KİRA HUKUKU · ONAMA
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Ticari Bölgedeki Gelişmeler Nedeniyle Kira Uyarlamasında İspat
2024/1706 E., 2025/782 K. · 12 Şubat 2025
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 4 Kasım 2026
Kararın Özeti
Çevredeki ticari gelişmeler ve emsal kiraların yükselmesi, sözleşmenin uyarlanmasını kendiliğinden gerektirmez. Kiraya veren, uzun süreli kira sözleşmesinde bedelin artırılmasını istedi. Önceki bozma sonrasında yapılan incelemede, öngörülemeyen olağanüstü değişikliklerle işlem temelinin çöktüğü kanıtlanamadı. Yargıtay, uyarlama koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle verilen ret kararını onadı. Karar, olağan kira artışı veya kira tespiti ile sözleşmenin olağanüstü koşullara uyarlanmasının aynı değerlendirme olmadığını gösterir.
Hukuki İlke
Kira uyarlamasında, sözleşmeden dava tarihine kadar ortaya çıkan öngörülemeyen olağanüstü durumun sözleşme dengesini katlanılamaz ölçüde bozduğu kanıtlanmalıdır.
Sonuç
Davacının temyiz itirazları reddedilerek uyarlama davasının reddine ilişkin hüküm onandı; kaynakta eski usule göre karar düzeltme yolu açık gösterildi.
Kararın Kapsamı
Uyarlama 01.06.2012 tarihinden başlayan kira dönemi için istendi. Mahkemeler sözleşmenin kurulduğu tarih ile dava tarihi arasındaki değişimi inceledi. Kararın sonunda gösterilen başvuru yolu da o dosyanın tabi olduğu usule aittir.
İlgili Mevzuat
Türk Medeni Kanunu — m. 2/1, 4
Önceki bozmadaki dürüstlük ve hakkaniyet atfıHukuk Muhakemeleri Kanunu — m. Geçici 3
Geçiş hükmüHukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu — m. 440
Karar düzeltme
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Resmî metindeki maskelemeler korunmuştur.
3. Hukuk Dairesi 2024/1706 E. , 2025/782 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/103 E., 2022/428 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkili ile davalı arasında 01.06.2007 başlangıç tarihli ve aylık 25.000,00 TL bedelli kira sözleşmesi bulunduğunu, kira sözleşmesinin süresinin 5+5 yıl olarak ve bu çerçevede beşinci yıldan sonraki dönemde kira bedelinin günün koşullarına göre karşılıklı mutabakat ile belirlenerek kira artırımına gidileceği ve sözleşmedeki artış hükmünün de aynen uygulanacağı kararlaştırılmasına rağmen davalının 01.06.2012 tarihinden itibaren net 36.701.85 TL kira bedeli ödemeye başladığını, davalı ile defalarca görüşülmesine rağmen uzlaşmaya varılamaması üzerine kira bedelinin artırılması hususunun 25.04.2012 tarihli ihtarname ile davalıya bildirildiğini, kiralananın bulunduğu bölgedeki ticari gelişmeler ve emsaller karşısında kira bedelinin çok düşük kaldığını ileri sürerek 01.06.2012 tarihinden itibaren kira bedelinin aylık net 70.000,00 TL olarak uyarlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; sözleşmedeki artış şartına göre kira bedelinin artırılması gerektiğini, taşınmaza 100.000 USD masraf yapıldığını, talep edilen miktarın fahiş olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Mahkemece verilen 17.12.2015 tarihli kararla; davacının uyarlama davasının kabulü ile dava konusu kiralananın 01.06.2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık kira bedelinin brüt 85.000,00 TL olarak tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairece verilen 12.02.2018 tarihli ilamla; "...Sözleşmenin uyarlanmasına ilişkin kural ve yöntemlerin ışığı altında Mahkemece; yerinde uygulama yapılıp, uzman bilirkişiler düşüncesinden de yararlanmak suretiyle, kiralananın niteliği, kullanma alanı, konumu, bölgede kira parasını da etkileyecek normalin üstündeki imar ve ticari gelişmeler gibi değişiklikler, emsal kira paraları, vergi ve amortisman giderlerindeki artışlar araştırılıp, değerlendirilerek, sonuçta işlem temelinin çöktüğü, sözleşmedeki çıkar dengesinin katlanılamayacak derecede davacı aleyhine bozulduğunun benimsenmesi halinde kiracının ne miktar kira parasından sorumlu olacağının, taraflarca sunulan veya bilirkişilerce resen tespit edilen emsal kira sözleşmeleri dikkate alınarak ve emsallerde de keşif yapılarak belirlenmesi, böylece sözleşmedeki kira bedelinin, tarafların amacına uygun objektif iyiniyet, hak ve nesafet (TMK'nun 2/1, 4. md) kurallarının elverdiği ölçü ve düzeyde brüt kira bedeline uyarlanması, aksi halde ise uyarlama davasının koşulları oluşmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, sözleşmenin uyarlanmasına ilişkin açıklanan kural ve yöntemler gözetilmeden, emsal araştırması da yapılmadan eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir." gerekçesiyle, karar bozulmuştur.
3. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; alınan bilirkişi raporuna göre, kira bedelinin uyarlanmasını gerektirecek şekilde karşılıklı edimler arasındaki dengenin olağanüstü değişmeler yüzünden alt üst olması gibi bir durumun işbu dava için mevcut olmadığı, dolayısıyla uyarlama koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; uyarlama koşullarının oluştuğunu, kiralananın çevresindeki ticari ve imar gelişmeleri nedeniyle müvekkilinin mağdur olduğunu, dosya arasında bulunan 31.07.2015 tarihli bilirkişi raporunda, değişen hal ve şartlar ile edimler arasındaki dengenin müvekkili aleyhine bozulduğunun açıkça belirtildiğini, paranın değer kaybettiğini, bozmadan sonra hükme esas alınan bilirkişi raporuna karşı itirazların karşılanmadığını, talebin dava tarihi itibariyle değerlendirilmesi gerektiğini, emsallerin bilirkişiye gösterildiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Gerekçe ve Değerlendirme
Uyuşmazlık, kira bedelinin uyarlanması istemine ilişkindir.
Temyizen incelenen kararda; hukuki nitelemenin doğru şekilde yapıldığı, sözleşmenin yapıldığı tarihten sonra davanın açıldığı tarihe kadar taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmeside beklenmeyen olağan üstü durum nedeniyle işlem temelinin çöktüğünün ispat edilemediği anlaşılmakla, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Gecici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,12.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Kira Uyarlaması Talebinin Tespit Davası Gibi Çözülememesi
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Pandemi ve Döviz Artışı İddiasıyla Fabrika Kirasının Uyarlanması
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Kesinleşen Tahliye Sonrası Yüksek Kirayı Kabul ve Aşırı Yararlanma
İlgili Sayfalar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Esas No
2024/1706
Karar No
2025/782
Karar Tarihi
12 Şubat 2025
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları