top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  İŞ HUKUKU  ·  HAK İHLALİ OLMADIĞI

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — İş Sözleşmesindeki Bildirim ve Sınırlı Kurumsal E-Posta Denetimi

 

B. No: 2018/31036 · 12 Ocak 2021

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 22 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Bir banka, çalışanının mesai saatlerinde eşine ait işletmenin işleriyle uğraştığı iddiasını inceleyerek iş sözleşmesini feshetti. Sözleşmede kurumsal e-postanın iş için kullanılacağı ve banka tarafından denetlenebileceği önceden açıklanmıştı. Anayasa Mahkemesi, işverenin ilgili mesajlarla sınırlı kaldığını ve elde ettiği iletileri yargılamada kullandığını belirledi. İş mahkemesi de tanık anlatımları ve diğer belgeleri incelediğinden kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edilmediğine karar verildi.

 

Hukuki İlke

 

Önceden açık bildirim yapılan işyerinde, kurumsal e-postanın somut inceleme amacıyla sınırlı denetlenmesi ve elde edilen verilerin yalnız bu amaç doğrultusunda kullanılması anayasal denetimde dikkate alınır. Derece mahkemesinin diğer delilleri de tartışması önem taşır.

 

Sonuç

 

Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edilmediğine oy birliğiyle karar verildi. Yargılama giderleri başvurucuya bırakıldı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 20, 22
    Kararda anılan

  • 4857 sayılı İş Kanunu — m. 17, 18
    Kararda anılan

  • 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
    Kararda anılan

  • Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi — m. 8
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2018/31036)


 


Karar Tarihi: 12/1/2021


R.G. Tarih ve Sayı: 5/2/2021-31386


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


Başkan


:


Hasan Tahsin GÖKCAN


Üyeler


:


Hicabi DURSUN


 


 


Muammer TOPAL


 


 


Recai AKYEL


 


 


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Raportör


:


Ali KOZAN


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


 


I. BAŞVURUNUN


KONUSU


1. Başvuru, özel bir bankada çalışan başvurucunun


kurumsal e-posta hesabı içeriğinin işveren tarafından incelenmesi ve bu


yazışmalar gerekçe gösterilerek iş akdinin feshedilmesi nedeniyle özel hayata


saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ve


haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.


II. BAŞVURU


SÜRECİ


2. Başvuru 3/10/2018 tarihinde yapılmıştır.


3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden


yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.


4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik


incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet


Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.


III. OLAY VE


OLGULAR


6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği ve Ulusal


Yargı Ağı Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan incelemeyle elde edilen bilgi ve


belgelere göre olaylar özetle şöyledir:


A. Uyuşmazlığın


Arka Planı


7. Başvurucu, özel bir bankada 14/5/2007 tarihli belirsiz


süreli iş sözleşmesi kapsamında müşteri ilişkileri yönetmeni olarak


çalışmaktadır. İş Sözleşmesi'nin "Özenle çalışma" kenar


başlıklı bölümünde özetle personelin görevini banka yönetmelikleri ve iç


düzenlemeler ile yönetim yetkisi kapsamında verilen emir ve talimatlara bağlı


olarak özen ve dikkatle yerine getireceği, personelin verimliliğinin bankanın


yürürlükte olan performans kriterlerine göre belirleneceği düzenlenmiştir.


Ayrıca İş Sözleşmesi'nde ayrıntıları belirtilen özenle çalışma yükümlülüklerine


uyulmaması hâlinin 22/5/2003 tarihli ve 4857 İş Kanunu'nun 17. maddesi


kapsamında geçerli neden olarak kabul edileceğinin personel tarafından kabul


edildiği ifade edilmiştir.


8. İş Sözleşmesi'nin "Demirbaş ve elektronik


posta kullanımı" kenar başlıklı 6. maddesinin (c) bendinde, personelin


banka mülkiyetinde olan elektronik posta adresini (kurumsal e-posta) sadece iş


amaçlı olarak kullanmakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Aynı maddenin (d)


bendinde ise kurumsal e-postanın banka yönetimi tarafından haber verilmeksizin


denetlenebileceği, personelin bu konuda itirazının olmayacağı ve talimatlara


uyacağını kabul ettiği şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür.


9. Başvurucunun, eşi üstüne kayıtlı bir işletmede


çalıştığı iddiası üzerine müfettiş incelemesi yapılmış ve başvurucunun konuyla


ilgili savunması alınmıştır. Müfettiş incelemesi sonucunda 7/4/2016 tarihli


rapor düzenlenmiştir. Raporda; başvurucunun eşi adına 1/4/2014 tarihinde bir


şirket kurulduğu, başvurucunun bu şirketin muhasebecisine kurumsal e-posta


üzerinden ödemelere ilişkin çeşitli belgeler gönderdiği, başvurucunun kurumsal


e-posta üzerinden başka bankalarla anılan şirkete ilişkin kredi pazarlığı


yaparak kredi başvurusunda bulunduğu, işyerinin stokunda bulunan ürünlerle


ilgili bazı belgeleri kişisel e-posta hesabından kurumsal e-posta hesabına


gönderdiği ve eşinin hesabının sıkça görüntülendiği hususlarının tespit


edildiği belirtilmiştir.


10. İnceleme raporunda başvurucunun 30/3/2016 tarihinde


alınan savunması da değerlendirilmiştir. Başvurucu savunmasında; eşiyle açtıkları


işyerini zarara uğramaması için kendi gözetiminde tuttuğunu, ödeme stokun


takibi gibi işlerde eşine yardımcı olduğunu, bu durumun zaman zaman iş


performansını biraz olsa da etkilediğini ifade etmiştir. Başvurucu ayrıca


kurumsal e-posta kullanılarak yapılan yazışmaların nedeninin işyerine ait


faaliyetlerin düzene sokulması ve işyeri banka faaliyetlerinin kontrolü


olduğunu, bunu sağlamak için eşinin hesabını da sıkça kontrol ettiğini,


amacının işyerini zarar etmeden devretmek olduğunu beyan etmiştir. Rapor


sonucunda, mesai saatleri içinde performansı etkileyecek şekilde eşine ait


işyerinin çeşitli işlemlerini takip ettiği hususlarının tespit edilmesi ve bu


şekilde ticari faaliyette bulunduğuna dair kanıt niteliği taşıyan beyanları


birlikte gözetildiğinde başvurucunun banka çalışma ilkelerine aykırı olarak


kendi namına ve hesabına ticari faaliyette bulunduğu kanaatine ulaşıldığı ifade


edilmiştir.


11. Başvurucunun iş akdi 11/5/2016 tarihli yazılı


bildirimle feshedilmiştir. Anılan bildirimde; başvurucunun göreviyle


bağdaşmayacak ve banka kurallarına aykırı şekilde eşine ait işletme üzerinden


mesai saatleri içinde ticari faaliyette bulunduğu, başvurucunun bu nedenle asli


görevini ihmal ettiği, şube içinde olumsuzluklara sebebiyet verdiği


hususlarının başvurucunun ikrarı ve müfettiş raporuyla tespit edildiği


vurgulanmıştır. Görev ve sorumluluklarla bağdaşmayan, banka kurallarına aykırı


bu davranışların kabul edilemeyeceği belirtilerek iş akdinin 4857 sayılı


Kanunun 17. ve 18. maddeleri uyarınca feshedildiği ifade edilmiştir.


B. İşe İade


Davası Süreci


12. Başvurucu, işveren aleyhine Amasya İş Mahkemesinde


8/6/2016 tarihinde işe iade istemli tespit davası açmıştır. Dava dilekçesinde


başvurucu özetle feshin haksız olduğunu, işverenin daha önce de performans eksikliği


gerekçesiyle kendisinden savunma aldığını ve iş akdinin tazminatsız


feshedilmesi amacıyla bahane üretildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu çalışma


hayatı boyunca işverene sadakat yükümlülüğüne aykırı ve görevini olumsuz


etkileyecek davranışının olmadığını vurgulamıştır. Başvurucu ayrıca yargılama


sürecindeki beyanlarda, kurumsal e-posta hesabının işveren tarafından


incelenmesinin özel hayatın gizliliğini ihlal ettiğini ve hukuka aykırı olması


nedeniyle hükme esas alınmaması gerektiğini belirtmiştir.


13. İşveren davaya cevabında özetle müfettiş raporundaki


tespitlere ve başvurucunun ikrar içeren savunmasına dayanarak başvurucunun


mesai saatleri içinde eşine ait şirketin işlerini takip ettiğini, bu durumun


başvurucunun performansında kayba neden olduğunu vurgulamıştır. Ayrıca iş


sözleşmesi ve işyeri etik kurallarına göre başvurucunun başka bir işte


çalışmayacağına dair düzenlemeler olduğu hatırlatıldıktan sonra başvurucunun


davranışlarının İş Sözleşmesi'nde ayrıntılı bir şekilde belirtilen çalışanın


yükümlülüklerine bu bağlamda özellikle özen yükümlülüğüne aykırı olduğu


belirtilmiştir.


14. Yargılama sürecinde tarafların tanıkları


dinlenmiştir. Başvurucunun tanıkları özetle başvurucunun başka bir yerde


çalıştığı ve performans düşüklüğü yaşadığını görmediklerini ancak eşinin adına


bir ayakkabı dükkânının mevcut olduğunu ifade etmişlerdir. Davalı tanıkları ise


özetle başvurucunun mesai saatlerinde ticari faaliyetleri takip ettiğine birkaç


kez şahit olduklarını, ayrıca son dört beş aydır performans düşüklüğü yaşadığını


bildiklerini beyan etmişlerdir.


15. Mahkeme 27/12/2017 tarihinde davanın reddine karar


vermiştir. Kararın gerekçesinde; tanık beyanları, başvurucunun savunması,


dosyaya sunulan belgeler ile e-posta içerikleri değerlendirilerek eşine ait


ticari işletmenin işlerini başvurucunun takip ettiğinin sabit olduğu, bu


durumun başvurucu tarafından da kabul edildiği belirtilmiştir. Ayrıca davacının


e-posta kayıtlarından mesai saatleri içinde ticari faaliyet takibi amacıyla


yazışmalar yaptığının anlaşıldığı ifade edilmiştir. Başvurucunun görevi dışında


ticari faaliyet ile ilgilendiğini kabul ettiği, dosyaya sunulan kayıtların


davacının mesai saatleri içinde ticari faaliyetine ilişkin iş ve işlemleri


yaptığını doğruladığı ve bu durumun performansına olumsuz etki ettiğinin


başvurucu tarafından da beyan edildiği vurgulanmıştır. Başvurucunun özel işleri


ile işini sekteye uğratacak kadar ilgilenmesinin İş Sözleşmesi'nin gereklerine


aykırılık teşkil edeceği, doğruluk ve bağlılık kuralı gereği işçinin gelir


getirici başkaca işlerle mesai saatleri içinde ilgilenmesi ile iş ilişkisinin


sarsıldığı ve işverenden iş ilişkisini sürdürmesinin beklenemeyeceği


belirtilerek feshin geçerli nedene dayandığı değerlendirmesine yer verilmiştir.


16. Başvurucu vekili; ikrar içeren yazılı savunmasının


baskı ile alındığını, ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) işverenin


e-posta incelemesini özel hayata saygı hakkının ihlali saydığını, müvekkilinin


de e-postasının incelenmesinin bu kapsamda olduğunu belirterek istinaf


başvurusu yapmıştır. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 17/7/2018


tarihinde delillerin takdirinde isabetsizlik görülmediği ve davalı işverenin


geçerli nedeni ispatladığının anlaşıldığı gerekçesiyle istinaf itirazlarının


reddine kesin olmak üzere karar vermiştir.


17. Nihai karar 4/9/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ


edilmiştir.


18. Başvurucu 3/10/2018 tarihinde bireysel başvuruda


bulunmuştur.


IV. İLGİLİ


HUKUK


19. İlgili hukuk (ulusal mevzuat, uluslararası


düzenlemeler ve AİHM kararları) için bkz. E.Ü. [GK], B. No:


2016/13010, 17/9/2020, §§ 22-51.


20. 4857 sayılı Kanunun "Feshin geçerli sebeplere


dayandırılması" kenar başlıklı 18. maddesi şöyledir:


"Otuz veya daha fazla işçi


çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş


sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya


da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe


dayanmak zorundadır. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/2 md.) Yer altı işlerinde


çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz.


Altı aylık kıdem hesabında bu Kanunun 66


ncı maddesindeki süreler dikkate alınır.


Özellikle aşağıdaki hususlar fesih için


geçerli bir sebep oluşturmaz:


a) Sendika üyeliği veya çalışma saatleri


dışında veya işverenin rızası ile çalışma saatleri içinde sendikal faaliyetlere


katılmak.


b) İşyeri sendika temsilciliği yapmak.


c) Mevzuattan veya sözleşmeden doğan


haklarını takip veya yükümlülüklerini yerine getirmek için işveren aleyhine


idari veya adli makamlara başvurmak veya bu hususta başlatılmış sürece


katılmak.


d) Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile


yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler.


e) 74 üncü maddede öngörülen ve kadın


işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek.


f) Hastalık veya kaza nedeniyle 25 inci


maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen bekleme süresinde işe


geçici devamsızlık.


İşçinin altı aylık kıdemi, aynı


işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesap


edilir. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunması halinde,


işyerinde çalışan işçi sayısı, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına


göre belirlenir."


V. İNCELEME VE


GEREKÇE


21. Mahkemenin 12/1/2021 tarihinde yapmış olduğu


toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:


A. Başvurucunun


İddiaları


22. Başvurucu; kurumsal e-posta hesapları ile


gerçekleştirdiği yazışmaların bilgilendirme yapılmadan ve rızası alınmadan


incelendiğini, bu yazışmalara dayanılarak performans düşüklüğü nedeniyle iş


akdinin haksız olarak feshedildiğini belirtmiştir. İş performansının her zaman


üst düzeyde olduğunu, ayrıca yazılı savunmasının iş akdini sonlandırmak


amacıyla banka müfettişlerinin baskısı ve psikolojik tacizi ile alındığını


ileri sürmüştür. Eşinin işyeri ve kendisinin e-posta kayıtlarının iş akdinin


feshini sağlamaya yönelik bahaneler olduğunu, Bankanın e-posta içeriklerini


incelemesi ve Mahkemenin bu içerikleri hükme esas delil olarak kabul etmesi


sonucu özel hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğini


ileri sürmüştür.


B. Değerlendirme


23. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak


alınacak "Özel hayatın gizliliği" kenar başlıklı 20.


maddesinin birinci ve üçüncü fıkrası şöyledir:


"Herkes, özel hayatına ve aile


hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile


hayatının gizliliğine dokunulamaz.


...


Herkes, kendisiyle ilgili kişisel


verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle


ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların


düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp


kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen


hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına


ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir."


24. Anayasa'nın “Haberleşme hürriyeti” kenar


başlıklı 22. maddesi şöyledir:


"Herkes, haberleşme hürriyetine


sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır.


Millî güvenlik, kamu düzeni, suç


işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya


başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına


bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere


bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış


merciin yazılı emri bulunmadıkça; haberleşme engellenemez ve gizliliğine


dokunulamaz. Yetkili merciin kararı yirmi dört saat içinde görevli hâkimin


onayına sunulur. Hâkim, kararını kırk sekiz saat içinde açıklar; aksi halde,


karar kendiliğinden kalkar.


İstisnaların uygulanacağı kamu kurum ve


kuruluşları kanunda belirtilir."


25. Özel hayata saygı hakkı Anayasa'nın 20. maddesinde


koruma altına alınmıştır. Devlet, kişilerin özel ve aile hayatına keyfî olarak


müdahale etmemek ve üçüncü kişilerin haksız saldırılarını önlemekle yükümlüdür.


Anayasa'nın 20. maddesinin üçüncü fıkrasında ise herkesin kendisiyle ilgili


kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ayrıca düzenlenmiş ve güvence altına


alınmıştır. Söz konusu anayasal güvence, Sözleşme'nin 8. maddesinde koruma


altına alınan özel hayata saygı hakkına karşılık gelmektedir. Kişisel verilerin


korunması hakkı, kişinin insan onurunun korunmasının ve kişiliğini serbestçe


geliştirebilmesi hakkının özel bir biçimi olarak bireyin hak ve özgürlüklerini


kişisel verilerin işlenmesi sırasında korumayı amaçlamaktadır (AYM, E.2014/122,


K.2015/123, 30/12/2015, §§ 19, 20).


26. Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere


kişisel veri -belirli veya kimliği belirlenebilir olmak şartıyla- bir kişiye


ilişkin bütün bilgileri ifade etmekte olup bireyin adı, soyadı, doğum tarihi ve


doğum yeri gibi sadece kimliğini ortaya koyan bilgileri değil telefon numarası,


motorlu taşıt plakası, sosyal güvenlik numarası, pasaport numarası, öz geçmişi,


resmi, görüntü ve ses kayıtları, parmak izleri, sağlık bilgileri, genetik


bilgileri, IP adresi, e-posta adresi, alışveriş alışkanlıkları, hobileri,


tercihleri, etkileşimde bulunduğu kişiler, grup üyelikleri, aile bilgileri gibi


kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kılan tüm veriler kişisel


veri kapsamındadır (AYM, E.2014/74, K.2014/201, 25/12/2014; E.2014/180,


K.2015/30, 19/3/2015).


27. Anayasa’nın 20. maddesinin üçüncü fıkrasında güvence


altına alınan kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı yönünden inceleme


yapılabilmesi için öncelikle anılan hak kapsamında korunması gereken bir


kişisel verinin olup olmadığı belirlenmelidir. Anayasa hükmünün lafzı, konuya


ilişkin uluslararası belgeler ve karşılaştırmalı hukuk dikkate alındığında


belirli veya belirlenebilir bir gerçek veya tüzel kişi hakkındaki her türlü


bilgi kişisel veri olarak değerlendirilir. Ancak her davada ya da başvuruda


Anayasa’nın 20. maddesinin üçüncü fıkrası anlamında bir kişisel veri bulunup


bulunmadığı, davanın ve başvurunun kendine özgü koşulları dikkate alınarak


tespit edilir. Bir kişisel verinin bulunduğu tespit edildiğinde bu veriye


yönelik her türlü sınırlama ve müdahale Anayasa’nın anılan hükmü kapsamındaki


güvenceleri harekete geçirir (E.Ü., § 59).


28. Ayrıca Anayasa'nın 22. maddesinde güvence altına


alınan haberleşme hürriyeti, haberleşmenin yanında içeriği ve biçimi ne olursa


olsun haberleşmenin içeriğinin gizliliğini de güvence altına almaktadır.


Haberleşme bağlamında bireylerin karşılıklı ve toplu olarak sözlü, yazılı ve


görsel iletişimlerine konu olan ifadelerinin gizliliğinin sağlanması ve


haberleşmeye yönelik haksız müdahalelerde bulunulmaması gerekir (Yasemin


Çongar ve diğerleri, B. No: 2013/7054, 6/1/2015, § 49).


29. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından


yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki


tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,


§ 16). Somut olayda işverenin başvurucunun kurumsal e-posta hesabını kullanarak


yaptığı mesajlaşmalarını denetlemesi ve içeriğini geriye dönük olarak


incelemesi sonucu elde ettiği bilgileri, iş akdinin feshine dayanak yapması söz


konusudur. Bu durumla birlikte başvurucunun e-posta bilgileri ve yazışmalarının


belirli bir gerçek kişi hakkındaki bilgi kapsamında olduğu gözetildiğinde


bu bilgilere erişilmesinin, bunların kullanılmasının ve işlenmesinin özel


hayata saygı hakkı kapsamında kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ve


haberleşme hürriyeti yönünden incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.


1. Kabul


Edilebilirlik Yönünden


30. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul


edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı


anlaşılan özel hayata saygı hakkı kapsamında kişisel verilerin korunmasını


isteme hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın


kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


2. Esas


Yönünden


a. Genel


İlkeler


31. Anayasa'nın 12. ve 5. maddesindeki düzenlemeler


ışığında devletin bireyin temel hak ve özgürlüklerine keyfî olarak müdahale


etmemesinin yanında üçüncü kişilerin saldırılarını önlemekle yükümlü kılındığı,


bu bağlamda pozitif yükümlülüklerinin de bulunduğu söylenebilir.


Uyuşmazlıkların özel hukuk kişileri arasında gerçekleştiği durumlarda da temel


hak ve özgürlüklerin sağladığı güvencelerin yerine getirilip getirilmediği


denetlenirken Anayasa’nın kamusal makamlara yüklediği sorumluluklardan doğrudan


özel hukuk kişileri sorumlu tutulamayacağı için taşıdığı koşulların


özelliklerine göre bu tür başvuruların devletin pozitif yükümlülükleri


bağlamında ele alınması gerekebilir.(Ömür Kara ve Onursal Özbek, B.No:


2013/4825, 24/3/2016, § 46; Ali Çığır, B. No: 2015/19298,


8/5/2019, §§ 32, 33; Erol Kumcu, B. No: 2015/18988, 9/5/2019, §§ 32, 33;


U.B., B. No: 2015/3175, 10/10/2019, §§ 33, 34; E.Ü., § 65).


32. Pozitif yükümlülükler özel hukuk kişilerinin


birbirleri ile olan uyuşmazlıklarının çözümüne ilişkin yasal altyapının


oluşturulmasını, söz konusu uyuşmazlıkların adil yargılama gereklerine uygun ve


usul yönünden güvenceleri haiz bir yargılama kapsamında incelenmesini ve bu


yargılamalarda temel haklara ilişkin anayasal güvencelerin gözetilip


gözetilmediğinin denetlenmesini gerektirir. Bu doğrultuda derece mahkemelerince


söz konusu güvenceler gözardı edilmemeli, işveren ve çalışanlar arasındaki


çatışan çıkarlar adil biçimde dengelenmeli, başvuranların temel haklarına


yönelik müdahalenin meşru amaca dayalı ve ölçülü olup olmadığı


değerlendirilmeli, ulaşılan sonuç hakkında hüküm kurulurken ilgili ve yeterli


gerekçeler sunulmalıdır (Ömür Kara ve Onursal Özbek, §§ 47-50; E.Ü.,


§ 66).


33. Yukarıda belirtilen hususlar gözetilerek işverenin


işçinin iletişimini denetlemesi yetkisini kişisel verilerin korunmasını isteme


hakkı ve haberleşme hürriyeti bağlamında devletin pozitif yükümlülükleri


kapsamında irdelemek gerekmektedir. Öncelikle teknolojik gelişmelerin


imkânlarından yararlanmak isteyen işverenlerin bilgisayar, internet, e-posta


gibi iletişim araç ve gereçlerini çalışanın kullanıma sunması nedeniyle oluşan


uyuşmazlıklarda işverenin menfaatleri ile işçinin temel hak ve özgürlükleri


arasında bir dengeleme yapma gerekliliği doğmaktadır. Bu bağlamda işveren ile


çalışan arasındaki ilişkinin iki taraf açısından da belirli hak ve


yükümlülükler öngören ve esasen güven ilişkisi üzerine kurulu iş sözleşmesiyle


şekillendiği unutulmamalıdır. Somut uyuşmazlığın ilgili olduğu iş hukukunun


dinamik bir niteliğinin olduğu, ayrıca iş ilişkilerinin genel kurallardan


farklı, kendine özgü bazı hukuki kurallar içerdiği de dikkate alınmalıdır (E.Ü.,


§ 68).


34. Bu bağlamda işlerin etkin bir şekilde yürütülmesi ile


bilgi akışının kontrolünü sağlamak, işçinin eylemlerine bağlı cezai ve hukuki


sorumluluğa karşı korunmak, verimliliği ölçmek veya güvenlik endişeleri gibi


haklı ve meşru görülebilecek nedenlerle işverenin yönetim yetkisi kapsamında


kural olarak işçinin kullanımına sunduğu iletişim araçlarını denetleyebileceği


ve kullanıma ilişkin sınırlamalar öngörebileceği söylenebilir. Ancak işverenin


yönetim yetkisinin işyerinde işin yürütülmesi, işyerinin düzeninin ve


güvenliğinin sağlanmasıyla sınırlı olduğu unutulmamalıdır. Bu bağlamda


işverenin yetki ve haklarının sınırsız olmadığı, çalışana tanınan temel hak ve


özgürlüklerin somut olayda haberleşme hürriyeti ve kişisel verilerin


korunmasını isteme hakkının işyeri sınırları dâhilinde de korunduğu, aynı


zamanda kısıtlayıcı ve uyulması zorunlu işyeri kurallarının çalışanların temel


haklarının özünü zedeleyecek nitelikte olmaması gerektiği vurgulanmalıdır. Bu


çerçevede işyerinde kullanıma sunulan iletişim araçlarının işverene ait olduğu


gözetilerek sırf bu nedenle bile işverenin iletişim araçları üzerinde sınırsız


ve mutlak bir gözetleme ve denetleme yetkisinin olduğunu kabul etmek, işçinin


demokratik bir toplumda temel hak ve özgürlüklerine işyerinde de saygı


gösterilmesi gerektiği yönündeki haklı beklentisiyle uyuşmayacaktır (E.Ü.,


§ 69).


35. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde devletin pozitif


yükümlülükleri kapsamında Anayasa Mahkemesinin özellikle derece mahkemelerinin


-somut olayın koşullarına uygun düştüğü ölçüde- aşağıda belirtilen güvencelerin


somut olayda hakka müdahale eden üçüncü kişi tarafından sağlanıp sağlanmadığını


gereği gibi denetleyip denetlemediğini incelemesi gerekir:


i. İşverenin çalışanın kullanımına sunduğu iletişim


araçlarının ve iletişim içeriklerinin incelenmesinin haklı olduğunu gösteren


meşru gerekçeleri olup olmadığı denetlenmelidir. Bu durumda işverenin


gerekçelerinin ifa edilen işin ve işyerinin özellikleri de gözetilerek meşru


olup olmadığı irdelenmelidir. Bu denetlemede iletişim akışı ile iletişim


içeriklerinin incelenmesi arasında ayrım yapılarak içeriklerin incelenmesi


yönünden daha ciddi gerekçeler aranmalıdır.


ii. Demokratik bir toplumda iletişimin denetlenmesi ve


kişisel verilerin işlenmesi süreci şeffaf bir şekilde gerçekleştirilmeli ve


bunun bir gereği olarak da süreçle ilgili olarak çalışanlar işveren tarafından


önceden bilgilendirilmelidir. Uluslararası hukuk ve karşılaştırmalı hukuk


dikkate alındığında bu bilgilendirmenin -somut olayın özelliklerine uygun


düştüğü ölçüde- en azından iletişimin denetlenmesi ile kişisel verilerin


işlenmesinin hukuki dayanağı ve amaçları, denetlemenin ve veri işlemenin


kapsamı, verilerin saklanacağı süre, veri sahibinin hakları, denetlemenin ve


işlemenin sonuçları ile verilerin muhtemel yararlanıcıları hususlarını


kapsaması gerekir. Ayrıca bildirimde iletişim araçlarının kullanımına ilişkin


olarak işveren tarafından öngörülen sınırlamalara da yer verilmelidir.


Bilgilendirmenin mutlaka belli şekilde yapılması şart olmayıp şeffaflığı


sağlamak bakımından bireylere, kişisel verilerin işlenmesine ve iletişimin


denetlenmesine ilişkin süreçten yukarıda belirtilen kapsamda haberdar olma


imkânı sağlayan uygun bir yöntem tercih edilebilir.


iii. Çalışanın kişisel verilerinin korunmasını isteme


hakkına ve haberleşme hürriyetine işveren tarafından yapılan müdahale,


ulaşılmak istenen amaç ile ilgili ve bu amacı gerçekleştirmeye elverişli


olmalıdır. Ayrıca inceleme faaliyetiyle elde edilen verilerin işveren


tarafından hedeflenen amaç doğrultusunda kullanılması gerekir.


iv. İşveren tarafından çalışanın kişisel verilerinin


korunmasını isteme hakkına ve haberleşme hürriyetine işveren tarafından yapılan


müdahalenin gerekli kabul edilebilmesi için aynı amaca daha hafif bir müdahale


ile ulaşılması mümkün olmamalı, müdahale ulaşılmak istenen amaç bakımından


zorunlu olmalıdır. Çalışanın iletişiminin içeriğine girilmesi yerine onun


kişisel verilerine daha az müdahale eden yöntem ve tedbirlerin uygulanmasının


mümkün olup olmadığı denetlenmelidir. Bu kapsamda işverenin ulaşmak istediği


amaca çalışanın iletişimi incelenmeden de erişilme imkânı olup olmadığı her bir


vakıanın somut özellikleri ışığında değerlendirilmelidir.


v. İşveren tarafından başvurucunun kişisel verilerinin


korunmasını isteme hakkına ve haberleşme hürriyetine yönelik müdahalenin


orantılı kabul edilebilmesi için ise iletişimin denetlenmesi ile işlenecek veya


herhangi bir şekilde yararlanılacak veriler ulaşılmak istenen amaçla sınırlı


olmalı, bu amacı aşacak şekilde sınırlama ya da müdahaleye izin verilmemelidir.


vi. Ayrıca iletişimin incelenmesinin muhatabı olan


çalışan üzerindeki etkisi ve çalışan bakımından sonuçları gözönünde tutularak


tarafların çatışan menfaat ve haklarının adil bir biçimde dengelenip


dengelenmediğine bakılması gerekmektedir. Taraflardan birine şahsi olarak aşırı


bir külfet yüklendiğinin tespiti hâlinde devletin pozitif yükümlülüklerini


yerine getirmediği sonucuna varılabilir (E.Ü., § 70).


b. İlkelerin


Uygulanması


36. Başvurucu; e-posta hesabının incelenmesinin özel


hayat alanına ve haberleşme hürriyetine haksız bir müdahale oluşturmasına


rağmen açtığı işe iade davasında bu yönde bir tespit yapılmadığını,


mahkemelerce verilen kararlar nedeniyle söz konusu müdahalelerin meşru hâle


getirildiğini iddia etmiştir. Bu kapsamdaki iddiaların yukarıda belirtilen


esaslar gözetilerek değerlendirilmesi gerekmektedir.


37. Öncelikle işverenin işçinin kullanımına sunulan


iletişim araçlarını denetlemesi ve çalışanın kişisel verilerinin işlemesine


ilişkin olarak 4857 sayılı Kanun'da özel bir düzenleme olmadığı görülmüştür.


Ancak Anayasa'nın 20. ve 22. maddelerinde yer bulan özel hayata saygı hakkı kapsamında


kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ve haberleşme hürriyetine ilişkin


güvenceler ile 6698 sayılı Kanun ve hukuk sistemimizde mevcut olan genel


düzenlemelerin iş hukuku uyuşmazlıklarında uygulanması yönünde bir engel


olmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda yasal altyapı oluşturmak bağlamında pozitif


yükümlülüklerin yerine getirilmiş olduğu söylenebilir (E.Ü., § 69).


38. Başvuru konusu olayda başvurucu, çok sayıda çalışanı


istihdam eden özel bir bankanın çalışanıdır. Başvurucu adına tanımlanmış


kurumsal e-posta hesabının mevcut olduğu ve başvurucunun kullanımına sunulan bu


e-posta hesabının işveren tarafından incelendiği hususlarında başvuran ile


işveren arasında bir ihtilaf olmadığı görülmüştür. Çok sayıda çalışanı olduğu


ve kurumsal olarak finans hizmeti verdiği anlaşılan işverenin çalışanlarına


kurumsal e-posta hesabı oluşturmak suretiyle kişisel verileri işlemesinin ve


iletişim akışını denetim altında tutmasının işlerin etkin bir şekilde


yürütülmesini sağlama amacına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda


kurumsal e-posta hesabının iletişim akışına ve içeriğine erişilecek şekilde


kullanıma sunulmasının somut olayda işyerinin yönetimi bakımından meşru bir


menfaat teşkil ettiği, ayrıca hedeflenen amacı sağlamaya elverişli bir yöntem


olduğu söylenebilir.


39. Öte yandan e-posta hesabı üzerinden yapılan


iletişimin denetlenebileceğine ve iletişim araçlarının kullanım koşullarına


ilişkin olarak önceden tam ve açık bir bilgilendirme yapılmadığı hâllerde temel


hak ve özgürlüklerinin işyerinde de korunacağı yönündeki haklı beklentiyle


çalışan kişinin kurumsal e-posta üzerinden kişisel yazışmalar yapabileceğinin


işveren tarafından da öngörülebilecek bir durum olduğu vurgulanmalıdır. Buradan


hareketle çalışana açık bir bilgilendirmenin yapılmadığı hâllerde hak ve


özgürlüklerine bir müdahalede bulunulmayacağı hususunda çalışanların makul bir


beklenti içinde olacaklarının kabul edilmesi, temel hak ve özgürlüklerin sağladığı


güvencelerden yararlandırılması gerektiği söylenebilir (E.Ü., § 75).


40. Bununla birlikte açık bir bilgilendirme yapılması


hâlinde işverenin kurumsal e-postayı incelemeden önce çalışanın ayrıca rızasını


alması beklenemez. Bu bağlamda bilgilendirme sonrası işverenin denetleme


yetkisine ilişkin bir itiraz şerh edilmediği sürece çalışanın rızasının mevcut


olduğu ve aksi kanıtlanana kadar da bu rızanın geçerli olduğunun kabulü


gerektiği vurgulanmalıdır.


41. Somut olayda başvurucu bilgilendirme yapılmadan ve


rızası olmadan kurumsal e-posta hesabının incelediğini ileri sürmüştür.


Başvurucunun bağlı olduğu iş akdi incelendiğinde (bkz. §§ 7, 8) başvurucuya


tahsis edilen kurumsal e-postanın sadece iş amaçlı olarak kullanılacağının ve


kurumsal e-postanın banka yönetimi tarafından haber verilmeksizin


denetlenebileceğinin, personelin bu konuda itirazının olmayacağı ve talimatlara


uyacağı hususlarının düzenlendiği görülmüştür. Ayrıca iş sözleşmesinde çalışan


için belirlenen yükümlülüklere -kurumsal e-postanın amacına uygun kullanılması,


performans düşüklüğü tespiti, başka işte çalışma yasağı- uyulmaması durumunda


iş akdinin feshedilebileceğinin açıkça düzenlendiği anlaşılmaktadır.


42. Bu durumda işverenin iş sözleşmesinde, kurumsal


e-postanın kullanımına ilişkin sınırları, e-postanın denetlenme usulü ve


inceleme yetkisini, işçinin işini yürütürken ve e-postayı kullanırken uyması


gereken yükümlülükleri ile belirlenen yükümlülüklere uyulmaması durumunda 4857


sayılı Kanun çerçevesinde nasıl yaptırım uygulanacağını belirlediği


söylenebilir. Bu durum gözetildiğinde başvurucunun kullanımına sunulan kurumsal


e-postanın denetlenebileceği ve denetimin usulüne ilişkin önceden İş


Sözleşmesi'yle açıkça bildirim yapıldığı, ayrıca İş Sözleşmesi'nde belirlenen


denetleme usulü ve yetkisine başvurucunun İş Sözleşmesi'ni imzalayarak rıza


gösterdiği kabul edilmelidir. Ayrıca başvurucunun bu rızanın geçerli olmadığına


dair bir iddiası ya da açıklaması olmadığı görülmüştür.


43. Öte yandan somut olayda işverenin yaptığı müdahalenin


kapsamının tartışılması gerekir. Bu bağlamda yargılama kapsamında başvurucunun


işveren tarafından sunulan yazışmaları ve yargılama süreci bir bütün hâlinde


değerlendirildiğinde işverenin başvurucunun başka bir işte çalıştığı iddiasını


destekleyen mesajları incelediği veiddiasını kanıtlamak amacıyla sadece yargı


sürecinde kullandığı görülmüştür. Bu durumda işverenin inceleme amacı dâhilinde


bir denetleme gerçekleştirdiği, inceleme sonucu elde edilen verileri amaca


uygun kullandığı söylenebilir. Ayrıca işverenin kurumsal e-postayı inceleme


amacına uygun olmayacak şekil ve kapsamda incelediği ve denetleme sonuçlarının


amaca uygun kullanılmadığı yönünde başvurucunun bir iddiasının bulunmadığı


vurgulanmalıdır.


44. Bununla birlikte yargılama süreci incelendiğinde; Mahkemenin


sadece kurumsal e-postanın incelenmesi ile elde edilen bilgi ve belgelere değil


tanık anlatımları, iş sözleşmesi, işyeri dosyası ve dosyaya sunulan diğer


belgeleri de değerlendirerek bir sonuca ulaştığı, ilgili ve yeterli gerekçe


sunduğu görülmüştür. Ayrıca bir vekille temsil edilen başvurucunun yargılama


sürecine etkin olarak katılımının sağlandığı anlaşılmaktadır.


45. Açıklanan gerekçelerle özel hukuk iş ilişkilerinden


doğan uyuşmazlığı karara bağlayan derece mahkemeleri tarafından pozitif yükümlülüklerin


yerine getirildiği anlaşıldığından başvurucunun Anayasa’nın 20. maddesinde


güvence altına alınan özel hayata saygı hakkı kapsamında kişisel verilerin


korunmasını isteme hakkı ile Anayasa’nın 22. maddesinde güvence altına alınan


haberleşme hürriyetinin ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.


VI. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Özel hayata saygı hakkı kapsamında kişisel verilerin


korunmasını isteme hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin


iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


B. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel


hayata saygı hakkı kapsamında kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ve


Anayasa'nın 22. maddesinde güvence altına alınan ha

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2018/31036

 

Karar Tarihi

12 Ocak 2021

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

İş Hukuku Davaları

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İşçilik Alacakları Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page