KİŞİLER HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi — Eşin Anne Adı Düzeltmesinde Duruşma Yapılmadan Verilen Ret Kararı
2015/13880 E., 2016/12993 K. · 15 Aralık 2016
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026
Kararın Özeti
Davacı, eşinin evlilik cüzdanında ve nüfus kayıtlarında yanlış yazıldığını ileri sürdüğü anne adının düzeltilmesini istedi. Asliye hukuk mahkemesi duruşma açmadan, davacının eşinin anne adı için dava açma yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle davayı dosya üzerinden reddetti. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, kanunun izin vermediği hâllerde dosya üzerinden karar verilemeyeceğini ve tarafların hukuki dinlenilme hakkı bulunduğunu belirtti. Davalı usulüne uygun çağrılmadan hüküm kurulamayacağını açıklayarak diğer yönleri incelemeden hükmü bozdu.
Hukuki İlke
Duruşma yapılmadan dosya üzerinden karar verilmesi, ancak hukukun izin verdiği ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi hâllerde ya da kanunun hâkime bu konuda takdir yetkisi tanıdığı durumlarda mümkündür. Bu dosyada nüfus kaydının düzeltilmesi davası, davacının dava açma yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle duruşma açılmadan reddedilmiş; davalı dinlenmek üzere usulüne uygun çağrılmadan verilen bu karar hukuki dinlenilme hakkına aykırı bulunmuştur.
Sonuç
Duruşma açılmadan dosya üzerinden verilen ret kararı, şimdilik diğer yönleri incelenmeksizin 1086 sayılı Kanunun 428. maddesi uyarınca oybirliğiyle bozuldu; temyiz peşin harcının istek hâlinde iadesine karar verildi. Davacının eşinin anne adı için dava açma yetkisi bulunup bulunmadığı Yargıtayca değerlendirilmedi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36
İddia ve savunma hakkı ile adil yargılanma hakkı6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 27
Hukuki dinlenilme hakkıAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi — m. 6
Adil yargılanma hakkı2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — m. 17, 18
Dosya üzerinden karar verilebilen şikâyet yoluna örnek olarak anıldı1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu — m. 428
Temyiz incelemesinde hükmün bozulması
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi 2015/13880 E. , 2016/12993 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Dava dilekçesinde, davacının eşinin anne adının düzeltilmesi istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Y A R G I T A Y K A R A R I
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bilgi ve belgeler okunup gereği düşünüldü:
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının eşi ...'un evlilik cüzdanına ve nüfus kayıtlarına "..." olarak yazılan anne adının "..." olarak düzeltilmesini istemiş, mahkemece duruşma yapmadan, davacının, eşinin anne adının düzeltilmesi davası açma yetkisi olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Dava nüfus kaydının düzeltilmesi istemine ilişkindir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki; duruşma yapmadan dosya üzerinden karar verilebilmesi için, hukuken bunun mümkün olması, başka bir anlatımla ancak hukukun cevaz verdiği (ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları gibi) veya Kanunun duruşma açılmadan dosya üzerinden karar verilmesinde hakime takdir hakkı tanındığı hallerinin bulunması gerekir (İİK. nun 17-18. maddelerinde öngörülen şikayet davası gibi). Kanunun açıkça duruşma açılarak yargılama yapılmasını emrettiği hallerde dosya üzerinden karar verilemez.
Bilindiği üzere HMK nun hukuki dinlenme hakkı başlıklı 27. maddesi uyarınca, davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da kapsar.
Hukuki dinlenme hakkının gereği olarak, taraflar duruşmaya çağrılmadan karar verilememesi, Anayasanın 36. maddesi ile düzenlenen iddia ve savunma hakkının kullanılmasına olanak tanınması ilkesinin doğal bir sonucudur. Aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılama hakkının da en önemli unsurudur.
Gerçekten savunma hakkını güvence altına alan T.C. Anayasasının 36. maddesi ile 6100 sayılı HMK nun 27. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, mahkemece davalı taraf, dinlenmek ve savunması alınmak üzere kanuni şekillere uygun olarak davet edilmedikçe karar verilmesi mümkün bulunmadığından; mahkemece, duruşma açılmak suretiyle inceleme yapılıp karar verilmesi yerine, dosya üzerinden davanın reddi doğru görülmemiştir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile şimdilik diğer yönleri incelenmeksizin hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 15.12.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi — Ölen Kişinin Kapalı Nüfus Kaydında Anne Adının Tespiti
Tüm Kişiler Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Nüfus Kaydı Düzeltme Davalarında Usul
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi
Esas No
2015/13880
Karar No
2016/12993
Karar Tarihi
15 Aralık 2016
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları