Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: Gemiadamının Fazla Çalışma Oranı

Kararın Tam Metni

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 52. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2558 E., 2025/1998 K.

DAVA TARİHİ : 09.01.2019

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 30. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/6 E., 2020/262 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait işyerinde 01.03.2006-28.09.2018 tarihleri arasında gemici olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin davacı tarafından emeklilik nedeniyle haklı olarak feshedildiğini ileri sürerek kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının alacaklarının zamanaşımına uğradığını, çalışma süresini doldurması nedeniyle emekli olmak istediğini, yapılan ibraname ile alacaklarının ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davalının uhdesinde 01.03.2006-28.09.2018 tarihleri arasında çalıştığı, dosyada mevcut bordrolara göre ücretinin brüt 3.062,70 TL olduğu, davacının dosyaya sunmuş olduğu deliller, davacının beyanları, bilirkişi raporu, dinlenen tanık beyanları dikkate alındığında davacının haftalık 36 saat fazla çalışma yaptığı, genel tatil ve hafta tatillerinde çalıştığı, davacının hak ettiği ücretlerin davalı işveren tarafından ödenmediği, alacakların zaman aşımına uğramadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin objektif, dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine, kararın dayandığı deliller, delillerin takdiri, karar gerekçesine ve özellikle deniz taşıma işinin genel olarak gemide yapılması ve her geminin bir bağlama limanı bulunması nedeni ile bağlama limanın bulunduğu yer iş mahkemesinin yetkili olduğu, davalı tarafından düzenlenen kıdem tazminatı bordrosuna göre belirlenen ücretin yerinde olduğu, zamanaşımı def'inin değerlendirildiği, tanık beyanlarıyla davacı işçinin fazla çalışma yaptığı, genel tatil ve hafta tatili günlerinde çalıştığını ispat ettiği, bu çalışmalar karşılığı ücretlerin ödendiğinin davalı tarafından ispatlanamadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Yetki itirazının reddinin hukuka aykırı olduğunu,

2. Zamanaşımı def'inin dikkate alınmadığını,

3. Denkleştirme esası ve çalışma düzeninin yok sayıldığını,

4. İbranamenin dikkate alınmamasının hukuka aykırı olduğunu,

5. Ücret tespiti ve bilirkişi raporunun hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; yetki, aylık ücret miktarı, zamanaşımı, fazla çalışma ücretinin ispatı ve hesaplanması ile ibranamenin dikkate alınması gerekip gerekmediğine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve temyiz nedenlerine göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacının 854 sayılı Deniz İş Kanunu'na (854 sayılı Kanun) tâbi olarak çalıştığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. 854 sayılı Kanun'un "Fazla saatlerle çalışma" kenar başlıklı 28. maddesinin 1 ve 2. fıkraları şu şekildedir:

" Bu kanuna göre tespit edilmiş bulunan iş sürelerinin aşılması suretiyle yapılan çalışmalar, fazla saatlerde çalışma sayılır.

Yapılacak fazla çalışmanın her saatine ödenecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarı %25 oranında artırılmak suretiyle bulunacak miktardan az olamaz."

Dairemizin 11.10.2021 tarihli ve 2021/9484 Esas, 2021/14004 Karar sayılı kararında; 854 sayılı Kanun'a tâbi çalışan gemiadamı bakımından sözü edilen Kanun'un 28. maddesi gereği fazla çalışma ücreti alacağının %25 zamlı olarak hesaplanması gerektiği ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 402. maddesinde fazla çalışma alacağının %50 zamlı hesaplanacağı düzenlenmişse de gemiadamı bakımından 6098 sayılı Kanun'un 402. maddesinin değil 854 sayılı Kanun'un 28. maddesinin uygulanması gerektiği hususu gerekçeleriyle birlikte açıklanmış olup kararın ilgili bölümü şöyledir:

"...Deniz İş Kanunu’nun 28. maddesinde yer alan açık düzenleme karşısında fazla çalışma ücretinin % 25 zamlı ücretten hesaplanması gerektiği, sonradan yürürlüğe giren Türk Borçlar Kanunu’nun 402. maddesinin Deniz İş Kanununa tabi çalışanlar açısından uygulanamayacağı gemi adamının fazla çalışma ücretinin % 25 zamlı olarak hesaplanarak hüküm altına alınması gerektiği anlaşıldığından fazla çalışma ücretlerine dair fark taleplerin reddi gerekirken, yazılı şekilde kabule dair hüküm kurulması hatalıdır.

..."

Yukarıda yapılan açıklamalara göre somut uyuşmazlıkta hükme esas alınan bilirkişi raporunda, gemiadamı olduğu kabul edilen davacının fazla çalışma ücretinin %25 zamlı ücretle hesaplanması gerekirken %50 zamlı ücretle hesaplanması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.