top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  İŞ HUKUKU  ·  HAK İHLALİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Özel Mesajların Şirket E-Postasına Yansıması Sonrası İşten Çıkarma

 

B. No: 2018/4144 · 25 Şubat 2021

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 22 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Bir çalışanın iş arkadaşının telefonuna gönderdiği özel mesajlar, telefondaki uygulama nedeniyle şirketin e-posta hesabına yansıdı. İşveren ilişkiyi iş ahlakına aykırı sayıp sözleşmeyi feshetti. İlk derece mahkemesi işe iadeye karar verdi. İstinaf, işyeri huzurunun bozulacağı gerekçesiyle davayı reddetti. Anayasa Mahkemesi, sona ermiş özel ilişkinin işe somut bir etkisinin gösterilmediğini ve feshin ölçülülüğünün tartışılmadığını belirleyerek özel hayata saygı hakkının ihlaline karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

Çalışanların özel ilişkisi feshe dayanak yapıldığında işyerindeki somut olumsuzluk ile feshin gerekli ve orantılı olup olmadığı araştırılır. Bu başvuruda işverenin soyut huzur ve güven iddiası yeterli görülmedi.

 

Sonuç

 

Özel hayata saygı hakkının ihlaline ve Karaman İş Mahkemesinde yeniden yargılama yapılmasına oy birliğiyle karar verildi. Başvurucunun tazminat talebi reddedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 20
    Kararda anılan

  • 4857 sayılı İş Kanunu — m. 18, 19, 25/II
    Kararda anılan

  • Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi — m. 8
    Kararda anılan

  • 6216 sayılı Kanun — m. 50/2
    Kararda anılan

  • Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü — m. 79/1-a
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2018/4144)


 


Karar Tarihi: 25/2/2021


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


 


Başkan


:


Hasan Tahsin GÖKCAN


Üyeler


:


Muammer TOPAL


 


 


Recai AKYEL


 


 


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


 


 


Selahaddin MENTEŞ


Raportör


:


Ali KOZAN


Başvurucu


:


...


 


I. BAŞVURUNUN


KONUSU


1. Başvuru, özel bir şirket bünyesinde çalışan


başvurucunun ahlaki durum gerekçe gösterilerek iş akdinin feshedilmesi


nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU


SÜRECİ


2. Başvuru 7/2/2018 tarihinde yapılmıştır.


3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden


yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.


4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik


incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet


Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.


III. OLAY VE


OLGULAR


6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle


olaylar özetle şöyledir:


7. Başvurucu özel bir şirkette 5/3/2015 tarihinden beri


mağaza sorumlusu olarak çalışmaktadır. Başvurucunun aynı işyerinde birlikte


çalıştığı ...nin telefonuna gönderdiği mesajı, ...nin telefonuna yüklenen bir


uygulama nedeniyle şirketin e-posta hesabına yansımıştır. Mesajların


incelenmesi sonucu işveren tarafından başvurucunun iş akdi 11/11/2016 tarihinde


feshedilmiştir.


8. Fesih bildiriminde, 10/11/2016 tarihinde yapılan


kontrol ve araştırmalar sonucunda başvurucunun çalışma arkadaşı ile iş ahlak ve


etiğine aykırı şekilde ilişkisi olduğunun tespit edildiği belirtilmiştir. Bu


durumun doğruluk ve bağlılığa aykırılık teşkil ettiği, konuyla ilgili olarak


başvurucunun savunmasının alındığı vurgulanarak 10/6/2003 tarihli ve 4857


sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin (II) No.lu bendi uyarınca iş akdinin


bildirimsiz ve tazminatsız olarak feshedildiği ifade edilmiştir.


9. Başvurucu 8/12/2016 tarihinde Karaman İş Mahkemesinde


(Mahkeme) işe iade istemli tespit davası açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu;


işyerinde herhangi bir arkadaşıyla işi aksatacak şekilde ya da doğruluk ve


bağlılık kurallarını zedeler nitelikte bir ilişkisinin olmadığını, fesih


bildiriminde kiminle ilişkisinin olduğu ve nasıl tespit edildiği hususu ile bu


ilişkinin çalışma düzenini nasıl bozduğunun açıklanmadığını belirtmiştir.


Ayrıca iki işçi arasındaki gönül ilişkisinin ve özel hayata dâhil konuların


çalışma düzenini bozmadığı sürece fesih nedeni yapılamayacağını vurgulamıştır.


10. İşveren davaya cevabında; başvurucunun amiri


konumunda çalışan ... isimli çalışanın yalnızca iş amaçlı olarak kullanması için


çalışanlar adına açılmış e-posta hesabının incelenmesi sonucu başvurucu ile


... arasında gönül ilişkisi olduğu, bu ilişkinin işyeri barışını ve huzuru


bozar nitelikte olduğunun tespit edildiği belirtilmiştir. Başvurucunun ilişkisi


olduğu tespit edilen personelin evli olduğu, iş ahlak ve etiğini aşar


nitelikteki bu ilişki sebebiyle iş akdinin devamının işverenden


beklenemeyeceği, güven ilişkisinin temelinden çöktüğü ve bu tür bir ilişkinin


iş güvenliğini de tehdit eder mahiyette olduğunun açık olduğu belirtilmiştir.


İşverenin çalışanların özel hayatına müdahale eden uygulamaları olmadığını


ancak evli olan amiriyle başvurucunun ilişkisinin olmasının işveren tarafından


iş barışını ve huzuru bozacak nitelikte görüldüğü ifade edilmiştir.


11. Mahkeme, yargılama sürecinde başvurucunun bildirmiş


olduğu tanıkları dinlemiştir. Tanıklar işyerinde çalıştıkları dönemde


başvurucunun ... ile ilişkisinden haberleri olmadıklarını, bölge sorumlusu olan


...nin yaptığı iş sebebiyle bazen başvurucunun çalıştığı işyerine uğradığını


ancak mağazada uzun süre kalmadığını, geldiği zaman başvurucu ile iş ilişkisi


dışında bir ilişkilerinin olmadığını, herhangi bir uygunsuz davranışlarını


görmediklerini beyan etmişlerdir. Bölge sorumlularının telefonuna işyeri


tarafından kurulum yapıldığı, bu kurulumdan sonra ...nin telefonuna gelen


mesajların şirketin e-posta hesabına düşmeye başladığını ifade etmişlerdir.


Tanık olarak dinlenen ... başvurucu ile olan ilişkisinin işten çıkarılmadan


birkaç ay önce bittiğini ancak bu ilişkinin işyerine olumsuz yansımalarının


olmadığını belirtmiştir. Ayrıca bölge sorumlusu olarak dokuz mağazanın


kontrollerini yaptığını, bu kapsamda başvurucunun çalıştığı mağazaya da haftada


iki üç kez gittiğini ve toplam dört saat mağazada kaldığını, işverenin asıl amacının


kendisini işten çıkarmak olduğunu, gönül ilişkisini bahane ederek ikisinin de


iş akdini sonlandırdığını beyan etmiştir.


12. Mahkeme 26/10/2017 tarihinde feshin geçersizliğine ve


başvurucunun işe iadesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; tanık


anlatımlarından başvurucunun ... ile olan ilişkisinin diğer çalışanlar


tarafından bilinmediği, herhangi bir uygunsuz davranışının tanıklar tarafından


görülmediği, ilişkinin işe yansımadığının anlaşıldığı belirtilmiştir. Ayrıca


şahsi sicil dosyasının incelenmesi neticesinde davalının cevap dilekçesinde


iddia ettiği gibi davacının ... ile işyeri mailinden herhangi bir yazışma


yapmadığı, ...nin cep telefonuna gelen mesajların işyeri için kullanılan


e-postaya düştüğünün anlaşıldığı zira gelen mesajlarda davacının mesajlarının


yanı sıra farklı isimlere ait mesajların da olduğunun tespit edildiği ifade


edilmiştir. ... ile başvurucu arasındaki mesajlaşmaların Anayasa'da teminat


altına alınan özel hayata saygı hakkı kapsamında kaldığı ve hukuka aykırı elde


edilmiş delillerin bir olayın ispatında dikkate alınmayacağı vurgulanmıştır.


13. Anılan karara karşı işverenin yapmış olduğu istinaf


başvurusu Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi tarafından 26/12/2017


tarihinde kabul edilmiş ve derece mahkemesinin kararının kaldırılması ile


davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde;


başvurucunun üstü konumundaki bölge sorumlusu çalışan ile duygusal ilişki


yaşadığı, başvurucunun ...nin telefonuna gönderdiği mesajların kasıt ve


istemleri olmasa da şirketin mail programına geldiğinin anlaşıldığı


belirtilmiştir. Başvurucu ve diğer çalışanın ilişki yaşadıklarını ancak aylar


önce bittiğini savundukları, işverenin her iki çalışanın da sözleşmesini


feshettiği, ...nin açmış olduğu işe iade davasının reddine karar verildiği


belirtilmiştir. Başvurucunun evli olan ve üstü konumundaki diğer çalışanla


bitmiş bile olsa ilişki yaşamasının davalı işverende olumsuzluğa yol açacağı,


iş barışı ve huzurunu bozacağı, işverenin işçiye güvenini yitireceği ve davalı


işveren yönünden iş ilişkisini sürdürülmesini çekilmez hâle getireceği, bu itibarla


işveren açısından fesih tarihi itibari ile geçerli nedenlerin bulunduğu


anlaşıldığı vurgulanmıştır. Ayrıca tarafların ilişkisinin diğer çalışanlarca


bilinmediği, iş ortamına yansıtılmadığı, işe olumsuz etkisi olmadığı yönündeki


beyanlarına da itibar edilemediği ifade edilmiştir.


14. Nihai karar 16/1/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ


edilmiştir.


15. Başvurucu 7/2/2018 tarihinde bireysel başvuru


yapmıştır.


16. Öte yandan Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)


üzerinden yapılan incelemede başvurucuyla ilişkisi olduğu gerekçesiyle iş akdi


feshedilen ...nin açmış olduğu işe iade istemli davanın derece mahkemesi


tarafından reddedildiği ancak anılan kararın Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9.


Hukuk Dairesinin 15/11/2017 tarihli kararıyla kaldırıldığı ve başvurucunun işe


iadesine hükmedildiği görülmüştür. Kararın gerekçesinde; fesih nedeni olarak


gösterilen ilişkinin fesih tarihinden birkaç ay önce sona erdiği ve bu


ilişkinin işyerinde bir olumsuzluğa sebep olmadığının anlaşıldığı


belirtilmiştir. Öte yandan Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 7/3/2018 tarihinde anılan


kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar vermiştir. Kararın


gerekçesinde; davacı ...nin başvurucu ile ilişkisinin olduğunu kabul ettiği,


bu şekilde evli olan davacının astı konumundaki iş arkadaşıyla özel ilişki


yaşadığının sabit olduğu vurgulanmıştır. Davacının davranışlarının işyerinde


olumsuzluklara neden olduğu, işverenden iş ilişkisini sürdürmesinin


beklenemeyeceği, iş akdinin feshinin geçerli nedenlerinin olduğu


değerlendirilmesine yer verilmiştir.


IV. İLGİLİ


HUKUK


A. Ulusal Hukuk


17. 4857 sayılı Kanun'un "İşverenin haklı


nedenlerle derhal fesih hakkı" kenar başlıklı 25. maddesinin ilgili


kısmı şöyledir:


"Süresi belirli olsun veya


olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden


önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:


...


II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına


uymayan haller ve benzerleri:


a) İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu


sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar


kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek,


yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni


yanıltması.


 b) İşçinin, işveren yahut bunların aile


üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya


davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı


asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.


c) İşçinin işverenin başka bir işçisine


cinsel tacizde bulunması.


d) İşçinin işverene yahut onun ailesi


üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş


yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri


kullanması.


e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye


kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi


doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.


f) İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla


hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.


g) İşçinin işverenden izin almaksızın


veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde


iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü


işine devam etmemesi.


h) İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu


görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.


ı) İşçinin kendi isteği veya savsaması


yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı


olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve


maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba


uğratması.


18. 4857 sayılı Kanun'un "Feshin geçerli


sebeplere dayandırılması" kenar başlıklı 18. maddesi şöyledir:


"Otuz veya daha fazla işçi


çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş


sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya


da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe


dayanmak zorundadır. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/2 md.) Yer altı işlerinde


çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz..."


19. 4857 sayılı Kanun'un "Sözleşmenin feshinde


usul" kenar başlıklı 19. maddesi şöyledir:


"İşveren fesih bildirimini yazılı


olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır.


Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan


bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile


ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, işverenin 25 inci maddenin (II) numaralı


bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır."


B. Uluslararası


Hukuk


20. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) "Özel


ve aile hayatına saygı hakkı" kenar başlıklı 8. maddesi şöyledir:


"(1) Herkes özel ve aile hayatına,


konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.


 (2) Bu hakkın kullanılmasına bir kamu


makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir


toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin


korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının


hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz


konusu olabilir."


21. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarında özel


hayatın eksiksiz bir tanımı bulunmayan geniş bir kavram olduğu


belirtilmektedir. Özel hayata saygı hakkı alt kategorisinde geçen özel hayat


kavramı AİHM tarafından oldukça geniş yorumlanmakta ve bu kavrama ilişkin


tüketici bir tanım yapılmaktan özellikle kaçınılmaktadır (Koch/Almanya,


B. No: 497/09, 19/7/2012, § 51). Bununla birlikte Sözleşme'nin denetim


organlarının içtihatlarında bireyin kişiliğini serbestçe geliştirmesi ve


gerçekleştirmesi ve kişisel bağımsızlık kavramlarının özel hayata


saygı hakkının kapsamının belirlenmesinde temel alındığı anlaşılmaktadır (Sidabras


ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00, 59330/00, 27/7/2004, § 43; K.A.


ve A.D./Belçika, B. No: 42758/98, 45558/99, 17/2/2005, § 83; Pretty/Birleşik


Krallık, B. No: 2346/02, 29/4/2002 § 61; Christine Goodwin/Birleşik


Krallık [BD], B. No: 28957/95, 11/7/2002, § 90).


22. AİHM'e göre mesleki hayat özel hayat kavramı


dışında tutulamaz. Özel hayat unsurları gerekçe gösterilerek mesleki hayata


getirilen sınırlamalar, bireyin sosyal kimliğini etkilediği ölçüde Sözleşme’nin


8. maddesi kapsamına girebilmektedir. Bu noktada belirtmek gerekir ki


insanların büyük çoğunluğu, dış dünya ile olan ilişkilerini geliştirme


olanaklarını en çok mesleki hayatları çerçevesinde yürüttükleri faaliyet


kapsamında elde etmektedir (Özpınar/Türkiye, B. No: 20999/04,


19/10/2010, § 45; Niemietz/Almanya, B. No: 13710/88, 16/12/1992, § 29).


23. AİHM mesleki hayatla ilgili başvuru türlerinde özel


hayat kavramını iki farklı yaklaşıma göre uygulamaktadır: a) özel hayata


ilişkin bir unsurun anlaşmazlık nedeni olup olmadığı (sebebe dayalı yaklaşım)


ve b) itiraz edilen tedbirin sonuçları bakımından özel hayata dokunan bir


meselenin olup olmadığı (sonuca dayalı yaklaşım). AİHM'e göre özel hayata


ilişkin unsurların mesleğin icrası bakımından aranılan nitelik ve yeterlilik


koşulları bakımından gözetilmiş veya kişinin mesleği ile ilgili tasarruflara


esas alınmış olduğu durumlardan kaynaklanan başvurular sebebe dayalı yaklaşım


çerçevesinde özel hayata saygı hakkı kapsamı içinde değerlendirilir (Denisov/Ukrayna


[BD], B. No: 2011/76639, 25/9/2018, §§ 100-103).


24. AİHM kişinin meslek hayatını etkileyen bir tedbir


için öne sürülen gerekçelerin kişilerin özel hayatına ilişkin olmadığı ancak


söz konusu tedbirin kişinin özel hayatına yönelik ciddi olumsuz etkilerinin


bulunduğu veya bulunma ihtimalinin olduğu durumların konu edildiği başvuruların


sonuca dayalı yaklaşım kapsamında Sözleşme'nin 8. maddesinin kapsamı içine


girebileceğini ifade etmiştir. Bu bağlamda söz konusu olumsuz etkilere ilişkin


değerlendirmede AİHM; kişinin yakın çevresi üzerindeki, özellikle de maddi


bakımdan ortaya çıkan sonuçları, diğerleri ile ilişki kurma ve geliştirme


olanakları ile itibarı üzerindeki olumsuzlukları dikkate almaktadır (Denisov/Ukrayna,


§ 107).


25. AİHM sebebe dayalı yaklaşımın Sözleşme'nin 8.


maddesinin uygulanmasını gerekli kılmadığı durumlarda, söz konusu tedbirin


sonuçlarının özel hayatın üzerindeki etkilerine ilişkin bir inceleme yapılması


gerektiğini vurgulamıştır. Bununla beraber söz konusu bu ayrımın ilgili


tedbirin altında yatan sebepleri ve tedbirin sonuçlarını incelerken her iki yaklaşımı


birlikte uygulamasına engel teşkil etmediğini de belirtmektedir (Denisov/Ukrayna,


§ 109).


26. AİHM sonuca dayalı yaklaşım uyarınca inceleme


yapılabilmesi için söz konusu meslekle ilgili tasarrufun özel hayat üzerinde


doğurduğu etkilerin belirli önem ve ciddiyette olması şartını aramakta, asgari


ağırlık seviyesine ulaşmış olması gerektiğini vurgulamaktadır. AİHM, sadece bu


sonuçların çok ağır olduğu ve kişinin özel hayatını önemli derecede etkilediği


durumlarda Sözleşme'nin 8. maddesinin uygulanabilir olduğunu kabul etmektedir (Denisov/Ukrayna,


§§ 113, 116).


27. AİHM, sonuca dayalı yaklaşımı uyguladığı başvurularda


iddia edilen ihlallerin ağırlık ve ciddiyet derecesini değerlendirmeye yönelik


kıstaslar oluşturmuştur. Bu kapsamda başvurucunun söz konusu tedbir öncesi ve


sonrasındaki yaşamı kıyaslanarak maruz kaldığı olumsuz etki


değerlendirilmektedir. Ayrıca sonuçların ciddiyetinin belirlenmesinde


başvurucunun iddia ettiği öznel algıların somut başvuruda mevcut nesnel


koşullarla birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Bunun yanı sıra yapılacak


incelemenin iddia edilen tedbirin hem maddi hem de manevi etkilerini kapsaması


gerekmektedir. AİHM, başvurucuların şikâyet ettikleri tasarrufun özel hayatları


üzerindeki olumsuz sonuçlarını somut verilere dayalı olarak uygun şekilde


ispatlamakla yükümlü olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca başvurucular söz konusu


şikâyetlerini ulusal merciler önünde de uygun şekilde dile getirmiş olmalıdır (Denisov/Ukrayna,


§§ 113-117).


V. İNCELEME VE


GEREKÇE


28. Mahkemenin 25/2/2021 tarihinde yapmış olduğu


toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:


A. Başvurucunun


İddiaları


29. Başvurucu; çalışanlar arasında yaşanan ilişkilerin


özel hayat kapsamında olduğunu, işçilere işyerinde gönül ilişkisi yaşamaları


konusunda sınırlama getirilemeyeceğini böyle bir ilişkinin iş yerine olumsuz


yansımaları olmadığı sürece iş akdinin feshinin dayanağı olamayacağını iddia


etmiştir. İş akdinin geçerli nedenle feshedilebilmesi için ilişkinin işyerinde


performans düşüklüğü ve verimsizlik gibi olumsuzluklara ya da iş yerinde


huzursuzluğa neden olması gerektiğini ancak yaşadığı ilişkisinin iş akdi


feshedilene kadar işyerinde bilinmediğinin sabit olduğunu, ilişkisinin iş


yerine olumsuz etkilerinin olduğuna dair işverenin bir delil de ortaya koyamadığını


vurgulamıştır. Ayrıca özel telefonların şirket e-posta hesabına yönlendirilmesi


sonucu ...ye göndermiş olduğu ayrılık mesajının rızası dışında görüldüğünü


belirten başvurucu özel hayatın gizliliği, adil yargılanma hakkı ile eşitlik


ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


B. Değerlendirme


30. Anayasa’nın “Özel hayatın gizliliği” kenar


başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:


"Herkes, özel hayatına ve aile


hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının


gizliliğine dokunulamaz."


31. Özel hayata saygı hakkı Anayasa'nın 20. maddesinde


koruma altına alınmıştır. Devlet, kişilerin özel ve aile hayatına keyfî olarak


müdahale etmemek ve üçüncü kişilerin haksız saldırılarını önlemekle yükümlüdür.


Özel hayat geniş bir kavram olup bu kavramın kapsayıcı bir tanımının yapılması


oldukça zordur. Bununla beraber bu kavram; kişinin maddi ve manevi bütünlüğü,


fiziksel ve sosyal kimliği, bireyin ismi, cinsel yönelimi, cinsel yaşamı gibi


unsurları korumaktadır. Kişisel bilgiler ve veriler, kişisel gelişim, aile


hayatı vb. konular da bu hakkın içinde yer almaktadır (Bülent Polat [GK],


B. No: 2013/7666, 10/12/2015, § 61).


32. Anayasa Mahkemesi olayların başvurucu tarafından


yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki


tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,


§ 16). Söz konusu iddiaların özünün başvurucunun ahlaki nedenle iş akdinin


feshedilmesi olduğu anlaşıldığından iddiaların bir bütün olarak özel hayata saygı


hakkı kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.


1. Kabul


Edilebilirlik Yönünden


33. İşverenin müdahalesine ilişkin özel hayata saygı


hakkına yönelik şikâyetlerin derece mahkemeleri önünde dile getirildiği, açıkça


dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini


gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygı


hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar


verilmesi gerekir.


2. Esas


Yönünden


a. Genel


İlkeler


34. Başvuru konusu olayda uyuşmazlık, gerçek kişiler


arasındaki iş sözleşmesinin ahlaki durum gerekçe gösterilerek sona


erdirilmesine ilişkindir. Dolayısıyla kamu makamlarının herhangi bir müdahalesi


söz konusu değildir. Bununla birlikte devletin özel hayata saygı hakkını etkili


olarak koruma ve saygı gösterme şeklinde pozitif yükümlülüğü de bulunmaktadır.


Bu yükümlülük bireylerin birbirlerine karşı eylemleri bakımından da anılan


hakkın korunması için gerekli önlemlerin alınmasını da içerir (Adnan Oktar (3),


B. No: 2013/1123, 2/10/2013, § 32; Ömür Kara ve Onursal Özbek, B. No:


2013/4825, 24/3/2016, §§ 45-46)


35. Pozitif yükümlülükler özel hukuk kişilerinin


birbirleri ile olan uyuşmazlıklarının çözümüne ilişkin yasal altyapının


oluşturulmasını, söz konusu uyuşmazlıkların adil yargılama gereklerine uygun ve


usul yönünden güvenceleri haiz bir yargılama kapsamında incelenmesini ve bu


yargılamalarda temel haklara ilişkin anayasal güvencelerin gözetilip


gözetilmediğinin denetlenmesini gerektirir (Ömür Kara ve Onursal Özbek, §§


47, 48).


36. Kamu gücünü kullanan aktörler dışında kalan kişiler


arasındaki özel hukuk ilişkilerinde kamusal makamların yükümlülükleri


bireylerin temel hak ve özgürlüklerine, üçüncü kişilerin müdahalesinin


önlenmesi için gerekli önlemlerin alınması ve mahkemelerce korunma


sağlanmasıdır. Kamusal makamlarca gerekli yapısal önlemler alınmış olsa da


uyuşmazlık konusu davayı yürüten mahkemelerce verilen kararlarda üçüncü


kişilerin müdahalelerine karşı bireylere korunma imkânı sağlanmadığı durumlarda


bu yükümlülükler gereği gibi yerine getirilmemiş olacaktır. Bu, kamusal makam


olan mahkemeler aracılığıyla bireylerin hak ve özgürlüklerinin korunmasız


bırakıldığı anlamına gelecektir (Ömür Kara ve Onursal Özbek, § 49).


37. Bu doğrultuda özel hukuk iş ilişkisi kapsamında


çalışan bireylerin Anayasa ile güvence altına alınan haklarına yönelik müdahale


iddiası içeren uyuşmazlıklarının karara bağlandığı davalarda derece


mahkemelerince söz konusu güvenceler gözardı edilmemeli, işveren ve çalışanlar


arasındaki çatışan çıkarlar adil biçimde dengelenmeli, müdahalenin işverenin


meşru amacıyla ölçülü olup olmadığı değerlendirilmeli, ulaşılan sonuç hakkında


hüküm kurulurken ilgili ve yeterli gerekçeler sunulmalıdır (Ömür Kara ve


Onursal Özbek, § 50).


38. Derece mahkemeleri tarafından tarafların çıkarları


dengelenirken ve müdahalenin ölçülülüğü irdelenirken iş sözleşmelerinde


kısıtlayıcı ve zorlayıcı düzenlemelerin ne şekilde belirlendiği, çalışanların


temel haklarına yönelik müdahalede bulunulmasına neden olan meşru amacın


müdahale ile ölçülü olup olmadığı, sözleşmenin feshinin çalışanların eylem ya


da eylemsizlikleri karşısında makul ve orantılı bir işlem olup olmadığı somut


olayın koşullarına göre ele alınmalıdır. Ayrıca yargılamalar sırasında


gerçekleştirilen işlemlerin ve neticede verilen kararın gerekçesinin bizatihi


özel hayat alanına ilişkin bir müdahale oluşturmaması için derece


mahkemelerince gereken özen gösterilmelidir (Ömür Kara ve Onursal Özbek, §


51).


b. İlkelerin


Olaya Uygulanması


39. Somut olaydaki uyuşmazlığın özel hukuk kişileri


arasında gerçekleşmesi nedeniyle temel hak ve özgürlüklerin sağladığı


güvencelerin yerine getirilmediği iddiasını içeren başvurunun devletin pozitif


yükümlülükleri bağlamında ele alınması gerekir.


40. Öncelikle işlerin etkin bir şekilde yürütülmesi, iş


sağlığı ve güvenliği gibi haklı ve meşru görülebilecek nedenlerle işverenin,


kural olarak çalışanın özel hayatı kapsamında kalan bazı davranış ve


eylemlerine ilişkin sınırlamalar getirebileceği söylenebilir. Öte yandan


işverenin yetki ve haklarının sınırsız olmadığı, çalışana tanınan temel hak ve


özgürlüklerin -somut olayda özel hayata saygı hakkının- işyeri sınırları


dahilinde de korunduğu, aynı zamanda kısıtlayıcı ve uyulması zorunlu işyeri


kurallarının çalışanların temel haklarının özünü zedeleyecek nitelikte olmaması


gerektiği vurgulanmalıdır. Bu bağlamda işçinin aynı işyerinde çalışan başka bir


işçiyle ilişki yaşaması hâlinde işverenin sadece bu nedene dayanarak iş akdini


feshedebileceğini kabul etmek, işçinin demokratik bir toplumda temel haklarına


ve özgürlüklerine işyerinde de saygı gösterilmesi gerektiği yönündeki haklı


beklentisiyle uyuşmayacaktır. Bu çerçevede çalışanın diğer bir çalışanla


yaşadığı ilişkinin işin yürütülmesini, iş sağlığını ve güvenliğini etkileyip


etkilemediği önem taşımaktadır (H.Ç., B.No: 2017/14907, 30/9/2020, §


42).


41. Ayrıca işyerinde yaşanan ancak işin işleyişine etkisi


olmayan her ilişkinin fesih nedeni olacağını doğrudan kabul etmek, işverenin


menfaatleri ile işçinin menfaatleri arasında pozitif yükümlülükler kapsamında


devlet tarafından korunması gereken dengenin işçi aleyhine bozulması sonucunu


doğuracağı söylenebilir. Bu açıklamalar yukarıda belirtilen pozitif yükümlülüğe


ilişkin ilkelerle birlikte değerlendirildiğinde, iki çalışan arasındaki


ilişkinin iş akdinin feshi nedeni olarak kabul edilebilmesi için ilişkinin


varlığı ve anılan ilişkinin işin yürütülmesine olumsuz etkileri ile birlikte iş


akdinin sürdürülmesinin işveren açısından beklenemeyeceğinin işveren tarafından


tam olarak ortaya konulması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Ayrıca derece


mahkemeleri tarafından da ilişkinin işyerine ve işin işleyişine olan


yansımaları işyerinin kapasitesi, işçinin ifa ettiği görevi, sicili, ilişkinin


kim tarafından alenileştirildiği gibi hususlar gözetilerek değerlendirilip


yeterli ve ilgili gerekçe ile açıklanmalı, iş akdinin feshinin işverenin meşru


amacına uygun ve orantılı olup olmadığı gözetilerek işveren ile çalışan


arasındaki çatışan çıkarlar adil biçimde dengelenmelidir (H.Ç., §


43).


42. Somut olayda işveren iş akdini, başvurucunun ...


isimli işçi ile ilişkisi olduğu, bu durumun doğruluk ve bağlılığa aykırılık


teşkil ettiği gerekçesiyle feshetmiştir. Yargılama sürecinde ise başvurucunun


evli ve üstü konumunda olan çalışma arkadaşıyla ilişkisinin işyerinde


olumsuzluklara neden olduğu iddiasını ileri süren işveren, anılan ilişkinin iş


yerinde nasıl ve ne gibi olumsuzluklara neden olduğu konusunda somut bir bilgi


sunmamıştır. Yargılama süreci bir bütün hâlinde değerlendirildiğinde başvurucu


ile ... arasında fesih tarihinden önce bitmiş bir ilişkinin olduğu, bu


ilişkinin başvurucu ve ... tarafından alenileştirilmediği, tanık anlatımlarına


göre iş akdinin feshi ile alenileşen ilişkinin diğer işçiler tarafından ve


işveren tarafından bilinmediği, bu durumun işyerinde bir olumsuzluğa sebep


olmadığı hususlarının sabit olduğu söylenebilir.


43. Bu durumda yargı makamlarının ayrıca bir araştırma


yapmadan ve tartışmadan başvurucunun yaşadığı iddia edilen ilişkinin işyerinde


olumsuzluklara neden olduğu yönündeki kabulünün işverenin tek taraflı beyanına


dayandığı ancak bu iddianın doğruluğu ile anılan ilişkinin sonuçları nedeniyle


iş akdinin sürdürülmesinin işverenden beklenemeyeceği hususunun işveren


tarafından ortaya konulamadığı anlaşılmıştır. Bu durumla birlikte açıklamalar


bir bütün hâlinde değerlendirildiğinde yargı makamlarının iddia edilen


ilişkinin işyerine yansımasına ilişkin yeterli bir araştırma yaptığı ve olaya


özgü gerekçe sunduğu, iş akdinin feshinin işverenin amacına uygun ve orantılı


olup olmadığı hususunda bir inceleme yaparak işveren ile çalışanın çıkarları


arasında adil bir denge kuracak özenli bir yargılama yaptığı söylenemez.


44. Açıklanan gerekçelerle özel hukuk iş ilişkilerinden


doğan uyuşmazlıkları karara bağlayan derece mahkemelerince özel hayata saygı


hakkına ilişkin Anayasa'da belirtilen güvencelerin gözetildiği özenli bir


yargılama yapılmadığı, dolayısıyla anayasal güvencelerin korunması açısından


pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmediği anlaşıldığından başvurucunun


Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının


ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.


3. 6216 Sayılı


Kanun'un 50. Maddesi Yönünden


45. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin


Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı


şöyledir:


 “(1) Esas inceleme sonunda,


başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal


kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için


yapılması gerekenlere hükmedilir…


 (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme


kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden


yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama


yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir


veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama


yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı


ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar


verir.”


46. Başvurucu yargılamanın yenilenmesi ve 50.000 TL


tazminata hükmedilmesi talebinde bulunmuştur.


47. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan kararında ihlal


sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel


ilkeler belirlenmiştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme diğer bir


kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin


sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamı anlamına geleceği gibi


ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına da işaret etmiştir


(Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).


48. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal


edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan


kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle


getirmenin, yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için


ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması,


ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan


kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların


giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması


gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55, 57).


49. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya


mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı


Kanun’un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrası ile İçtüzük’ün 79. maddesinin (1)


numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca, ihlalin ve sonuçlarının ortadan


kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili


mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki


benzer hukuki kurumlardan farklı olarak, ihlali ortadan kaldırmak amacıyla


yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim


yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal kararına


bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde, usul hukukundaki


yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden


yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi


bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal


yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı


nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını


gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§


58-59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66-67).


50. İncelenen başvuruda özel hukuk iş ilişkilerinden


doğan uyuşmazlıkları karara bağlayan mahkeme tarafından özel hayata saygı


hakkına ilişkin olarak Anayasa'da belirtilen güvencelerin yeterince


gözetilmemesi sebebiyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna


ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı


anlaşılmaktadır.


51. Bu durumda özel hayata saygı hakkının ihlalinin


sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki


yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü


düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrasına


göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda


yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini


ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren ihlal kararında belirtilen ilkelere


uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin


yeniden yargılama yapılmak üzere Karaman İş Mahkemesine gönderilmesine karar


verilmesi gerekmektedir.


52. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için


yeniden yargılamanın yeterli bir gid

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2018/4144

 

Karar Tarihi

25 Şubat 2021

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

İş Hukuku Davaları

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İşçilik Alacakları Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page