aile hayatına saygı hakkı şikâyetini süre aşımından, görevlilerin cezalandırılmasını konu alan adil yargılanma şikâyetini ise konu bakımından yetkisizlikten kabul edilemez buldu.
Hukuki İlke
Bu olayda taziye izni reddine karşı suç duyurusunun sonuca etkili bir başvuru yolu bulunmadığı için, bireysel başvuru süresi ret kararının öğrenilmesiyle işlemeye başladı.
Sonuç
Aile hayatına saygı hakkı iddiası süre aşımından, adil yargılanma iddiası konu bakımından yetkisizlikten kabul edilemez bulundu. Kimlik gizleme talebi kabul edildi ve başvurucu giderlerden tamamen muaf tutuldu.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 148/3
Kararda anılan6216 sayılı Kanun — m. 45/1, 45/2, 47/5
Kararda anılanAnayasa Mahkemesi İçtüzüğü — m. 64/1
Kararda anılanAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi — m. 6
Kararda anılan6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 339/2
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/57736)
Karar Tarihi: 18/5/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan
:
Basri BAĞCI
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Kenan YAŞAR
Metin KIRATLI
Şaban KAZDAL
Raportör
:
Güzay ŞERBETCİ
Başvurucu
:
...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, vefat eden babasının taziyesini kabul etmesi için mahpusa izin verilmemesi nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
2. Başvuru tarihinde Akhisar T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) barındırılan başvurucunun 21/1/2021 tarihinde babası vefat etmiştir. Başvurucu, babasının taziyesine katılma talebiyle Akhisar Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) 27/1/2021 tarihinde müracaat etmiştir. Başsavcılıkça taziye kabulüne katılım talebi 29/1/2021 tarihinde reddedilmiştir. Kararın gerekçesinde; başvurucunun babasının 21/1/2021 tarihinde vefat ettiği, babasının vefatından başvurucunun kardeşi ile yapmış olduğu görüşme neticesinde 27/1/2021 tarihinde haberdar olduğu ve defin işleminin üzerinden üç gün geçmiş olması nedeniyle taziye kabulüne katılım talebinin reddine karar verildiği belirtilmiştir.
3. Bunun üzerine başvurucu; babasının vefatını üç gün içinde öğrenme şansının olmadığını, yasal izin hakkının kullandırılması ve talepleri hakkında işlem yapmayan Ceza İnfaz Kurumu görevlilerinin görevlerini kötüye kullandıklarını, sorumluların tespit edilmesi ve cezalandırılması gerektiğini belirterek adli ve idari tahkikat yapılması talebiyle Başsavcılığa 22/2/2021 tarihinde başvurmuştur. Başsavcılıkça atfı kabil bir kusur ya da suç teşkil eden eylemin bulunmadığı gerekçesiyle 27/5/2021 tarihinde soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmiştir. Karara karşı yapılan itiraz Akhisar Sulh Ceza Hâkimliğinin 12/11/2021 tarihli kararıyla reddedilmiştir.
4. Başvurucu, nihai kararı 15/11/2021 tarihinde öğrendikten sonra 7/12/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
5. Komisyon tarafından adli yardım talebinin kabulüne, başvurucunun nakil talebi yönünden özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna, taziyeye katılma talebi yönünden aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
A. Özel Hayata ve Aile Hayatına Saygı Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
6. Başvurucu, babasının taziyesini kabul etmesi için izin verilmemesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
7. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, başvurucunun aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiası yönünden yapılan incelemede Anayasa ve mevzuat hükümleri doğrultusunda somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formundaki iddia ve taleplerini yinelemiştir.
8. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğince bireysel başvuru da bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmesi gerekmektedir. 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca da bireysel başvuruların başvuru yollarının tüketildiği tarihten başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir (A.C. ve diğerleri [GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, § 25).
9. Anayasa Mahkemesi Rasul Kocatürk ([GK], B. No: 2016/8080, 26/12/2019) kararında, cenaze ve taziye izni konusunda infaz hâkimliğine şikâyet başvurusunda bulunulmasının istenmesinin başvuruculara aşırı külfet yüklenmesi anlamına geleceğine, taziye kabulüne katılma yönünden şikâyet yolunun tüketilmesinin zorunlu olmadığına ve Başsavcılığa iletilen talebin başvuru yollarının tüketildiğinin kabulü yönünden yeterli olacağına hükmetmiştir (Rasul Kocatürk, § 38).
10. Somut olayda başvurucunun taziyeye katılma talebi 29/1/2021 tarihinde reddedilmiştir. Bu durumda Rasul Kocatürk kararında belirtildiği üzere şikâyet yoluna gidilmeden Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması mümkündür. Suç duyurusunda bulunulması, taziyeye katılım talebinin karşılanması konusunda etkili bir yol olmadığından özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiası yönünden tüketilmesi gereken bir yol olarak nitelendirilemez. Dolayısıyla başvurucunun taziyeye katılma talebinin reddine ilişkin olarak Başsavcılıkça verilen 29/1/2021 tarihli kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde bireysel başvuruda bulunulması beklenmektedir. Bu durumda başvurucunun anılan karardan en geç adli ve idari tahkikat yapılması talebiyle Başsavcılığa dilekçe sunduğu 22/2/2021 tarihinde haberdar olduğu ve otuz günlük sürenin dolmasından sonra 7/12/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.
11. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Adil Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
12. Başvurucu; taziyeye katılma talepli dilekçesinin Başsavcılığa gönderilmediğini, ihmali olan ve görevlerini kötüye kullanan personel hakkında suç duyurusunda bulunduğunu, yürütülen soruşturmada inceleme ve araştırmanın eksik yapıldığını ve bu eksik inceleme ve araştırma ile soruşturmaya yer olmadığına karar verildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
13. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun'un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre Anayasa Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için kamu gücü tarafından müdahale edildiği iddia edilen hakkın Anayasa'da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün değildir (Onurhan Solmaz [1. B.], B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).
14. Sözleşme'nin 6. maddesinde adil yargılanmaya ilişkin hak ve ilkelerin medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların ve bir suç isnadının esasının karara bağlanması esnasında geçerli olduğu belirtilerek hakkın kapsamı bu konularla sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla bahsedilen hâller dışında kalan adil yargılanma hakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular, Anayasa ve Sözleşme kapsamı dışında kalacağından bireysel başvuruya konu olamaz. Bir ceza davasında üçüncü kişilerin cezalandırılmasını talep eden mağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veya katılan sıfatını haiz kişiler Sözleşme'nin 6. maddesinin koruma alanı dışında kalmaktadır (Onurhan Solmaz, §§ 23, 24). Eldeki olayda da başvurucu hakkında suç isnadına ilişkin olmayan ve üçüncü kişilerin cezalandırılmasına yönelik ihlal iddialarının adil yargılanma hakkının kapsamına girmediği anlaşılmıştır.
15. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli tutulması talebinin KABULÜNE,
B. 1. Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 18/5/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Kan Davası Gerekçesiyle Cenaze ve Taziye İzninin Reddi
İlgili Sayfalar
6216 Sayılı Anayasa Mahkemesi Kanunu
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2021/57736
Karar Tarihi
18 Mayıs 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları