KİŞİLER HUKUKU · KISMEN BOZMA / ONAMA
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Baba Adının Düzeltilmesinde Aynı Soydan DNA Örneği
2025/8326 E., 2025/12077 K. · 29 Aralık 2025
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Baba adının düzeltilmesi istemiyle görülen davada önceki bozma üzerine bazı mezarlar bulundu ve DNA incelemesi yapıldı. Baba olmadığı ileri sürülen kişi ile biyolojik baba olduğu iddia edilen kişi hakkında gerekli araştırma ise tamamlanmadı. Yargıtay, mezarlar bulunamazsa sağ erkek kardeşler veya aynı soydan gelen erkekler üzerinden DNA incelemesinin sonuç verip vermeyeceğinin araştırılmasını istedi. Daire, nüfus kaydına ilişkin bu bölümü bozarken ölüm tarihi ve evlilik kaydı iptali yönlerinden hükmü onadı.
Hukuki İlke
Somut nüfus kaydı uyuşmazlığında mezar bulunamıyorsa aynı soydan gelen kişilerin örneklerinin iddianın aydınlatılmasına elverişli olup olmadığı araştırılabilir.
Sonuç
Hüküm, baba adının tespitinde araştırma eksikliği nedeniyle kısmen bozuldu. Ölüm tarihinin düzeltilmesi ve evlilik kaydının iptaline ilişkin temyize konu diğer bölümler onandı.
İlgili Mevzuat
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 36/1 ve m. 39
Kararda anılan5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu — m. 35/1 ve m. 36/1-c
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
2. Hukuk Dairesi 2025/8326 E. , 2025/12077 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/398 E., 2024/430 K.
DAVA TÜRÜ : Nüfus
Taraflar arasındaki davanın bozma sonrası yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı-birleşen davacı ... vekili tarafından eksik incelemeyle karar verildiği, birleşen davacının yatırması gereken giderin suç üstü ödeneğinden karşılanması gerektiği yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
Asıl dava dilekçesinde ... oğlu ...’ün 28.08.1331 olan ölüm tarihinin, 15.08.1955 olarak düzeltilmesi; birleşen Bozyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2002/151 esas sayılı dava dilekçesinde ... ve ... kızı ... ile ... oğlu ...'ün Mecelle hükümlerine göre boşanmalarına rağmen nüfus kayıtlarında evli göründüklerinden bahisle evlilik kaydının iptali ile ...'ün ... oğlu ...'ün (1894 doğum-1915 ölüm) çocuğu olmadığının tespitine karar verilmesi; birleşen Bozyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2005/204 esas sayılı dava dilekçesinde ise ... ve ... kızı ... ile ... oğlu ...'ün müşterek çocukları görünen ... (1929 doğumlu), ... (TC 2...4 ) (1931 doğumlu), ... (1925 doğumlu) ve ...'ün ( 2...2 TC) (1932 doğumlu) babalarının ... oğlu ... (1881 doğum-1955 ölüm) olduğu ileri sürülerek, adı geçenlerin baba adlarının düzeltilmesi istenmiş, aşamalarda verilen kararlar taraf teşkili ve eksik araştırma nedeniyle bozulmuş, 24.02.2020 tarihli son bozma ilamında ise; davalıların murisi ... ile baba olmadığı iddia edilen ... oğlu ... ve baba olduğu iddia edilen ...'in mezar yerleri tespit edilerek örnek alınması, tespit edilememesi halinde çocuklarından örnek alınması, ayrıca davacıların murisi ..., ... (TC 2...4 ) ve ... ( 2...2 TC) ile anne olmadığı iddia edilen ... ve ... kızı ..., baba olmadığı iddia edilen ... oğlu ..., anne olduğu iddia edilen ... ve baba olduğu iddia edilen ... oğlu ...'ün mezar yerleri tespit edilerek örnek alınması, tespit edilememesi halinde bu kişilerin çocuklarından örnek alınması neticesinde DNA araştırması sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönündeki bozma ilamlarına uyan Mahkemece; asıl davanın reddine, birleşen Bozyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2002/151 E sayılı dosyasındaki; davanın kısmen kabulü kısmen reddine, evlilik kaydının iptali talebinin reddine, ...'ün ... ve ...'den olma ... ile ...'den olma ...'ün evliliğinden olmadığının tespitine, ...'ün annesinin ... ve ...'den olma ... babasının ise ... olduğunun tespitine, ...'ün ...'ün nüfusundan terkini ile baba olan ...'in hanesine yazılmasına; Bozyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2005/204 Esas sayılı dosyasındaki; davanın davalı-davacı ... dışındaki davacıların davayı takip etmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına, davacı ... yönünden davanın esastan reddine dair verilen karar davalı-davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1.Temyizen incelenen; asıl davada talep edilen ve reddine karar verilen murisin ölüm tarihinin düzeltilmesi ve Birleşen Bozyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2002/151 E sayılı dosyasına kayden talep edilen ve mahkemece evliliğin iptali talebinin reddine dair kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olduğu anlaşılmakla; davalı-davacı ... vekilinin aşağıdaki paragraflar kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2.4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 36/1. maddesine göre kişisel durum, bu amaçla tutulan resmi sicille belirlenir. Aynı Kanun'un 39. ve Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 35/1. maddesi uyarınca ''Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.'' Kişisel durumlardaki değişikliklerin nüfus kaydında belirtilmesi ve doğru olmayan kayıtların düzeltilmesi ile “nüfus kayıtlarının düzeltilmesi” anlaşılır. “Kayıt düzeltilmesi”, aile kütüğüne düşürülmüş nüfus kaydının bir kısmının “düzeltilmesi” veya “değiştirilmesi”dir. Bu dava uygulamada “nüfus kaydının düzeltilmesi davası” olarak adlandırılmaktadır.
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36/1-c maddesinde tespit davalarının, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil edeceği düzenlenmiş olup buna göre tespit kararları ile nüfus idaresi doğrudan işlem tesis edemeyecek, ancak daha sonra açılacak kayıt iptali veya kayıt düzeltme davalarında iş bu tespit kararlarının karine teşkil edeceği belirtilmiştir.
Nüfus Hizmetleri Kanunu'na göre açılan kayıt düzeltme davalarında, diğer kamu düzenine ilişkin olarak açılan davalarda olduğu gibi hakim taleple bağlı kalmayarak doğrudan doğruya yapacağı araştırma sonucu elde edeceği bulgulara göre karar vermek zorundadır.
Resen araştırma ilkesinin geçerli olduğu nüfus kayıt düzeltme davalarında diğer kamu düzenine ilişkin olarak açılan davalarda olduğu gibi mahkemenin bozma ilamına uyması sonucu taraflar lehine usuli kazanılmış haktan söz edilemez.
Uyuşmazlık, ... (1929 doğumlu), ... (TC 2...4 ) (1931 doğumlu), ... (1925 doğumlu) ve ...'ün ( 2...2 TC) (1932 doğumlu) babalarının ... oğlu ... (1894 doğumlu) olmayıp ... oğlu ... (1881 doğumlu) olduğunun tespiti talebinden ibarettir. Son bozma kararı sonrası yapılan yargılamada; ... (1929 doğumlu), ... (1925 doğumlu) ve ...'in babası olduğu iddia edilen ...'in mezar yerleri tespit edilmiş; yapılan fethi kabir işlemleri neticesinde alınan örnekler sonucunda DNA testi yaptırılmıştır. Yukarıda belirtilen uyuşmazlık konusu olan hususta ise; mahkemece bozmaya uyulmuş ise de, gereği tam olarak yerine getirilmemiştir. ... (1929 doğumlu), ... (TC 2...4 ) (1931 doğumlu), ... (1925 doğumlu) ve ...'ün ( 2...2 TC) (1932 doğumlu) babası olmadığı iddia edilen ... oğlu ... ve baba olduğu iddia edilen ... oğlu ...'nin mezarı bulunamasa dahi sağ erkek kardeşler yada aynı soydan gelen erkekler arasından yapılacak DNA testinin sonuç verip vermeyeceği araştırılarak ve bu bağlamda iddianın tespiti bakımından aralarında DNA testine cevap verebilecek kişiler mahkemece ve taraflar aracılığı ile araştırılarak, bu hususun da değerlendirilmesi suretiyle, iddia ile ilgili olarak DNA testi yaptırılıp, alınacak rapor da gözetilerek toplanan tüm delillerle birlikte karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan Mahkeme kararının yukarıda (2) numaralı paragrafta gösterilen sebeplerle BOZULMASINA,
2.Yukarıda (1) numaralı paragrafta belirtildiği üzere; birleşen davada davacı-davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddi ile kararın bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin ONANMASINA,
Peşin yatırılan harcın yatırana iadesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
29.12.2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Benzer Kararlar
Nüfus Kaydı Düzeltmede Fethi Kabir ve DNA
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi — Nüfus Kaydı Düzeltmesinde Kardeşler Arasındaki Doğum Farkı ve DNA
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — DNA İncelemesi Yapılamayan Nüfus Kaydı Davasında Diğer Deliller
Tüm Kişiler Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu — Kabul Edilen Metin
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Esas No
2025/8326
Karar No
2025/12077
Karar Tarihi
29 Aralık 2025
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları