top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

İCRA VE İFLAS HUKUKU  ·  BOZMA

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Taşınmaz Satışından Sonra Menfi Tespitte Hukuki Yarar

 

2017/7853 E., 2019/4067 K. · 2 Mayıs 2019

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Davacılar, senede dayalı icra takibi nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitini istedi; davalı zamanaşımı ve tahliye taahhüdü savunmalarını ileri sürdü. İlk derece mahkemesi, takipte davacılardan birine ait taşınmazın satışının 29/05/2012'de kesinleştiğini ve borcun ödendiğini, davanın bundan sonra açıldığını belirterek hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetti. Yargıtay, temyiz eden davacının dava tarihinden önce ödeme yapmadığını ve ödenen bedelin rücu edilebileceğini dikkate alarak davanın esastan incelenmesi gerektiğini belirtip hükmü bozdu.

 

Hukuki İlke

 

Daire, borçlunun borcu icra dairesine ödedikten sonra artık menfi tespit davası açamayacağını, ödediği paranın geri alınması için istirdat davası açabileceğini belirtmiştir. Bu dosyada temyiz eden davacı dava tarihinden önce ödeme yapmadığı ve ödenen bedel rücu edilebileceği için menfi tespit davasında hukuki yararın bulunduğu kabul edilmiştir.

 

Sonuç

 

Hüküm, temyiz eden davacı yararına bozuldu; mahkemenin davayı esastan inceleyip sonuca göre karar vermesi gerektiği belirtildi. Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde iadesine, karar düzeltme yolunun açık olmasına oy birliğiyle karar verildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — m. 72
    Menfi tespit davasının koşulları ve takip öncesi ile sonrası açılması

  • 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu — m. 428
    Hükmün bozulması

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

3. Hukuk Dairesi         2017/7853 E.  ,  2019/4067 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : SULH HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacılar vekili; davacılar tarafından davalının taşınmazının eğlenme mekanı olarak kullanılması için kira akdi yapıldığını, kira sözleşmesine istinaden senet düzenlendiğini ancak davalının taşınmazı bir başka 3.şahıs ... isimli şahsa kiraya verdiğini, taşınmazı bir başka kiracıya kiralamasına rağmen borçlu imiş gibi icra takibine girişildiğini, davacılar tarafından taşınmazın kullanılmadığını belirterek; müvekkillerinin davalı tarafa borcu bulunmadığının tespitine, karar verilmesi istemiştir.

Davalı; zamanaşımı süresinin geçtiğini, taşınmazın tahliye taahhüdü nedeniyle tahliye edildiğini, ... isminde kiracısı bulunmadığını, iddiaların doğru olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davacılar her ne kadar menfi tespit istemine dayalı olarak işbu davayı açmış ise de, takip konusu borcun davacı ...'e ait satışa çıkartılan taşınmazın ...'e ihale edildiği ve satışın 29/05/2012 tarihinde kesinleştiği böylece takip konusu borcun ödendiği, davanın ise borcun ödenmesinden sonra açıldığı, dolayısıyla açılan davada hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm süresi içerisinde davacı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Öncelikle, menfi tespit davası ile ilgili genel bir açıklama yapılmasında ve ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır:

Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır.

Menfi tespit davası 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)’nun 72. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ise ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.

Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitidir.

Başka bir deyişle hukuki bir yarar bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır.

Dayanılan hukuki ilişkinin gerçekten mevcut olmadığı icra takibine maruz kalmadan önce ileri sürülebileceği gibi, icra takibinden sonra da ileri sürülebilir.

Borçlunun icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açabilmesi için borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararının bulunması şarttır.

Buna rağmen borçlunun, alacaklının harekete geçmesini beklemeden borçlu olmadığının tespitinde korunmaya değer bir yararı bulunabilir. Bu tür bir yararının bulunması halinde borçlu, borçlu olmadığının tespiti için dava açabilir.

Bunun dışında icra takibi taraflar arasındaki maddi ilişkiyi tespit edecek nitelikte olmadığından, alacaklının takibe girişmesinden sonra, hatta takip kesinleştikten sonra da borçlunun, borçlu olmadığının tespitini mahkemeden istemesi mümkündür.

Borçlu belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi dayanaksız kalır ve borcu ödemekten kurtulur.

Ancak borçlu borcunu icra dairesine ödedikten sonra, artık menfi tespit davası açamaz. Bu halde borçlunun sırf borçlu olmadığının tespitinde hukuki bir yararı yoktur. Bundan sonra ödediği paranın geri alınması için bir dava açması söz konusu olur ki, bu da istirdat davasıdır.

Dava dosyası incelendiğinde ise; davalı tarafından davacı ...’un borçlu diğer davacı ...’un kefil olarak imzaladığı 01.11.2010 tanzim - 03.01.2011 vade tarihli 13.000 TL ve 01.11.2010 tanzim - 01/04/2011 vade tarihli 13.000 Bedelli iki adet senede dayalı icra takibi başlatıldığı, takibin devamında ise davacı ...’a ait taşınmazın alacağa mahsuben satıldığı, bu şekilde borcun ödendiği, davacı ... tarafından ise borca karşılık yapılan ödemenin bulunmadığı görülmektedir.

O halde, mahkemece; davacı ... tarafından davalı alacaklıya karşı dava tarihinden önce yapılan ödeme bulunmaması, ödenen bedelin rücu edilebileceği dikkate alınarak menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunduğu dikkate alınarak davanın esastan incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün davacı ... taraf yararına HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 02/05/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Geçersiz Görülen İcra Takibine Rağmen Menfi Tespitte Hukuki Yarar

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Menfi Tespitte Konut Bedelini Ödediğini Söyleyen Takip Alacaklısının İspat Yükü

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — İtirazla Duran Takipte Borçlunun Menfi Tespit Davası Açma Yararı

Tüm İcra ve İflas Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Senede Dayalı İcra Takibinde Borçlu Olmadığının Tespiti

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi

 

İlgili Hukuk Dalı

İcra ve İflas Hukuku

 

Esas No

2017/7853

 

Karar No

2019/4067

 

Karar Tarihi

2 Mayıs 2019

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page