KİŞİLER HUKUKU · BOZMA
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Çocuğun Adının Değiştirilmesi Davasında Babanın Davaya Katılması
2010/643 E., 2010/648 K. · 8 Aralık 2010
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026
Kararın Özeti
Boşanmada velayeti kendisine verilen anne, kızının çevresinde başka bir adla tanındığını belirterek nüfusta kayıtlı adının değiştirilmesini tek başına istedi. Yerel mahkeme davayı reddetti ve kabul yönündeki Özel Daire bozmasına karşı direndi. Hukuk Genel Kurulu, çocuğun adını ana ve babanın birlikte koyduğunu, velayet anneye verilmiş olsa da babanın davaya katılması gerektiğini belirtti. Taraf teşkili dava şartı olduğundan direnme kararını değişik gerekçeyle bozdu ve işin esasını incelemedi.
Hukuki İlke
Çocuğun adını ana ve baba birlikte koyduğundan adın değiştirilmesini de birlikte istemeleri gerekir; birlikte başvurmamaları veya anlaşamamaları hâlinde diğerinin davaya taraf olarak katılması sağlanmalıdır. Velayetin boşanmada anneye verilmiş olması bu gerekliliği ortadan kaldırmaz; taraf teşkili, yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilecek bir dava şartıdır.
Sonuç
Direnme kararı, taraf teşkili sağlanmadan esasa ilişkin hüküm kurulduğu gerekçesiyle Özel Daire bozmasından değişik gerekçeyle oyçokluğuyla bozuldu; diğer temyiz nedenleri bu aşamada incelenmedi ve istek hâlinde temyiz peşin harcının geri verilmesine karar verildi.
Kararın Kapsamı
Bu karar 08.12.2010 tarihlidir; sonraki mevzuat değişiklikleri ve yargı kararları nedeniyle güncel uygulama farklı olabilir.
İlgili Mevzuat
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 27, 339
Haklı sebeple adın değiştirilmesi ve çocuğun adını ana ile babanın koyması1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu — m. 429
Direnme kararının bozulmasıÇocuk Haklarına Dair Sözleşme — m. 12
Görüş oluşturabilen çocuğun kendisini ilgilendiren davalarda dinlenmesiÇocuk Haklarının Kullanılmasına Dair Avrupa Sözleşmesi — m. 1, 2, 6
Çocuğun yargısal süreçte bilgilendirilmesi ve katılımı
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
Hukuk Genel Kurulu 2010/18-643 E. , 2010/648 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Yalova 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
TARİHİ : 09/06/2010
NUMARASI : 2010/218-2010/166
Taraflar arasındaki “nüfusta isim düzeltme” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Yalova 2. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın reddine dair verilen 07.10.2009 gün ve 2009/217- 298 esas, karar sayılı kararın incelenmesi davacı tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 23.03.2010 gün ve 2009/14014 esas, 2010/4471 karar sayılı ilamı ile;
(... Davacı dava dilekçesinde, kızının ... adı ile tanındığını, belirterek kayden R... olan adının S... olarak değiştirilmesini istemiş, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 27. maddesi hükmü uyarınca kişi, haklı nedenlere dayanarak adının değiştirilmesini hakimden isteyebilir. Yargıtay uygulamalarında yasanın buyurucu hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla bir kişi çevresinde tanındığı adını kullanabilir ve bu adla nüfusa tescilini isteyebilir. Somut olayda davacının kızının "..." adı ile tanındığı dosya içeriğinden anlaşıldığına göre, adının değiştirilmesi için haklı nedeni bulunduğundan istemin kabulü gerekirken yerinde olmayan gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir...)
gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN : Davacı ve Cumhuriyet Savcısı
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava, nüfusta isim düzeltme istemine ilişkindir.
Davacı, velayeti altındaki kızının ... adı ile tanındığını belirterek, kayden R... olan adının S.... olarak değiştirilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı idare temsilcisi, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
C.Savcısı beyanında; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Yerel Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş olup, hükmün davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine; Özel Dairece, yukarıya aynen alınan gerekçeyle bozulmuş, Yerel mahkemece direnme kararı verilmiştir. Hükmü temyize davacı ve Cumhuriyet Savcısı getirmektedir.
Hukuk Genel Kurulu'ndaki görüşme sırasında, işin esasına girilmeden önce, küçüğün babasının davaya katılımının gerek olup olmadığı, diğer bir deyişle taraf teşkilinde eksiklik olup olmadığı, ön sorun olarak incelenmiştir.
Bu aşamada öncelikle taraf teşkili üzerinde durmak gerekmektedir.
Taraf teşkili dava şartı olup, davanın her aşamasında mahkemece re’sen dikkat edilmesi gereken bir olgudur ve mahkemenin, bozma ilamını ve duruşma gününü taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun amir hükmü gereğidir (Hukuk Genel Kurulu'nun 04.03.2009 gün ve 2009/9-52-105 esas, karar; 14.04.2010 gün ve 2010/21-200-216 esas, karar sayılı ilamları).
Bu husus kamu düzenine ilişkin olmakla yargılamanın her aşamasında re’sen nazara alınması gerektiğinden, usulü kazanılmış hakkın da istisnasıdır.
Diğer taraftan 4721 sayılı TMK.nun 339/son maddesi, çocuğun adını ana ve babası koyar, hükmünü taşımaktadır.
Somut olaya gelince; adı değiştirilmek istenilen küçüğün anne ve babasının boşandıkları, küçüğün velayetinin davacı anneye verildiği, annenin de tek başına eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır. Taraflar boşanmış ve velayet davacı anneye verilmiş olsa da; bu durum eldeki davada dava dışı olan küçüğün babasının gerçekte onun babası olması durumu değiştirmez. Kaldı ki, velayet şartlarında daha sonradan oluşabilecek değişiklik nedeniyle velayetin babaya verilmesi de ihtimal dahilindedir. Yukarıda da belirtildiği üzere çocuğun adını anne ve baba birlikte belirlediklerinden değiştirilmesi talebini de yasal şartların oluşması halinde mahkemeden birlikte istemeleri gerekir. Anne ve babanın bu taleplerini birlikte yapmamaları veya değişiklik üzerinde anlaşamamaları halinde birinin başvurusu üzerine değerinin davada taraf olarak katılımı sağlanmalıdır. Taraf teşkiline ilişkin bu husus dava şartı olup, kamu düzenine ilişkin olmakla davanın her aşamasında mahkemece re’sen dikkat edilmesi gereken bir olgudur.
Ayrıca Hukuk Genel Kurulu'ndaki görüşme sırasında Türkiye'nin de taraf olduğu Uluslararası sözleşmeler ve çocuğun hakları üzerinde durulmuş, dinlenmesi yönünde görüşler ileri sürülmüştür. Gerçekten Türkiye'nin kabul ettiği ve taraf olduğu “Çocuk Haklarına Dair Sözleşme”nin 12. maddesi ile, “Çocuk Haklarının Kullanılmasına Dair Avrupa Sözleşme”sinin 1, 2 ve 6. maddelerine göre; görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocukların, adli merciler önünde kendilerini ilgilendiren her konuda bilgilendirilmelerini ve bu davalara katılmalarına izin verilmesi bir hak olarak düzenlenmiş olup, ayrıca bu hususların adli merciler tarafından yerine getirilmesi aynı zamanda yükümlülük olarak öngörülmüştür. Ancak, bozma sebebine göre anılan hususlar bu aşamada ayrıca bozma nedeni yapılmamıştır.
Yerel mahkemece, yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan taraf teşkili sağlanmaksızın esasa ilişkin hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı açıklanan değişik gerekçelerle bozulmuş; bozma nedenine göre işin esasının incelenmesine geçilmemiştir.
SONUÇ: Davacı F... Ç... ve Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda belirtilen değişik gerekçe ve nedenlerle HUMK’un 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair temyiz nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine 08.12.2010 gününde yapılan ikinci görüşmede oyçokluğu ile karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Nüfus Kaydı Düzeltmede Taraf Teşkili
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi — Boşanma Sonrası Çocuğun Adının Değiştirilmesinde Haklı Neden
Tüm Kişiler Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Çocuğun Adının Değiştirilmesi Davaları
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Esas No
2010/643
Karar No
2010/648
Karar Tarihi
8 Aralık 2010
Oy Durumu
Oyçokluğu
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları