İŞ HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Gürültüde 7,5 Saat ve Kişisel Maruziyet
2026/1653 E., 2026/2202 K. · 10 Mart 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 31 Ekim 2026
Kararın Özeti
Gürültülü bir bölümde çalışan işçinin günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamayacak işler kapsamında sayılması için ortamın gürültü ölçümü yeterli mi? Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, ortam değerini ölçen bilirkişi raporunu yetersiz buldu; işçinin fiilen yaptığı işler sırasında kişisel olarak maruz kaldığı gürültü değerinin ve sürekliliğinin saptanmasını gerekli gördü. İlk derece mahkemesi bu rapora dayanarak fazla çalışma ücreti ile kısa çalışma primi alacaklarını kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmişti. Daire, bölge adliye mahkemesi kararını kaldırdı ve ilk derece kararını oy birliğiyle bozdu.
Hukuki İlke
Daire, sağlık kuralları bakımından günde en çok yedi buçuk saat çalışılması gereken işlere ilişkin yönetmeliğin uygulanmasında ortamın gürültü değerini ölçen raporu yeterli saymayarak, işçinin hangi dönemlerde ve hangi makinelerde fiilen çalıştığının, bu işler sırasında kişisel olarak maruz kaldığı gürültü değerinin ve bunun süreklilik gösterip göstermediğinin saptanması gerektiğini kabul etti.
Sonuç
İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunu esastan reddeden bölge adliye mahkemesi kararı kaldırıldı ve ilk derece mahkemesi kararı oy birliğiyle bozuldu. Dosya ilk derece mahkemesine, kararın bir örneği bölge adliye mahkemesine gönderildi.
Kararın Dosyaya Etkisi
Fazla çalışma ücreti ile kısa çalışma primi alacaklarını kabul eden hüküm ortadan kalktı; Daireye göre işçinin fiilî çalışma koşulları ve kişisel gürültü maruziyeti saptanmadan yönetmelik kapsamında olup olmadığına karar verilemez.
İlgili Mevzuat
Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedibuçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik
Davacı fazla çalışma ve kısa çalışma primi istemini bu Yönetmeliğe dayandırdı; Daire işçinin Yönetmelik kapsamında olup olmadığının kişisel maruziyet incelemesiyle belirlenmesini istedi.
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
9. Hukuk Dairesi 2026/1653 E. , 2026/2202 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/2412 E., 2025/3132 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 69. İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/408 E., 2025/195 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı Bakanlığa bağlı .. Tersane Komutanlığı .. Makine Deniz Fabrikası işyerinde tesviyeci olarak çalıştığını, ... Sendikası üyesi olarak toplu iş sözleşmesinden yararlandığını, Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedibuçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) kapsamında olmasına rağmen hukuka aykırı şekilde 8,5 saat çalıştırıldığını, Yönetmelik'te açıkça günlük (8 saatlik) kişisel gürültü düzeyinin en yüksek maruziyet etkin değeri olan 85 dB(A) değerini aşması durumunun belirtildiğini, aynı iddialarla 2018 yılında açmış olduğu davasının Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiğini, mahkeme ilâmına istinaden nihayet 05.04.2023 tarihinden geçerli olarak günde 7,5 saat çalışmaya başlatıldığını ve kısa çalışma primi ödendiğini ancak 14.10.2023 tarihinde yeniden 8,5 saat çalıştırılmaya başlandığını ve kısa çalışma priminin kesildiğini, işin niteliği ve çalışma ortamının değişmediğini, fiilen aynı risklere maruz kaldığını, benzer durumda olan işçilerin açtığı davaların kabul edildiğini ve Yargıtay tarafından onandığını, bu nedenle müvekkilinin de aynı şekilde 7,5 saat kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek ilk açtığı dava tarihi olan 08.10.2018 tarihinden 05.04.2023 tarihi ile 14.10.2023 tarihinden işbu davanın son arabuluculuk tutanak tarihine kadar olan dönem yönünden fazla çalışma ücreti ve kısa çalışma primi alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın yersiz ve dayanaktan yoksun olduğunu, alacakların belirlenebilir olması nedeniyle belirsiz alacak davası açılamayacağını, zamanaşımı def'inde bulunduklarını, İdarenin toplu iş sözleşmesi, mevzuat ve emirlere uygun işlem yaptığını, haftalık 45 saati aşmayan çalışma süresi nedeniyle fazla çalışma alacağının bulunmadığını, talep edilen faiz türü ve başlangıç tarihinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı işyerinde yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporuyla davacının yaptığı işin Yönetmelik kapsamında olduğu, bu işlerde çalışma süresinin yedi buçuk saat ile sınırlandırıldığı ve fazla çalışma yapılamayacağının Yönetmelik'te açıkça düzenlendiği, buna göre günlük yedi buçuk saati aşan çalışmaların fazla çalışma olarak değerlendirilmesi gerektiği, davacının bu nedenle fazla çalışma ücreti ile toplu iş sözleşmesinin 52/c hükmü kapsamında kısa çalışma primine hak kazandığı gerekçeleriyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
1. İleri sürülen zamanaşımı def'inin dikkate alınmadığını,
2. Belirlenebilir alacaklar için belirsiz alacak davası veya kısmi dava açılamayacağını,
3. Yargıtay kararlarının yanlış yorumlanarak Komutanlıkça sehven bazı işçilere 05.04.2023- 14.10.2023 tarihleri arasında ödenen kısa çalışma priminin işçilerce kendilerinde bir hak görerek hak talep etmesinin haksız kazanca ve sebepsiz zenginleşmeye sebebiyet verecek, çalışma düzenini bozmaya yönelik bir eylem olacağını,
4. Gürültü düzeyi ile ilgili söz konusu Fabrikada iyileştirme ve çalışma planlamasına gidildiğini ve gürültü maruziyetini en aza indirgeyecek şekilde işlem tesis edildiğini,
5. Davacının Yönetmelik kapsamında olmadığını, fazla çalışma ücreti ve kısa çalışma prim alacağına hak kazanamadığını ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının Yönetmelik kapsamında olup olmadığı ve bu bağlamda fazla çalışma ücretine ve kısa çalışma prim alacağına hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.
Somut uyuşmazlıkta, İlk Derece Mahkemesince mahallinde yapılan keşif üzerine düzenlenen blirkişi heyet raporunda; çalışılan kısmın .. Makine Fabrikası içerisinde bir bölüm olduğu, bu kısımda rutin ve overholl kapsamında 5 yılda bir denizaltılara ait ekipman bakım onarım işlemlerinin yapıldığı, bu amaçla freze ve radyal matkap ile torna tezgahı şeklinde talaşlı imalat tezgahları ve taşlama makinelerinin olduğu, yapılan işlemler arasında tel fırça yardımı ile vana iç ve dış yüzeylerinin taşlanması, denizaltılara ait havalandırma damperlerinin fırça yardımı ile yüzey temizliği, basınçlı hava ile yüzey temizliği, denizaltı egzoz valflerinin yüzey alıştırma işlemi, havalı tabanca ile menhol kapaklarının deliklerine raybalama işleminin yapılması olduğu, ayrıca tel fırça ile vana iç yüzey temizliği yapıldığı bilgilerinin edinildiği ve gürültü ölçümleri de yapıldığı açıklanmıştır. Bahsi geçen raporda ölçüm cihazının 4 farklı ekran görüntüsünün yer aldığı ve 3 tane ölçüm oranının 85 dB'nin üzerinde olduğu görülmüş ve sonuç itibarıyla davacının çalışma ortamında gürültünün zararlı etkilerine maruz kalabileceği ve davacının günde 7,5 saati aşmayacak şekilde çalıştırılması gerektiği tespiti yapılmıştır.
Mahkemece söz konusu heyet raporu doğrultusunda hüküm kurulmuş ise de bilirkişi heyet raporu eksik ve yetersiz olup hükme esas alınması hatalıdır. Raporda; seri dosya davacılarının kişisel maruziyet oranı ölçülmek yerine ortamın gürültü değerinin ölçüldüğü anlaşılmakla beraber davacının test bölümünde ne sıklıkla çalıştığına ilişkin bir inceleme yapılmadığı, davacının hangi makine veya makinelerde çalıştığı, davacının gün içinde fiilen yaptığı işlerin neler olduğu, bu işleri yaparken kişisel olarak gürültü maruziyet değerinin ne kadar olduğunun tespit edilmediği anlaşılmıştır.
Bu itibarla davacının çalışma şartları, davaya konu .. Makine Deniz Fabrikasında hangi dönemler arasında fiilen çalıştığı ve fiilen yaptığı işler sırasında maruz kaldığı gürültü maruziyet değerinin ölçüsü ve süreklilik arz edip etmediği hususlarının tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi, sonucuna ve tüm dosya kapsamına göre davacının Yönetmelik kapsamında olup olmadığına karar verilmesi gerekir. Bu hususlar gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
İlgili Hukuk Alanı
İlgili Sayfalar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Esas No
2026/1653
Karar No
2026/2202
Karar Tarihi
10 Mart 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları