İCRA VE İFLAS HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Menfi Tespitte Konut Bedelini Ödediğini Söyleyen Takip Alacaklısının İspat Yükü
2025/3701 E., 2026/1934 K. · 7 Nisan 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Takip alacaklısı, oturduğu ev için para verdiğini ancak tapunun devredilmediğini savundu. Borçlu olduğunu reddeden malik ise takipte satılan taşınmazların geri verilmesini veya bedellerini istedi. Alacaklı kendisine süre verilmesine rağmen satışa veya ödemeye ilişkin yazılı belge sunmadı. Daire, malikin evin uzun süre bedelsiz kullanılmasını açıklayamamasına dayanılarak davanın reddedilmesini hatalı buldu. Borçlunun taleplerinin esasının incelenmesi için hükmü bozdu.
Hukuki İlke
Takibe konu parayı konut satın almak için verdiğini ileri süren alacaklı, bu dosyada ödemenin ve borcun hukuki sebebinin ispat yükünü taşıyordu. Malik ödeme aldığını kabul etmediği için taşınmazın kullanılması tek başına bu yükü karşılamadı.
Sonuç
Mahkemenin ret kararı davacı yararına oy birliğiyle bozuldu. Taşınmazların tescili veya bedellerinin ödenmesi konusunda doğrudan hüküm kurulmadı.
İlgili Mevzuat
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu geçici — m. 3
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu — m. 428
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
3. Hukuk Dairesi 2025/3701 E. , 2026/1934 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/99 E., 2025/149 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından duruşmalı istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 07.04.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde taraflardan gelen olmaması üzerine, işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkili aleyhine Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün 2013/4365 E. sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibinin usulsüz şekilde kesinleştirilerek, müvekkiline ait taşınmazlar üzerine haciz konulduğunu ve haczedilen taşınmazların satışının gerçekleştirildiğini, ancak müvekkilinin davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığını ileri sürerek; borçlu olmadığının tespiti, söz konusu icra takibinin iptali ile cebri icra satışları sonucunda davalı adına tescil edilen taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile müvekkili adına tesciline, davalı adına kayıtlı bulunmayan taşınmazlar yönünden ise karar tarihindeki rayiç bedelin faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; davacı aleyhine yapmış olduğu ilamsız icra takibinin hukuka uygun olduğunu, 2004 yılında davacıdan almış olduğu eve karşılık olarak 100.000,00 TL ödediğini ancak tapunun kendisine verilmediğini, icra takibinin de bu nedenle başlatıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 02.06.2016 tarihli kararıyla; menfi tespit davalarında asıl amacın, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığının tespiti olup, somut olayda davalının takibe konu alacağın taşınmaz satışına karşılık ödediği bedelden kaynaklandığını savunduğu, davacının ise kendisine ait taşınmazın davalı tarafından uzun yıllardır bedelsiz şekilde kullanıldığını ve haksız işgal nedeniyle hukuki yollara başvuracağını ileri sürdüğü, buna göre taraflar arasında taşınmaz satışına ilişkin bir anlaşma bulunduğunun anlaşıldığı, davacının takibe süresinde itiraz etmediği ve usulsüz tebligat iddiasının reddedildiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Dairemizin 04.12.2018 tarihli kararıyla; ispat yükünün davalı alacaklı üzerinde olduğu, bu nedenle davalının 07.04.2016 tarihli celsede yapılan satışlara ilişkin belgelerin bulunduğunu iddiası üzerinde durularak sonucu dairesinde hüküm verilmesi gerektiğinden bahisle, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
2. Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının, davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığını; davalının ise oturduğu evi kendisine satan ve parasını alan davacının, evin tapusunu vermediğini iddia ettiği, davacının kendisine ait evi davalının neden uzun süredir bedelsiz olarak kullanmasına izin verdiğini açıklayamadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; Mahkemece, yalnızca davalı tarafın soyut beyanlarından hareketle karar verildiğini, uyulan bozma ilamında açıkça ilamsız icra takibine karşı açılan menfi tespit davalarında ispat yükünün davalı icra alacaklısında bulunduğu belirtilerek, davalı tarafa alacağını ispatlaması için delillerini sunma imkânı tanınması gerektiğinin vurgulandığını, Mahkemece bozma ilamına uyulmasına ve davalıya bu yönde süre ve imkân verilmesine rağmen, davalı tarafça herhangi bir delil sunulmadığı halde; önceki gerekçeler aynen tekrar edilerek yeniden davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini, bozma ilamına şeklen uyulmuş olmasına rağmen fiilen direnme kararı niteliğinde hüküm kurulduğunu, ispat yüküne ilişkin temel hukuk kurallarının her iki yargılama aşamasında da hatalı uygulandığını, bu süreçte haksız icra takibi nedeniyle müvekkilinin iki taşınmazını kaybettiğini, uzun yargılama sebebiyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, aleyhinde başlatılan takip nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile kesinleşen takip sonrası satışı gerçekleştirilen taşınmazların tapularının iptali ile tescili, mümkün olmaması halinde ise bedellerinin iadesi istemine ilişkindir.
1. Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK). Yargıtay Dairesince bozulan bir hükmün, bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme, kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez (04.02.1959 tarihli ve 13/5 sayılı YİBK).
Dairemizce verilen 02.06.2016 tarihli ilamla; takip konusu borcun varlığına ilişkin ispat yükünün davalı alacaklı üzerinde bulunduğu, davalının yapılan satışlara ilişkin belgelerin mevcut olduğu, bunları ibraz edebileceğine yönelik beyanı da dikkate alınarak, taraf delillerinin toplanıp birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak, davalı tarafa iddia olunan taşınmaz satışına ilişkin elinde bulunduğunu ileri sürdüğü belgeleri ibraz etmesi için süre verilmiş ise de, davalı tarafça dava konusu taşınmaz satışına ve takip dayanağı alacağa ilişkin herhangi bir yazılı belge sunulmadığı, bu durumda, bozma ilamında da açıkça belirtildiği üzere, davalının davacıya taşınmaz satışı karşılığında para verdiği ve takip konusu 100.000,00 TL tutarındaki alacağın hukuki sebebinin bulunduğu hususlarını ispat edemediği, öte yandan davacı tarafın da söz konusu bedelin davalıdan alındığına ilişkin herhangi bir kabul veya ikrarının bulunmadığı anlaşılmakla, ispat yükü üzerinde bulunan davalının iddiasını kanıtlayamadığı gözetilerek davacı taleplerinin esasına girilip oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmeden yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan Mahkeme kararının davacı yararına6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri kanunu'nun Geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
1086 sayılı Kanunun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edene iadesine,
07.04.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Menfi Tespitte Alacaklının İspat Yükü ve Tanık Avansı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Harici Satış Bedelinin İadesinde Önceki Hükmün Güçlü Delil Etkisi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Taşınmaz Devriyle Ödemede İspat Yükü
Tüm İcra ve İflas Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Borç İlişkisinin ve Ödemenin İspatı
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
İlgili Hukuk Dalı
İcra ve İflas Hukuku
Esas No
2025/3701
Karar No
2026/1934
Karar Tarihi
7 Nisan 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları