KİŞİLER HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi — Soruşturmadaki Savcının Nüfus Kaydı Düzeltme Davası Açma Yetkisi
2015/8271 E., 2016/3187 K. · 25 Şubat 2016
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026
Kararın Özeti
Resmî belgede sahtecilik soruşturması yürüten Cumhuriyet savcılığı, evli bir erkeğin evlilik dışı ilişkisinden doğan çocuğunu resmî eşinden doğmuş gibi nüfusa yazdırdığını ileri sürerek çocuğun anne adının düzeltilmesi için kendiliğinden dava açtı. Asliye hukuk mahkemesi davayı kabul etti. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, savcının hukuk davası açabileceği hâllerin kanunda açıkça öngörülmesi gerektiğini, Ceza Muhakemesi Kanununun soruşturmada ona böyle bir görev vermediğini ve ilgili resmî dairenin lüzum yazısı bulunmadığını belirtti. Davanın bu nedenle reddi gerektiğinden hüküm bozuldu.
Hukuki İlke
Yargıtay 18. Hukuk Dairesine göre Cumhuriyet savcısı ancak kanunda açıkça öngörülen hâllerde hukuk davası açabilir; Nüfus Hizmetleri Kanununun 36. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre nüfus kaydının düzeltilmesi davasını açabilmesi için ilgili resmî dairenin dava açılması lüzumunu bildiren bir yazısı bulunmalıdır. Ceza Muhakemesi Kanunu soruşturma evresinde savcıya bu davayı açma görevi vermediğinden, bu dosyada sahtecilik soruşturması sırasında kendiliğinden açılan davanın reddi gerekirdi; dava hakkı gerçeğe aykırı kayıttan hakları etkilenen kişilere aittir.
Sonuç
Davalının temyiz itirazları kabul edildi; anne adının düzeltilmesine ilişkin hüküm, savcının açtığı davanın reddi gerektiği gerekçesiyle oybirliğiyle bozuldu.
İlgili Mevzuat
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 70
Cumhuriyet savcısının ancak kanunda açıkça öngörülen hâllerde hukuk davası açabilmesi ve resmî dairenin bildirimi5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 218
Kovuşturma evresinde yaş tespitine ilişkin hüküm; soruşturmada savcıya nüfus davası açma görevi verilmemesi5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu — m. 36
Nüfus kaydının düzeltilmesi davasının ilgililer ile resmî dairenin lüzum göstermesi üzerine savcı tarafından açılması1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu — m. 428
Bozma
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
18. Hukuk Dairesi 2015/8271 E. , 2016/3187 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
.
Cumhuriyet Başsavcılığı davaname ile, küçük ...’ün nüfustaki anne adının düzeltilmesini istemiş, mahkemece; davanın kabulüne karar verilmiş, kararı davalı ... temyiz etmiştir.
Y A R G I T A Y K A R A R I
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
... 26.03.2013 havale tarihli 2013/18 sayılı davanamesiyle; davalı ...'ün, ... ile resmen evli olduğunu, diğer davalı ... ile evlilik dışı ilişkisinden doğan ... isimli çocuğunu, resmi nikahlı...den doğmuş gibi gösterip nüfusa tescil ettirdiğini ileri sürerek, küçük ...'ün nüfus kaydında "...." olan anne adının "S... olarak düzeltilmesine karar verilmesini istemiş; mahkemece, davanın kabulü ile küçük ...'ün, davalı ...'ün ... ile fiili beraberliğinden doğduğu, gerçek annesinin ... olduğunun tespitine, küçüğün nüfusta ... olan anne adının ... olarak düzeltilmesine karar verilmiş, kararı davalı ... temyiz etmiştir.
Dava, ... ile resmen evli olan davalı ...'in, diğer davalı ... ile evlilik dışı ilişkisinden ... tarihinde doğan çocuğu, ...'ü gerçeğe aykırı beyanla evlilik içerisinde doğmuş gibi resmi nikahlı eşi üzerine tescil ettirmesi nedeniyle doğru sicil oluşturulmamasına dayalı kaydın düzeltilmesi istemine ilişkindir. Cumhuriyet savcılığı, "resmi belge niteliğindeki nüfus kütüğünün gerçeğe aykırı oluşturulması" sebebiyle davalılar M...ve eşi ... hakkında "resmi belgede sahtecilik" suçundan dolayı yürüttüğü soruşturma sırasında, re’sen işbu davayı açmıştır.
Hukuk Muhakemeleri Kanununun 70'nci maddesinin (1.) fıkrasında, Cumhuriyet savcısının, kanunda açıkça öngörülen hallerde hukuk davası açacağı veya açılmış olan hukuk davasında taraf olarak yer alacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre, Cumhuriyet savcısının hukuk davası açacağı hallerin kanunda açıkça öngörülmüş bulunması zorunludur. Aynı maddenin (2.) fıkrasına göre de, Cumhuriyet savcısının resmi dairenin bilidirimine rağmen dava açmaması halinde
ne yönde hareket edileceği düzenlenmiştir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısına, nüfus kayıtlarının düzeltilmesi için hukuk davası açabileceğine ilişkin bir görev verilmemiştir. Bu hususta anılan Kanundaki düzenleme, 218/2. maddede yer almaktadır. Bu da, kamu davası açıldıktan sonra (kovuşturma evresinde) mağdur veya sanığın yaşının ceza hükümleri bakımından tespitiyle ilgili bir sorunla karşılaşılması halinde ceza mahkemesinin ilgili kanundaki usule göre bu sorunu çözeceğine ilişkindir. Bunun dışında bir düzenleme anılan Kanunda bulunmamaktadır. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun 36'ncı maddesinin (1) fırkasının (a) bendinde yer alan hükme göre ise, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından açılır. Şu halde, Cumhuriyet savcısının, nüfus kaydının düzeltilmesi için dava açabilmesi, ilgili resmi dairenin "dava açılması lüzumuna ilişkin" bir yazısının varlığı halinde mümkündür. İlgili resmi dairenin dava açılması lüzumuna ilişkin bir yazısı veya bildirimi bulunmadıkça Cumhuriyet savcısı, kendiliğinden (re'sen) nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davası açamaz. Dava açma hakkı gerçeğe aykırı sicil oluşturulmasından hakları etkilenen kişilere aittir. Dosyada ilgili resmi dairenin dava açılması lüzumuna ilişkin bir yazısı ve bu yönde bir bildirimi bulunmamaktadır. Öyleyse Cumhuriyet savcısı tarafından açılan davanın açıklanan sebeple reddine karar verilmesi gerekirken, bu yön nazara alınmadan işin esastan incelenmesi ve yazılı şekilde karar verilmesi doğru bulunmamıştır.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözetilmeden yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu sebeplerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428’nci maddesi gereğince BOZULMASINA, 25.02.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Cumhuriyet Savcısının Nüfus Kaydı Düzeltme Davası Açma Yetkisi
Tüm Kişiler Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Nüfus Kaydının Düzeltilmesi Davasında Taraflar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi
Esas No
2015/8271
Karar No
2016/3187
Karar Tarihi
25 Şubat 2016
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları