Bireysel Başvuru Kararları · İŞ HUKUKU · HAK İHLALİ OLMADIĞI
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — İşe İade Kararının Kesinleşmesinden Sonra Sürekli İşçi Kadrosuna Başvuru Süresi
B. No: 2022/41656 · 18 Mayıs 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Belediyede alt işveren bünyesinde çalışan altı işçi işe iade davalarını kazandı. İşe başlatılmayınca sürekli işçi kadrosuna geçmek için idareye başvurdular. Bölge idare mahkemesi, işe iade kararlarının kesinleşmesinden sonra makul sürede talepte bulunulmadığı gerekçesiyle davaları reddetti. Anayasa Mahkemesi çoğunluğu bu yorumun hak aramayı imkânsız kılmadığını belirledi. Karşıoy kullanan iki üye ise sürenin başlangıcının ve uzunluğunun yeterince açıklanmadığını bildirdi.
Hukuki İlke
İşe iade kararıyla geçmişteki çalışma şartının karşılanması ile sürekli işçi kadrosuna geçiş talebinin zamanı ayrı değerlendirilir. Çoğunluk, ilgili geçiş düzenlemesinde işe iade kesinleştikten sonra makul sürede başvuru aranmasını bu dosyanın koşullarında açıkça keyfî bulmadı.
Sonuç
Hakkaniyete uygun yargılanma hakkına ilişkin şikâyet oybirliğiyle kabul edilebilir bulundu. Esasta bu hakkın ihlal edilmediğine iki üyenin karşıoyuyla karar verildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname — m. geçici 23
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
... VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2022/41656)
Karar Tarihi: 18/5/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Basri BAĞCI
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Kenan YAŞAR
Metin KIRATLI
Şaban KAZDAL
Raportör
:
Ali KOZAN
Başvurucular
:
1. ...
2. ...
3. ...
4. ...
5. ...
6. ...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, sürekli işçi kadrosuna geçiş talebinin makul süre içinde idareye başvurulmadığı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/4/2022 tarihinde yapılmıştır. Aralarında konu yönünden hukuki irtibat bulunması nedeniyle süresinde yapılan 2022/55118, 2022/55095, 2022/55112, 2022/55215 ve 2022/55264 numaralı bireysel başvuruyla ilgili dosyaların 2022/41656 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, 2022/55118, 2022/55095, 2022/55112, 2022/55215 ve 2022/55264 numaralı bireysel başvuru dosyalarının kapatılmasına ve incelemenin 2022/41656 numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine karar verilmelidir.
3. Komisyon 2022/55118, 2022/55095, 2022/55112, 2022/55215 ve 2022/55264 numaralı bireysel başvurularda adli yardım talebinin kabulüne, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
4. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi aracılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:
6. Van Büyükşehir Belediyesinde (İdare) taşeron şirket emrinde çalıştırılmaktayken başvurucuların iş akdi feshedilmiştir. Başvurucuların açtığı işe iade davası iş mahkemeleri tarafından kabul edilmiş ve kanun yolundan geçmek suretiyle kesinleşmiştir. Bu süreçte 20/11/2017 tarihli ve 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (696 sayılı KHK) 127. maddesi ile 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye (375 sayılı KHK) eklenen geçici 23. madde uyarınca başvurucular ile aynı statüde bulunan alt işveren işçilerine sürekli işçi kadrosuna geçiş hakkı tanınmıştır.
7. Başvurucuların işe iade talepleri iş mahkemesi kararlarına rağmen İdare tarafından kabul edilmeyince başvurucular yukarıda belirtilen mevzuat kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş ile ilgili sürecin başlatılması istemiyle İdareye başvurmuştur. Başvurucular dilekçelerinde işe iadeye karar verildiği için İdarenin kendiliğinden 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş ile ilgili süreci başlatması gerektiğini ancak bugüne kadar anılan yönde bir işlem yapılmadığını vurgulamıştır. İdarenin başvurucuların talebini yasal süre içinde cevap vermeyerek zımnen reddetmesi üzerine başvurucular, idari işlemin iptali istemli davalar açmıştır.
8. İdarenin savunmasında ilgili mevzuat gereği 4/12/2017 tarihinde çalışmakta olanların sürekli işçi kadrosuna geçmek için başvurabilecekleri, başvurucuların iş akdinin ise bu tarihten önce feshedildiği gözetildiğinde bu şartın gerçekleşmediğinin kabulü gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca İdarenin işe iade sonrası resen kadroya geçiş işlemlerine başlaması gibi bir yetkisinin olmadığı, işçinin bu yönde başvurusunun olması gerektiğinin mevzuatta açıkça düzenlendiği, başvurucuların işe iadeye ilişkin karardan uzun süre sonra sürekli işçi kadrosuna geçmek için başvurmalarının hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirmesine yer verilmiştir.
9. İdare mahkemeleri davaların kabulüne ve idari işlemlerin iptaline karar vermiştir. Kararların gerekçelerinde; sürekli işçi kadrosuna atanabilme imkânı veren yasal düzenlemenin başvurucuların iş akdinin feshedildiği tarihten sonra yürürlüğe girdiğini, sürekli işçi kadrosuna geçiş başvurularının yapıldığı tarihte işe iade davalarının devam etmekte olduğunu, iş akdi feshedilmemiş olsaydı başvurucuların da bu haktan yararlanabilmek için başvuruda bulunabileceğini ve işe iade davasının kesinleştiği tarih itibarıyla makul sayılabilecek bir sürede sürekli işçi kadrosuna atanmak istemiyle başvuruda bulunduklarını vurgulamıştır. Ayrıca doğum izninde olan, sağlık raporu bulunan ve askerde olanlara yönelik olarak getirilen on günlük başvuru şartının somut olayda uygulanamayacağını belirtmiştir. Mahkemeler işe iadelerine karar verilmesi nedeniyle "4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor olmak gerekir" şartını haiz olan başvurucuların diğer şartları taşıyıp taşımadıklarına dair bir araştırma yapılarak sürekli işçi kadrosuna alınmaları yönünde işlem tesis edilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
10. İdare anılan kararlara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi (Daire) değişik tarihlerde istinaf başvurularının kabulüne, mahkeme kararlarının kaldırılmasına ve davaların reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararların ilgili bölümü şöyledir:
"...Olayda davacının, iş mahkemesince verilen işe iade davasının kesinleşmesinden sonra davacının süresi içinde işe iade talep ettiği ve işe iade talebinin reddedilmesinden sonra, sürekli işçi kadrosuna geçiş için davalı idareye talepte bulunmadığı, zira her iki talebin aynı anda yapılmasında yasal yönden bir engel bulunmadığı, davacının işe iade talebinin kabul edilmemesinden sonra bu defa iş sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının tahsili yoluna gittiği, davacının sürekli işçi kadrosuna geçiş talebini, işe iade davası kesinleştikten sonra makul bir süre içinde yapması gerekmekte iken, iş sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının tahsil edilmesinden sonra ve işe iade davasından yaklaşık 1,5 yıl sonra davalı idareye sürekli işçi kadrosuna geçiş başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından, davacının başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır..."
IV. İLGİLİ HUKUK
A. İlgili Mevzuat
11. 375 sayılı KHK'ya 696 sayılı KHK'nın 127. maddesiyle eklenen geçici 23. maddesinin ilgili kısmı -bireysel başvuru tarihi itibarıyla- şöyledir:
"5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanuna ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,
ç) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,
kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. ...
Birinci fıkrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor olmak şartının tespitinde, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden, hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir.
Birinci fıkradaki personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında bulunmakla birlikte 4/12/2017 tarihinde doğum veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilen sağlık sorunları nedenleriyle iş sözleşmeleri askıda olanlar veya anılan tarih itibarıyla askerde bulunanlar hakkında da bu madde hükümleri uygulanır. Birinci fıkrada belirtilen süreler, askerlik veya askı süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. Sürekli işçi kadrolarına geçirilme süreci, birinci fıkra kapsamında olmakla birlikte bu sürecin tamamında veya herhangi bir aşamasında askerde bulunanlar için askerlik süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlar veya kaldığı yerden devam eder."
B. İlgili Yargı Kararları
12. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin 16/10/2025 tarihli ve E.2023/1354, K.2025/2630 sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir:
"İşe iade davası kabul ile sonuçlanan davacının sürekli işçi kadrosuna geçiş talebinin idarece zımmen reddine ilişkin işlemin iptali talipli davada İdare Mahkemesince; uyuşmazlığın çözümü için 375 sayılı KHK uyarınca davacı hakkında uygulanacak idareye başvuru süresinin hangi tarihten itibaren başlatılması gerektiği konusunun irdelenmesi gerekmektedir. 375 sayılı KHK ile getirilen 10 günlük başvuru süresi sadece KHK'nın yürürlüğe girdiği tarihte iş akdi devam edenler için değil başvuru şartlarını taşıyan herkes için düzenlenmiştir. Ancak işe iade davası devam edenlerin içinde bulunduğu hukuki belirsizlik göz önüne alındığında bu durumda olanlar için de sürenin 02/01/2018 tarihinden başlatılması beklenemeyeceğinden bu durumda olanlar için 375 sayılı KHK ile belirlenen 10 günlük başvuru süresinin İş Mahkemesinde görülen işe iade davasında verilen kararın kesinleştiği tarihi izleyen günden itibaren başlatılması gerektiği zira iş akdinin feshinin geçersizliğinin Mahkeme tarafından hüküm altına alınması ile artık hukuki belirsizliğin ortadan kalktığı sonucuna varılmıştır...
4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca feshin geçersiz olduğunun tespiti, aynı zamanda temerrüde düşen işverenin sözleşme gereği işçiyi çalıştırma yükümlülüğü bulunduğunun tespitidir. Ancak yasa, işverene seçimlik yükümlülük tanıyarak, işçiyi çalıştırma veya maktu bir tazminat ödeyerek sözleşmeyi sona erdirme olanağı tanımaktadır... Feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar vermekle iş sözleşmesinin kesintisiz devam ettiği ve işe başlatmama halinde feshin bu tarihte gerçekleştiği kabul edilmelidir...
Davalı idare bünyesinde taşeron işçi olarak görev yapmakta iken iş sözleşmesi feshedilen ve bu nedenle sürekli işçi kadrosuna geçiş için özel yasa ile (yasanın yürürlüğe girdiği döneme hasren) düzenlenmiş on günlük hak düşürücü süre içerisinde başvuru yapamayan davacının; iş sözleşmesinin feshinin geçersizliğinin tespiti ve işe iadesi istemiyle açtığı davada, yargı merciince feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesi karşısında, 04/12/2017 tarihinde çalışıyor olma şartını sağladığının kabulü gerektiği, dolayısıyla 696 sayılı KHK'nin 127. maddesi ile 375 sayılı KHK'ye eklenen Geçici 24. madde kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçirilme talebiyle yaptığı başvuru üzerine, davacının 04/12/2017 tarihi itibariyle kurum bünyesinde çalışma şartını sağladığı ve anılan düzenleme uyarınca yeni duruma göre 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca sürekli işçi kadrosuna yönelik süresi içinde yapılmış bir başvurunun mevcut olduğu kabul edilerek, kurum bünyesinde oluşturulacak tespit komisyonu aracılığıyla, davacının diğer şartları taşıyıp taşımadığı yönünde bir belirleme yapıldıktan sonra sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinin işletilmek suretiyle (sözlü ve/veya yazılı yada uygulamalı sınav vs.) işlem tesis edilmesi gerektiği anlaşıldığından, davacı tarafından yapılan başvurunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır" (benzer yönde kararlar için bkz. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin 21/11/2025 tarihli ve E.2024/1882, K.2025/3013 sayılı; Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 17/9/2025 tarihli ve E.2025/1104, K.2025/1374 sayılı kararları).
V. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Anayasa Mahkemesinin 18/5/2026 tarihinde yaptığı toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli Yardım Talebi
14. 2022/41656 numaralı başvuruda, başvurucu adli yardım talebinde bulunmuştur.
15. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay ([2. B.], B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. Hakkaniyete Uygun Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucuların İddiaları ve Bakanlık Görüşü
16. Başvurucular, işe iade davalarının lehlerine sonuçlanmasına rağmen İdarenin sürekli işçi kadrosuna geçirme işlemlerini başlatmasının beklendiğini ancak bu yönde bir işlem yapılmaması üzerine anılan işlemin başlatılması talebinde bulunduklarını belirtmiştir. Mevzuatta işçilerin kadroya geçirildiği süreçte işe iade davası olanlarla ilgili nasıl bir yol izleneceğine ve bu durumda olanların başvuru süresine dair bir düzenleme olmadığını, Dairenin belirlediği makul süre kıstasının ise kanuni dayanağının bulunmadığını vurgulayarak adil yargılanma hakkı, mahkemeye erişim hakkı ve gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
17. Bakanlık görüşünde; söz konusu başvuruya ilişkin olarak İdareden temin edilen görüş ve ilgili belgeler, başvurucuların şikâyetlerine ilişkin olarak yapılacak incelemede dikkate alınmak üzere ekte gönderildiği, yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile somut olayın kendine özgü koşullarının da dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. İdare tarafından başvurucuların alt işveren şirket tarafından iş akdinin feshedildiği ifade edilmiştir. Ayrıca son başvurucunun Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün iştirak şirketi olan Van Su Personel A.Ş.nin sürekli işçi alım ilanına başvurduğu ve anılan şirkette 10/1/2025 tarihinde işe başladığı ifade edilmiştir.
18. Başvurucular vekili anılan görüşe cevabında, iddialarını yinelemekle beraber son başvurucunun sürekli işçi kadrosuna alındığından Bakanlığın görüşüyle haberdar olduğunu ancak 2017 yılından beri uzun süre sürekli işçi kadrosuna alınmaması nedeniyle mağduriyetinin bulunduğunu, ihlal kararı verilmesi durumunda geriye dönük özlük haklarını da alabileceğini belirtmiştir.
2. Değerlendirme
a. Uygulanabilirlik yönünden
19. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."
20. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı suç isnadına bağlı yargılamaların yanında bir kimsenin medeni hak ve yükümlülüklerinin karara bağlanmasıyla ilgili yargılamalarda da uygulanır. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasının medeni meselelerde uygulanabilmesi için ortada hukuk düzeni tarafından kişiye tanınmış veya en azından savunulabilir temeli bulunan bir hakkın bulunması gerekir. Bu hakkın Anayasa'da doğrudan veya dolaylı olarak tanımlanan ve güvence altına alınan bir hakka ilişkin olması zorunlu değildir. Bu bakımdan kanunla kişilere tanınan hak ve ayrıcalıklar da -mahkemelerde ileri sürülebilmesi koşuluyla- Anayasa'nın 36. maddesi bağlamında hak kavramına dâhildir. İkinci olarak bu hakla ilgili olarak ilgili kişinin menfaatini etkileyen bir uyuşmazlık mevcut olmalıdır. Öte yandan bu uyuşmazlık ihtilaf konusu hakkın tespiti ve bu haktan yararlanılması bakımından belirleyici bir nitelik arz etmelidir (Mehmet Güçlü ve Ramazan Erdem [2. B.], B. No: 2015/7942, 28/5/2019, § 28).
21. Başvuru konusu olayda 696 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK'ya eklenen geçici 23. madde uyarınca alt işveren bünyesinde çalışan işçilere sürekli işçi kadrosuna geçiş hakkı tanınmıştır. Başvurucuların da bir alt işverende işçi statüsünde çalıştığı, anılan kanun hükmünde kararnamedeki şartları sağlamaları durumunda sürekli işçi kadrosuna geçiş hakkının olduğu açıktır. Sürekli işçi kadrosuna geçişin özlük hakları ve statüsü bağlamında başvurucuların çalışma koşullarında değişiklik yapacağı ve bu haktan yararlanmalarında hukuki menfaatlerinin olduğu söylenebilir. Bu durumda mevzuatla tanınan maddi bir hakkın mevcut olduğunun kabulü gerekir. Bununla birlikte başvurucular ile işveren arasındaki uyuşmazlığın anılan hakkın kullanımına dair talebin reddine ilişkin ve başvurucuların menfaatini etkiler nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca yargı makamlarının kararlarının ve değerlendirmelerinin hakkın tespitine ve kullanım şartlarına ilişkin olduğu gözetildiğinde başvuru konusunun medeni hak ve yükümlülük olarak kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
22. Bu bağlamda başvurucuların dile getirdiği iddialar bir bütün olarak adil yargılanma hakkı kapsamında görülerek hakkaniyete uygun yargılanma hakkından incelenmiştir.
b. Kabul Edilebilirlik Yönünden
23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
c. Esas Yönünden
i. Genel İlkeler
24. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı maddi adaleti değil şeklî adaleti temin etmeye yönelik güvenceler içermektedir. Bu bakımdan adil yargılanma hakkı davanın taraflardan biri lehine sonuçlanmasını garanti etmemektedir. Adil yargılanma hakkı temel olarak yargılama sürecinin ve usulünün hakkaniyete uygun olarak yürütülmesini teminat altına almaktadır (M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, § 80).
25. Anayasa'nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu olamaz (konuya ilişkin birçok karar arasından bkz. Ahmet Sağlam [2. B.] B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
26. Ancak temel hak ve özgürlüklere müdahalenin söz konusu olduğu durumlarda mahkemelerin takdir ve değerlendirmelerinin Anayasa'daki güvencelere etkisini nihai olarak değerlendirecek merci Anayasa Mahkemesidir. Bu itibarla Anayasa'da öngörülen güvenceler dikkate alınarak bireysel başvuru kapsamındaki temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmediğine ilişkin herhangi bir inceleme kanun yolunda gözetilmesi gereken hususun incelenmesi olarak nitelendirilemez (Şahin Alpay (2) [GK], B. No: 2018/3007, 15/3/2018, § 53).
27. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi, çok istisnai durumlarda temel hak ve özgürlüklerden biri ile doğrudan ilgili olmayan bir şikâyeti kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin yasak kapsamına girmeden inceleyebilir. Açık bir keyfîlik nedeniyle yargılamanın hakkaniyetinin temelden sarsıldığı ve adil yargılanma hakkı kapsamındaki usule ilişkin güvencelerin anlamsız hâle geldiği çok istisnai hâllerde, aslında yargılamanın sonucuna ilişkin olan bu durumun bizatihi kendisi usule ilişkin bir güvenceye dönüşmüş olur. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin, mahkemelerin değerlendirmelerinin usule ilişkin güvenceleri anlamsız hâle getirip getirmediğini ve açık bir keyfîlik nedeniyle yargılamanın hakkaniyetinin temelden sarsılıp sarsılmadığını incelemesi yargılamanın sonucunu değerlendirdiği anlamına gelmez. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi, mahkemelerin delillerle ilgili değerlendirmelerine ancak açık bir keyfîlik ve adil yargılanma hakkı kapsamındaki usule ilişkin güvenceleri anlamsız hâle getiren bir uygulama varsa müdahale edebilecektir (Ferhat Kara [GK], B. No: 2018/15231, 4/6/2020, § 149; M.B., § 83).
28. Başvurucuların medeni haklarıyla ilgili uyuşmazlıklarda uygulanan hukuk kurallarının açıkça keyfî veya hakkın tesliminden kaçınacak (adaleti hiçe sayacak) biçimde yorumlanması usule ilişkin güvenceleri anlamsız hâle getireceğinden adil yargılanma hakkının ihlal edildiğinden söz edilebilir. Zira bu durumda yargı mercilerinin yorumunun başvurucular tarafından öngörülmesi mümkün olmayıp hukuk kurallarının öngörülemez biçimde yorumlanması hukuk devleti ilkesini örseler (M.B., § 86).
ii. İlkelerin Olaya Uygulanması
29. Yukarıda aktarılan kanun hükmünde kararname ile yapılan düzenlemeyle hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından çalıştırılan işçilere sürekli işçi kadrosuna geçiş hakkı tanınmıştır (bkz. § 11). Bu düzenleme 2/1/2018 tarihinde yürürlüğe girmiş ancak başvurucuların iş sözleşmeleri ise işverenler tarafından bu tarihten önce feshedilmiştir. Öte yandan başvurucuların işe iade tespit davalarıyla fesih işlemlerinin geçerli ya da haklı nedene dayanmadığı tespit edilerek işe iadelerine iş mahkemeleri tarafından karar verilmiş bu kararlar kanun yolundan geçerek kesinleşmiştir. Lehlerine olan mahkeme kararlarına rağmen İdare başvurucuları işe başlatmamıştır. Bu yeni durum üzerine başvurucular anılan kanun hükmünde kararname kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş talebinde bulunmuşsa da İdare bu talepleri zımnen reddetmiş, bu işlemlerin iptaline ilişkin yargılamalar sonucunda ise işe iade davası kesinleştikten sonra makul bir sürede İdareye başvurulmadığı gerekçesiyle İdarenin kararı hukuka uygun bulunmuştur.
30. Bu durumda öncelikle ilgili kanun hükmünde kararnamedeki sürekli işçi kadrosuna geçiş talebine ilişkin başvuru süresinin irdelenmesi ve yargı makamlarının bu hususa dair değerlendirmelerinin yargılamanın hakkaniyetini zedeleyip zedelemediğini tespit etmek gerekir. Bu bağlamda ilgili düzenleme kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş talep eden işçinin 4/12/2017 tarihi itibarıyla alt işverende çalışıyor olması ve düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 gün içinde başvurması gerekir. Mevzuatta başvuru süresi olarak anılan 10 günlük sürenin belirlendiği, bu sürenin istisnasının ise 4/12/2017 tarihinde sağlık sorunları nedenleriyle iş sözleşmeleri askıda olanlar veya anılan tarih itibarıyla askerde bulunanlar hakkında olduğu, anılan istisna dışında başvuruların kabul veya reddine ilişkin sürecin 90 gün içinde tamamlanmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Dolayısıyla anılan kanun hükmünde kararname ile sürekli işçi kadrosuna geçişte başvuruların yapılması ve sonuçlandırılmasının da bir süreye/takvime bağlandığı, bu yöntemin belirlenmesinin idari hizmetin kesintiye uğramadan devam ettirilme amacına hizmet ettiği açıktır.
31. Söz konusu olayda idare mahkemeleri ve Daire başvurucular lehine sonuçlanan işe iade davalarının niteliğini de gözeterek başvurucuların 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışma şartını karşıladığını kabul etmiş ancak Daire başvuru süresine ilişkin yorumuyla davanın reddine hükmetmiştir. Bireysel başvuruya konu iddiaların ise münhasıran Dairenin hukuk kurallarını ve delilleri yorumlamasına ilişkin olduğu sabittir. Yukarıda yer verilen ilkeler bağlamında Anayasa Mahkemesi hukuk kurallarının açıkça keyfî veya hakkın tesliminden kaçınacak şekilde yorumlanması gibi istisnai durumları adil yargılanma hakkı bağlamında sorun olarak görmüştür (bkz. §§ 27, 28). Somut olayda ise işe iade davasının işçi lehine kesinleşmesinden sonra makul sürede İdareye başvurulması gerektiğine ilişkin Dairenin hukuk kurallarına getirdiği yorumun başvurucuların haklarını kullanmayı imkânsız kılacak ya da anlamsız hâle getirecek nitelikte olmadığı vurgulanmalıdır. Ayrıca anılan yorumun süresiz başvuru hakkının var olduğu yönündeki bir kabulün, hakkın kötüye kullanılmasına yol açabileceği gibi idari hizmetin devamlılığı ilkesiyle de bağdaşmayacağı görüşüne dayandırıldığı görülmüştür. Bu durumda yargı makamlarının hukuk kurallarına ve delillere ilişkin yorumu ile vardıkları sonucun bariz takdir hatası veya keyfîlik içerdiği, yargılamanın hakkaniyetini zedelediği söylenemez.
32. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.
Engin YILDIRIM ve Kenan YAŞAR bu sonuca katılmamıştır.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 2022/41656 numaralı başvuru yönünden adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,
C. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının İHLAL EDİLMEDİĞİNE Engin YILDIRIM ve Kenan YAŞAR'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucuların yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 18/5/2026 tarihinde karar verildi.
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Başvuru, sürekli işçi kadrosuna geçiş talebinin makul süre içinde idareye başvurulmadığı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucular Van Büyükşehir Belediyesinde taşeron şirketler nezdinde çalışmakta iken iş sözleşmeleri feshedilmiş, açtıkları işe iade davaları kabul edilerek fesihlerin geçerli veya haklı nedene dayanmadığı tespit edilmiş ve kararlar kesinleşmiştir.
3. Bu süreçte 696 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK'ya eklenen geçici 23. madde uyarınca belirli koşulları taşıyan alt işveren işçilerine sürekli işçi kadrosuna geçiş imkânı tanınmıştır. Başvurucular, işe iade kararlarının kesinleşmesine rağmen İdare tarafından işe başlatılmamaları üzerine anılan düzenleme kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinin başlatılması talebiyle İdareye başvurmuş; bu başvuruların zımnen reddedilmesi üzerine iptal davaları açılmıştır.
4. İlk derece mahkemeleri, başvurucuların iş sözleşmeleri geçersiz biçimde feshedilmemiş olsaydı 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor kabul edileceklerini, sürekli işçi kadrosuna geçiş başvurularının yapıldığı tarihte işe iade davalarının devam ettiğini, işe iade kararlarının kesinleşmesinden sonra makul sayılabilecek bir sürede idareye başvurulduğunu belirterek dava konusu işlemlerin iptaline karar vermiştir.
5. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi ise başvurucuların işe iade davalarının kesinleşmesinden sonra sürekli işçi kadrosuna geçiş için makul sürede başvurmadıklarını, işe iade talebi ile sürekli işçi kadrosuna geçiş talebinin aynı anda ileri sürülmesinde yasal bir engel bulunmadığını ve yaklaşık bir buçuk yıl sonra yapılan başvuruların süresinde kabul edilemeyeceğini belirterek ilk derece mahkemesi kararlarını kaldırmış ve davaların reddine karar vermiştir.
6. Mahkememiz başvurucuların hakkaniyete uygun yargılanma hakkı kapsamındaki şikâyetlerinin kabul edilebilir olduğuna karar vermiş; ancak anılan hakkın ihlal edilmediği sonucuna varmıştır. Aşağıda açıklanan gerekçelerle Mahkeme çoğunluğunun ihlal bulunmadığı yönündeki kararına iştirak edilmemiştir.
7. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı, kural olarak davanın sonucunu değil yargılamanın usulî güvencelere uygun yürütülmesini teminat altına almaktadır. Bununla birlikte medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin bir uyuşmazlıkta derece mahkemelerinin hukuk kurallarını açıkça keyfî, öngörülemez veya hakkın tesliminden kaçınacak biçimde yorumlamaları hâlinde yargılamanın hakkaniyetinin zedelendiği kabul edilmelidir. Bu tür durumlarda mesele artık salt kanun yolu denetimiyle sınırlı olmayıp Anayasa'nın 36. maddesi kapsamındaki güvencelerin korunup korunmadığı sorununa dönüşür.
8. Somut olayda başvurucuların sürekli işçi kadrosuna geçiş talepleri, çalışma hayatına ilişkin statülerini, özlük haklarını ve kamu işçisi olarak istihdam edilme imkânlarını doğrudan etkileyen medeni nitelikte bir hakka ilişkindir. Bu nedenle başvurucuların söz konusu haktan yararlanma koşullarına dair uyuşmazlığın yargı mercilerince öngörülebilir, makul ve hakkaniyete uygun bir yorumla çözümlenmesi gerekir.
9. 375 sayılı KHK'ya eklenen geçici 23. maddede, 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olan alt işveren işçileri için on günlük başvuru süresi öngörülmüştür. Bununla birlikte iş sözleşmesi daha önce feshedilmiş olup feshe karşı açtığı işe iade davası sonradan kabul edilen işçiler bakımından kadroya geçiş sürecinin hangi tarihte başlayacağı, bu kişilerin hangi usulle başvuracağı ve başvuru süresinin hangi andan itibaren işleyeceği konusunda açık bir düzenleme bulunmamaktadır.
10. Nitekim başvurucuların hukuki durumunun kendine özgü niteliği de buradan doğmaktadır. Başvurucular, 696 sayılı KHK'nın yürürlüğe girdiği dönemde fiilen işbaşında değildir; ancak bu durum daha sonra kesinleşen mahkeme kararlarıyla geçersiz olduğu tespit edilen fesihlerden kaynaklanmaktadır. Başka bir ifadeyle başvurucuların kadroya geçiş sürecine zamanında katılamamalarının sebebi kendi kusurları değil, hukuka aykırı olduğu yargı kararıyla belirlenen fesih işlemleridir.
11. İşe iade kararlarının niteliği de gözetildiğinde, başvurucuların 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışma şartını sağlamadıklarının kabulü mümkün değildir. İlk derece mahkemeleri de bu hususu dikkate alarak, iş akdi feshedilmemiş olsaydı başvurucuların kadroya geçiş hakkından yararlanmak için başvuruda bulunabileceklerini, bu nedenle idarece diğer koşullar yönünden değerlendirme yapılması gerektiğini belirtmiştir.
12. Buna karşılık Bölge İdare Mahkemesi, başvurucuların kadroya geçiş talebini işe iade davasının kesinleşmesinden sonra makul sürede ileri sürmedikleri sonucuna ulaşmıştır. Ne var ki bu sonuca dayanak yapılan “makul süre” ölçütü, somut olay bakımından kanuni bir süreye veya açık bir içtihadi kıstasa dayandırılmamıştır. Daire, makul sürenin hangi tarihten itibaren başlayacağını, ne kadar sürelik başvurunun makul kabul edileceğini ve somut başvuruların hangi nesnel ölçütlere göre makul süreyi aştığını ilgili ve yeterli biçimde açıklamamıştır.
13. Derece mahkemelerinin, kanunda öngörülmeyen bir süre şartını başvurucular aleyhine sonuç doğuracak şekilde uygulamaları hâlinde, bu yorumun öngörülebilir ve hakkaniyete uygun olması gerekir. Oysa somut olayda, işe iade davası devam ederken başvurucuların kadroya geçiş başvurusu yapıp yapamayacakları, yapmaları gerekiyorsa bunun hangi hukuki statüyle ve hangi sonuçları doğuracağı açık değildir. Böyle bir belirsizlik ortamında başvurucuların kadroya geçiş talebini işe iade sürecinden bağımsız ve eş zamanlı biçimde ileri sürmemiş olm
Benzer Kararlar
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Kadroya Geçişte Sulh ve Feragat Sözleşmesi
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Kadroya Geçişte Toplu İş Sözleşmesi
İlgili Sayfalar
İşe İade Kararı ve İşe Başlatmamanın Sonuçları
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2022/41656
Karar Tarihi
18 Mayıs 2026
Oy Durumu
Kısmen oyçokluğu, kısmen oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları