İŞ HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Sendikadan Çekilen İşçi ve Toplu Sözleşme
2026/523 E., 2026/3071 K. · 13 Nisan 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 31 Ekim 2026
Kararın Özeti
Toplu iş sözleşmesi imzalanırken sendika üyesi olan işçi, sonra üyelikten çekilip yeniden üye olursa sözleşmeden kesintisiz yararlanır mı? Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 39. maddesine göre üyeliğin bulunmadığı ara dönem için işçinin sözleşmeden yararlanma talebi olup olmadığının ve yeni üyeliğin işverene bildirilip bildirilmediğinin araştırılması gerektiğini belirtti. İlk derece mahkemesi imza tarihindeki üyeliğe dayanıp bütün dönemi yürürlük tarihinden hesaplayan rapora göre davayı kısmen kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmişti. Daire, bölge adliye mahkemesi kararını kaldırıp ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle bozdu.
Hukuki İlke
Daire, toplu iş sözleşmesinin imza tarihinde üye olan ancak sonradan sendikadan çekilip yeniden üye olan işçi için bütün dönemi sözleşmenin yürürlük tarihinden hesaplayan rapora göre karar verilmesini eksik inceleme saydı; üyeliğin bulunmadığı ara dönemde sözleşmeden yararlanma talebinin olup olmadığının ve yeni üyeliğin işverene bildirilip bildirilmediğinin araştırılması gerektiğini kabul etti.
Sonuç
Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırıldı, ilk derece mahkemesi kararı oy birliğiyle bozuldu. Dosya ilk derece mahkemesine, kararın bir örneği bölge adliye mahkemesine gönderildi.
Kararın Dosyaya Etkisi
İlk derece mahkemesi, üyeliğin sona erdiği dönem için işçinin sözleşmeden yararlanma talebini ve yeniden üyeliğin işverene bildirilip bildirilmediğini araştırarak toplu iş sözleşmesinden doğan alacakları yeniden belirleyecek. Daire, asıl işverenin sorumluluğuna ilişkin itirazlar dâhil bu konu dışındaki temyiz itirazlarını yerinde görmedi.
İlgili Mevzuat
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu — m. 39
Dairenin toplu iş sözleşmesinden yararlanmanın başlangıcını ve üye olmayanların yararlanma koşulunu belirlerken dayandığı hüküm.
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
9. Hukuk Dairesi 2026/523 E. , 2026/3071 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2439 E., 2025/2817 K.
DAVA TARİHİ : 09.11.2021
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/1297 E., 2024/315 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı asıl işveren Karayolları Genel Müdürlüğüne ait işyerinde alt işveren işçisi olarak çalıştığını, davalı İdarenin asıl işveren olduğunu, işyerinde Yüksek Hakem Kurulunun 02.10.2019 tarihli ve 2019/256 Esas, 2019/455 Karar sayılı kararıyla toplu iş sözleşmesinin uygulanmaya başlandığını, davacı tarafın sendika üyesi olduğunu, toplu iş sözleşmesinde düzenlenen alacakların işverence hiç ödenmediğini iddia ederek çocuk yardımı, yemek yardımı, yakacak yardımı, bayram harçlığı, ikramiye ve ücret farkı alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, sendikanın işçi adına dava açma yetkisinin araştırılması gerektiğini, İdarenin ihale makamı olduğunu, davacı ile işçi işveren ilişkileri olmadığını, yüklenici şirketler ile İdare arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmadığını, alacağa dayanak olan toplu iş sözleşmesinin tarafı olmadıklarını, bu nedenle de toplu iş sözleşmesinden kaynaklı alacakları ödeme yükümlükleri bulunmadığını, ihalenin yapım ihalesi olduğunu, husumet itirazları olduğunu, davanın dava dışı alt işveren şirketlere ihbarı gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... ile dava dışı şirketlerin oluşturduğu adi ortaklık arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunduğu, davacının toplu iş sözleşmesinin imzalandığı tarihte sendika üyesi olduğu gerekçesiyle bilirkişi raporundaki hesaplamalar doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Davalı İdarenin toplu iş sözleşmesinin tarafı olmadığından talep edilen alacaklardan sorumlu olmadığını, müvekkili İdarenin ihale makamı olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini,
2. Yargılama sırasında yapılan ve hükme esas alınan hesaplamaların kabulünün mümkün olmadığını,
3. Hükmedilen faiz türü ve başlangıç tarihlerinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davalı ... ile dava dışı şirketler arasındaki ilişkinin asıl işveren alt işveren ilişkisi olup olmadığı, davacı işçinin toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacaklara hak kazanıp kazanmadığı ve davalının bu alacaklardan sorumlu olup olmadığı noktalarındadır.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Dava konusu uyuşmazlık döneminde yürürlükte olan 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 39. maddesi;
“(1) Toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır.
(2) Toplu iş sözleşmesinden, sözleşmenin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanır.
(3) Toplu iş sözleşmesinin imza tarihi ile yürürlük tarihi arasında iş sözleşmesi sona eren üyeler de, iş sözleşmelerinin sona erdiği tarihe kadar toplu iş sözleşmesinden yararlanır.
(4) Toplu iş sözleşmesinin imzası sırasında taraf işçi sendikasına üye olmayanlar, sonradan işyerine girip de üye olmayanlar veya imza tarihinde taraf işçi sendikasına üye olup da ayrılanlar veya çıkarılanların toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmeleri, toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasına dayanışma aidatı ödemelerine bağlıdır. Bunun için işçi sendikasının onayı aranmaz. Dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma, talep tarihinden geçerlidir. İmza tarihinden önceki talepler imza tarihi itibarıyla hüküm doğurur.” şeklinde düzenlenmiştir.
Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının 02.10.2019 tarihli 01.12.2018 - 17.07.2021 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinden imza tarihinde taraf sendikaya üye olduğu anlaşıldığından toplu iş sözleşmesinin yürürlük tarihinden itibaren yararlanacağı belirtilerek hesaplamalar yapılmıştır. Ancak dosya kapsamından davacının 05.06.2017-22.12.2019 arası sendika üyesi olduğu, 22.12.2019 tarihinde çekilme nedeniyle sendika üyeliğinin sona erdiği daha sonra 01.10.2020 tarihinde tekrar aynı sendikaya üye olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla sendika üyeliği olmayan 22.12.2019 ilâ 01.10.2020 arasında dönem bakımından davacının toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya ilişkin talebi olup olmadığı ve ayrıca 01.10.2020 tarihli sendika üyeliğinin davalı işverene bildirilip bildirilmediği araştırılarak sonuca gidilmesi gerekirken eksik incelemeyle karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
13.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
İlgili Hukuk Alanı
İlgili Sayfalar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Esas No
2026/523
Karar No
2026/3071
Karar Tarihi
13 Nisan 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları