EŞYA HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Ortaklığın Giderilmesinde İmalat Bedeli ve Kullanımın Sürmesi
2016/22450 E., 2018/9562 K. · 4 Ekim 2018
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Ortaklığın satış yoluyla giderilmesinin ardından paydaşlar, taşınmazda yaptıkları faydalı imalatlar için diğer paydaştan bedel istedi. Yargıtay, önce imalatı yapanların taşınmazı kullanmayı sürdürüp sürdürmediğinin araştırılmasını istedi. Kullanım sona ermişse bilirkişinin, imalatlı ve imalatsız değerleri ihale günü koşullarında karşılaştırması gerektiğini açıkladı. İmalatın satış bedeline yansıyan kısmı ve karşı tarafın payı belirlenmeden hazırlanan raporla hüküm kurulmasını uygun bulmadı.
Hukuki İlke
Daire, bu sebepsiz zenginleşme isteminde önce tahliye ve devam eden kullanımın araştırılmasını istedi. Hesap yapılacaksa imalat maliyeti yerine imalatın ihale bedeline yansıyan değer artışı esas alınır.
Sonuç
Yargıtay, davayı değerlendirmeye elverişli kullanım ve değer incelemesi yapılmadığı için ilk derece hükmünü davalı yararına oy birliğiyle bozdu.
İlgili Mevzuat
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu geçici m.3
Kararda anılan1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu m.428 ve m.440
Kararda anılan6217 sayılı Kanun
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
3. Hukuk Dairesi 2016/22450 E. , 2018/9562 K.
"İçtihat Metni"
.....
Taraflar arasındaki alacak ve muhdesat aidiyetinin tespiti davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacılar; dava konusu taşınmazın bir kısmını haricen satın aldıklarını ve üzerine ev yaptıklarını, tapuda devralamadıklarını, davalı ... tarafından diğer ... aleyhine başlatılan icra takibi dosyasından alınan yetki ile açılan ortaklığın giderilmesi davasında ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verildiğini belirterek, 2 katlı ev ve bahçesi ile zirai muhtesatların bedeli ile taşınmazı satın alırken karşılığını alamadığı ediminin bedeli ve değişik iş dosyasında yapılan masrafların tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ...; davacılarla arasında hiçbir sözleşme ve hukuki ilişki mevcut olmadığını, davalı olarak gösterilmesinin hukuka aykırı olduğunu, husumetin kendisine yöneltilemeyeceğini bildirerek davanın reddini istemiştir.
Davalı Hazine vekili; müvekkili kurumun dava konusu taşınmaz üzerinde diğer davalılar ile birlikte hissedar olduğunu, davalıların taşınmaz üzerinde hisselerine ilişkin tasarruflarda bulunduklarını, davalı şahıslarca yapılan bu tasarruflar nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararlardan yine bu davalıların sorumlu olacağını, davalı kurumun zararla herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davacı tarafın talebinin zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece; dava konusu taşınmazın hisseli olduğu, ortaklığın satış suretiyle giderilmesi kararına istinaden yapılan ihale sonucu Maliye Hazinesine satışının yapılarak, Hazine adına tapuya tescil edildiği ve satış sonrası paraların hissedarlara paylaştırıldığı, satışın taşınmaz üzerindeki muhtesatlarla birlikte gerçekleştiği, dolayısıyla davacılara ait
....
muhtesatların da bedellerinin satış parasına dahil olduğu, bu sebeple davacıların sahip olduğu muhtesat bedeli kadar davalıların zenginleştiği gerekçesiyle davanın kabulü ile dava konusu taşınmazda krokide sarı renkle gösterilen kısımda kalan yapı ve ağaçların davacı ...'a, yine aynı krokide kırmızı alanda kalan kısımlardaki yapı ve ağaçların ise ...'a ait olduğunun tespitine, davacı ...'ın muhtesatları nedeniyle toplam 35.764,63 TL'nin davalılardan (bu miktarın 23.843,09 TL'sinden davalı Hazine'nin, 5.960,77 TL'sinden ...'in ve 5.960,77 TL'sinin de ...'in sorumluluğunda olmak üzere) tahsili ile davacı ...'a ödenmesine, Davacı ...'ın muhtesatları nedeniyle toplam 21.801,38 TL'nin davalılardan (bu miktarın 14.534,26 TL'sinden davalı Hazine'nin, 3.633,56 TL'sinden ...'in ve 3.633,56 TL'sinin de ...'in sorumluluğunda olmak üzere) tahsili ile davacı ...'a ödenmesine karar verilmiş, hüküm süresi içerisinde davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, davaya konu taşınmaza, davacılar tarafından yapıldığı belirtilen muhtesatların aidiyetinin tespiti ve muhtesat bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.
Paydaşlığın giderilmesine konu olan taşınmaza, paydaşlar tarafından faydalı ve zaruri masraf yapılmış ise; bu masraf, diğer paydaşlardan sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istenebilir.
Sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için, bir tarafın mal varlığının diğer tarafın malvarlığı aleyhine çoğalması gerekir. İade borcunun kapsamını belirlemede öncelikle fakirleşme ve zenginleşme zamanının tespit edilmesi gerekir. Sebepsiz zenginleşme borçlusunun bu muhdesatın yapıldığı anda ekonomik açıdan zenginleştiği, yapanın ise o anda fakirleştiği ileri sürülemez. Ekonomik yönden zenginleşme ve fakirleşmenin, satış suretiyle taşınmazdaki ortaklığın giderildiği anda gerçekleştiğinin kabulü gerekir. Daha açık deyişle, sebepsiz zenginleşme; satışın yapılıp bedelinin ödendiği tarihte gerçekleşir. İyileştirmeden doğan sebepsiz zenginleşme nedeniyle hükmedilecek miktar, iyileştirmenin satış tarihinde taşınmazın değerinde meydana getirdiği artış oranında olmalıdır.
Buna göre, taraflar arasındaki uyuşmazlığın sağlıklı olarak çözümü için izlenecek yol şöyledir: Konusunda uzman bilirkişi aracılığıyla davacı tarafından yapılan faydalı giderlerin yapılmış ve yapılmamış olması halleri için ayrı ayrı olmak üzere taşınmazın ihale (satış) gününde ve aynı koşullarla satılmasından elde edilecek gerçek sürüm değeri belirlenmeli, bu şekilde elde edilecek değerler arasında bir fark meydana geldiğinde bunlar birbirine oranlanmalı, bu oran ihale ile yapılan satış bedeline uygulanarak, davacının yaptığı giderlerin ihale bedeline yansıma miktarı belirlenmeli, bulunacak bu miktardan davalının payına isabet eden miktara hükmedilmelidir.
Dosyanın incelenmesinde; dava konusu taşınmaza davacılar tarafından oluşturulan muhtesatların bulunduğu, dava konusu taşınmazın muhtesatlarla birlikte ortaklığın giderilmesi yoluyla aynı zamanda paydaş olan davalı ... Hazinesine satıldığı, paydaşların bedelleri aldığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise yansıma miktarının yukarıda açıklanan biçimde yapılmadığı, muhtesatların bulunduğu arz değerinin de hesaplamaya dahil edildiği, satış memurluğu tarafından tahliye emri gönderildiği, tahliye emrinin akıbetinin belirlenmediği görülmektedir.
....
O halde mahkemece; davacıların taşınmazı tahliye edip etmediklerinin belirlenmesi, davaya konu taşınmazı kullanmaya devam ettikleri halde sebepsiz zenginleşmenin gerçekleşmeyeceği nazara alınarak, davacıların bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığından bahisle hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine, aksi halde yukarıda açıklanan şekilde yansıma miktarının uzman bilirkişi aracılığıyla belirlenmesinin ardından oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince davalı yararına BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04/10/2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
......
Benzer Kararlar
Muhdesat Tespitinde Ret ve Vekâlet Ücreti
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Ortaklığın Giderilmesi Satışından Sonra Kiracı İmalatlarının Bedeli
İlgili Sayfalar
Ortaklığın Giderilmesi ve Taşınmazın Satış Süreci
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Esas No
2016/22450
Karar No
2018/9562
Karar Tarihi
4 Ekim 2018
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları