İŞ HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Bozmaya Uyan Mahkemenin İptal Kararıyla Türk Hukukunu Uygulaması
2026/6794 E., 2026/5758 K. · 17 Haziran 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026
Kararın Özeti
Yurt dışı şantiyelerinde 2003-2016 yılları arasında aralıklı çalıştığını ileri süren saha kalfası, kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer alacaklarını istedi. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi önceki bozmasında, hukuk seçimi bulunan dönem dışındaki çalışmalara çalışılan ülke hukukunun uygulanmasını istemişti. Bozmaya uyan iş mahkemesi ise Anayasa Mahkemesinin iptal kararına ve sonraki kanun değişikliğine dayanarak uyuşmazlığa Türk hukukunu uyguladı. Daire, bozmaya uymakla usuli kazanılmış hak doğduğunu ve iptal kararının geriye yürümediğini belirterek kararı yeniden bozdu.
Hukuki İlke
Bozma kararına uyan mahkeme, bozma doğrultusunda inceleme yapıp hüküm kurmak zorundadır; uymayla bozma lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak doğar. Bu dosyada Anayasa Mahkemesinin iptal kararı geriye yürümediğinden ve sonraki kanun değişikliği yalnız yürürlüğünden sonraki ilişkilere uygulanabileceğinden, bozmadan ayrılarak uyuşmazlığa Türk hukukunun uygulanması hatalı bulunmuştur.
Sonuç
Bozmaya uyularak verilen ilk derece mahkemesi kararı, bozma gereği yerine getirilmediği için oy birliğiyle usulden bozuldu. Hukuk seçimi bulunan iki dönemde seçilen Ukrayna ve Belarus hukukunun, diğer dönemlerde çalışılan ülke hukukunun uygulanması istendi; tarafların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verildi.
İlgili Mevzuat
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun — m. 24, 27/1, 27/2, 27/4
İş sözleşmesinde hukuk seçimi, mutad işyeri hukuku ve iptal kararının uyuşmazlığa etkisi2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 153
Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürümemesi7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun — m. 18
Hukuk seçimine ilişkin hükümde yapılan değişiklik
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
9. Hukuk Dairesi 2026/6794 E. , 2026/5758 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2025/163 E., 2026/59 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 05.08.2003-20.07.2016 tarihleri arasında davalı Şirketin ... ve Ukrayna'daki şantiyelerinde saha kalfası unvanı ile çalıştığını, son dönem ücretin net 3.000,00 Amerikan doları (USD) olduğunu, ücretin 200,00 USD kısmının şantiyede elden, bakiyesinin davacının eşi M.A'ya ait muhtelif hesaplara yatırıldığını, işyerinde her gün 07.00-21.00/22.00 saatlerine kadar çalışıldığını, dinî bayramlarda birer gün ve 1 Ocak hariç ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalışıldığını, 3 öğün yemek ve barınma ihtiyacının işverence karşılandığını, hizmet sözleşmesinin davalı işverence haklı bir sebep olmaksızın feshedildiğini, davacı çalışmalarının davalı Şirket ile arasında organik bağ olan Renaissance Contruction isimli Şirket üzerinden gerçekleştirildiğini, emsal kararlarda her iki Şirket arasında organik bağ bulunduğuna dair hüküm kurulduğunu iddia ederek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; somut uyuşmazlıkta Türk hukukunun uygulanamayacağını, çalışmaların yurt dışında gerçekleştiğini, müvekkili Şirket kayıtlarında davacı kaydı bulunmadığını, davacının müvekkili Şirket ile arasında herhangi bir bağ bulunmayan yurt dışı Şirket işçisi olduğunu, bu sebeple müvekkili Şirkete husumet yöneltilmeyeceğini, talep konusu alacakların Rus mevzuatına tâbi olduğunu, alacakların zamanaşımına uğradığını, iddia olunan hizmet süresinin gerçeği yansıtmadığını, davacının dava dışı Şirket bünyesinde 2015 Şubat-2016 Temmuz tarihleri arasında çalıştığını, son dönem ücretin 1.700,00 USD olduğunu, imza içeren bordrolarda da bu ücret üzerinden tahakkuk yapıldığını, çalışmalar yurt dışında gerçekleştiğinden ücretin brütleştirilemeyeceğini, hizmet sözleşmesi belirli süreli olduğundan davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamayacağını var ise fazla çalışmaların bordro tahakkuku yapılmak suretiyle davacıya ödendiğini, ihtirazı kayıt ileri sürülmeksizin imzalanan bordrolar kapsamında fazlaya dair talepte bulunulamayacağını, hafta tatili ücretlerinin de ödendiğini, çalışmaların ...'da gerçekleşmesi sebebiyle Türkiye'deki ulusal bayram ve genel tatil günleri yönünden ücret talep edilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 17.04.2024 tarihli kararı ile; 30.04.2009-01.04.2010 tarihleri arasındaki çalışmalar yönünden Ukrayna mevzuatı, diğer dönem çalışmalar için Türk hukuku uygulanmak ve menfaat birliği içindeki tanık beyanları dışlanmak suretiyle hesaplama yapan 05.03.2024 tarihli bilirkişi raporunun hükme esas alındığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin17.04.2024 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin 07.11.2024 tarihli kararı ile; istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin 07.11.2024 tarihli kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece, davacı işçi; 05.08.2003-20.07.2016 tarihleri arasında davalı Şirketin yurt dışındaki projelerinde fasılalı olarak çalıştığını belirttiği, İlk Derece Mahkemesince 30.04.2009-01.04.2010 tarihleri arasındaki çalışmalar yönünden Ukrayna hukukunun uygulanması yerinde ise de diğer çalışma dönemleri Türkiye'de geçmemesine karşın bu dönemler için Türk hukukunun uygulanmasının yerinde olmadığı, her ne kadar Ukrayna hukukunun uygulandığı dönem dışında taraflar arasında yurt dışı iş sözleşmesi düzenlenmemiş ise de dosyada mübrez yurda giriş-çıkış kayıtları, davacı iddiası, savunma ve tanık beyanlarından da görüleceği üzere çalışmasının tamamı yurt dışında geçen davacı işçi bakımından mutad işyeri hukukun çalışılan ülke hukuku olduğunun kabul edilmesi gerektiği, bu sebeple davacının hukuk seçimi bulunan dönem dışındaki çalışma döneminde mutad işyerinin neresi olduğu araştırılıp tespit edilerek ilgili dönem için uyuşmazlığa uygulanacak hukukun belirlenmesi gerektiği, oluşacak sonuca göre talep edilen alacaklar bakımından dosya kapsamındaki tüm deliller yeniden değerlendirilerek bir karar verilmesi gerektirdiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyularak dosya bilirkişiye verilmiş, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 27. maddesi, güncel Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda davacının davalı Şirket tarafından organik bağ içinde olduğu yurt dışındaki Şirkette çalıştırılmak üzere gönderildiğinin anlaşılması karşısında uyuşmazlığa Türk iş hukuku hükümlerinin uygulanması gerektiği kabul edilerek aldırılan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Uyuşmazlığa Türk hukuku uygulanamayacağını, çalışmaların yabancı ülkede geçtiğini, alacağın zamanaşımına uğradığını,
2. Husumet itirazında bulunduklarını,
3. Ücretin ve çalışma süresinin hatalı tespit edildiğini, yapılan ödemelerin mahsubu gerektiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık; iş sözleşmesine uygulanacak hukuk ile davacının dava konusu tazminat ve alacaklara hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.
Somut uyuşmazlıkta; Dairemizin 19.03.2025 tarihli bozma kararı uyarınca 30.04.2009-01.04.2010 tarihleri arasındaki çalışmalar yönünden Ukrayna hukukunun uygulanması yerinde ise de hukuk seçimi anlaşması bulunmayan diğer dönemlerde mutad işyeri hukukun çalışılan ülke hukuku olduğu kabul edilmelidir.
Bu sebeple davacının hukuk seçimi bulunan dönem dışındaki çalışma döneminde mutad işyerinin neresi olduğu araştırılıp tespit edilerek ilgili dönem için uyuşmazlığa uygulanacak hukuk belirlenmeli, oluşacak sonuca göre talep edilen alacaklar bakımından dosya kapsamındaki tüm deliller yeniden değerlendirilerek bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozma kararına uyulduğu hâlde Anayasa Mahkemesi kararı ve 5718 sayılı Kanun'un 27. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle hukuk seçimi yapılan dönemde dahi sıkı ilişkili hukukun uygulanabileceği, somut olayda taraflar arasındaki ilişkinin Türk hukuku ile daha sıkı bağlantı içinde bulunması ve iş hukukuna dair temel ilkelerin birlikte gözetilmesi sonucunda, uyuşmazlığa Türk hukukunun uygulanmasına karar verildiği belirtilerek yargılamanın sonuçlandırıldığı anlaşılmaktadır.
Hükmün Yargıtay tarafından bozulması üzerine bozma kararına gerek iradi ve gerekse ... şekilde uymuş olan mahkeme, bozma kararı doğrultusunda inceleme yapmak ve hüküm kurmak zorundadır. Bozmaya uyulduğunda, bozma kararı lehine olan taraf için usuli kazanılmış hak oluştuğundan, Mahkemece bozma gerekleri yerine getirilerek karar verilmesi zorunludur.
Usuli kazanılmış hak kavramına ilişkin yerleşik ilke ise Dairemizin 14.12.2022 tarihli ve 2022/16498 Esas, 2022/16753 Karar sayılı kararında;
Bilindiği üzere 6100 sayılı Kanun'da usuli kazanılmış hak kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir. Anlam itibarıyla bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.
Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 09.05.1960 tarihli ve 1960/21 Esas, 1960/9 Karar sayılı karar). Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usuli kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 04.02.1959 tarihli ve 1959/13 Esas, 1959/5 Karar sayılı karar).
..." şeklinde açıklanmıştır.
Diğer yandan, Anayasa Mahkemesinin 5718 sayılı Kanun'un 27/1 hükmünün iptaline dair 10.03.2025 tarihli ve 32837 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 05.11.2024 tarihli ve 2023/158 Esas, 2024/187 Karar sayılı iptal kararının uyuşmazlığa etkisinin ele alınması gereklidir.
Anayasa'nın 153/1 hükmünde herhangi bir denetim yolu tanınmamış ve Anayasa Mahkemesi kararlarının kesin olduğu belirtilmiş, 153/5 hükmünde ise "İptal kararları geriye yürümez." kuralına yer verilmiştir.
Türk anayasal sisteminde, Devlete ... ilkesini sarsmamak ve ayrıca Devlet yaşamında bir kargaşaya neden olmamak, kazanılmış hakları korumak için iptal kararlarının geriye yürümezliği kuralı kabul edilmiştir. Böylece hukuksal ve nesnel alanda etkilerini göstermiş, sonuçlarını doğurmuş bulunan durumların, iptal kararlarının yürürlüğe gireceği güne kadar olan dönem için geçerli sayılması sağlanmıştır.
Anayasa'nın 153. maddesine göre Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Anayasa Mahkemesinin 05.11.2024 tarihli iptal kararında; kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş olup iptal kararında öngörülen yürürlük tarihinden önce 04.06.2025 tarihli ve 7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18. maddesi ile 5718 sayılı Kanun'un 27. maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle herhangi bir yasal boşluk gerçekleşmemiştir. Ayrıca belirtmek gerekir ki yapılan kanun değişikliği niteliği itibarıyla maddi hukuka ilişkin bir düzenleme olduğundan yalnızca yürürlüğe girmesinden sonra ortaya çıkan hukuki olgu ve ilişkilere uygulanabilir. Yürürlüğünden önce ortaya çıkan olaylar ve hukuki ilişkiler, ortaya çıktıkları tarihte yürürlükte bulunan kanun hükümlerine tâbidir.
Yukarıda belirtildiği üzere Anayasa'nın 153. maddesinde düzenlenen geriye yürüme yasağına ilişkin hükmün amacı, kazanılmış hakların korunması ve hukuki güvenliğin sağlanmasıdır. Bununla birlikte ceza ve vergi gibi birey ile devlet arasındaki ilişkilerde bireyin lehine olarak geriye yürümeden söz edilebilir ise de özel hukuk ilişkilerinde özellikle sona ermiş bir iş sözleşmesinden doğan hak ve borçları ortadan kaldıracak veya önemli ölçüde değiştirecek şekilde geriye yürüme, kazanılmış hakları ortadan kaldıracağı gibi hukuki güvenlik ilkesini ve mülkiyet hakkını da ihlal edecektir. Ayrıca, Anayasa'nın 153. maddesine göre Anayasa Mahkemesi bir kanun hükmünü iptal ederken kanun koyucu gibi hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesinin kanun hükmü olarak uygulanması da mümkün değildir.
Kaldı ki bir an için Anayasa Mahkemesinin sözü edilen iptal kararı sonucu 5718 sayılı Kanun'un 27/1 hükmünün uygulanmasının mümkün olmadığı düşünülse bile, aynı Kanun'un 24. maddesi ve 27/2 hükmü uyarınca da hukuk seçimi imkânı bulunduğundan ve 27. maddenin iptal edilmeyen 4. fıkrası da dikkate alındığında; daha sıkı ilişkili hukukun uygulanması söz konusu olamayacaktır.
İş sözleşmesinde yabancılık unsuru bulunması hâlinde, uygulanacak hukukun belirlenmesi açısından, uyuşmazlık döneminde yürürlükte bulunan 5718 sayılı Kanun'un 27/1 hükmünün uygulanmasına ilişkin ilke ve esaslar Dairemizin 24.05.2023 tarihli ve 2022/16187 Esas, 2023/7655 Karar sayılı kararında açıklanmıştır.
Yukarıda açıklanan hukuki ve maddi olgulara göre; İlk Derece Mahkemesince hükmüne uyularak bilirkişi raporu aldırılan somut dosyada bozma kararı doğrultusunda hukuk seçimi anlaşması bulunan 30.04.2009-01.04.2010 döneminde Ukrayna hukuku ve ilk bozma kararında sehven yazılması unutulan 24.04.2013-24.10.2013 tarihleri arasında hukuk seçimi anlaşması bulunduğu anlaşılan ve Belarus hukukunun ve hukuk seçimi anlaşması bulunmayan diğer dönemlerde ... ... ve ... hukukunun uyuşmazlıkta uygulanması suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, bozma gereği yerine getirilmeksizin yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan nedenle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının usulden BOZULMASINA,
Bozma sebebine göre tarafların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
17.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Yurt Dışı İş Sözleşmesinde Hukuk Seçimi
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Yurt Dışı Çalışmada Uygulanacak Hukuk ve Hesap Tutarlılığı
İlgili Sayfalar
Yurt Dışı İşçilik Alacaklarında Uygulanacak Hukuk
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Esas No
2026/6794
Karar No
2026/5758
Karar Tarihi
17 Haziran 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları