Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Dayanışma Aidatı ve Başka Sendika Üyeliği

Kararın Tam Metni

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/760 E., 2025/2823 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 68. İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/350 E., 2025/22 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... Linyitleri işletmesinde, 2006 yılından beri, iş makinesi operatörü olarak çalışmakta olduğunu, ... İşçileri (... İş) Sendikasının, yıllardır üyesi iken, 26.04.2023 tarihinde bu sendikadan istifa ettiğini, ... Maden İşçileri (... . İş) Sendikasına üye olduğunu, ... İş Sendikası ile davalı Kurum arasında 13.06.2023 tarihinde 01.01.2023-31.12.2024 yürürlük süreli 19. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin imzalandığını, 2023/Ocak ayından, istifa ettigi Nisan ayına kadar, yetkili sendikanın üyesi olduğunu, davacının istifa ettiği tarihe kadar olan bu dönem için, doğmuş geriye dönük sözleşme farklarının, davalı Kurumdan kendisine ödenmesini talep ettiğini, sözleşme farklarının ödenmediğini ileri sürerek fark ücret ve fark ikramiye alacağının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 19. Dönem İşletme Toplu İş Sözleşmesi'nin imza tarihi olan 15.06.2023 tarihinde sendika üyesi olmadığını, sendika üyeliğinden istifa sonrası dayanışma aidatı ödeyerek, geriye dönük bir biçimde, sendikal haklardan faydalanmasının mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; toplu iş sözleşmesinden yararlanmanın 6356 sayılı Toplu İş Sözleşmesi ve Sendikalar Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 39. maddesine göre, toplu iş sözleşmelerinin imzalandığı tarihte taraf sendikaya üye olması durumunda yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üyelik hâlinde üyeliğinin taraf işçi sendikasınca davalı işverene bildirildiği tarihten ya da dayanışma aidatı ödeyerek yararlanma talebi bulunmakta ise talep tarihinden itibaren mümkün olduğu, davacının 20.07.2006 tarihinde davalı nezdinde çalışmaya başladığı ve hâlen çalıştığı, 24.07.2006 tarihinde ... Sendikasına üye olduğu, 24.05.2023 tarihinde üyelikten çekilme nedeni ile üyeliğinin düşürüldüğünün tespit edildiği, 01.01.2023 - 31.12.2024 yürürlük süreli 19. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin imza tarihinin 15.06.2023 olduğu, davacının toplu iş sözleşmesi imza tarihinden önce üyelikten çekildiği, dayanışma aidatı ödeyerek toplu iş sözleşmesinden yararlandığına dair dosyada bir iddia ve bilginin bulunmadığı da anlaşılmakla davacının toplu iş sözleşmesinden yararlanamayacağının değerlendirildiği, fark ücret alacaklarının reddi yerine kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacı işçinin 19. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 01.01.2023 yürürlük başlangıç tarihinde taraf sendikanın üyesi iken 26.04.2023 tarihinde taraf sendika üyeliğinden istifa ettiğini, işçinin toplu iş sözleşmesinin yürürlük tarihinden sonra istifa ederse, istifa ettiği tarihten bir ay sonraya kadar toplu iş sözleşmeden ... haklarının tamamından faydalanacağını, buna rağmen davalı Kurumun, 19. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nden kaynaklanan haklarını (sözleşme farklarını) ödemediğini, imza tarihinde de toplu iş sözleşmesine taraf yetkili sendikaya üye olunmasının beklenmesinin anayasal sendika özgürlüğüne aykırı olduğunu, 6356 sayılı Kanun'un 39. maddesinin 4. fıkrasının son cümlesin Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 13.06.2023 tarihinde imzalanan 01.01.2023-31.12.2024 yürürlük süreli 19. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin davacı hakkında uygulanıp uygulanmayacağına ilişkindir.

6356 sayılı Kanun'un 19/3 hükmü şöyledir; "Çekilme, sendikaya bildirim tarihinden itibaren bir ay sonra geçerlilik kazanır. Çekilenin bir aylık süre içinde başka bir sendikaya üye olması hâlinde yeni üyelik bu sürenin bitimi tarihinde kazanılmış sayılır.”

6356 sayılı Kanun'un 39/4 hükmü şöyledir; "Toplu iş sözleşmesinin imzası sırasında taraf işçi sendikasına üye olmayanlar, sonradan işyerine girip de üye olmayanlar veya imza tarihinde taraf işçi sendikasına üye olup da ayrılanlar veya çıkarılanların toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmeleri, toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasına dayanışma aidatı ödemelerine bağlıdır. Bunun için işçi sendikasının onayı aranmaz. Dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma, talep tarihinden geçerlidir."

Dosya kapsamına göre; davacının ... Sendikasına üye iken 24.04.2023 tarihinde sendikadan istifa ettiği, ... Sendikasına üye olduğu, 24.04.2023 tarihli dilekçesi ile davalı Kuruma hitaben verdiği dilekçesinde dayanışma aidatı ödeyerek 01.01.2023-31.12.2024 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinden yararlanmak için talepte bulunduğu, davacının ... Sendikası üyeliğinin 24.05.2023 tarihinde düşürüldüğü, 01.01.2023-31.12.2024 yürürlük süreli 19. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 15.06.2023 tarihinde imzalandığı anlaşılmıştır.

6356 sayılı Kanun'un 39/4 hükmüne göre davacının 24.04.2023 tarihli dilekçesi ile dayanışma aidatı ödeyerek toplu iş sözleşmesinden yararlanma talebi bulunduğundan, başka bir sendikaya üyeliği bulunsa da talep tarihinden itibaren (24.04.2023) 01.01.2023-31.12.2024 yürürlük süreli 19.Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nden yararlanabilecektir. Aksi yöndeki kabul hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Ancak davacı dava dilekçesinde ücret farkı ve ikramiye farkı talebinde bulunurken talebini 01.01.2023 tarihinden üyeliğinin sona erdiği tarihe kadar diyerek sınırlandırdığından, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 25/1 hükmü uyarınca taleple bağlı kalınarak hesaplamanın 24.04.2023 tarihinden 1 aylık sürenin sonu 24.05.2023 tarihine kadar yapılması gerekecektir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.