BORÇLAR HUKUKU · ONAMA
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Geçersiz Satışta Uzun Süren Zilyetlik ve İade Alacağının Zamanaşımı
2025/1917 E., 2025/2767 K. · 13 Mayıs 2025
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 5 Kasım 2026
Kararın Özeti
Tapu devri yapılmayan haricî satışta iade alacağının süresi, bu dosyada ödemenin yapıldığı günden başlatılmadı. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, alıcının yıllarca satıcının rızasıyla taşınmazı kullanmasını ve sonradan kilidin değiştirilmesini değerlendirdi. Tapu devri beklentisinin bu son olayla ortadan kalktığı kabul edildi. Ödenen bedelin denkleştirici adaletle iadesine ilişkin karar onandı. Sonuç, her geçersiz satışta sürenin sınırsız uzaması veya tapu devrinin kendiliğinden gerçekleşmesi anlamına gelmiyor.
Hukuki İlke
Bu olayda satıcının rızasıyla süren zilyetlik boyunca devir beklentisi korunmuş; iade alacağının zamanaşımı, kilidin değiştirilmesiyle tapu devri ümidinin sona erdiği tarihten başlatılmıştır.
Sonuç
İade talebinin kabulünü ve denkleştirici adalet hesabını koruyan istinaf kararı oy birliğiyle onandı.
İlgili Mevzuat
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m. 146
İade alacağının zamanaşımı ve başlangıcı6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 370/1
Onama
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Resmî metindeki maskelemeler korunmuştur.
3. Hukuk Dairesi 2025/1917 E. , 2025/2767 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2023/1276 E., 2024/60 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2022/497 E., 2023/286 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin, davalının 1/3 oranında payına sahip olduğu bağımsız bölümü 22.500,00 TL bedel karşılığında 12.06.2005 tarihinde yapılan sözlü satış sözleşmesi ile satın aldığını, taşınmazın zilyetliğin de o tarih itibariyle teslim edildiğini, taşınmazın satış bedelinin davalıya ait hesaba daire satın alma bedeli açıklaması ile ödendiğini ancak taşınmazın tapuda devredilmediğini, 18.07.2022 günü davalının ortak tanıdıkları vasıtası ile dairenin kilidini değiştirdiğini, davalıya ulaşıp taşınmazın devrini talep etme girişiminde bulunsa da irtibat kurmanın mümkün olmadığını, bu durumda müvekkilinin taşınmazın devrini alamayacağını anladığını ileri sürerek; 13.06.2005 tarihinde ödenen 22.500,00 TL'nin uyarlama ve denkleştirici adalet kuralları gözetilerek temerrüt tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 14.06.2023 tarihli değer artırım dilekçesi ile talebini 416.548,20 TL'ye yükseltmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; davacının alacağının zamanaşımına uğradığını, davacının 2005 yılında müvekkilinin 1/3 payına sahip olduğu daireyi satın almak istediğini, daha sonra taraflar arasında bedel konusunda bir anlaşma dahi yapmaksızın davacı tarafından müvekkilinin hesabına 22.500,00 TL ödeme yapıldığını, akrabalık ilişkilerine istinaden davacıya dairenin kullanımının verildiğini, davacıya defalarca taşınmazın devrinin yapılamayacağının söylendiğini, sadece 1/3 pay davalıya ait iken yapılan ödeme ile taşınmazın devrinin yapılacağını düşünmenin ve bu düşünce ile 17 yıl boyunca beklemenin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, ayrıca davacının kendisine bir ev almasına rağmen taşınmazı boşaltmamasının iyi niyetli olmadığını gösterdiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının 18.07.2022 tarihinde anahtarın değiştirildiğinin tespiti ile ferağ umudunu yitirmiş olacağı, davalının paşdaş olması ve başka malikler bulunmasının tek başına ferağdan ümidini kesmesini gerektirmeyeceği, davalı tarafından davacının taşınmazdan tahliyesi veya kira bedeli talebi gibi herhangi bir talepte bulunulduğu ispatlanamadığı gibi, davacının abonelikleri alması ve tadilat yaptırmasının tapu devrine inandırıldığını gösterdiği, bu nedenle davalının zamanaşımı itirazının reddi gerektiği, taşınmazın harici satım sözleşmesi ile davacıya devredildiği, geçersiz sözleşmeye dayalı olarak herkesin verdiğini geri alması gerektiği, denkleştirici adalet ilkesince tespit edilen değerin dava tarihinden başlamak üzere yasal faizi ile ödenmesi gerektiği gerekçesiyle; davanın kabulüne, 416.548,20 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında harici de olsa bir sözleşme olduğundan davanın 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 146. maddesine göre 10 yıllık zamanaşımına tabi olduğu, 10 yıllık zamanaşımı süresinin başlangıç tarihinin, satış bedeline ilişkin paranın verildiği tarih değil, sözleşme geçersiz olsa da satıcının rıza ve ihtiyariyle taahhüdünü her zaman yerine getirebileceği göz önüne alınarak bunun ifasını beklemek durumunda bulunan alıcı için, ancak davaya konu taşınmazın tapuda ferağ ümidinin ortadan kalktığı veya ifanın imkansız hale geldiği tarih olduğu, 18.07.2022 tarihi itibariyle davacının tapuda ferağ ümidinin ortadan kalktığı, dava konusu taşınmaz için davacı tarafından davalıya ödenen bedelin denkleştirici adalet ilkesine göre ifanın imkansız hale geldiği tarihteki ulaşacağı alım gücünün, bilirkişiden denetime elverişli rapor alınmak suretiyle tespit edildiği, raporun hükme esas alınmasının yerinde olduğu gerekçesiyle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; davanın zamanaşımına uğradığını, davacının 2005 yılı itibariyle taşınmazın tapuda devredilmeyeceği hususunu bildiğini, davacının aradan geçen 17 yıl sonunda denkleştirici adalet ile iade talebinin hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, harici satım sözleşmesi nedeniyle ödenen bedelin denkleştirici adalet kurallarına göre iadesi istemine ilişkindir.
Temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeye, zamanaşımın 18.07.2022 tarihi itibariyle başlamasına sözleşme nedeniyle davacının ödediği bedeli denkleştirici adalet ilkesine göre, davalıdan isteyebilecek olmasına, hükme esas alınan raporun taraf, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli olduğunun anlaşılmasına göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
13.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Geçersiz Taşınmaz Satışında İade Taahhüdü ve Zilyetlik
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Geçersiz Taşınmaz Satışında Bedelin Satın Alma Gücüyle İadesi
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Geçersiz Taşınmaz Satışında Müspet Zarar ve Ayrılan Kira Alacağı
Tüm Borçlar Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Haricî Taşınmaz Satışında Verilen Bedelin Geri Alınması
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Esas No
2025/1917
Karar No
2025/2767
Karar Tarihi
13 Mayıs 2025
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları