Bireysel Başvuru Kararları · CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU · BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — İnfaz Disiplin Cezasına İtirazda Duruşma ve Tercüman Şikâyetinin İletilmesi
B. No: 2023/12387 · 3 Eylül 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Disiplin cezasına karşı infaz hâkimliğine başvuran hükümlü, duruşmaya görüntülü bağlantıyla katılmak yerine mahkeme salonunda savunma yapmak istedi. Şikâyeti reddedilince sunduğu on yedi sayfalık dilekçe itiraz olarak ağır ceza mahkemesine gönderildi. Ancak dilekçe bu olaya ve yargılamaya ilişkin bir itiraz içermiyordu. Anayasa Mahkemesi, duruşmada bulunma ve tercüman talebine ilişkin şikâyetlerin olağan itiraz yolunda dile getirilmediğini belirledi.
Hukuki İlke
Bireysel başvuruya konu savunma hakkı şikâyetinin özü, buna çözüm getirebilecek itiraz merciine sunulmalıdır. Dilekçenin itiraz merciine gönderilmesi tek başına bu koşulu karşılamaz.
Sonuç
Bölüm, adil yargılanma hakkı şikâyetini başvuru yolları tüketilmediği için kabul edilemez buldu. Başvurucuyu yargılama giderlerini ödemekten tamamen muaf tuttu.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 148/3
6216 sayılı Kanun — m. 45/2
5275 sayılı Kanun — m. 40/2-g
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2023/12387)
Karar Tarihi: 3/9/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Basri BAĞCI
Üyeler
:
Yıldız SEFERİNOĞLU
Kenan YAŞAR
Ömer ÇINAR
Metin KIRATLI
Raportör
:
Mutlu ALAF
Başvurucu
:
...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru; ceza infaz kurumunda bulunan başvurucuya verilen disiplin cezasına ilişkin infaz hâkimliğince yapılan inceleme sırasında duruşmada hazır bulunma talebinde bulunulmasına rağmen yalnızca ses ve görüntü aktarımı yoluyla duruşmaya katılma imkânı verilmesi ve tercüman talebinin reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucu, Adana F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu/İdare) bulunmaktayken 8/8/2022 tarihinden itibaren beş gün boyunca açlık grevi yapacağını bildirmiştir. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanlığı (Disiplin Kurulu) başvurucu ve açlık grevi yapan diğer hükümlüler hakkında disiplin soruşturması başlatmıştır. Yapılan soruşturma sonucunda Disiplin Kurulu 16/8/2022 tarihinde başvurucuya açlık grevi eylemi nedeniyle 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 40. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (g) bendi uyarınca 1 ay süre ile ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma disiplin cezası vermiştir.
3. Başvurucu; Ceza İnfaz Kurumunun kararına karşı vermiş olduğu şikâyet dilekçesinde sözlü olarak savunma yapmak istediğini bildirmiştir. Adana 3. İnfaz Hâkimliği (İnfaz Hâkimliği) 31/8/2022 tarihli tensip zaptı ile başvurucu ve diğer hükümlülerin savunmasının tespiti ve duruşma günü Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) salonunda hazır edilmesi için İdareye müzekkere yazılmasına karar vermiştir.
4. İnfaz Hâkimliği 2/9/2022 tarihli duruşmada SEGBİS yöntemi ile Ceza İnfaz Kurumuna bağlanmıştır. İnfaz koruma memuru, başvurucu ve diğer hükümlülerin savunma yapmak istemediğini ve buna ilişkin dilekçe sunacaklarını bildirmiştir. İnfaz Hâkimliği, başvurucu ve diğer hükümlülerin savunma hakkından vazgeçtiğinin kabulüne karar vermiş ve duruşmayı sona erdirmiştir. Başvurucu, kendisini SEGBİS'te ifade edemeyeceğine ve duruşmada hazır bulunmak istediğine dair 2/9/2022 tarihli dilekçe sunmuştur. İnfaz Hâkimliği 9/9/2022 tarihli kararı ile şikâyetin reddine karar vermiştir.
5. Başvurucu, İnfaz Hâkimliğine hitaben 21/9/2022 tarihli on yedi sayfalık beyan dilekçesi sunmuştur. Bu beyan dilekçesinde bireysel başvuruya konu olay ve yargılamaya ilişkin herhangi bir şikâyet ileri sürülmediği görülmüştür. Bu dilekçe, karara itiraz dilekçesi olarak ağır ceza mahkemesine gönderilmiştir. Adana 1. Ağır Ceza Mahkemesi 13/1/2023 tarihinde itirazın reddine karar vermiştir.
6. Başvurucu, nihai kararı 19/1/2023 tarihinde öğrendikten sonra 31/1/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
7. Komisyon adli yardım talebinin kabulüne, ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
8. Başvurucu; tercüman talebinin reddedildiğini, savunmasının hukuk kurallarına göre alınmadığını, duruşmaya katılmasına izin verilmeden karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; mevcut başvuruda kabul edilebilirlik şartlarının karşılanıp karşılanmadığının incelenmesi gerektiği, eğer kabul edilebilirlik şartlarının karşılandığı değerlendiriliyorsa adil yargılanma hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda yapılacak incelemede Anayasa ve mevzuat hükümleri doğrultusunda somut olayın kendine özgü koşullarının gözönüne alınması gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanında bireysel başvuru formunda ileri sürdüğü şikâyetleri yinelemiştir.
9. Başvuru, adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmiştir.
10. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesi şöyledir:
"Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır."
11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkı" başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
"(2) İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir."
12. Anılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin tüm organlarının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine ilişkin iddiaların öncelikle yargı mercileri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından değerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturulması esastır (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt [2. B.], B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).
13. Başvurucunun, İnfaz Hâkimliği kararına itiraz dilekçesi olarak kabul edilen 21/9/2022 tarihli beyan dilekçesi incelendiğinde bireysel başvuruya konu yargılamayla ilgili herhangi bir itiraz ileri sürmediği görülmüştür. Bu kapsamda başvurucunun yargılamanın aşamalarında ana dilde savunma yapmak istediğine yönelik bir talepte bulunmadığı, İnfaz Hâkimliği kararına itiraz aşamasında da buna yönelik şikâyetini ileri sürmediği görülmüştür. Yine başvurucunun İnfaz Hâkimliği kararına itiraz aşamasında savunmasının SEGBİS yöntemiyle alınması hususunda bir şikâyet ileri sürmediği anlaşılmıştır. Böylece başvuru yollarının usulünce tüketilmediği sonucuna varılmıştır.
14. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 3/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Ceza İnfazında Savunma Hakkı ve Şikâyet Yolları
Cezaevi Disiplin Cezasına İtiraz: Süre, Başvuru ve Dilekçe Örneği
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
İlgili Hukuk Dalı
Ceza Muhakemesi Hukuku
Başvuru No
2023/12387
Karar Tarihi
3 Eylül 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları