Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
İşçi ile İş Ortağı Ayrımı

Kararın Tam Metni

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişisel verileri korumak için bazı bilgiler site tarafından ayrıca “...” ile gizlenmiştir.

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/2197 E., 2025/2402 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 7. İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/366 E., 2025/209 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... şantiyesinde davalı Şirket tarafından ihalesi alınmış bulunan ve davalı Şirketin alt işvereni olarak iş gören ... firması tarafından yürütülen işte 08.05.2013-27.09.2014 tarihleri arasında şantiye saha şefi olarak çalıştığını, aylık ücretinin net 5.000,00 Amerikan doları (USD) olduğunu, 14 aylık ücreti karşılığı 70.000,00 USD ücretinin ödenmediği gibi hiçbir işçilik alacağının ödenmediğini, davalı tarafın göndermiş oldukları ihtarnameye verdikleri cevapta Kazakistan'daki Şirketin kendi şubesi olduğunu kabul ettiğini, ... firması ile davalı Şirket arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu, müvekkilinin emir ve talimatları davalı Şirketten aldığını, ... firması yetkilisi tarafından 26.09.2014 tarihli tutanak ile müvekkilinin alacağı olan 70.000,00 USD'nin taahhüt edildiğini ancak bugüne kadar bir ödeme yapılmadığını ileri sürerek ücret alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın yer bakımından Türkiye'de görülemeyeceğini, uyuşmazlığa Kazakistan hukukunun uygulanması gerektiğini, davacı ile müvekkili arasında sözleşme bulunmadığını, davacının müvekkilinin işçisi olmadığını, müvekkili Şirket ile dava dışı ... firması arasında anahtar teslim uzman ekip sözleşmesi imzalandığını, davacının ... firmasının ortağı olarak tanıtıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının ... Kurumu (...) kayıtlarının incelenmesinde, 02.11.2011-03.12.2013 tarihleri arasında dava dışı ... Mühendislik İnşaat ve ... Limited Şirketinde kesintisiz çalışmasının bulunduğu, bu çalışma süresinin bir kısmının davacının, davalı Şirkette geçtiğini iddia ettiği süreye denk geldiği, davacı tanıkları davacının şantiyede dava dışı .. şirketinin şefi olarak çalıştığını beyan etmişseler de, kendilerini işe davacının almış olduğunu ve şantiyede dava dışı Şirket adına çalışan en üst yetkilinin davacı olduğunu beyan etmiş olmaları karşısında ... kayıtları da dikkate alınarak tanık beyanlarının başlı başına çalışma olgusunu ispatlamaya yetmediği kanaatine varıldığı, davacı tarafın davacıya davalı Şirket tarafından şantiye giriş çıkışları için kart verildiğini ileri sürüp bunun fotokopisini dosyaya sunduğu, ancak bu kartın davacının, dava dışı Kazak şirketine bağlı olarak iş sözleşmesi kapsamında çalıştığını göstermediği, yine dava dışı Kazak şirketinin davacıya vermiş olduğu borç ikrarını içeren belge suretinin davalı Şirket açısından bağlayıcı olmadığı, davalı tarafın talebi üzerine Kazakistan adli makamlarınca istinabe yapıldığı ve davalı Şirkete ilişkin belgelerin getirtildiği, Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararından sonra da yine istinabe yazışmaları yapıldığı, bir kısım evrakın dosya arasına alındığı, ancak bu belgelerde de davacının davalı Şirkete bağımlı olarak iş sözleşmesi ile çalıştığını gösterir bir kayda rastlanmadığı, bu kapsamda davacı tarafın dava dışı ... Şirketinde iş sözleşmesiyle çalıştığını, buna göre ücret alacağı bulunduğunu ve davalı Şirketin asıl işveren olarak iddia edilen ücret alacaklarından sorumlu olduğunu ispatlayamadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamına göre davalının Kazakistan'da aldığı ... Üretim Tesisi Projesinin bir kısım inşaat işlerini dava dışı ... firmasına verdiğinin ihtilafsız olduğu, davalı taraf bu ilişkinin anahtar teslim sözleşmesine dayandığını savunmuş ise de imzalanan uzman ekip sözleşmesi içeriklerinde kalıcı kamp alanı orta ve alçak gerilim hattı kazı ve dolgu işleri, soğuk demir işleri, topraklama panel montajı işleri, proses ve nonproses binaları betonarma işleri, imalat, nakliye ve montaj işleri ve bunlarla ilgili her türlü mühendislik ve yapım çalışmalarının düzenlendiği, tanıkların da davalı Şirkete ait şantiyede dava dışı ... firmasının üstlendiği kaba inşaat işlerinde çalıştıklarını beyan ettikleri, yine davacı tarafından davalı Şirkete gönderilen ... Noterliğinin 08.10.2014 tarihli ve ... yevmiye numaralı alacağın ödenmesi ihtarına davalı tarafça ... Noterliğinin 03.11.2014 tarihli ve 2 ... yevmiye numaralı ihtarı ile cevap verildiği, cevapta ... firmasının Kazakistan'da tescil olmuş Kazak Şirketi olduğu, ... firmasının davalı Şirketin Kazakistan'da tescil edilmiş şubesi ile sözleşme imzaladığı, davacının da ... firmasının ortağı olarak tanıtıldığı ve bu firmanın yetkilisi sıfatı ile davalı Şirketin şantiyesinde bulunduğu, ... firmasının davacıya vereceği belgenin bu nedenle muvazaalı değerlendirileceğinden kabul edilmediğini bildirdiği, tüm bu hususlar ile yapılan işin mahiyeti gözetilerek davalının işin asıl işvereni olduğunun kabulü gerektiği, davacının bu projede yer aldığının davalının da kabulünde olduğu, davacı şantiye şefi olarak çalıştığını iddia ederken davalı tarafın ise davacının ... firmasının ortağı olduğunu savunduğu, savunmasını da Too ... firma yetkilisi E.S'nin davalı Şirkete gönderdiği 03.04.2015 tarihli "... Sanayi Tes. Ve Tic. AS ... Tesisleri Proje Müdürlüğüne" başlıklı yazısına dayandırdığı, yazıda davacının maaşlı çalışan olmadığını, bahsedilen tarihlerde bu proje bazında kar ve zarar ortağı olarak çalıştığını, davacıya makbuzsuz 35.000,00 USD civarında ödeme yapıldığını, davacıya verilen 70.000,00 USD'lik yazılı belgenin maaş alacaklarına istinaden değil firmanın iyiniyetinden verildiğini belirttiğinin görüldüğü, bahsi geçen belgenin davacı tarafından dava dilekçesi ekinde sunulduğunun görüldüğü, bu belge 26.09.2014 tarihli ... Şirketi müdürü E.S. imzasını haiz "firmamız ...'un şantiye şefi olarak görev yapan ...'yı 70.000 dolar olan borcunu 10... -10 Aralık 20 14... Ocak 2015 tarihlerinde 3 eşit parçada ödemeyi taahhüt ederim (yetmişbin dolar)" yazılı tutanak başlı olduğu, davacının pasaport kaydında Kazakistan Cumhuriyetinden alınan 09.07.2013 başlama tarihli 07.03.2014 bitiş tarihli M1 çalışma vizesi bulunduğu, davet eden makamın ... Ltd. Şti. olduğu, yine davalı firma adına düzenlenmiş davacıya ait şantiye giriş kartında da "..." ve "..." yazılı olduğu, kaldırma kararı öncesinde ve kaldırma kararı gereği yapılan istinabe işlemlerine verilen cevapta ... firmasının faaliyetinin bina inşaatı olduğu, kurucunun N.D.B. olduğu, E.S'nin yönetici olduğunun belirlendiği, gelen yazı cevaplarında davacının bu firmada ortaklığı bulunduğuna dair bilgi yer almadığı, davacı tanıklarının davacının şantiye şefi olduğunu, ... firması sahiplerinin şantiyeyi denetlemeye geldiklerini ve davacının işle ilgili emir ve talimatları bu kişilerden aldığını beyan ettikleri, davalı tanığı da koordinatör olarak çalıştığını ve bu projenin görev alanında olduğunu, davacının şantiyede bulunduğunu, ... firmasının işçilerini idare ettiğini, işin başında durduğunu, kendisine yapılan iş ile ilgili açıklamaları yaptığını beyan ettikleri, tüm bu açıklamalar ve toplanan deliller kapsamında davacının davalı Şirketin asıl işverenliğini yaptığı işte çalıştığının kabulü gerektiği hâlde Mahkemenin aksine iş ilişkisini ispatlayamadığı şeklindeki gerekçesinin hatalı olduğu, sunulan 26.09.2014 tarihli tutanağa göre davacının 70.000,00 USD alacağı olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Davacı tarafından sunulan ... firması yetkilisi E.S. tarafından düzenlenen belgenin, E.S'nin borçlu olduğunu gösterdiğini, müvekkilinin davacıya borcu olduğunu göstermediğini,

2. Davacının ... firmasının çalışma vizesiyle Kazakistan'a gittiğini, bunun müvekkili Şirket aleyhine yorumlanamayacağını,

3. Davacıya verilen şantiye giriş kartında açıkça ... firmasının ünvanının yazılı olduğunu, davacının bu şirketin şefi/yöneticisi olarak zaman zaman şantiyeye geldiğini, ancak fiilen çalışmadığını,

4. Tanık işçilerin ücretlerini davacının ödediği bir durumda davacının ücretini almadığı iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,

5. Davacının işvereninin Kazakistan kanunlarına göre kurulmuş bir Şirket olduğunu, ön inceleme duruşmasında Kazakistan hukukunun uygulanmasına karar verildiğini, Kazakistan kanunlarında her bir işçinin hak ve alacaklarını ancak kendi işvereninden talep edebileceğini,

6. Davacının iddia ettiği tarihler arasında, iddia ettiği ücretle çalıştığını ispatlayamadığını,

7. Dava dışı ... firması yetkilisi E.S'nin Almatı Bölge Mahkemesi hâkiminin talebine istinaden verdiği 24.04.2018 tarihli yanıtında, davacının projeyi tam uygulayamaması sebebiyle aralarındaki ilişkiyi sona erdirdiklerini, davacıya ödemeyi tam olarak yaptıklarını bildirdiklerini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacı ve davalı arasında işçi işveren ilişkisi bulunup bulunmadığına ilişkindir.

Somut olayda, davacı 08.05.2013-27.09.2014 tarihleri arasında davalı Şirketin alt işvereni olan ... firması tarafından yürütülen işte aylık 5.000,00 USD karşılığında şantiye şefi olarak çalıştığını, 14 aylık ücret alacağının ödenmediğini ileri sürerek ücret alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, husumet itirazında bulunarak davacının işçileri olmadığını savunmuştur.

... kayıtlarının incelenmesinde davacının 02.11.2011-03.12.2013 tarihleri arasında dava dışı ... Mühendislik İnşaat ve ... Ltd. Şti. firmasında kesintisiz çalışmasının bulunduğu görülmüştür.

Davacı dava dilekçesi ekinde, 26.09.2014 tarihli "Tutanak" başlıklı, ... Şirketinin kaşe ve E.S'nin imzası bulunan belgenin, "Firmamız ... firmasının şantiye şefi olarak görev yapan ...'ya 70.000,00 USD olan borcunu 10... - 10 Aralık 20 14... Ocak 2015 tarihlerinde 3 eşit parçada ödemeyi taahhüt ederim (yetmiş bin dolar)" şeklinde olduğu görülmüştür.

Davalı tarafça cevap dilekçesi ekinde sunulan, ... firması tarafından ... Sanayi Tes. ve Tic. AŞ ... Tesisleri Proje Müdürlüğüne hitaben yazılan 03.04.2015 tarihli yazıda, davacının Şirketleri bünyesinde maaşlı olarak çalışmadığı, Şirketlerinin ... Tesisleri işinde proje bazında kâr ve zarar ortağı olarak çalıştığı, bu ortaklığı bilen birçok kişi olduğu, bu kişilerin isimlerini bildirdikleri, dava dilekçesindeki hiçbir ödemenin yapılmadığı iddialarının asılsız olduğu, kendisine kâr ve zarar ortağı olduğu için 35.000,00 USD civarında ödeme yapıldığı, firmaları tarafından davacıya verilen 70.000,00 USD yazılı belgenin ücret alacağı için değil firmalarının iyiniyeti, davacının sağlığından duydukları endişe nedeniyle verildiği ifade edilmiştir.

Dosya kapsamında dinlenen davacı tanığı N.E., "... kendisi bizi daha önce çalışmak için yurt dışına götürmüştü, ayrıca en son 2014 yılında onun daveti üzerine ekibim ile birlikte çalışmak için Kazakistan'a gittim. Ben formenim ekibim ile birlikte kaba inşaat demir ve kalıp işi yaparız, kendisi 2013 yılı sonlarına doğru bizi Kazakistan'ın ... şehrinde çalışmak üzere çağırdı. Orada Kazakistan devleti bakır tesis yapımını ... firmasına vermiş, ben de ekibim ile birlikte 20.11.2013 tarihnide Kazakistan'a gittim ... bu işin kaba inşaat kısmını ... ünvanlı kazak firmasına vermiş. Bu firma da işin kaba inşaat bölümünü yapıyordu. Davacı bu firmanın şantiye şefi idi o şantiye de bu firmanın en üst yetkilisi idi. Biz de ona bağlı olarak ... firması çalışanı olarak çalıştık. Talimatları ... firması görevlileri verirdi. ... yetkilileri ayda bir gelir faturaları keser işi kontrol eder giderdi. Biz hepimiz ... şantiyesinde çalıştık...Kendisi bizim gibi çalışan pozisyonunda idi. 5.000 dolar civarında maaşı olduğunu söylerdi. Ara sıra harçlık aldığını, ancak hiç maaş alamadığını söylerdi..."; davacı tanığı S.Ö., " ...Davacıyı ... firmasının şefi olarak tanıdım. Davacı kalfamız ... ile görüşmüş, bizi ekip olarak işe almış, bunun üzerine biz Kazakistan'a gittik. Davacı orada ... firmasının şefi idi. Yaptığımız iş ile ilgili emir ve talimatları d avacı verirdi. Söz konusu inşaatı ... şirketi yapıyordu. ... onun alt firması idi. ... kaba beton inşaatını yapıyordu. Ben kalıpçı ustası idim. 2.100-2200 USD net ücret alırdık. Bunun içerisinde fazla çalışma yoktur, çıplak maaşımızdır. Davacının ... ücret aldığını ve ücret karşılığı çalıştığını bize söylüyordu. ... firmasının sahipleri olarak türk vatandaşı ... ile ... ve Kazak olan ... isimli kişiyi biliriz, bu kişiler ayda bir gelir işlemleri denetler ve giderlerdi. ... beye talimat verirlerdi. Bunun dışında çalıştığımız yerde ... beyin üzerinde kimse yoktu. Bize maaşlarımızı ... firması öderdi. Bildiğim kadarı ile ... firması hak edişini aldığı zaman maaşlarımızı ... beye gönderir, ... bey de kalfamız ...'e verir o da vakti geldiğinde bize elden öderdi..." şeklinde beyanda bulunmuşlardır.

Dosya içeriği ve tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde; ... firması ile davacının ortak iş yaptıkları, davacının bu nedenle işin sahibi gibi hareket ettiği, nitekim davacı tanıklarının davacı tarafından işe alındıklarını beyan ettikleri, ... firması yetkilisinin imzaladığı belge de göz önüne alındığında davacının işin ortağı olduğu anlaşıldığından davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.