top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  HAK İHLALİ OLMADIĞI  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Suçun İcrasını Kolaylaştırdığı Kabul Edilen Fiilin Gerekçesi

 

B. No: 2023/11234 · 3 Eylül 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüse yardım etme suçundan mahkûm edilen başvurucu, suçun icrasını hangi hareketiyle kolaylaştırdığının açıklanmadığını ileri sürdü. Anayasa Mahkemesi, ceza mahkemesinin başvurucunun yerine getirdiği görevlendirmeyi ve bunun suçun icrasıyla bağlantısını somut olarak gösterdiğini saptadı. Sonuca etkili savunmalar ilk derece ve kanun yolu kararlarında karşılandığından gerekçeli karar hakkının ihlal edilmediğine oy birliğiyle karar verildi.

 

Hukuki İlke

 

Yardım etme nedeniyle kurulan mahkûmiyetin gerekçesinde, ağır suçun genel anlatımı yanında sanığın hangi somut davranışının suçun icrasını kolaylaştırdığı açıklanmalıdır.

 

Sonuç

 

Gerekçeli karar hakkının ihlal edilmediğine ve diğer ihlal iddialarının kabul edilemezliğine oy birliğiyle karar verildi. Adli yardım geçici olarak kabul edildi ve geçici muafiyet kapsamındaki harcın başvurucudan tahsiline hükmedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36
    Kararda anılan

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 339/1
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2023/11234)


 


Karar Tarihi: 3/9/2026


 


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Yıldız SEFERİNOĞLU


Kenan YAŞAR


Ömer ÇINAR


Metin KIRATLI


Raportör


:


Yunus Emre BAĞLAR


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru, karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvuruda ayrıca adil yargılanma hakkının farklı güvencelerinin ve diğer hakların ihlal edildiği iddiası da bulunmaktadır.


2. Kars Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) 15 Temmuz 2016 gecesi Kars'ta konuşlu bulunan 14. Mekanize Piyade Tugay Komutanlığına bağlı rütbeli-rütbesiz birçok askerin tank ve araçlarla il merkezine inerek havalimanı, valilik, emniyet, belediye gibi kritik kamu kurumlarını etrafını çevirerek darbe girişimine katılmaları şeklindeki eylemler kapsamında soruşturma başlatmıştır.


3. Başsavcılık olay tarihinde binbaşı olan başvurucunun anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, silahlı terör örgütüne üye olma, Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti hükûmetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme suçlarından cezalandırılması talebiyle 9/2/2017 tarihli iddianame düzenlemiştir.


4. İddianamede özetle başvurucunun AK Parti İl Başkanı'nın tugaya alınması için emir komuta içinde hareket ettiği gözönünde bulundurularak üzerine atılı suçu işlediği ileri sürülmüştür.


5. İddianamenin kabulüyle açılan dava Kars 2. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülmeye başlanmıştır. Başvurucu savunmasında; saat 22.35 sıralarında tugay karargâhında görevli olan binbaşı ...nin kendisini arayarak alarm verildiğini ve süratli bir şekilde üniformalı olarak derhâl gelmesi gerektiğini söylediğini, bunun üzerine eğitim kıyafetlerini giyerek tugay karargâhına doğru gittiğini, birlik komutanlarını arayarak ve kendi personeline ulaşarak kışlaya dönmeleri gerektiğini tebliğ ettiğini, tugay karargâhına gittiğinde direk tugay komutanının odasına doğru gittiğini, içeride birkaç birlik komutanının bulunduğunu, içeri girdiğinde tugay komutanının elinde birkaç tane evrak olduğunu, sıkıyönetim ilan edildiğini, kendisinin de sıkıyönetim komutanı olarak görevlendirildiğini söyleyerek kendisine kışlasını emniyete almasını ve hazır olarak beklemesini emrettiğini, oradan ayrılırken arkasından ... binbaşının geldiğini, kendisine Kars AK Parti il teşkilat başkanının tugaya davet edilmesi yönündeki tugay komutanının emrini ilettiğini, kendisinin bu emrin sıkıyönetim dâhilinde bile olsa jandarma tarafından yerine getirilmesi gerektiğini söylediğini, bu konuyu tebliğ etmek için Kars il jandarma alay komutan yardımcısını aramasına rağmen kendisine ulaşamadığını, bunun üzerine orada görevli ... binbaşıyı arayarak tugay komutanının emrini söylediğini, bu kişinin bu işe karışamayacağını kendisine söylediğini, ...yi tugay komutanının bu emrini yerine getirmesi için görevlendirdiğini "İl jandarma alay komutanlığına git; tugay komutanının bu talebini ilet, gel!" şeklinde emir verdiğini, emir verirken bölük komutanlarından bir kısmının orada olduğunu, bölük komutanlarının bir kısmıyla birlikte odasına geçerek televizyon izlemeye başladıklarını, televizyon izleme neticesinde Başbakan'ın açıklama yaptığını ve Ankara da F16'ların uçtuğunu gördüğünü, bu durumun yanlış olduğunu anladığını, kalkışmayı televizyondan öğrendiği andan itibaren verilen hiçbir emri yerine getirmediğini, saat 01.00 civarında tugay karargâhından binbaşı C.nin arayarak tugayda yapılacak olan ikinci toplantıya davet ettiğini, darbeye teşebbüs maksadıyla yapılan bu toplantıda yeni görevler verileceğini düşünerek bu toplantıya katılmadığını, tugaydan gelen aramalara cevap vermeme kararı aldığını ve personelini de istirahate çektirdiğini, sıkıyönetim emrinin içeriğini başlangıçta bilmediğini, tugay komutanının sadece elindeki kâğıtları göstererek sıkıyönetim ilan edildiğini söylediğini, emrin içeriğini okumadığını, suçlamaları kabul etmediğini beyan etmiştir.


6. Mahkeme anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçuna yardım etmek suretiyle iştirak ettiği gerekçesiyle başvurucunun 20 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar vermiştir. Mahkemenin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:


"…Sanığın [başvurucu] sıkıyönetim emrini bilerek İl Jandarma Komutanlığı ile koordine içinde şehrin elektriğinin kesilmesi için girişimde bulunduğu iddia edilmiş ise de, sanığın ilin elektriğinin kesilmesi yönünde bir faaliyette bulunduğuna dair delil bulunmamaktadır. Mahkememizin diğer derdest davalarında görüldüğü üzere (2017/90 esas), sanık [...] tarafından elektrik kesme görevi, il jandarma görevlilerine tevdii edilmiştir. Elektrik kesilme işleminin başarıya ulaşıp ulaşmadığı ayrı bir konudur. Bu konuda ayrı bir görevlendirme yapıldığı sabittir. Bu hususla ilgili ayrıca il jandarma komutanlığı personeli hakkında soruşturma/kovuşturma ayrıca devam etmektedir. Ayrıca sanığa tugay komutanı tarafından emniyet müdürlüğü telsiz rölelerinin etkisiz hale getirilmesi yönünde emir verilmiş ise de, sanık bu emri yerine getirmemek için bahaneler bulmuştur. Bu durum aslında o gece toplantıya katılanların hukuka aykırı bir işin içinde olduklarını bildiklerine de delalet eder. Çünkü hukuka uygun ve hizmete müteallik emir zannıyla hareket eden hiçbir asker görevden kaçınmaz. Diğer sanıkların da terör zannıyla hareket ettikleri yönündeki savunmalarına mahkememizce itibar edilmemesi kabulünü güçlendiren bu savunma, maddi gerçeğe işaret etmektedir. Yine sanık kendi savunmasında AK Parti İl Başkanı'nın tugaya alınması için emir komuta içinde hareket ettiğini ikrar etmektedir. Burada önemli olan darbe teşebbüsü kapsamında; darbeye teşebbüs eden oluşumun almak istediği görevlilerin alınmış olması değil, alınması için amaca uygun girişimde bulunulmuş olmasıdır. Sanık ...’un emrinde birçok asker ve askeri araç ile mühimmat bulunmasına karşın, sanık sıkıyönetim emrinin aslında darbe emri olduğunu bildiği için, sanık [...nın] hukuka aykırı ve suç teşkil eden emirlerinden bir nebze olsun kaçınmaya çalışmıştır. Ancak sanık ..., cebir ve şiddet göstererek şehir merkezinde Kars halkına karşı bir eylemde bulunmamış ise de, başka dosyada sanık [...] isimli üsteğmen rütbeli askeri, il jandarma komutanlığına göndererek, Ak Parti il başkanının ev ve iş yeri adresini araştırıp onun teslim alınmasına yönelik icra hareketine başlamıştır. TCK 309. maddesindeki suç için icra hareketlerine başlamak yeterlidir. Suça vücut veren eylemlerin ikmal edilmesi zaruri değildir. Sanık darbeye karar veren komutanının cebir ve şiddet içeren eylemlerinin ikmali için yardımcı olan bir kişi statüsündedir. Sanığın eylemi, görevlendirdiği subay marifetiyle gece vakti darbe kapsamında siyasi parti il başkanını teslim alma için girişimde bulunma açısından değerlendirildiğinde, dış dünyaya yansımış eylemdir. Sanığın bu anlamda, tugayın karar merciilerinin verdiği emirler doğrultusunda yaptığı faaliyetler, TCK 39/2-c gereğince yardım mahiyetinde kabul edilmelidir…"


7. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi başvurucu hakkında verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine 3/7/2018 tarihinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere karar vermiştir.


8. Yargıtay (kapatılan) 16. Ceza Dairesi 5/10/2020 tarihinde başvurucu hakkında verilen mahkûmiyet hükmünün bozulmasına karar vermiştir. Bozma gerekçesi özetle şöyledir:


   "…Usulün emredici hükümlerine rağmen deliller tam olarak toplanmadan mütalaa sunulması için dosyanın iddia makamına tevdii edilmesi, mütalaa sonrası tanık dinlenmesi, tanıklar dinlenildikten sonra sanıklar müdafilerinin talebine rağmen savunma için makul bir sürenin verilmemesi…


   …Sanıklardan [...], [...] ve ...’un [başvurucu] SEGBİS vasıtasıyla savunmalarının alındığı, SEGBİS yoluyla savunma alınması için makul görülebilecek nedenler bulunmakla birlikte sanık ...’un savunması sırasında bağlantıda kesiklik yaşanması nedeniyle duruşmada hazır bulundurulup savunmasını tamamlanmasına karar verilmiş olmasına rağmen, ilk savunmaya ilişkin beyanının alınmamış olması…


   Esasa ilişkin son savunma yapıldıktan sonra huzurda hazır bulunan sanıklara son söz hakkının verilmemesi,


   Bu şekilde sanıkların ve müdafilerinin savunma hakları kısıtlanarak CMK’nın 216 ve 289/1-h maddelerine muhalefet edilmesi…


   Dosyanın karara çıkma aşamasından sonra gerek FETÖ/PDY ve darbeye teşebbüs suçu nedeniyle ülke genelinde soruşturmaların devam etmiş olması, bu doğrultuda veri havuzu oluşturulması ve sabit ve ankesörlü hat soruşturmaları sonucunda örgüte bağlantıyı gösteren bazı delillere erişilmiş olması karşısında bu hususların ilgili yerlerden araştırılarak sanıklarda FETÖ/PDY arasında varsa irtibatın ortaya konulmasının gerekliliğine riayet edilmemesi


   Kars ilinde gerçekleşen anayasal düzeni zorla değiştirmeye teşebbüs suçu nedeniyle, haklarında soruşturma yapılıp dava açılan ve başka dosyalarda yargılanan sanıkların, davanın makul sürede sonuçlandırılması ve dosyaların aşamaları itibariyle davaların birleştirmesine olanak bulunmamakta ise de, dava dosyasında yargılanan sanıklar bakımından delil niteliğinde olan beyan ve tutanakların tamamının dosyaya ibrazı sağlanarak duruşmada okunup sanık ve müdafilerine diyeceklerinin sorulmaması,


   Bu şekilde eksik soruşturmayla karar verilmesi…"


9. Bozma sonrası yargılama Mahkemenin 2021/6 esas sayılı dosyasında yeniden görülmeye başlanmıştır. Yargılamanın birinci celsesinde Mahkeme başvurucu yönünden hukuki ve fiilî irtibat bulunduğu gerekçesiyle dosyanın Mahkemenin 2020/354 esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar vermiştir.


10. Birleştirme sonrası başvurucu savunmasında özetle AK Parti il başkanını davet etme şeklinde bir eylemi gerçekleştirmediğini, bu görev kendisine verildiğinde sıkıyönetimin usulüne uygun olduğunu düşündüğünü, bu görevin jandarmanın görevi olduğunu bildiğinden bu emirden kurtulmak istediğini, kışlaya geldiğinde saat 23.30 gibi ...yi jandarmaya gönderdiğini, bu konuyu jandarma komutanına iletip kışlaya dönmesini söylediğini, AK Parti il başkanının adresinin araştırılması ve davet edilmesi için kimseye emir ve görev vermediğini, darbe teşebbüsünden haberdar olmadığını ileri sürmüştür.


11. Mahkeme anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçuna yardım etme suretiyle iştirak ettiği gerekçesiyle başvurucunun 12 yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına temyiz kanun yolu açık olmak üzere karar vermiştir. Mahkemenin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:


   "…Sanığın [başvurucu] sıkıyönetim emrini bilerek İl Jandarma Komutanlığı ile koordine içinde şehrin elektriğinin kesilmesi için girişimde bulunduğu iddia edilmiş ise de, sanığın ilin elektriğinin kesilmesi yönünde bir faaliyette bulunduğuna dair delil bulunmamaktadır. Mahkememizin diğer derdest davalarında görüldüğü üzere (2017/90 esas), sanık [...] tarafından elektrik kesme görevi, il jandarma görevlilerine tevdii edilmiştir. Elektrik kesilme işleminin başarıya ulaşıp ulaşmadığı ayrı bir konudur. Bu konuda ayrı bir görevlendirme yapıldığı sabittir. Ayrıca sanığa tugay komutanı tarafından emniyet müdürlüğü telsiz rölelerinin etkisiz hale getirilmesi yönünde emir verilmiş ise de, sanık bu emri yerine getirmemek için bahaneler bulmuştur. Bu durum aslında o gece toplantıya katılanların hukuka aykırı bir işin içinde olduklarını bildiklerine de delalet eder. Çünkü hukuka uygun ve hizmete müteallik emir zannıyla hareket eden hiçbir asker görevden kaçınmaz. Diğer sanıkların da terör zannıyla hareket ettikleri yönündeki savunmalarına mahkememizce itibar edilmemesi kabulünü güçlendiren bu savunma, maddi gerçeğe işaret etmektedir. Yine sanık kendi savunmasında AK Parti İl Başkanı'nın tugaya alınması için emir komuta içinde hareket ettiğini ikrar etmektedir. Burada önemli olan darbe teşebbüsü kapsamında; darbeye teşebbüs eden oluşumun almak istediği görevlilerin alınmış olması değil, alınması için amaca uygun girişimde bulunulmuş olmasıdır. Sanık ...’un emrinde birçok asker ve askeri araç ile mühimmat bulunmasına karşın, sanık sıkıyönetim emrinin aslında darbe emri olduğunu bildiği için, sanık [...nın] hukuka aykırı ve suç teşkil eden emirlerinden bir nebze olsun kaçınmaya çalışmıştır. Ancak sanık ..., cebir ve şiddet göstererek şehir merkezinde Kars halkına karşı bir eylemde bulunmamış ise de, başka dosyada sanık [...] isimli üsteğmen rütbeli askeri, il jandarma komutanlığına göndererek, Ak Parti il başkanının ev ve iş yeri adresini araştırıp onun teslim alınmasına yönelik icra hareketine başlamıştır. TCK 309. maddesindeki suç için icra hareketlerine başlamak yeterlidir. Suça vücut veren eylemlerin ikmal edilmesi zaruri değildir. Sanık darbeye karar veren komutanının cebir ve şiddet içeren eylemlerinin ikmali için yardımcı olan bir kişi statüsündedir. Sanığın eylemi, görevlendirdiği subay marifetiyle gece vakti darbe kapsamında siyasi parti il başkanını teslim alma için girişimde bulunma açısından değerlendirildiğinde, dış dünyaya yansımış eylemdir. Sanığın bu anlamda, tugayın karar merciilerinin verdiği emirler doğrultusunda yaptığı faaliyetler, TCK 39/2-c gereğince yardım mahiyetinde kabul edilmelidir…"


12. Başvurucu vekili karara karşı temyiz kanun yoluna başvurmuştur. Dilekçesinde özetle başvurucunun sıkıyönetim emrini görmediğini, bu emrin okunduğu toplantıya katılmadığını, sözlü olarak ilan edildiği ifade edilen sıkıyönetimin usulüne uygun olduğu algısı oluştuğunu, kendisine verilen hiçbir kanunsuz emri yerine getirmediğini, hata hükümlerinin değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.


13. Yargıtay 3. Ceza Dairesi (Ceza Dairesi) 23/11/2022 tarihinde başvurucu hakkında verilen mahkûmiyet hükmünün düzeltilerek onanmasına karar vermiştir. Ceza Dairesinin kararının ilgili kısmı şöyledir:


"…öte yandan örgütsel bağı kesin olarak ortaya konamayan sanık ...'un [başvurucu], suç işleme karar ve iradesine katıldığının kanıtlanamamış olmasına, elverişli nitelikteki icra hareketlerine katkı sunmakla birlikte, özellikle mahallinde kabullendiği görevin, amaç suça sunduğu katkının tek başına vahamet arz etmediği gibi fiilin işlenişi üzerinde müşterek hakimiyet kurduğundan da bahsedilemeyeceğinin anlaşılmasına nazaran, zarar tehlikesi bakımından illi bir değer taşıdığında kuşku bulunmayan eylemlerinin, işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak (TCK madde 39/2-c) suretiyle Anayasayı ihlal suçuna yardım etmek kapsamında kaldığının bilgi düzeyi, gördüğü eğitim, yaşı, rütbe ve görevi, içinde bulunduğu sosyal ve kültürel çevre koşulları gibi kriterler çerçevesinde yapılan ex ante değerlendirme itibariyle, mevcut irade ve bilgilerini, eylemin haksızlığını algılama, davranışlarını bu algılama doğrultusunda yönlendirme ve böylece haksızlığı tercih etmeme bakımından kendisinden beklenebilen tercih ve tutum noktasında kullanmadığına, bu nedenle bir hukuka uygunluk sebebi olarak Yetkili amir tarafından verilen ve yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan, hizmete ilişkin emrin ifasının (TCK madde 24) maddi şartlarında kaçınılmaz bir yanılgıya düştüğünün kabulüne imkan bulunmadığından TCK'nın 30. maddesinin de tatbik şartlarının oluşmadığının tespit ve takdirinde de bir isabetsizlik görülmemekle…"


14. Başvurucu, nihai kararı 11/1/2023 tarihinde öğrendikten sonra 3/2/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


15. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


II. DEĞERLENDİRME


16. Başvurucu adli yardım talebinde bulunmuştur. Başvurucunun adli yardım talebinin 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca geçici olarak kabulüne karar verilmesi gerekir.


A. Gerekçeli Karar Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia


17. Başvurucu; hangi eylemi ile anayasayı ihlal suçunun icrasını kolaylaştırdığının gerekçeli kararda açıklanmadığını, karar sonucuna etki edecek esaslı iddialara gerekçede yer verilmediğini, dolayısıyla gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


18. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, yapılacak incelemede Anayasa, ilgili mevzuat hükümleri ve somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında özetle başvuru formunda ileri sürdüğü itirazlarını yinelemiştir.


19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Başvurucunun iddiaları adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı yönünden incelenmiştir.


20. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


21. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve bu amaca uygunluk yönünden yargılamanın denetlenmesini amaçlamaktadır. Mahkeme kararlarının, davanın temel maddi ve hukuki sorunları ile taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli gerekçe içermesi zorunludur. Uyuşmazlığın hukuki ve maddi sorunlarıyla ilgisiz değerlendirmelere kararda yer verilmesi de gerekçeli karar hakkıyla bağdaşmamaktadır. Karar gerekçesinin belirtilen unsurları taşıması, yargılamanın adil yargılanma hakkı güvencelerine uygun şekilde yürütülüp yürütülmediğinin taraflarca öğrenilmesini sağladığı gibi ayrıca demokratik bir toplumda kendi adlarına verilen yargı kararlarının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sağlanması için de gereklidir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31, 34).


22. Diğer taraftan kanun yolu incelemesi yapan mercinin, yargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaşması ve bunu aynı gerekçeyi kullanarak veya aynı atıfla kararına yansıtması, kararın gerekçelendirilmiş olması bakımından yeterli görülebilir. Bununla birlikte ilk derece mahkemesince karşılanmayan veya ancak ilk defa kanun yolu merciinde ileri sürülebilecek nitelikteki esaslı iddia ve itirazların kanun yolu merciince de değerlendirilmemesi gerekçeli karar hakkının ihlaline yol açabilir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Mehmet Yavuz [1. B.], B. No: 2013/2995, 20/2/2014, § 51).


23. Somut olayda Mahkeme; başvurucunun tugay komutanının emri doğrultusunda ... isimli üsteğmen rütbeli askeri, il jandarma komutanlığına göndererek AK Parti il başkanının teslim alınmasına yönelik icra hareketine başladığı, eyleminin bu şekilde dış dünyaya yansımış olduğu, başvurucunun darbeye karar veren komutanının cebir ve şiddet içeren eylemlerinin ikmali için yardımcı olan bir kişi statüsünde olduğu, başvurucunun bu anlamda tugayın karar merciilerinin verdiği emirler doğrultusunda faaliyet gerçekleştirdiği gözönünde bulundurarak cezalandırılmasına karar vermiştir (bkz. § 11). Başvurucu ise hangi eylemi ile suçun icrasını kolaylaştırdığının gerekçeli kararda açıklanmadığını ileri sürmüştür (bkz. § 17).


24. Bu noktada belirtmek gerekir ki Anayasa Mahkemesinin doğrudan ilgili soruşturma ve yargılama makamlarının yerine geçerek delil değerlendirmesi yapması söz konusu olamaz. Bu konuda asıl sorumlu ve yetkili olanlar ilk elden olayları inceleyen yetkili adli ve idari mercilerdir (Cemil Danışman [1. B.], B. No: 2013/6319, 16/7/2014, § 58). Mahkemenin gerekçeli kararından anlaşıldığı üzere başvurucunun üzerine atılı suçu işlediğine dair deliller ayrı ve açık olarak tartışılmış ve karşılanmıştır. Bir başka deyişle başvurucu hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüse yardım etme suçunun sübut bulduğunu kabul eden Mahkeme, somut olay bağlamında başvurucunun eylemleri yönünden; başvurucunun tugay komutanının odasında sıkıyönetim ilan edildiğine dair bilgilendirme yapılan toplantıya katılmasını, siyasi parti il başkanının tugaya alınması için emir komuta içinde hareket ettiğine dair ikrarını ve diğer delilleri değerlendirmiş, kararını gerekçelendirmiş ve hüküm kurmuştur (bkz. § 11). Ayrıca Ceza Dairesinin kararında başvurucu özelinde hata hükümleri açısından değerlendirmelerde bulunulmuştur (bkz. § 13).


25. Dolayısıyla Mahkemece incelenen olay kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde sonuca etkili olabilecek tüm iddia ve savunmaların tartışıldığı ve yine kanun yolu incelemesi sonucunda verilen kararda da değerlendirme konusu hüküm ve gerekçenin uygun bulunduğu anlaşılmaktadır. Kanun yolu incelemesi sonucunda verilen kararda, değerlendirme konusu hüküm ve gerekçesinin uygun bulunduğu dikkate alındığında gerekçeli karar hakkına yönelik bir ihlal olmadığı kanaatine varılmıştır.


26. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.


B. Diğer İhlal İddiaları


27. Başvurucunun yargılamanın sonucunun adil olmadığına ilişkin iddiasının Ahmet Sağlam ([2. B.], B. No: 2013/3351, 18/9/2013, §§ 43-46) kararı doğrultusunda, suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiği iddiasının Mehmet Emin Karamehmet ve diğerleri ([2. B.], B. No: 2017/4902, 28/1/2020, §§ 46-50) kararı doğrultusunda, eşitlik ilkesinin ihlal edildiği iddiasının Hikmet Balabanoğlu ([2. B.], B. No: 2012/1334, 17/9/2013) kararı doğrultusunda açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle, suç isnadına bağlı tutulduğu muhakeme süreci itibarıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiasının Mehmet Emin Kılıç ([2. B.], B. No: 2013/5267, 7/3/2014, §§ 19-32) ve Mehmet Şimşek ([1. B.], B. No: 2018/10953, 22/7/2020) kararları doğrultusunda süre aşımı nedeniyle, özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasının Bayram Gök ([2. B.], B. No: 2012/946, 26/3/2013, §§ 20-24) kararı doğrultusunda, duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddiasının Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt ([2. B.], B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16) kararı doğrultusunda, ceza infaz kurumundaki koşullar nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasının Süleyman Araç ([2. B.], B. No: 2015/7985, 20/9/2018) kararı doğrultusunda başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


III. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Adli yardım talebinin GEÇİCİ OLARAK KABULÜNE,


B. 1. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


2. Diğer ihlal iddialarının kabul edilebilirlik kriterlerini karşılamaması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


C. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLMEDİĞİNE,


Ç.   Adli yardım talebinin kabulü ile geçici olarak muaf tutulan 1.480,40 TL harçtan ibaret yargılama giderinin 6100 sayılı Kanun'un 339. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca başvurucudan TAHSİLİNE,


D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 3/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2023/11234

 

Karar Tarihi

3 Eylül 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page