top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

İŞ HUKUKU  ·  BOZMA

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Taksi Dolmuş Şoförünün İş Kanunu Kapsamında Olup Olmadığı

 

2026/2894 E., 2026/5803 K. · 17 Haziran 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Taksi dolmuşlarda 1999 ile 2017 yılları arasında şoför olarak çalıştığını ileri süren davacı, kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin, fazla çalışma ve genel tatil ücretlerini istedi. İlk derece mahkemesi 4857 sayılı İş Kanununu uygulayarak davayı kısmen kabul etti, istinaf başvurusu esastan reddedildi. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, araç sahibinin esnaf sayılıp sayılmayacağının ve takside fiilen kimlerin çalıştığının araştırılmadığını belirtti; esnaf işletmesi söz konusuysa Türk Borçlar Kanununun uygulanacağını açıklayarak kararı eksik inceleme nedeniyle bozdu.

 

Hukuki İlke

 

Esnaf ve sanatkâr faaliyeti kapsamındaki işyerinde, bedenî gücüyle çalışan esnaf dâhil üç kişi çalışıyorsa 4857 sayılı İş Kanunu uygulanmaz; çalışan sayısı üçü aşarsa işyeri bu Kanuna tabidir. Bu dosyada taksi dolmuş sahibinin 507 sayılı ve 5362 sayılı Kanun dönemleri bakımından ayrı ayrı esnaf sayılıp sayılmayacağı, esnaf odası ve vergi kayıtları ile takside fiilen çalışanlar araştırılarak belirlenmelidir.

 

Sonuç

 

Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunu esastan reddeden kararı ortadan kaldırıldı; işyerinin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında olup olmadığı araştırılmadan hüküm kurulması nedeniyle ilk derece mahkemesi kararı oy birliğiyle bozuldu. Bozma sebebine göre davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • 4857 sayılı İş Kanunu — m. 4/1-ı
    Üç kişinin çalıştığı esnaf ve sanatkâr işyerlerinin Kanun kapsamı dışında kalması

  • 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu — m. 2
    Yürürlükten kalkan dönemde esnaf tanımı ve şoförlükle geçimini sağlayanlar

  • 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu — m. 3, 76
    Yeni esnaf ve sanatkâr tanımı ile önceki kanuna yapılan atıfların bu Kanuna yapılmış sayılması

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
    Esnaf işletmesi olduğunun saptanması hâlinde uyuşmazlığa uygulanacak kanun

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

9. Hukuk Dairesi         2026/2894 E.  ,  2026/5803 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1109 E., 2026/68 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 7. İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/786 E., 2021/52 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilin davalıya ait 34... ve 34... plakalı ... - ... taksi dolmuşlarında 1999-14.08.2017 tarihleri arasında şoför olarak çalıştığını, yevmiyesine zam istemesi üzerine iş sözleşmesinin davalı tarafça feshedildiğini, günlük yevmiyesinin 80,00 TL olduğunu, çalışması kesintisiz olmasına karşın Sosyal Güvenlik Kurumuna eksik bildirim yapıldığını, haftanın 2 günü 19 saat, haftanın 4 günü ise 13 saat çalışma yapmasına karşın fazla çalışma ücreti ödenmediğini, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını, yıllık izinlerini kullanamadığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları, yıllık ücretli izin, fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, müvekkilinin 34... plakalı aracı 2005 yılında satın aldığını, davacının da 2005 yılındaki bu satın almadan sonra müvekkiline ait bu aracı kullanmaya başladığını, davacının 1999 yılından beri çalıştığına dair iddiayı kabul etmediklerini, şoförlerin sabit bir ücret sistemi olmadığını, o gün elde edilen hasılattan yakıt ücretini düştükten sonra kalan miktarın %25'ini aldıklarını, fazla çalışma iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacının kendi isteğine göre yıllık izinlerini yıl içerisinde kullandığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 01.02.1999-14.08.2017 tarihleri arasında brüt 2.685,65 TL ücret ile çalıştığı, iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğinin davalı tarafça ispatlanamadığı, davacının toplam 340 gün yıllık ücretli izin alacağı olduğu, tanık beyanları doğrultusunda haftalık 3 saat fazla çalışma yaptığı ve tüm genel tatillerde çalıştığı tespit edilerek bilirkişi raporundaki hesaplamanın hükme esas alındığı belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Hizmet süresinin hatalı belirlendiğini,

2. Kabul edilen ücretin hatalı olduğunu, davacıya ücret ile ilgili yemin teklifinde bulunulmadığını,

3. İş sözleşmesinin kim tarafından feshedildiğine yönelik değerlendirmelerin hatalı olduğunu,

4. Davacının hiç yıllık izin kullanmadan çalışmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

5. Fazla çalışma ve genel tatil alacaklarına ilişkin hesaplamaları kabul etmediklerini,

6. Mahkemece yapılan araştırmanın yeterli olmadığını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ilişkinin 4857 sayılı İş Kanunu (4857 sayılı Kanun) kapsamında olup olmadığı, hizmet süresi, ücret, kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, fazla çalışma ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ispatı ve hesaplanmasına ilişkindir.

4857 sayılı Kanun'un 4/1-(ı) hükmü uyarınca, "507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu'nun (507 sayılı Kanun) 2. maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı işyerlerinde bu kanun hükümleri uygulanmaz."

507 sayılı Kanun'un 2. maddesinde "İster gezici olsun ister bir dükkan veya bir sokağın belli yerinde sabit bulunsunlar ticari sermayesi ile birlikte vücut çalışmalarına dayanan ve geliri o yer ve gelenek ve teamülüne nazaran tacir niteliğini kazanmasını icap ettirmeyecek miktarda sınırlı olan ve bu bakımdan ticaret sicili ve dolayısıyla ticaret ve sanayi odasına kayıtları gerekmeyen, ayni niteliğe (sermaye unsuru olsun olmasın) sahip olmakla beraber, ayrıca çalıştığı sanat, meslek ve hizmet kolunda bilgi, görgü ve ihtisasını değerlendiren hizmet, meslek ve küçük sanat sahipleriyle bunların yanında çalışanlar ve geçimini sınırlı olarak kamyonculuk, otomobilcilik ve şoförlükle temin eden kimselerin 1. maddede belirtilen amaçlarla kuracakları dernekler bu kanun hükümlerine tabidir." düzenlemesi bulunmaktadır.

507 sayılı Kanun, 21.06.2005 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5362 Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanun'un (5362 sayılı Kanun) 76. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ve maddenin 2. cümlesi ile diğer kanunların 507 sayılı Kanun'a yaptıkları atıfların 5362 sayılı Kanun'a yapılmış sayılacağı da açıklanmıştır. Bu durumda 4857 sayılı Kanun'un 4. maddesinde 507 sayılı Kanun'a yapılan atıf, 5362 sayılı Kanun'a yapılmış sayılmalıdır. Bahsi geçen yeni yasal düzenlemede esnaf ve sanatkâr tanımı değiştirilmiştir. Yeni Kanun'un 3. maddesine göre esnaf ve sanatkâr "İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dâhil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler... " şeklinde tanımlanmıştır. 507 sayılı Kanun'da yazılı olan "geçimini sınırlı olarak kamyonculuk, otomobilcilik ve şoförlükle temin eden kimselerin" sözcüklerine yeni Kanun'da yer verilmemiştir. Yeni Kanun'un düzenlemesi karşısında artık 21.06.2005 tarihinden sonra 4857 sayılı Kanun'un kapsamını belirlerken, "geçimini münhasıran bu işten sağlama" ölçütü dikkate alınmamalıdır.

5362 sayılı Kanun'daki düzenleme ile esnaf ve tacir ayrımında başka kriterlere yer verilmiş olup kamyonculuk, otomobilcilik ve şoförlük yapanların da ekonomik sermayesi, kazancının tacir sanayici niteliğini aşmaması ve vergilendirme gibi ölçütler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekecektir. 507 sayılı Kanun döneminde esnaf sayılan kamyoncu, taksici, dolmuşçu gibi kişilerin de bu yeni kriterler çerçevesinde esnaf sayılmama ihtimali ortaya çıkmaktadır. Ekonomik faaliyetini daha çok bedeni çalışmasına dayandıran düşük gelirli taksi ve minibüs işletmesi sahiplerinin esnaf olarak değerlendirilmesinin daha doğru olacağını belirtmek gerekir.

5362 sayılı Kanun'un 3. maddesinde belirtilen esnaf ve sanatkâr faaliyeti kapsamında kalan işyerinde 4857 sayılı Kanun'un 4/1-(ı) hükmü uyarınca, üç kişinin çalışması hâlinde bu işyeri 4857 sayılı Kanun kapsamının dışında kalmaktadır. Maddede, üç işçi yerine "üç kişi"den söz edilmiştir. Bu ifade, işyerinde bedeni gücünü ortaya koyan meslek ve sanat erbabını da kapsamaktadır. İşinde bedeni gücü ile çalışmakta olan esnaf dâhil olmak üzere toplam çalışan sayısının üçü aşması durumunda işyeri, 4857 sayılı Kanun'a tâbi olacaktır.

Somut uyuşmazlıkta; davacının hem 507 sayılı hem de 5362 sayılı Kanun döneminde davalıya ait taksi dolmuşlarda şoför olarak çalıştığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, davalının her iki kanun dönemi açısından ayrı ayrı esnaf tanımı içinde olup olmadığının değerlendirilmesinde zorunluluk bulunmaktadır. Belirtilen sebeple, davalının esnaf odası kaydı ve vergi kayıtları getirtilip dosyaya dâhil edilmeli, davalıya ait takside davacıdan başka fiilen çalışan şoförler olup olmadığı ve davalının da takside çalışıp çalışmadığı açık ve tereddüte yer vermeyecek şekilde belirlenmeli, vergi kayıtlarına göre esnaf-tacir parasal sınırlar gözetilerek ticari işletme veya esnaf işletmesi niteliğinde olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Esnaf işletmesi olduğunun tespiti hâlinde uyuşmazlığa 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanmalı, ticari işletme olduğunun tespiti hâlinde ise 4857 sayılı Kanun uygulanarak karar verilmelidir.

Bu yönler gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma ile 4857 sayılı Kanun uygulanarak dava konusu alacaklar hakkında karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

 

İlgili Hukuk Alanı

 

Tüm İş Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

İş Kanunu Kapsamı ve İşçilik Alacakları Davaları

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi

 

Esas No

2026/2894

 

Karar No

2026/5803

 

Karar Tarihi

17 Haziran 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

İş Hukuku Davaları

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İşçilik Alacakları Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page