KİŞİLER HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi — Çocuğa Konulan Adın İptali Davası ve Soyadı Nizamnamesi
2013/4718 E., 2013/6719 K. · 18 Nisan 2013
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026
Kararın Özeti
Cumhuriyet başsavcılığı, yeni doğan bir kız çocuğuna konulan adın Soyadı Nizamnamesinin 7 ve 8. maddelerine ve kamu düzenine aykırı olduğunu ileri sürerek değiştirilmesini istedi; ana ve baba adın kalmasında ısrar etti. Asliye hukuk mahkemesi, adın ileride çocuğu rencide edeceğini de belirterek başka bir ad verdi. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, yerine yeni ad istenmediğinden davanın adın iptali niteliğinde olduğunu, ön adın tescilini engelleyen bir hüküm bulunmadığını ve mahkemenin kendiliğinden ad koyamayacağını belirterek istemin reddi gerektiğinden hükmü bozdu.
Hukuki İlke
Yargıtay 18. Hukuk Dairesine göre ad, kişinin özgürce seçip onurla taşıyacağı temel bir kişilik hakkıdır; çocuğun adını koyma hakkı ana ve babaya aittir ve adın yabancı kökenli olması değiştirilmesini gerektirmez. Soyadı Nizamnamesindeki ırk, millet, aşiret veya kabile adlarına ilişkin yasak soyadlarına yöneliktir; bu dosyada ön adın tescilini ve kullanılmasını engelleyen bir hüküm bulunmamaktadır. Yerine yeni ad istenmeden açılan dava adın iptali niteliğindedir ve mahkeme mevcut adı silip kendiliğinden başka bir ad veremez.
Sonuç
Davalı ana ve babanın temyiz itirazları kabul edildi; adın değiştirilmesine ilişkin hüküm, istemin reddi gerektiği gerekçesiyle oybirliğiyle bozuldu.
İlgili Mevzuat
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 23, 24, 25, 26, 27, 339
Kişiliğin ve adın korunması, haklı sebeple ad değiştirme ve çocuğun adını ana ile babanın koyması2525 sayılı Soyadı Kanunu
Savcının dayandığı Soyadı Nizamnamesinin dayanağı kanun1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu — m. 428
Bozma
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi 2013/4718 E. , 2013/6719 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Hilvan Cumhuriyet Başsavcılığının davanamesinde, ...'ın "..." olan isminin değiştirilmesi istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulü ile ...'ın "..." olan adının ... olarak düzeltilmesine ve tesciline karar verilmiş, hüküm davalılar ... ve ... tarafından temyiz edilmiştir.
Y A R G I T A Y K A R A R I
Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Hilvan Cumhuriyet Başsavcılığının 24.09.2012 gün ve 2012/3 sayılı davanamesi ile davalıların ... doğum tarihli kızı olan ...'ın bu isimle nüfusa kaydedildiği, ancak bu kayıt işleminin Soyadı Nizamnamesinin 7. ve 8. maddelerine aykırı olduğu, bu nedenle Nizamnamenin 12. maddesi gereğince ismin değiştirilmesi istenilmiştir. Mahkemece Soyadı Nizamnamesinin 7. ve 8. maddeleri gözetilerek ve ayrıca ... isminin küçük çocuğu ileride toplum önünde rencide edeceğinden ... isminin ... olarak değiştirilmesine karar verilmiştir.
Dava, Cumhuriyet Savcısı tarafından açılmış bulunan nüfus kütüğünde kayıtlı adın değiştirilmesine ilişkin bulunduğuna göre, öncelikle böyle bir davanın niteliği ve Cumhuriyet Başsavcılığınca açılıp açılamayacağı üzerinde durulmalıdır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 01.03.2000 gün ve 2000/18-127 Esas, 2000/158 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere; özel hukuk açısından ad, kişiyi tanıtan ve onu diğer bireylerden ayırmaya yarayan bir kavramdır. Başka bir deyişle ad, kişinin toplum içinde tanınmasının ve bu konuda gerekli düzenin sağlanmasının önemli bir aracıdır. Kendine özgü kişiliği ve özvarlığı olan her birey, başkalarından adıyla ayırt edilir, toplum ve ailesi içinde bununla yer alır. Onun içindir ki, her kişinin bir adı olması zorunlu kılınmıştır. Bu zorunluluk kişinin yaşamıyla özdeşleşen ve kişiliğinin ayrılmaz bir öğesini oluşturan adını özgürce seçmesi ve onurla taşıması için kendisine tanınmış bir temel kişilik hakkıdır. Ad üzerindeki bu hak, Anayasamızda güvence altına alınmış bulunan temel hak ve özgürlükler kapsamında olup, her Türk yurttaşının milli kültür ve çağdaş hukuk düzeni içinde eşit olarak yararlanması ilkesine dayandırılmıştır. Adın temel kişilik hakları içerisinde taşıdığı önemi gözönünde bulunduran 4721 sayılı Türk Medeni Kanunumuzda kişiliği korumaya ilişkin hükümlerle yetinilmeyip (m.23-25), onu ayrıca düzenlemek yoluna gitmiştir (m.26,27). Diğer yandan Türk Medeni Kanununun 339.maddesinin son fıkrasında çocuğun adını koyma hakkı anne ve babaya tanınmıştır. Ayrıca adın yabancı kökenli olması da onun değiştirilmesini gerektirmez.
Kişi adının yukarıda açıklanan niteliği gereği sürekliliği asıl olmakla birlikte, haklı nedenlerin bulunması koşuluyla değiştirilmesine olanak tanınmış, Türk Medeni Kanununun 27.maddesinde “adın değiştirilmesi, ancak haklı sebeplere dayanılarak hakimden istenebilir” hükmüne yer verilmiştir. Buna göre bir kişinin adı, haklı nedenlerin varlığı halinde değiştirilebilir ise de onun yerine uygun yeni bir ad konulmadıkça her ne sebeple olursa olsun doğrudan değiştirilmesi istenemez.
Bu davada var olan adın kaldırılması yani yok kılınması istenmekte ancak, yukarıda açıklanan nedenlerle de yerine yenisinin konulması istenmediğinden ve istenemeyeceğinden dava niteliği itibarıyla adın iptali davasıdır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden; ... doğum tarihli, ... ve ... kızı kişinin isminin “...” olarak verildiği bu ismin kamu düzenini ihlal ettiği ve Soyadı Nizamnamesinin 7. ve 8. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle Cumhuriyet Savcısı tarafından düzeltilmesinin istenildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece yapılan yargılamada davalı anne ve baba dinlenilmiş ve çocuklarının isminin ... olarak kalmasında ısrar etmişlerdir. Cumhuriyet Savcısı Soyadı Nizamnamesinin 7. ve 8. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle, aynı Nizamnamenin 12.maddesine dayalı tashih isteminde bulunmuştur. Mahkemece dayanak yapılan yasal mevzuat 2525 sayılı Yasaya dayalı olarak Bakanlar Kurulunca 27.12.1934 tarihinde çıkartılan Soyadı Nizamnamesi kapsamında ırk, millet, aşiret veya kabile isimlerinin soyadı olarak kullanılamayacağı ve yeniden takılamayacağı düzenlenmiş bulunmaktadır. Buna göre gerçek kişilerin ön adlarının verilmesinin düzenlendiği yasal mevzuat kapsamında söz konusu ismin tescilini ve kullanılmasını engelleyen bir hüküm bulunmamaktadır. Ayrıca bu hakkın kullanılmasını ortadan kaldıracak biçimde mahkemece mevcut ismin silinerek yerine re'sen ... isminin verilmesi hukuken mümkün değildir. Buna göre, istemin reddine karar vermek gerekirken yazılı gerekçelere göre karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 18.04.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi — Çocuğa Konulan Ad Konusunda Eşlerin Uyuşmazlığında Görevli Mahkeme
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi — Çocuğun Çevrede Tanındığı Adla Nüfusa Tescil Edilmesi
Tüm Kişiler Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Çocuğun Adının Değiştirilmesi Davaları
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi
Esas No
2013/4718
Karar No
2013/6719
Karar Tarihi
18 Nisan 2013
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları