KİŞİLER HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi — Af Kanunuyla Yapılan Tescile İtirazda Görevli Mahkeme
2016/7930 E., 2016/8729 K. · 31 Mayıs 2016
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026
Kararın Özeti
Davacı, davalının murisin çocuğu olmadığı hâlde nüfusa kaydedildiğini ileri sürerek nüfus kayıtlarının düzeltilmesini istedi. Aile mahkemesi davayı soybağının reddi olarak nitelendirdi ve hak düşürücü sürelerin geçtiği gerekçesiyle reddetti. Yargıtay, soybağının reddi ile baştan yanlış oluşturulan kaydın düzeltilmesini birbirinden ayırdı. Davalının davacının babasının hanesine Af Kanunu uyarınca beyanla tescil edildiğini, davanın bu tescile itiraz niteliğinde olduğunu ve asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğini belirterek görevsizlik kararı verilmeden esasa girilmesini bozma nedeni saydı.
Hukuki İlke
6652 sayılı Af Kanunu uyarınca yapılan tescile itiraz niteliğindeki dava, aile mahkemesinin görevindeki soybağı davası değil; 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca asliye hukuk mahkemesinde görülecek bir davadır. Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan bu dosyada aile mahkemesinin esasa girmeden görevsizlik kararı vermesi gerektiği belirtilmiş; Yargıtay ayrıca nüfus kaydının düzeltilmesi davalarının zamanaşımı ve hak düşürücü süreye bağlı olmadığını ve her türlü delille ispatlanabileceğini hatırlatmıştır.
Sonuç
Hüküm, davaya görevli asliye hukuk mahkemesinde bakılmak üzere görevsizlik kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle, diğer yönleri şimdilik incelenmeksizin oybirliğiyle bozuldu; karar düzeltme yolu açık tutuldu.
İlgili Mevzuat
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 36/1, 39, 282, 289 vd.
Kişisel durumun resmî sicille belirlenmesi, sicilin mahkeme kararı olmadan düzeltilememesi, soybağının kurulma yolları ve ilk derece mahkemesinin dayandığı soybağının reddine ilişkin hak düşürücü süreler5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu — m. 35/1, 36
Nüfus kütüğündeki kaydın kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadan düzeltilememesi ve nüfus kaydı davalarında asliye hukuk mahkemesinin görevi4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun — m. 4
Aile mahkemesinin görev alanı; davanın bu kapsamda olmadığı belirtildi6652 sayılı Kanun
Kararda “Af Kanunu” olarak anılan ve davalının davacının babasının hanesine tesciline dayanak olan kanun; dava bu tescile itiraz sayıldı1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu — m. 428
Bozma kararının dayanağı
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
18. Hukuk Dairesi 2016/7930 E. , 2016/8729 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi
Dava dilekçesinde, soybağının tespitine karar verilmesi talep edilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Y A R G I T A Y K A R A R I
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Dava dilekçesinde, davalı ...’nin muris ....in çocuğu olmamasına rağmen ....nin nüfusuna kaydedildiği belirtilerek nüfus kayıtlarının düzeltilmesine karar verilmesi talep edilmiştir. Mahkemece davanın soybağının reddine ilişkin olduğu ve Türk Medeni Kanunu'nun 289 vd. maddelerinde belirtilen hak düşürücü süreler geçtiğinden bahisle davanın reddine karar verilmiştir.
Öncelikle çözümlenmesi gereken husus; davanın soybağına ilişkin mi, yoksa nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin mi olup olmadığıdır. Bilindiği üzere soybağı, birbirinin soyundan gelen kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Bu kavram içerisinde kan bağının yanında hukuki münasebetin de bulunması, diğer bir ifadeyle kan bağının hukuk düzeninin aradığı koşullar içerisinde oluşması zorunludur. Türk Medeni Kanunu'nun 282. maddesi uyarınca ''Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur. Çocuk ile baba arasında soybağı, ana ile evlilik, tanıma veya hakim hükmüyle kurulur. Soybağı ayrıca evlat edinme yoluyla da kurulur.'' Ayrıca, kısaca af kanunları olarak nitelendirilen “bir evlenme aktine dayanmayan birleşmelerden doğan çocukların neseplerinin düzeltilmesine” ilişkin kanunlara göre de soybağı düzeltilebilir. (HGK 30.01.2008 gün 2008/2-36-47 sayılı kararından)
Çocuk ile ana arasında soybağı, doğumla kendiliğinden kurulur. Çocuk ile annesi arasındaki soybağının tesisi için, hükme gerek bulunmadığından, çocuğun annesi ile soybağı ilişkisinin kurulması değil, çocuğu doğuran kadının kim olduğunun tespiti dava konusu edilebilir.
Öte yandan Türk Medeni Kanunu'nun 36/1. maddesine göre kişisel durum, bu amaçla tutulan resmi sicille belirlenir. Aynı Kanunun 39. ve Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 35/1. maddesi uyarınca ''Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.''
...
“Kayıt düzeltilmesi”, aile kütüğüne düşürülmüş nüfus kaydının bir kısmının "düzeltilmesi” veya “değiştirilmesi”dir. Nüfus kütüklerindeki “doğru olmayan kayıtların” düzeltilmesi için mahkemeden karar alınması zorunludur. İşte bu noktada, nüfus kütüğünde yer alan “doğru olmayan kayıtlar”, ilgilileri veya Cumhuriyet Savcısı tarafından açılacak olan “kayıt düzeltme davası” ile gerçek durumuna uygun hale getirilebilir ki, bu dava uygulamada “nüfus kaydının düzeltilmesi davası” olarak adlandırılmaktadır. Önemle vurgulanmalıdır ki; zamanaşımı ve hak düşürücü süreye bağlı olmayan nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin davalarda, her türlü kanıta başvurulabilir (YHGK, 11.02.1998, 2-87/77). Soybağının reddi davası ile kayıt düzeltme davası, sonuçları (hane dışına çıkarmak) bakımından benzerlik göstermekte ise de, içerik ve yargılama kuralları açısından kendi özel hükümlerine bağlıdır. Soybağının reddinde, kişisel duruma ilişkin nüfus kaydında yer alan bilgi “doğru” olarak doğmuş ve kütüğe tescil edilmiştir. Ancak bu doğru daha sonra “soybağının reddi davası” ile teknik anlamda bir yanlışlığa dönüştürülmüştür. Nüfus kaydının düzeltilmesi davasında ise, nüfus kaydının “gerçek durumu” yansıtmadığı, baştan yanlış olarak kütüğe geçirildiğinden söz edilmesi gereklidir. (HGK 30.01.2008 gün 2008/2-36-47 sayılı kararından)
Somut olayda davalı ... davacının babasının hanesine 6652 sayılı Af Kanunu gereğince annesi ...’nin beyanı ile tescil edildiği anlaşılmaktadır. Bu halde dava Af Kanunu gereğince yapılan tescile itiraz niteliğindedir. Dava, 6652 sayılı Af Kanununa göre yapılan tescile itiraz niteliğinde olduğuna göre görevli mahkeme 4787 sayılı Kanunun 4. maddesi gereğince aile mahkemesi olmayıp 5490 sayılı Yasanın 36.maddesi uyarınca asliye hukuk mahkemesidir. Görev kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir. Mahkemece, davaya yetkili ve görevli asliye hukuk mahkemesinde bakılmak üzere görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile şimdilik diğer yönleri incelenmeksizin hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, işbu kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 31.05.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Baştan Yanlış Nüfus Kaydı İddiasında Görevli Mahkeme
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Bilerek Gerçeğe Aykırı Baba Kaydında Nüfus Düzeltme Davası ve Görev
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Soybağının Reddi ve Nüfus Kaydı Düzeltme
Tüm Kişiler Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Nüfus Kaydının Düzeltilmesi Davaları
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi
Esas No
2016/7930
Karar No
2016/8729
Karar Tarihi
31 Mayıs 2016
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları