AİLE HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Evlat Edinme Kesinleşince Ayrı Rıza Davasının Konusuz Kalması
2023/3925 E., 2023/5223 K. · 7 Kasım 2023
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 23 Kasım 2026
Kararın Özeti
Kurum, bakım altındaki çocuğun evlat edinilmesi için anne ve baba rızasının aranıp aranmayacağının ayrı davada belirlenmesini istedi. Yargıtay, bu konuda verilecek kararın aile yanına evlat edinme amacıyla yerleştirme öncesinde veya evlat edinme işlemleri sırasında ele alınmasını ayırdı. Temyiz incelemesinde çocuğun başka bir hükümle evlat edinildiğinin kesinleştiğini saptadı. Ayrı rıza davası bu nedenle konusuz kaldığından hükmü bozdu.
Hukuki İlke
Kesinleşmiş evlat edinme kararı bulunan çocuk hakkında devam eden ayrı ebeveyn rızası davasında, somut olayda karar verilmesine yer kalmadı.
Sonuç
Yargıtay, çocuğun evlat edinilmesi kesinleştiği için ayrı davada karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmek üzere istinaf kararını bozdu.
İlgili Mevzuat
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 311, 312
Kararda anılan6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 369, 370, 371
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
2. Hukuk Dairesi 2023/3925 E. , 2023/5223 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1718 E., 2023/41 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun kabulü ile yeniden esas hakkında hüküm kurma
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Aile Mahkemesi
SAYISI : 2022/170 E., 2022/258 K.
Taraflar arasındaki evlat edinme davasında ana baba rızası aranmaması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile hükmün kaldırılarak İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Gönderme kararı sonrasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı Kurum vekili dava dilekçesinde; biyolojik anne ...'ın evlilik dışı birlikteliğinden doğan ...'nün annenin bakmak istememesi nedeniyle kurum bakımında olduğunu belirterek küçüğün evlat edindirme işlemleri sürecinde kim olduğu bilinmeyen baba yönünden babanın rızasının aranmamasına, biyolojik annenin rızasının tespiti mümkün olmadığı takdirde evlat edindirme işlemi sürecinde rızasının aranmamasına karar verilmesi talebiyle evlat edindirme işlemlerinde ana baba rızasının aranmamasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
A. İlk Derece Mahkemesinin Birinci Kararı
İlk Derece Mahkemesinin 03.06.2021 tarih ve 2021/341 Esas, 2021/505 Karar sayılı kararı ile çocuk hakkında korunma kararı alındığı, çocuğun kuruma yerleştirildiği, ana baba rızasının alınmasının ya da aranmamasına karar verilmesinin evlat edinme davası sırasında karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
B. Bölge Adliye Mahkemesinin Gönderme Kararı
1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
2. Bölge Adliye Mahkemesinin 03.03.2022 tarih ve 2021/806 Esas, 2021/1127 Karar sayılı kararı ile dilekçeler aşaması tamamlanmadan ve duruşma açılmadan karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
C. İlk Derece Mahkemesinin Son Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıdaki başlıkta tarih ve sayısı belirtilen kararı ile küçüğün geçici bakım sözleşmesi ile evlat edinecek aile yanına yerleştirildiği gerekçesi ile davanın usuldan reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı kurum vekili, davanın kabulü gerektiğini, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile evlilik dışı doğum olarak annesi hanesine tescil edilen, hakkında bakım tedbiri talep edilen ve halen kurumun koruma ve bakımı altında olan küçüğün evlat edindirilmesinde annesinin rızasının aranmaması konulu eldeki davanın 18.05.2021 tarihinde açıldığı, davadan sonra küçüğün 11.06.2021 geçici bakım sözleşmesi ile evlat edinecek aile yanına yerleştirildiği, dava tarihinde küçüğün kurum yurtlarına yerleştirilmiş olması evlat edinme davasından önce rıza aranmaması davasının açılmasına engel olmadığı, İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmesinin isabetli olmadığı, küçüğün, geçici bakım sözleşmesi ile evlat edinecek aile yanına yerleştirilmiş olduğuna göre, ana ve baba rızasının aranmaması konusunun evlat edinme davası içinde değerlendirilmesi gerektiği gerekçesi ile istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın açıklanan gerekçe ile esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı kurum vekili, dava açıldığı tarihte çocuğun aile yanına yerleştirilmediğini, davanın dava açıldığı tarihteki bu durum dikkate alınarak kabulü gerektiğini, Bölge Adliye Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, evlat edinmede ana baba rızası aranmaması istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, evlat edinecek aile yanına yerleştirilen çocuk konusunda ana baba rızası aranmaması hususunun evlat edinme davasından önce incelenip incelenemeyeceği, davanın kabulü koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.
2. İlgili Hukuk
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 311 inci ve 312 nci maddeleri; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu, 370 inci ve 371 inci maddeleri. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 23.12.2020 tarihli ve 2017/1926 Esas, 2020/1057 Karar sayılı ilamı.
3. Değerlendirme
1.4721 sayılı Kanun'un 312 nci maddesinde “Küçük, gelecekte evlat edinilmek amacıyla bir kuruma yerleştirilir, ana ve babadan birinin rızası eksik olursa, evlat edinenin veya evlat edinmede aracılık yapan kurumun istemi üzerine ve kural olarak küçüğün yerleştirilmesinden önce, onun oturduğu yer mahkemesi bu rızanın aranıp aranmamasına karar verir. Diğer hallerde, bu konudaki karar evlat edinme işlemleri sırasında verilir.” hükmü getirilmiştir.
2.Üzerinde durulması gereken husus; 4721 sayılı Kanun'un 312 nci maddesinde çocuğun evlat edinilmesinde eksik olan ana ve/veya babanın rızasının aranmaması için davanın ne zaman açılabileceği ve bu kapsamda madde metninde ifade edilen "kural olarak küçüğün yerleştirilmesinden önce" ibaresinden ne anlaşılması gerektiğidir.
3.Nitekim bu husus; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 23.12.2020 tarihli ve 2017/1926 Esas, 2020/1057 Karar sayılı ilamında tartışılmıştır. Dairemizce de benimsenen görüşe göre; "...madde metninde geçen ikinci “yerleştirilme” ifadesinin küçüğün evlat edinecek kişi veya ailenin yanına yerleştirilmesi olarak anlamak gereklidir. Diğer bir deyişle, bu fıkra kapsamında düzenlenen ana ve/veya babanın rızasının aranıp aranmayacağına yönelik karar, aracı kuruma yerleştirilen küçüğün evlat edinecek kişi veya ailenin yanına yerleştirilmesinden önce verilmelidir. Nitekim burada amaç, devletin koruması altına alınmış olan küçüğün, evlat edinilmek üzere aile yanına yerleştirilmesinden önce, rızanın aranıp aranmaması sorununun çözülmüş olması, küçüğün evlat edinme amacıyla yerleşmesinden sonra olumsuz bir karar verilmesi hâlinde doğacak zararların önlenmesidir. Küçük, Tüzük hükümleri gereğince, evlat edinme amacıyla yerleştirilmiş ise, rızanın aranıp aranmaması kararı artık TMK'nın 312/2 maddesi gereğince evlat edinme işlemleri sırasında verilecektir. Zira bu kararın evlat edinme işlemleri başlamadan önce yani kurumdaki evlat edinilecek küçük evlat edinecek kişi veya ailenin yanına yerleştirilmeden önce verilmesi, evlat edinme sürecini hızlandıracak ve bu durum da küçüğün yararına olacaktır."
4.Somut olaya gelince, re'sen UYAP ortamında yapılan araştırma neticesinde; küçük ...nin (...) güncel nüfus kaydında, Lüleburgaz Aile Mahkemesi'nin 2022/393 Esas, 2023/20 Karar sayılı, 07.03.2023 kesinleşme tarihli kararıyla evlat edinildiği bilgisinin bulunduğu anlaşıldığından; davanın konusu kalmamıştır. Bu sebeple, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
07.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Aile Yanına Yerleştirmeden Önce Evlat Edinme Rızası Hakkında Hüküm
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Geçici Bakımla Aileye Yerleştirilen Küçüğün Evlat Edinilmesinde Rıza
İlgili Sayfalar
Evlat Edinme ve Ebeveyn Rızasının Değerlendirilmesi
Türk Medeni Kanunu’nda Evlat Edinmede Rıza
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Esas No
2023/3925
Karar No
2023/5223
Karar Tarihi
7 Kasım 2023
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları