KİŞİLER HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi — Çocuğa Konulan Ad Konusunda Eşlerin Uyuşmazlığında Görevli Mahkeme
2015/12367 E., 2016/9061 K. · 6 Haziran 2016
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026
Kararın Özeti
Evli eşlerden biri, doğumdan önce birlikte kararlaştırdıkları ad yerine diğer eşin çocuğa kardeşinin adını ve daha önce konuşulmamış başka bir adı koyup nüfusa tescil ettirdiğini belirterek ergin olmayan çocuğun adının değiştirilmesini istedi. Asliye hukuk mahkemesi isteği kabul etti. Yargıtay, davanın haklı sebeple ad değiştirme değil, eşlerin çocuğun adı konusundaki uyuşmazlığı nedeniyle hâkimin müdahalesi istemi olduğunu ve çocuğa ad koymanın velayet kapsamında bulunduğunu belirtti. Davaya aile mahkemesi sıfatıyla bakılması gerektiğinden hükmü bozdu.
Hukuki İlke
Eşlerin ortak çocuklarına konulacak ad konusunda uyuşmazlığa düşmesi hâlinde açılan dava, Türk Medeni Kanununun 27. maddesindeki haklı sebeple adın değiştirilmesi değil, 195. maddesine dayanan hâkimin müdahalesi istemidir; çocuğa ad koymak velayet kapsamında ana ve babaya ait bir hak ve yükümlülüktür. Bu dosyada, aile hukukundan doğan bu davaya aile mahkemesi sıfatıyla bakılması gerektiği ve görevin dava şartı olarak resen gözetileceği kabul edilmiştir.
Sonuç
Davaya aile mahkemesi sıfatıyla bakılmadan verilen kabul hükmü, şimdilik diğer yönleri incelenmeksizin oybirliğiyle bozuldu; temyiz peşin harcının istek hâlinde temyiz edene iadesine karar verildi.
İlgili Mevzuat
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 27, 195, 339/son
Haklı sebeple ad değiştirme ile hâkimin müdahalesi ayrımı; çocuğa ad koymanın velayet kapsamında olması6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 33, 114/1-c, 115/1
Hukuki nitelendirmenin hâkime ait olması; görevin dava şartı olması ve resen gözetilmesi4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun — m. 4/1
Türk Medeni Kanununun ikinci kitabından (üçüncü kısım hariç) doğan davalarda aile mahkemesinin görevi
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
18. Hukuk Dairesi 2015/12367 E. , 2016/9061 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı, dava dilekçesinde, ergin olmayan çocuğunun adının değiştirilmesini istemiş, mahkemece isteğin kabulüne karar verilmiş, kararı davalı ... temyiz etmiştir.
Y A R G I T A Y K A R A R I
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Davacı dava dilekçesinde; davalı ... ile evli olduğunu, bu evliliklerinden bir erkek çocuklarının meydana geldiğini, doğum öncesinde eşiyle çocuğa konulacak isim konusunda anlaştıkları ve koyacakları ismi kararlaştırdıkları halde; eşinin, doğumda yanında bulunmayışından yararlanarak, çocuğa, kardeşinin adını ve bunun yanına daha önce hiç konuşulmayan bir isim ekleyerek "...” ismini koyduğunu ve çocuğu bu isimle nüfusa tescil ettirdiğini, müşterek çocuğun isminin ana ve baba birlikte karar alarak verilmesi gerektiğini ileri sürerek, ... doğumlu çocuğunun isminin "...." olarak değiştirilmesini istemiş; mahkemece, çocuğun isminin "...” olarak değiştirilmesine karar verilmiş, kararı davalı ... temyiz etmiştir.
Olayları açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme hakime aittir. Başka bir ifade ile mahkeme, olayların davacı tarafından yapılan hukuki tavsifi ile bağlı olmayıp, olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi tayin eder (HMK. m. 33). Dava dilekçesinde anlatılan olaylara göre, dava; Türk Medeni Kanununun 27'nci maddesinde yer alan "haklı sebeple adın değiştirilmesi" değil; çocuğa konulacak isim konusunda eşlerin uyuşmazlığa düşmeleri sebebiyle, hakimin müdahalesi isteği niteliğindedir. Çocuğa ad koymak, velayet kapsamında ana ve babaya ait bir hak ve yükümlülüktür. (TMK. m. 339/son) Türk Medeni Kanununun 195'nci maddesine göre, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa düşülmesi halinde eşler ayrı ayrı veya birlikte hakimin müdahalesini isteyebilirler. Hakim, eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır; onları uzlaştırmaya çalışır ve eşlerin ortak rızası ile uzman kişilerin yardımını isteyebilir. Çocuğa konulacak isim konusunda eşler uyuşmazlığa düştüklerine göre, sorun, Türk Medeni Kanununun 195'nci maddesi çerçevesinde çözülecektir. Bu hüküm, Türk Medeni Kanununun "aile hukuku" başlılığını taşıyan ikinci kitabı içinde yer almaktadır. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulü Hakkındaki Kanununun 4/1'nci maddesi gereğince, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun üçüncü kısmı hariç ikinci kitabında yer alan aile hukukundan doğan dava işlerde aile mahkemeleri görevlidir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir ve mahkemenin görevli olması dava şartıdır. (HMK. m. 114/1-c) Dava şartlarının mevcut olup olmadığı mahkemece re'sen gözetilir. (HMK. m. 115/1) O halde, işin aile mahkemesinin görevine girdiği nazara alınarak, davaya "aile mahkemesi" sıfatıyla bakılması gerekirken, bu hususun gözetilmemesi doğru bulunmamıştır.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile şimdilik diğer yönleri incelenmeksizin hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 06.06.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi — Boşanmadan Sonra Çocuğun Adının Değiştirilmesinde Görevli Mahkeme
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi — Çocuğa Konulan Adın İptali Davası ve Soyadı Nizamnamesi
Tüm Kişiler Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Çocuğun Adı Konusunda Anne ile Baba Arasındaki Uyuşmazlıklar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi
Esas No
2015/12367
Karar No
2016/9061
Karar Tarihi
6 Haziran 2016
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları