Yargıtay 10. Hukuk Dairesi
Kurum Hatasından Doğan Yersiz Ödeme

Kararın Tam Metni

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/2219 E., 2024/2522 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Sinop 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2023/604 E., 2024/459 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin emeklilik başvurusu üzerine hizmetleri toplanırken isim benzerliği nedeniyle 1978/4 ve 1979/1 dönemlerde geçen başka bir ...'ın 2 aylık hizmetinin müvekkiline verildiğini, tabiatıyla müvekkilinin böyle bir durumdan haberi olmadığını, bu durumun anlaşılması üzerine müvekkiline yersiz ödenen 25.10.2014-24.09.2019 tarihleri arası 73.147,98 TL borç çıkarıldığını, Kurumun kendi hatasından kaynaklı, müvekkiline borç olarak adına tahakkuk ettirilmiş olduğunu, halihazırda müvekkilinin haciz tehdidi altında olduğunu beyan etmiş, müvekkiline borç tahakkuk ettirilen Kurum işleminin iptalini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; sigortalı davacının 11.08.2013 tarihli tahsis talebine istinaden 01.09.2013 tarihinde yaşlılık sigortasından aylığı bağlandığı, 02.07.2019 tarihli yazı ile .... Sosyal Güvenlik Merkezinin yazısında 50 gün hizmetin karışıklık nedeniyle kayıttan çıkartıldığının bildirilmesi üzerine yaşlılık aylığının şartları taşımadığından iptal edilerek davacıya ödenen miktarlar üzerinden borç kaydı yapıldığı, davacının eksik kalan gün sayısını tamamladığından 08.02.2020 tarihinde yeniden aylık bağlandığını beyan etmiş davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kabulü ile

1-Davalı Kurumun 06.11.2019 tarihli 1-2/5970242 sayılı yersiz ödeme başlıklı 73.147,98 TL 'nin geri ödenmesine ilişkin Kurum işlemlerinin iptaline,

2-Konusuz kalan diğer talepler hakkında karar verilmesine yer olmadığına" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesi yersiz ödemelerin geri alınmasını ''Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a)Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

b)Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmi dört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmi dört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.

Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî faiz kalan borca uygulanır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla, aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulanır. Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan %25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır. Yersiz ödemelerin tespiti ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.'' şeklinde düzenlemiştir.

3. 506 sayılı Kanun'un geçici 81. maddesinin B-a bendinde;

23.05.2002 tarihinde; ...

"... sigortalılık süresi 22 (dahil) yıldan fazla 23 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık süresini ve 45 yaşını doldurmaları ve en az 5000 gün, " ...Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunmaları şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler." hükmü yer almaktadır.

4. İnceleme konusu eldeki dosyada, 06.04.1978 tarihinde ilk sigorta girişi yapılan davacıya 11.08.2013 tarihli tahsis başvurusuna istinaden, sigorta kayıtlarında gözüken 1978/4. dönemine ait 35 gün ile 1979/1. dönemine ait 15 günlük sigortanın başka bir ...'la isim karışıklığı nedeniyle hatalı şekilde davacının emeklilik gün sayısına dahil edilerek yaşlılık aylığı bağlandığı ancak bilahare yapılan Kurum işlemiyle bu 50 günlük sürenin iptal edilerek davacının yaşlılık aylığının bağlandığı tarih itibariyle günlerinin eksik olduğu anlaşılarak davacının 25.10.2014-24.09.2019 tarih aralığı için haksız ödenen toplam 73.147,98 TL yaşlılık aylığının davacıya borç çıkartıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece Kurum işleminin hatalı olduğundan bahisle davanın kabulüne karar verilmiş ise de davacıya yaşlılık aylığı bağlanırken, dava dışı diğer ...'ın 01.10.1978-01.02.1979 tarihleri arasındaki 50 günlük çalışması dahil edilerek 01.09.2013 tarihinde 5019 gün üzerinden yaşlılık aylığı bağlanmış olup 01.01.1961 doğumlu olan davacının ilk işe giriş tarihinin 06.04.1978 olduğu, 506 sayılı Kanun'un Geçici 81.maddesinin B bendinin (a) alt bendine göre 06.04.1978 sigorta başlangıç tarihine göre 25 yıl sigortalılık 44... prim gün şartına tabi olan davacının bu 50 günün dışlanması neticesinde 5000 prim gününün altına düşmesi nedeniyle Kurum tarafından 5510 sayılı Kanun'un 96/b bendi uyarınca borç çıkartılması işlemi yerinde olup davanın reddi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.