top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  AİLE HUKUKU  ·  HAK İHLALİ  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Koruyucu Aile Statüsünde Görev Uyuşmazlığının Altı Yıl Sürmesi ve Aile Hayatı

 

B. No: 2015/11579 · 18 Nisan 2019

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Koruyucu aile statüsünün kaldırılmasına karşı açılan davada idari ve adli yargı arasında görev sorunu yaklaşık altı yıl çözülemedi. Çocuklarla kurulan yakın bağa rağmen uyuşmazlığın esasına girilmemişti. Anayasa Mahkemesi, aile hayatına saygı hakkının usul güvencelerinin ihlal edildiğine ve manevi tazminata karar verdi. Çocukları korumak amacıyla verilen üç aylık önleyici tedbirlere ilişkin şikâyeti ise açıkça dayanaktan yoksun buldu.

 

Hukuki İlke

 

Koruyucu aileyle yakın kişisel bağ kuran çocukların geleceğini etkileyen statü uyuşmazlıklarında görev sorununun çözümü ve yargılamanın yürütülmesi özel özen gerektirir. Davanın uzun süre esastan incelenememesi aile hayatına saygı hakkının usul güvencelerini ihlal edebilir.

 

Sonuç

 

Koruyucu aile statüsüne ilişkin süreçte aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ve 10.000 TL manevi tazminata oybirliğiyle karar verildi. Önleyici tedbir kararlarıyla ilgili şikâyet açıkça dayanaktan yoksun bulunarak kabul edilemez sayıldı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 20, 41

  • 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun — m. 5

  • 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun — m. 14

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 325, 347

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2015/11579


 


Karar Tarihi: 18/4/2019


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


 


Başkan


:


Hasan Tahsin


GÖKCAN


Üyeler


:


Serdar


ÖZGÜLDÜR


 


 


Burhan ÜSTÜN


 


 


Hicabi DURSUN


 


 


Kadir ÖZKAYA


Raportör Yrd.


:


Fatih ALKAN


Başvurucu


:


...


 


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, koruyucu aile statüsünün kaldırılmasına ilişkin


kararın iptal edilmesi talebiyle açılan davanın sürüncemede bırakılmaması ve


çocuklara karşı önleyici nitelikte tedbir kararı verilmesi nedenleriyle aile


hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 3/7/2015 tarihinde yapılmıştır.


3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön


incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.


4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm


tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve


esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.


6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına


(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.


III. OLAY VE OLGULAR


7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal


Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler


çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:


8. Başvurucu ile eski eşi ..., 2004-2016 yılları arasında evli


kalmışlardır. Başvurucunun eski eşi ..., Balıkesir'de bilgisayar tamiri ve


bakımı üzerine esnaf olarak çalışmaktadır.


9. Çocuk sahibi olamayacaklarını belirten başvurucu ve eski eşi


..., 13/10/2008 tarihinde Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme


Kurumu Genel Müdürlüğü Balıkesir İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü (Kurum) ile


koruyucu aile sözleşmesi imzalayarak daha önce Balıkesir Valiliği (Valilik)


tarafından koruma altına alınmış olan 2005 doğumlu küçük ...nın koruyucu ailesi olmuşlardır.


10. Başvurucu ve ... 25/9/2009 tarihinde Kurum ile yeni bir


koruyucu aile sözleşmesi imzalamışlar ve yüzde elli oranında engelli raporu


bulunan koruma altına alınmış 2004 doğumlu küçük ...nın koruyucu ailesi olmuşlardır.


11. 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun


23. maddesine dayanılarak çıkarılan 14/10/1993 tarihli ve 21728 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Koruyucu Aile Yönetmeliği


kapsamında hazırlanan söz konusu sözleşmelere göre başvurucu ve ... ile Kurum


karşılıklı olarak şu taahhütlerde bulunmuşlardır:


"i. Koruyucu aile, çocuğun yetenekleri ve


becerilerinin elverdiği noktaya kadar eğitimini, bakım ve meslek sahibi


olmasını, sağlığının korunmasını kendi öz çocukları gibi sağlamakla yükümlüdür.


ii. Koruyucu aile; yanına yerleştirilen


çocukları koruma, eğitme ve yetiştirme dışında, hiçbir suretle hizmetçi, dadı,


besleme olarak kullanamaz.


iii. Koruyucu aile, çocuğun varsa ailesi ve


akrabaları ile yetkililerin uygun gördüğü şekil ve zamanda görüştürmekle


yükümlüdür. Çocuğun halen sahip olduğu ve sonradan edineceği taşınır ve


taşınmaz malların vasisi tarafından idare edilmesini kabul eder.


iv. Koruyucu aile, bulunduğu ilde yapacağı


adres değişikliklerini 15 gün içinde ikametgah


bildirimi ile birlikte İl Müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür. Aile başka bir


ile taşınması durumunda yeni adresini en az bir ay önceden İl Müdürlüğüne


bildirir.


v. Koruyucu ailenin geçici bir süre çocukla


birlikte yurt dışına çıkması Komisyonun kararı ve Valiliğin onayına bağlıdır.


vi. Koruyucu ailenin yanına yerleştirilen


çocuğun hastalanması durumunda resmi sağlık kuruluşlarına sevki başvurulan İl


Müdürlüğünce yapılır. Gerekli bakım ve tedavi, ilaç masrafları aynı İl


Müdürlüğü tarafından sağlanır.


vii. Koruyucu ailenin, çocuğa bakmaktan


vazgeçtiği, taahhütlerini yerine getirmediği bir raporla tespit edildiği


takdirde çocuk aileden geri alınır.


viii. Korunmaya muhtaç çocuklara ücret


karşılığı bakıp koruyacak, eğitecek ve yetiştirecek koruyucu ailelere kendi


istekleri halinde baktıkları çocuğa uygun Yönetmelikte belirtilen bakım


bedelleri ödenir."


12. Başvurucunun eski eşi ... hakkında balikesir155@emniyet.gov.tr isimli


elektronik posta adresine kimliği belirsiz kişi ya da kişilerce 15/5/2012


tarihinde ihbar mahiyetinde bir elektronik posta gönderilmiştir. Söz konusu


elektronik postada, ... tarafından müstehcen yayın ve içeriklerin saklandığı


ve koruma altındaki çocukların istismar edildiği yönünde iddialarda


bulunulmuştur. Ayrıca Balıkesir Koruyucu Aile Derneğinde yöneticilik yapan


başvurucunun sahte birtakım işlemlerle devleti zarara uğrattığı iddia


edilmiştir.


13. Bu kapsamda Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık)


tarafından başvurucunun eski eşi ... hakkında müstehcenlik,


dolandırıcılık, sahtecilik ve çocuğun cinsel istismarı suçları


kapsamında ceza soruşturması süreci başlatılmıştır. Soruşturma kapsamında ...nin ...


unvanlı işyeri aranmış ve arama


sonucunda ele geçirilen bir adet bilgisayar kasası inceleme için Bursa İl


Emniyet Müdürlüğü Bilişim Suçlarıyla Mücadele Şube Müdürlüğü Adli Bilişim Büro


Amirliğine gönderilmiştir. İnceleme sonucunda işyerinde bulunan bir


bilgisayarda iki bin beş yüz adet yetişkinlere ait cinsel içerikli video


dosyası ile yirmi adet yetişkin insanlarla hayvanlar arasında geçen cinsel


içerikli görüntülerin bulunduğu belirlenmiştir.


14. Başsavcılık tarafından şiddet


kullanarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni ile ilgili müstehcen yayın üretmek


ve satmak suçunu işlediği iddiasıyla başvurucunun eski eşi ...


hakkında 29/1/2013 tarihinde kamu davası açılmıştır. Balıkesir 3. Asliye Ceza


Mahkemesindeki (Asliye Ceza Mahkemesi) dava sürecinde ..., görüntülerin ele


geçirildiği bilgisayarın tamir amacıyla ... tarafından işyerine getirildiğini,


dolayısıyla bilgisayarın kendisine ait olmadığını, bilgisayarı ...dan satın almayı planladığını ancak işyerinde bulunan


bilgisayarda kayıtlı söz konusu görüntülerden haberdar olmadığını belirtmiş ve


suçlamayı reddetmiştir.


15. Asliye Ceza Mahkemesinin 27/6/2013 tarihli kararıyla ...nin beraatine hükmedilmiştir.


Karar gerekçesinde, toplanan delillerden ve tanık ifadelerinden anlaşıldığı


üzere söz konusu görüntülerin ... tarafından bilgisayara yüklendiği ve başvurucunun


görüntülerin bilgisayarda olduğunu bilebilecek durum olmadığı hususlarının


sabit olduğunun anlaşıldığı belirtilmiştir.


16. Söz konusu karar, dava sürecinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının


katılma talebi reddedildiğinden anılan Bakanlık tarafından karar temyiz


edilmiştir. Yargıtay 18. Ceza Dairesinin 6/12/2018 tarihli kararıyla Aile ve


Sosyal Politikalar Bakanlığının suçun mağduru ya da doğrudan doğruya zarar


göreni olmadığı gerekçesiyle temyiz talebi reddedilmiş ve karar kesinleşmiştir.


17. Ayrıca Başsavcılık tarafından çocuğun cinsel istismarı şuçu


kapsamında ... hakkında yürütülen soruşturmada 9/10/2013 tarihinde


kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. Kararda; ...nin


koruyucu olduğu çocuklara karşı herhangi bir istismarda bulunmadığı hususunun


çocukların ifadelerinden anlaşıldığı vurgulanmış, ayrıca kimliği belirsiz kişi


ya da kişilerce gönderilen elektronik posta dışında bir delil ve emarenin


bulunmadığı ifade edilmiştir. Söz konusu karar kesinleşmiştir.


A. Koruyucu Aile Statüsünün Kaldırılmasına


İlişkin İdari ve Yargısal Süreç


18. ... hakkındaki ceza soruşturmaları nedeniyle Valilik ve


Kurum bünyesinde oluşturulan Komisyon tarafından başvurucunun ve ...nin koruyucu aile statüsünün kaldırılmasına karar


verilmiştir. Kurum tarafından 15/2/2013 tarihinde hazırlanan üst yazıda;


koruyucu aile statüsünün kaldırılmasına ilişkin kararın 14/12/2012 tarihli ve


28497 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Koruyucu Aile


Yönetmeliği'nin 22. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendine istinaden


alındığı ve çocuklar ... ile ...nın


aynı gün içinde Kuruma teslim edilmesi gerektiği belirtilmiştir.


19. Koruyucu aile statüsünün kaldırılması kararı üzerine


çocuklar ... ile ... 16/2/2013 tarihinde kolluk güçleri eşliğinde Kuruma


teslim edilmişlerdir. Söz konusu sürecin basına yansıdığı ve çocukların üstün


yararlarının Balıkesir'den ayrılmalarını gerekli kıldığı belirtilerek çocuklar


Bursa Valiliği Sevgi Köyü Toplum Merkezi Müdürlüğü bünyesine alınmışlardır.


20. 18/2/2013 tarihlerinde sosyal hizmet uzmanı tarafından


çocuklarla bir görüşme gerçekleştirilmiştir. Aynı tarihte düzenlenen ve


başvurucunun çocuklar tarafından anne


olarak nitelendirildiğine ilişkin ifadelerin yer aldığı görüşme raporu


şöyledir:


"... ile yapılan görüşmede; yaşanılan


süreçten dolayı üzüntülü bir ruh halinde olmakla birlikte psikososyal


gelişimlerinin son derece sağlıklı olduğu, bakımının yerinde olduğu, fiziksel


gelişiminin yaşıtları ile eş değer olduğu gözlenmiştir. Anne ve babası ile


mutlu olduğunu ve kalmak istediğini belirtmiştir.


... ile yapılan görüşmede; yine yaşanılan


süreçten dolayı üzüntülü bir ruh halinde olmakla birlikte psikososyal


gelişimlerinin son derece sağlıklı olduğu, bakımının yerinde olduğu, fiziksel


gelişiminin yaşıtları ile eş değer olduğu gözlenmiştir. Anne ve babası ile


mutlu olduğunu ve kalmak istediğini belirtmiştir.


Her iki çocukta anne ve babalarının yanında


kaldığı süre içerisinde herhangi bir baskı, cebir ve şiddete maruz kalmadıkları


gözlemlenmiştir."


21. Yine 18/2/2013 tarihinde Çocuk Şube Müdürlüğünde görevli


polis memurları tarafından sosyal hizmet uzmanı eşliğinde çocukların ifadeleri


alınmıştır. Tanzim edilen tutanaklarda yer alan ... ve ...nın ifadeleri sırasıyla şöyledir:


"...: ... ben daha önce ... Yurdunda


bakım ve gözetim altında kalmakta iken yaklaşık iki yıl önce beni korumak ve


gözetlemek üzere koruyucu aile statüsünde ... ve ... isimli şahısların yanına


verildim ve halen adresini verdiğim ikamette birlikte kalmaktayız. Benden bir


yıl sonra 2004 doğumlu olan sekiz yaşındaki ...de koruyucu aile statüsündeki


bu ailenin yanına geldi ve yaklaşık iki yıldır birlikte kalmaktayız. Ben ...ye


baba, ...ye anne, ...ya


ise abi diye hitap etmekteyim ve kendilerini ailem gibi görmekteyim. Bana çok


iyi davranıyorlar, bütün ihtiyaçlarımı karşılıyorlar, ben ve abim ... bugüne


kadar babam ... ve annem ...den en ufak bir şekilde


şiddet, darp, cebir, baskı ve kötü muamele görmedim, zorla alıkonulmadım.


Sadece ben yanlış bir şey yaptığımda annem ... beni uyarıyor. Benim ve abim ...nın okul, giyinme ve yeme gibi


bütün ihtiyaçlarını bu şahıslar karşılamaktadırlar ve kendi çocukları gibi


görmektedirler. Ben bu şahısların yanlarında iken hiç yabancılık çekmiyorum ve


öz annem ile babam gibi görüyorum. Ben ve abim ..., bu şahısların yanından


gitmek istediğimizi veya yurda yerleşmek istediğimizi hiç bir


zaman söylemedik. Kendileri de bizi bu nedenlerden dolayı zorla alıkoymadılar.


Ben yine annem ... ve babam ...nin yanlarında, koruma


ve gözetiminde kalmak istiyorum ve koruyucu aile statüsündeki görevlerini


sürdürmelerini istiyorum. Hiçbir yurda yerleştirilmek ve gitmek istemiyorum.


Babam olan ... ve annem olan ... isimli şahıslardan veya başka birisinden


davacı ve şikayetçi değilim. ...


...: ... Ben koruyucu aile statüsündeki bu


ailenin yanında babam ..., annem ... ve kardeşim ... ile kalmaktayım. Bu


aile bana çok iyi davranıyorlar, bütün ihtiyaçlarımı karşılıyorlar, hiçbir


zaman cebir, baskı ve kötü muamele görmedim, zorla alıkonulmadım. Benim ve


kardeşim ...nin okul, giyinme ve yeme gibi bütün


ihtiyaçlarını bu şahıslar karşılamaktadırlar ve kendi çocukları gibi


görmektedirler. Ben yine annem ... ve babam ...nin


yanlarında, koruma ve gözetiminde kalmak istiyorum ve koruyucu aile


statüsündeki görevlerini sürdürmelerini istiyorum. Hiçbir yurda yerleştirilmek


ve gitmek istemiyorum. Babam olan ... ve annem olan ... isimli şahıslardan


veya başka birisinden davacı ve şikayetçi değilim. ..."


22. Başvurucu, koruyucu aile statüsünün kaldırılmasına yönelik


tesis edilen söz konusu işlemin yürütmesinin durdurulması ve iptal edilmesi


talebiyle Valilik aleyhine idari yargıda 15/4/2013 tarihinde iptal davası


açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu; yaklaşık beş yıldır koruyucu aile


statüsüne sahip olduklarını, bu süreçte çocuklarına karşı tüm sorumlulukları


yerine getirdiklerini, bu konuda düzenlenen raporlarda olumsuz bir durumun


bulunmadığını belirtmiştir. Başvurucu; koruyucu aile statüsünün ancak mahkeme


kararıyla kaldırılabileceği açık olmasına rağmen İdarenin tek taraflı


tasarrufuyla tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.


Davalı İdare ise dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların dayanaksız


olduğunu, çocukların yüksek yararı dikkate alınarak tesis edilen işlemin


mevzuata aykırı yönünün bulunmadığını belirtmiştir.


23. Balıkesir İdare Mahkemesinin (İdare Mahkemesi) 19/9/2013


tarihli kararıyla yürütmenin durdurulması talebinin reddine hükmedilmiştir.


Kararda, yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için 6/1/1982 tarihli ve


2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda öngörülen koşulların oluşmadığı


ifade edilmiştir.


24. Bu süreçte başvurucu çocuklarla görüşmek istemiş ise de


Bursa Valiliği Sevgi Köyü Toplum Merkezi Müdürlüğünün 10/5/2013 tarihli


yazısıyla Asliye Ceza Mahkemesindeki davanın sonuçlanmadığı belirtilerek


çocuklarla görüşme talebi reddedilmiştir.


25. İdare Mahkemesinin 10/1/2014 tarihli kararıyla dava konusu


işlemin iptaline karar verilmiştir. Karar gerekçesinde, başvurucunun eski eşi


olan ...nin üzerine atılı suçlamalardan beraat


ettiği hatırlatılmış ve masumiyet karinesine vurgu yapılmıştır. Kararda ayrıca


adı geçen çocuklarla 18/2/2013 tarihinde uzmanlar aracılığıyla yapılan görüşme


neticesinde hazırlanan psikolojik değerlendirme raporuna da yer verilmiştir.


Söz konusu raporda; çocukların rahat olduklarına, herhangi bir travmatik bulgularının olmadığına, diğer çocuklarla uyum


sorunu yaşamadıklarına ilişkin tespitler aktarılmıştır. Yine kararda, Bursa


Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk İzlem Merkezi tarafından


hazırlanan adli görüşme değerlendirme raporunda yer alan ifadeler üzerinde


durulmuştur. Kararda; çocukların, koruyucu aile olarak kendilerine bakan anne


ve babalarını sevdiklerine, anne ve babalarının da kendilerini sevdiklerine ilişkin


beyanlarının bulunduğu belirtilmiştir. Neticede, başvurucunun sosyal ilişkileri


açısından toplumun norm ve değerlerine aykırı düşen davranışlarından söz


edilemeyeceği ifade edilerek dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu sonucuna


ulaşılmıştır.


26. Davalı İdare tarafından sunulan temyiz dilekçesinde, kararın


uygulanmasının hem çocukların üstün yararları hem de kamusal yarar açısından


telafisi güç zararlara neden olacağı belirtilerek kararın bozulmasıyla birlikte


yürütmesinin de durdurulması talep edilmiştir. Dilekçede, çocukların şiddet


eğilimi olan bir aileye teslim edilmesinin endişe verici olduğu ve koruyucu


aile sözleşmesinin imzalanmasının baştan itibaren usulsüz olduğu ifade


edilmiştir. Bu bağlamda, çocukları usulünce inceleme yapmayarak aile yanına


yerleştiren meslek elemanının yargılandığı ve on ay hapis cezasıyla


cezalandırıldığı belirtilmiştir. Ayrıca ...nin


beraat etmesinin İdare Mahkemesince verilen iptal kararına tek başına esas


alınamayacağı, ceza hukuku kapsamında delillerin değerlendirilmesi ile


çocukların koruyucu aile yanına verilmesi konusunda yapılacak


değerlendirmelerin birbirinden çok farklı olduğu ileri sürülmüştür. Öte yandan,


... ile ...nın evlatlık


olarak verilebilme koşullarını taşıdıkları belirtilerek bu kapsamdaki


çocukların koruyucu aile yanına verilmesinin onların üstün yararlarına aykırı


olacağı da vurgulanmıştır.


27. Danıştay Onuncu Dairesinin 23/5/2014 tarihli kararıyla yeni


bir karar verilinceye kadar İdare Mahkemesi kararının yürütmesinin


durdurulmasına hükmedilmiştir. Karar gerekçesinde, davalı İdare tarafından


temyiz dilekçesinde ileri sürülen hususların kararın yürütmesinin


durdurulmasını gerektirecek nitelikte olduğu ifade edilmiştir.


28. Temyiz incelemesi yapan Danıştay Onuncu Dairesinin


17/10/2014 tarihli kararıyla davanın görev yönünden reddi yönünde karar


verilmesi gerekirken işin esasına geçilmek suretiyle karar verilmesinde hukuki


isabet görülmediği belirtilerek söz konusu kararın bozulmasına hükmedilmiştir.


Karar gerekçesinde, 2828 sayılı Kanun ile Koruyucu Aile Yönetmeliği hükümleri gözönüne alındığında koruyucu aileye ilişkin hizmetlerin,


koruyucu ve destekleyici tedbirler arasında sayılan bakım tedbiri kapsamında


değerlendirildiği vurgulanmıştır. Kararda; küçükler hakkında koruyucu,


destekleyici ve sosyal nitelikteki tedbir kararlarının aile mahkemesi


tarafından verileceği belirtilmiş ve bu kapsamda koruyucu aile hizmetlerinden


kaynaklı olarak ortaya çıkan uyuşmazlıkların da aile mahkemesi tarafından


çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, Koruyucu Aile Yönetmeliği


ile her ne kadar idareye koruyucu aile sözleşmesinin imzalanması ve iptali


konusunda yetki verilmiş ise de söz konusu yetkilerin idari faaliyetle ilgili


olmadığı ve özel hukuk alanında hüküm ve sonuç doğurduğu ifade edilmiştir.


29. Bozma üzerine dava dosyasını yeniden ele alan İdare


Mahkemesinin 29/1/2015 tarihli kararıyla önceki kararda ısrar edilmesine ve


dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir. Kararda, söz konusu işlemin


Valilik tarafından tesis edildiği belirtilmiş ve aynı gerekçelere yer


verilmiştir.


30. Temyiz talebi üzerine inceleme yapan Danıştay İdari Dava


Daireleri Kurulunun 5/11/2015 tarihli kararıyla davanın görev yönünden


reddedilmesi gerektiği belirtilerek İdare Mahkemesinin söz konusu kararının


bozulmasına hükmedilmiştir. Oy çokluğuyla verilen kararda; koruyucu aile


sözleşmelerinin hüküm ve sonuçlarını özel hukuk alanında doğurdukları,


sözleşmelerin salt idari nitelikte olmalarının bu sözleşmelerden doğacak


uyuşmazlıkların idari yargıda çözümlenmesi sonucuna yol açmayacağı ifade


edilmiş ve koruyucu aile hizmetlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların aile


mahkemeleri tarafından karara bağlanması gerektiği vurgulanmıştır.


31. İdari yargıda verilen görevsizlik kararı üzerine başvurucu


tarafından koruyucu aile statüsünün kaldırılması işleminin iptal edilmesi


talebiyle Balıkesir 1. Aile Mahkemesinde 10/9/2015 tarihinde koruyucu aileliğin


iadesi davası açılmıştır.


32. Anılan Mahkemenin 18/2/2016 tarihli kararıyla uyuşmazlığın


idari yargının görev alanına girdiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmiş ve


karar kesinleştiğinde taraflardan birinin talebi üzerine dosyanın İdare


Mahkemesinin dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine


hükmedilmiştir. Karar gerekçesinde; 9/1/2003 tarihli ve 4787 sayılı Aile


Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun hükümleri


gereğince aile mahkemelerinin küçükleri bir aile yanına yerleştirmeye karar verebilecekleri


hususunun tartışmasız olduğu ancak somut olayda mahkemece başvurucuya verilmiş


bir koruyucu aile statüsünün bulunmadığı belirtilmiştir. Kararda; koruyucu aile


statüsünün İdare tarafından verildiği ve bu statünün kaldırılması işleminin de


aynı İdare tarafından gerçekleştirildiği, bu nedenle söz konusu işlemin tamamen


idari bir işlem mahiyetinde olduğu, İdarenin takdir hakkına giren ve buna


dayanılarak verilen kararın iptal edilmesine ilişkin davaların idari yargı


kolunda çözümlenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Öte yandan kararda, adli


yargının görevli olduğuna karar verildiği takdirde çocuk mahkemelerinin görevli


olup olmadığı hususunun ise ileride ayrıca değerlendirileceği belirtilmiştir.


33. Söz konusu kararın temyiz edilmesi üzerine inceleme yapan


Yargıtay 20. Hukuk Dairesi 13/6/2016 tarihli kararıyla görevli Dairenin


belirlenmesi amacıyla dosyanın Hukuk İşbölümü İnceleme


Kuruluna gönderilmesine karar vermiştir.


34. Görevli Daire olarak belirlenen Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin


16/11/2017 tarihli kararıyla dosyanın mahalli mahkemesine iadesine


hükmedilmiştir. Kararda, başvurucunun yargılandığı Balıkesir 3. Asliye Ceza


Mahkemesindeki dava dosyasının ve varsa diğer ceza davası dosyalarının


araştırılması ve asıllarının ya da onaylı örneklerinin dosyaya eklenerek


gönderilmesi gerektiği belirtilmiştir.


35. Aile Mahkemesi tarafından ilgili dosyalar Yargıtaya gönderilmiş ancak Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin


25/4/2018 tarihli görevsizlik kararı nedeniyle dava dosyası Yargıtay 8. Hukuk


Dairesine gönderilmiştir.


36. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 18/12/2018 tarihli kararıyla


Balıkesir 1. Aile Mahkemesi tarafından verilen 18/2/2016 tarihli karar onanmıştır.


37. Öte yandan objektif koşulları taşımadığı anlaşılan


başvurucuya koruyucu aile statüsü verilmesinin en başından itibaren hukuka


aykırı olduğu gerekçesiyle Kurum tarafından verilen 17/3/2014 tarihli ayrı bir


kararla başvurucunun koruyucu aile statüsü iptal edilmiştir.Söz konusu karara karşı idari yargıda


açılan iptal davası, aile mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle 2/9/2015


tarihinde reddedilmiştir. Söz konusu görevsizlik kararı temyiz edilmediğinden


kesinleşmiştir.


B. Başvurucu Hakkında Yürütülen Diğer Ceza


Soruşturmalarına İlişkin Süreç


38. Anılan süreçte, çocukları zamanında kolluk güçlerine teslim


etmediği gerekçesiyle başvurucu hakkında çocuğun kaçırılması ve alıkonulması


suçu kapsamında ceza soruşturması başlatılmıştır. Soruşturma neticesinde ise


Başsavcılık tarafından 11/3/2013 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair


karar verilmiştir. Karar gerekçesinde, hukuk devleti ilkesi gereğince ancak


çocukları yasal ve geçerli bildirimlere rağmen teslim etmeyen şüpheliler


hakkında söz konusu suç yönünden ceza soruşturması ve kovuşturması


yapılabileceği ifade edilmiş ve başvurucunun üzerine atılı suçun yasal


unsurlarının oluşmadığı belirtilmiştir. Ayrıca kararda, çocukların koruyucu


anne ve babasıyla yaşamak istediklerine ilişkin beyanları hatırlatılmıştır.


39. Öte yandan başvurucu hakkında koruyucusu olduğu çocuklarla


ilgili sahte belgeler düzenleyerek devletten haksız yere ödeme aldığı


iddiasıyla resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılık


suçları kapsamında da bir ceza soruşturması yürütülmüştür. Başsavcılık


tarafından 13/4/2014 tarihinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın


gerekçesinde, başvurucunun sahte belge düzenlemediğinin anlaşıldığı ve herhangi


bir işlem yapılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.


C. Çocuklar Hakkında Verilen Tedbir Kararlarına


İlişkin Süreç


40. Bu süreçte koruma altındaki çocuklarla sosyal çalışmacı


tarafından yapılan görüşmeler sonucunda hazırlanan raporlarda, çocukların


başvurucuyu anne olarak


nitelendirmeye devam ettikleri belirtilmiştir. Küçük ... ile yapılan görüşme


sonrasında hazırlanan 13/5/2015 tarihli raporda; başvurucunun kim olduğu


sorulduğunda ... tarafından "Annem"


şeklinde cevap verildiği, başvurucu ile neler konuştuğu hususu sorulduğunda ise


...nın "Seni buradan alacağız, derslerin nasıl?"


şeklinde cevaplar verdiği ifade edilmiştir. Ayrıca raporda, koruyucu aile


statüleri kaldırılmasına ve hukuki ya da biyolojik olarak bağları


bulunmamalarına rağmen çocukların başvurucu ve eski eşi ... tarafından gizli


ve ısrarlı şekilde ziyaret edildikleri vurgulanmıştır. Hatta küçük ...nın başvurucu ve ... ile


iletişim kurabilmek amacıyla izinsiz olarak okulu terk ettiğinin tespit


edildiği belirtilmiştir.


41. Başvurucunun çocuklarla görüştüğünü tespit eden Aile ve


Sosyal Politikalar Bakanlığının 29/5/2015 tarihli talebi üzerine 8/3/2012


tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine


Dair Kanun kapsamında çocukların başvurucu ve eski eşi ...ye karşı korunması


yönünde aile mahkemeleri tarafından tedbir kararları verilmiştir.


42. Bu kapsamda Bursa 5. Aile Mahkemesinin 29/5/2015 tarihli


önleyici nitelikteki verilen tedbir kararında, başvurucunun ve ...nin küçük ...yı rahatsız


ettiği gerekçesine dayanılmış ve 6284 sayılı Kanun'un 5. maddesi gereğince


başvurucu tarafından mağdur çocuğa karşı şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama


veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunulmamasına, mağdurun konutuna,


okula ve işyerine yaklaşılmamasına, iletişim araçlarıyla veya sair surette


çocuğun rahatsız edilmemesine üç ay süreyle karar verilmiştir. Bursa 5. Aile


Mahkemesinin 29/5/2015 tarihli başka bir kararıyla aynı tedbirlerin diğer küçük


... yönünden de uygulanmasına ve tedbir kararlarına aykırı davranılması


durumunda başvurucunun üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi


tutulmasına, tekerrür hâlinde ise bu sürenin on beş günden otuz güne kadar


uzatılmasına karar verilmiştir.


43. Söz konusu kararlara karşı sunduğu 15/6/2015 tarihli itiraz


dilekçelerinde başvurucu; idari yargıda verilen iptal kararına dayanarak


çocuklarla görüşmek amacıyla okullarına gittiğini ancak çocuklarına herhangi


bir rahatsızlık vermediğini, çocuklarının kendisine sevgi beslediğini ve


Balıkesir'deki evlerine dönmek istediklerini her defasında dile getirdiklerini,


bu gerçeklere rağmen verilen tedbir kararlarının hukuka aykırı olduğunu


belirtmiştir. Başvurucu ayrıca, engelli olan küçük ...nın Bursa'daki çocuk yurdundan kaçarak yaya şekilde


Balıkesir'e gelmeye çalıştığını, bu girişimi sırasında yolun karşısına geçmeye


çalışırken kendisine bir aracın çarptığını ve ağır yaralanan çocuğun vücut


fonksiyon kaybı oranının yüzde altmışa yükseldiğini ifade etmiştir. Çocukların


kendisine yazdığı mektupları ve basında çıkan haberleri itiraz dilekçelerine


ekleyen başvurucu, çocuklarını iki yıldan beri göremediğini, kendisi ve eşiyle


yaşamak isteyen ve sevgilerini dile getiren çocukların üstün yararlarının


gözetilmediğini belirterek uzaklaştırma kararının kaldırılmasını talep


etmiştir.


44. Bursa 6. Aile Mahkemesinin 22/6/2015 tarihli kararlarıyla


yapılan itirazların reddine hükmedilmiştir. Karar gerekçesinde, Kurum


tarafından verilen 17/3/2014 tarihli koruyucu aile statüsünün iptal edilmesine


ilişkin karara atıf yapılmış ve başvurucunun eski eşi ... hakkında yürütülen


ceza kovuşturmasının derdest olduğu vurgulanmıştır.


45. Nihai karar 1/7/2015 tarihinde başvurucuya tebliğ


edilmiştir.


46. Başvurucu 3/7/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


IV. İLGİLİ HUKUK


A. Ulusal Hukuk


1. Koruyucu Aile Statüsü Hakkında


47.2828 sayılı Kanun'un


"Koruyucu aile" kenar başlıklı 23. maddesi şöyledir:


"Mahkemece korunma kararı


alınan korunmaya ihtiyacı olan çocuğun bakımı ve yetiştirilmesi bu Kanuna göre


kurulmuş kuruluşlarda olduğu kadar Kurumun denetim ve gözetiminde bir


"Koruyucu Aile" tarafından da yerine getirilebilir. Koruyucu aileye,


korunmaya ihtiyacı olan çocuğun bakımı ve yetiştirilmesine karşılık olarak


ikinci fıkra kapsamında ödeme yapılabileceği gibi koruyucu aile bu işi gönüllü


olarak da üstlenebilir.


Koruyucu aile hizmeti kapsamında aile yanına


yerleştirilen çocukların bakım, eğitim, kurs, okul, yemek ve taşıma servisi,


harçlık ve benzeri ihtiyaçları esas alınarak koruyucu ailelere, bu giderlerin


tamamına karşılık toplu bir ödeme yapılmasına veya her bir gider türü için ayrı


ayrı yapılacak ödemelerin kapsamına, ödeme tutarlarına, yapılacak ödemelerin


usul ve esası ile koruyucu ailelerin seçimine, çocukla ilgili sorumluluklarına


ve hizmetin işleyişine ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığının uygun


görüşü üzerine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından çıkarılan


yönetmelikle belirlenir ve bu kapsamda verilecek ödemelerden hiçbir kesinti


yapılmaz. "


48. Koruyucu Aile Yönetmeliği'nin "Koruyucu ailenin görev ve yükümlülükleri" kenar


başlıklı 15. maddesi şöyledir:


"(1) Koruyucu ailelerin görev ve


yükümlülükleri şunlardır;


a) Yanına yerleştirilen çocuğun her yönden


sağlıklı gelişimi için gerekli koşulları sağlamak ve uygulamak, Sağlık


Bakanlığının belirlediği aralıklarda çocuk izlem protokollerine göre izlemini


yaptırmak, varsa tedavi planı ile ilgili yükümlülükleri yerine getirmek, uygulanmasında


koruyucu aile birimiyle işbirliği içerisinde olmak.


b) Çocuğun yetenekleri ve becerilerinin el


verdiği ölçüde eğitim ve öğretimi veya meslek sahibi edindirilmesi için gerekli


çabayı göstermek, çocuğu koruma, eğitme ve yetiştirme dışında hiçbir surette


çalıştırmamak.


c) Görüştürülmesinde koruyucu aile birimince


bir sakınca bulunmaması durumunda çocuğun; anne, babası ve diğer yakınları ile


koruyucu aile birimince uygun görülen şekil ve zamanda görüşmesini sağlamak.


ç) Çocuğun kan bağı bulunan ya da eski çevresinden kişilerle il veya


ilçe müdürlüğünün bilgisi dışında iletişim kurmamak.


d) Çocuğun karşılanabilir nitelikteki ihtiyaç,


istek ve beklentileri ile çocuğu ilgilendiren kararlarda düşüncesini almak.


e) Çocuğun devam edeceği okul, katılacağı


kurs, sünnet gibi hayatını etkileyen, değiştiren konularda sorumlu sosyal


çalışma görevlisi ile birlikte karar almak.


f) Hizmet sürecinde çocukla ilgili oluşan her


türlü rutin dışı değişiklikleri ve bunlara ilişkin duyumlarını zaman


geçirmeksizin sorumlu sosyal çalışma görevlisine bildirmek.


g) Koruyucu aile hizmet sürecine ve


yerleştirilen çocuklara ilişkin olarak mesleki çalışmaları yürüten sosyal


çalışma görevlilerine gerekli çalışma şartlarını hazırlamak, periyodik


izlemeleri ve mesleki yönlendirmeleri kabul etmek, koruyucu ve destekleyici


tedbir kararlarının uygulanması için uygulama planı doğrultusunda işbirliği yapmak.


ğ) İl veya ilçe müdürlükleri tarafından koruyucu aile konusunda


yapılacak eğitim ve çalışmalara katılmak.


h) Çocuğun, il veya ilçe müdürlüğünün uygun


görüşü alınmaksızın başka bir kişi veya ailenin yanına bırakarak oturma yerini


değiştirmemek.


ı) Telefon değişikliği bilgisini hemen, adres


bilgilerindeki değişikliklerini acil durumlar dışında değişiklik gerçekleşmeden


bulunduğu il veya ilçede en az yirmi gün önce, başka bir il veya ilçeye taşınma


durumunda en az bir ay önce il veya ilçe müdürlüğüne bildirmek ve taşınma


sonrasında da sürekli yerleşim yerini yirmi gün içinde bildirmek.


i) Çocuğun koşullarının değişmesi sonucu il


veya ilçe müdürlüğü tarafından hizmet modelinde bir değişikliğe gidilmesinin


planlanması halinde, çocuğun yararının gerektirdiği işlemlerin yapılabilmesi


için her türlü destekte bulunmak ve çocuğun ayrılık sürecine hazırlanmasında il


veya ilçe müdürlüğü ile iş birliği yapmak.


j) Çocuk yerleştirme önerisini geçerli bir


mazereti olmaması halinde kabul etmek.


(2) Geçici koruyucu ailenin birinci fıkrada belirtilenler


dışındaki diğer görev ve yükümlülükleri şunlardır;


a) Acil koruma gerektiren ve kuruluş bakımına


yerleştirilmemiş olup, il veya ilçe müdürlüğü tarafından yerleştirilmek istenen


çocukları, mazeretsiz olarak üç defadan fazla olmamak şartıyla günün her


saatinde kabul etmek.


b) İl veya ilçe dışına çıkılması gereken


durumlarda önceden il veya ilçe müdürlüğüne bilgi vermek.


c) Ev koşullarını hizmete uygun olarak


düzenlemek.


ç) Geçici statüden vazgeçmek istemeleri halinde bu durumu en az bir ay


önceden il veya ilçe müdürlüğüne bildirmek.


d) Geçici statüden vazgeçmek için dilekçe ile


durumunu bildiren koruyucu aile, il veya ilçe müdürlüğünün uygun bulması


halinde yanındaki çocukların kendilerine uygun hizmet modellerine geçişleri


sağlanana kadar hizmeti sürdürmek.


(3) Uzmanlaşmış koruyucu ailenin, birinci


fıkra ile ikinci fıkranın (a) bendi hariç diğer bentlerinde belirtilenler


yanında, suça sürüklenmiş veya suç mağduru olan çocukla ilgili diğer görev ve


yükümlülükleri şunlardır;


a) Koruyucu ve destekleyici tedbir


kararlarının uygulanması için ilgili birimlerle işbirliği


yapmayı kabul etmek.


b) Varsa verilen denetim tedbiri hakkında


ilgili birimlerle işbirliği yapmak.


c) Hazırlanan uygulama planı, varsa tedavi


planı, eğitim tedbiri ile ilgili olarak eğitim planındaki yükümlülükleri yerine


getirmek, uygulanmasında koruyucu aile birimiyle işbirliği


içerisinde çalışmak."


49. Koruyucu Aile Yönetmeliği'nin "İzleme esasları" kenar başlıklı 16. maddesi


şöyledir:


"(1) Koruyucu aile ve yanına


yerleştirilen çocuk, aşağıda belirtilen esaslar doğrultusunda düzenli olarak


izlenir.


a) İzlemelerde tespit edilen durumlar Genel


Müdürlükçe belirlenen formlara işlenir. İzleme sürecindeki formlar ve raporlar


sosyal çalışma görevlileri tarafından düze

 

Benzer Kararlar

 

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi: Torunla Kişisel İlişkide Olağanüstü Hâl

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Çocuğun Beyanı ve Kişisel İlişki Süresi

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Sosyal İnceleme Raporu ve Çocuğun Görüşüne Göre Yatısız Kişisel İlişki

Tüm Aile Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Çocuğun Üstün Yararı ve Kişisel İlişki Uyuşmazlıkları

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2015/11579

 

Karar Tarihi

18 Nisan 2019

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Boşanma ve Aile Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page