Bireysel Başvuru Kararları · CEZA HUKUKU · HAK İHLALİ
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Kapalı Cezaevi Görüşlerini Kaydetmek İçin Genel Duyuruyla Yetinilmesi
B. No: 2021/54776 · 22 Eylül 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Cezaevi yönetimi, kapalı görüşmelerin kayda alınmasına ilişkin kanun hükmünü panoya astı ve uygulamayı hükümlüye tebliğ etti. Ancak hangi kişisel durumun onun görüşmelerini kaydetmeyi gerekli kıldığını açıklamadı. Anayasa Mahkemesi, kanunda belli mahpuslar için öngörülen tedbirin genel ve sürekli bir uygulama gibi ele alındığını belirledi. Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine karar verdi.
Hukuki İlke
Kapalı görüşlerin kayda alınması için kanuni yetki bulunması, kaydın ilgili mahpus bakımından neden gerekli olduğunu açıklama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Uygulamanın süresi ve gerekliliğinin hangi aralıklarla gözden geçirileceği de önem taşır.
Sonuç
Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlali tespit edildi. Yeniden yargılama yapılması için karar Ankara Batı 1. İnfaz Hâkimliğine gönderildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 20, 22
5275 sayılı Kanun — m. 83/4
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/54776)
Karar Tarihi: 22/9/2026
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
İrfan FİDAN
Üyeler
:
Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
Muhterem İNCE
Yılmaz AKÇİL
Raportör
:
Yücel ARSLAN
Başvurucu
:
...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, kapalı görüşlerin dinlenmesi ve kaydedilmesi nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
2. Başvurucu, Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Kurum) silahlı terör örgütüne üye olma ve resmî belgede sahtecilik suçundan hükümlü olarak bulunmaktadır. Kurum tarafından kapalı görüşlerin dinlenmesi ve kaydedilmesine ilişkin Adalet Bakanlığı (Bakanlık) Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 6/8/2021 tarihli yazısı doğrultusunda 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 83. maddesine 17/6/2021 tarihinde eklenen (4) numaralı fıkrasında yer alan düzenleme 17/8/2021 tarihinde ortak alanda yer alan panolara asılmış ve bu düzenlemeye göre işlem yapılacağı yönündeki bilgilendirme yazısı başvurucuya aynı tarihte tebliğ edilmiştir.
3. Bakanlığın 6/8/2021 tarihli yazısının ilgili kısmı şöyledir:
"... Bu kapsamda, kamu düzeninin korunması ile kişi, toplum ve kurum güvenliğinin sağlanması veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla kapalı ceza infaz kurumlarında;
1)Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan mahkûm olan veya tehlikeli hâlde bulunan hükümlü/tutukluların, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 83 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkraları kapsamındaki kişilerle yapacakları kapalı görüşlerinin dinlenmesi ve elektronik cihazlar da dahil olmak üzere kayıt altına alınması,
2)Dışarı ile iletişiminin kurum güvenliği açısından tehlikeli olabileceği değerlendirilen adli suçlardan hükümlü/tutuklular hakkında, bu tedbirin gerekliliğine ilişkin gerekçeli idare ve gözlem kurulu kararı alınarak 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 83 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkraları kapsamındaki kişilerle yapacakları kapalı görüşlerinin dinlenmesi ve kayıt altına alınması,
3)Kapsam dahilinde bulunan hükümlü/tutukluların ziyaretçileriyle yapacakları kapalı görüşlerinin dinlenerek kayıt altına alınacağı hususunda;
a-Hükümlü/tutukluların kuruma ilk kabulleri sırasında konu hakkında bilgilendirilerek bu hususun yazılı olarak tebliğ edilmesi,
b-Kurumda halen barındırılan hükümlü/tutukluların odalarında bulunan panolara bilgilendirme yazısı asılarak tutanak altına alınması,
c-Dışarı ile iletişiminin kurum güvenliği açısından tehlikeli olabileceği değerlendirilen adli suçlardan hükümlü/tutuklular hakkında bu konuda alınacak idare ve gözlem kurulu kararının hükümlü/tutuklulara tebliğ edilmesi,
d-Görüş mahallerine gelen ziyaretçilerin görebileceği yerlere bilgilendirme levhaları konulması,
suretiyle ilgililerin önceden bilgilendirilmelerinin sağlanması,"
4. Başvurucu 31/8/2021 tarihinde Ankara Batı 1. İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) başvurmuş; Kurum tarafından yapılan duyuruda kapalı görüşlerin kayıt altına alınacağının belirtildiğini, bunun bir hak ihlali olduğunu ve bu düzenlemenin iptal edilmesini ya da yeniden düzenlenmesini talep etmiştir.
5. İnfaz Hâkimliği 13/9/2021 tarihli kararıyla şikâyeti reddetmiştir. Karar gerekçesinde;
i. Kurum tarafından kanuni düzenlemenin tüm koğuşların ortak yaşam alanındaki ilan panolarına asıldığı, 5275 sayılı Kanun'un 83. maddesine 17/6/2021 tarihinde eklenen (4) numaralı fıkra gereğince işlem yapıldığı ve Bakanlığın 6/8/2021 tarihli yazısı doğrultusunda işlemler tesis edildiğinin belirtildiğine değinilmiştir.
ii. Anayasa Mahkemesi kararının açık ve kapalı görüşlerde hükümlünün ailesiyle ve avukatlarıyla yaptığı görüşme ve konuşmaların kanuni dayanak olmaksızın kayda alınmasının özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlali ile ilgili olduğu, söz konusu ihlal kararından sonra 5275 sayılı Kanun'un 83. maddesinin (4) numaralı fıkrası ile ihlal kararı doğrultusunda kanuni düzenlemenin yapıldığı belirtilmiştir.
iii. Kararda ayrıca 5275 sayılı Kanun'un 116. maddesi uyarınca söz konusu düzenlemenin tutuklular hakkında da uygulanabileceği, mahpusların önceden bilgilendirildiklerine dair duyurunun yapıldığı, söz konusu uygulamanın hangi grubu kapsadığının açık ve net olduğu, hükümlü ile tutukluların yapacakları görüş saatlerinin de belli olması dikkate alındığında dinleme ve kaydetmenin ne kadar süre olacağının zımni olarak belirlendiği ifade edilmiştir.
6. Kararın hüküm kısmında şikâyetin reddine ek olarak "Görüşmeleri kayıt altına almanın oldukça ağır bir müdahale olduğu gözetildiğinde bu uygulamanın ancak son çare olarak başvurulabilecek bir tedbir olması gerektiği, bu açıdan daha hafif araçlarla örneğin dinleme ile yetinilmesi durumunda aynı sonucun elde edilmesi hâlinde kayıt altına alma tedbirine başvurulmaması, kayıt altına alma yöntemine başvurulacaksa hükümlü/tutuklunun suçu ile ilişkilendirme yapılarak bilgilendirme yapılması, dosya kapsamına alınan bilgilendirme tebligatının bu açıdan yeterli olmadığı, kayıt altına alma tedbiri uygulanmadan önce her hükümlü ve tutuklu açısından ayrı ayrı yukarıda belirtildiği şekilde gerekçeleri gösterilerek bildirimde bulunulması" şeklinde bir paragrafa yer verilmiştir.
7. Başvurucunun İnfaz Hâkimliği kararına itiraz etmesi üzerine Ankara Batı 1. Ağır Ceza Mahkemesi (Ağır Ceza Mahkemesi) 14/10/2021 tarihinde kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle itirazı reddetmiştir.
8. Başvurucu, nihai kararı 19/10/2021 tarihinde öğrendikten sonra 19/11/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
9. Komisyon tarafından kısmi kabul edilemezlik kararı ile başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne, başvurunun özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı yönünden kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
10. Başvurucu; kanunların açık ve öngörülebilir olması gerektiğini, kapalı görüşlerinin neden kayıt altına alındığı, amacının ne olduğu, ne kadar süre ile uygulanacağı, kayıtların tutulma şekli ve imhasına ilişkin düzenlemelerin açık olmadığını, mevcut kanunla toplumla tek iletişimi olan bağımsız görüşlerine ağır müdahalede bulunulduğunu, kanunun keyfîliğe açık olduğunu, toptan duyuru ile görüşleri dinlenip kayıt altına alınabilecek kişilerden olduğunun belirtildiğini ifade etmiştir. Başvurucu; İnfaz Hâkimliği kararında kanunun ağır bir müdahale olduğunun ısrarla belirtildiğini, dayanaktan yoksun ve keyfîliğe açık olduğunun ifade edildiğini, tutuklu olmasından dolayı söz konusu kanunun kendisine uygulanmasının masumiyet karinesine aykırı olacağını, kanun kapsamındaki kişilerin toptan şekilde dinleneceğini belirterek özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı, haberleşme hürriyeti, eşitlik ilkesi ve ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
11. Başvurucunun söz konusu iddialarını başvuru formunda belirttikten sonra "sonuç talepleri" kısmında yaşadığı hak ihlalleri nedeniyle 5275 sayılı Kanun'un 83. maddesinde değişiklik yapan 17/6/2021 tarihli ve 7328 sayılı Kanun'un usul ve kanunlara uygun olmadığı gerekçesiyle kaldırılmasını Anayasa Mahkemesinden talep ettiği görülmüştür. Başvuru formunun geneline bakıldığında başvurucunun anılan Kanun hükmünün kendisine uygulanmasından şikâyet ettiği anlaşılmaktadır.
12. Bakanlık görüşünde; mevcut başvuruda başvurucunun özel ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda inceleme yapılırken görüşte belirtilen Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadı ile birlikte somut olayın kendine özgü koşullarının da dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanında Bakanlık görüşünde hüküm aldığı suçun örgüt kurma olarak belirtildiğini oysa örgüt üyeliğinden iki kez mahkûmiyet kararı verildiğini ve Kanun'un kaldırılması gerektiğini belirterek başvuru formunda yer alan iddia ve taleplerini yinelemiş; özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği yönünde karar verilmesini talep etmiştir.
13. Başvuru, özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin kapsamında incelenmiştir (aynı yönde değerlendirme için bkz. Erkam Bedir Türkmenoğlu ve diğerleri [GK], B. No: 2021/54500, 23/10/2025, § 28). Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
14. Anayasa Mahkemesi Eşref Köse ([1. B.], B. No: 2017/38098, 3/6/2020) kararında kapalı görüşlerde yapılan konuşmaların sistematik bir şekilde teknik araçla dinlenmesi ve kaydedilmesinin şartlarının kanunla düzenlenmediği gerekçesiyle haberleşme hürriyeti ile özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır (Eşref Köse, § 72). Kanun koyucu, anılan karardan sonra 7328 sayılı Kanun ile 5275 sayılı Kanun'un 83. maddesine (4) numaralı fıkrayı ekleyerek görüşmelerin dinlenmesine ve kaydedilmesine ilişkin bir yasal düzenleme ihdas etmiştir. Bahse konu yasal düzenleme 25/6/2021 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anayasa Mahkemesi, anılan kuralı Anayasa'ya aykırılık yönünden incelemiş ve iptal talebinin reddine karar vermiştir (AYM, E.2021/83, K.2022/168, 29/12/2022, §§ 43-83; Erkam Bedir Türkmenoğlu ve Diğerleri, § 43).
15. Anayasa Mahkemesi, kuralın yürürlüğe girmesinden sonraki süreçte kapalı görüşlerin dinlenmesi ve kayda alınması nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ve haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddialarını Erkam Bedir Türkmenoğlu ve diğerleri kararında incelemiştir. Anayasa Mahkemesi, müdahalenin kanunilik şartını taşıdığına karar vermekle birlikte özel hayata saygı hakkı ve haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine karar vermiştir. Anayasa Mahkemesi, mevzuatta sayılan sınırlı amaçların varlığı hâlinde kapalı görüşlerin dinlenmesi ve kaydedilmesi yoluna hem açık hem de kapalı görüşte başvurulabileceğini ancak kuralın açık ve kapalı görüş ayrımı yapılmaksızın, belirlenen amaçlar bağlamında gerekliliği ortaya konulmadan süresiz bir şekilde tüm görüşmelerde uygulanmasının mahpuslara mahrem bir alan bırakmayacağının açık olduğunu belirtmiş; böyle bir uygulamanın özel ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetine ağır bir müdahale olacağını vurgulamıştır (Erkam Bedir Türkmenoğlu ve Diğerleri, § 51).
16. Anayasa Mahkemesi, idarenin ilgili hükümde şartları düzenlenen bu yola başvurmakta takdir yetkisini kullanırken ziyaret hakkının esasları ile ilgili mahpusların öznel durumları, suç türleri, tehlikelilik durumları gibi karara etki edebilecek tüm unsurları gözeterek tedbirin gerekliliğini gösterir bireyselleştirilmiş, makul, öngörülebilir ve denetime imkân verecek nitelikte ilgili ve yeterli bir gerekçe sunması gerektiğini belirtmiştir. Bunun yanında idarenin uygulanacak tedbiri somut olayın koşullarını dikkate alarak makul bir süreyle sınırlandırması ve müdahalenin devamına ihtiyaç duyulup duyulmadığının veya daha hafif araçlarla meşru amaca ulaşma olasılığının tespiti için kararlarını belirli aralıklarla gözden geçirmesinin müdahalenin ölçülü kabul edilebilmesi bakımından önemli olduğunun altını çizmiştir. Mahkeme, aksi yöndeki uygulamaların ise Kanun hükmünün amacına aykırı ve mahpusların yasal güvencelerden yararlanamamasına neden olacak şekilde uygulanmasına yol açacağını ve uygulamaya başvurulacağının genel bir duyuruyla mahpuslara bildirilmesi suretiyle görüşlerin dinlenmesi ve kaydedilmesi sonucunu doğuracağını ifade etmiştir. Anayasa Mahkemesi, idarece uygulanacak tedbirin bireyselleştirilmesi hususunda ilgili ve yeterli gerekçe içermeyen müdahalelerin istisnai bir aracı genel, olağan ve sürekli bir uygulamaya dönüştürme riski bulunduğuna dikkat çekmiştir (Erkam Bedir Türkmenoğlu ve Diğerleri, §§ 53-55).
17. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi; ceza infaz kurumlarının başvurucuların kapalı görüşlerinin hangi nedenlerle dinleneceğini ve kayıt altına alınacağını, suç türüne veya tehlikelilik durumuna göre kanunda belirtilen hangi grupta yer aldıklarını ve kapalı görüşlerinin dinlenerek kayıt altına alınması gerekliliğini bireyselleştirerek bildirimde bulunmaksızın ilgili tedbire başvurduklarını, müdahalelerin hukuka uygunluğunu denetleyen yargı makamlarının ise ilgili yasal düzenlemeyi genel, olağan ve sürekli bir uygulama olarak ele aldıklarını, anılan mercilerin uygulamayı soyut olarak değerlendirdiklerini tespit etmiş ve Mahkemece belirtilen kriterlere uygun bir inceleme yaptıklarının söylenemeyeceği gerekçesiyle ihlal sonucuna ulaşmıştır (Erkam Bedir Türkmenoğlu ve Diğerleri, §§ 56-58).
18. Somut olayda da 5275 sayılı Kanun'un 83. maddesinin (4) numaralı fıkrasındaki düzenleme panolara asılmak ve mahpuslara tebliğ edilmek suretiyle duyurulmuştur. Buna göre başvurucunun kapalı görüşlerinin hangi nedenle dinleneceği ve kayıt altına alınacağı, suç türüne veya tehlikelilik durumuna göre Kanun'da belirtilen hangi grupta yer aldığı ve kapalı görüşlerinin dinlenerek kayıt altına alınması gerekliliği bireyselleştirilerek bildirimde bulunulmadan ilgili tedbire başvurulduğu görüldüğünden yukarıda belirtilen kararda ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
19. Açıklanan gerekçelerle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
20. Başvurucu, ihlalin tespiti ve yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur.
21. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile Anayasa’nın 22. maddesinde güvence altına alınan haberleşme hürriyetinin İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara Batı 1. İnfaz Hâkimliğine (E. 2021/3916, K. 2021/3920) GÖNDERİLMESİNE,
Ç. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 22/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Tutukluya İdarece Verilen Tehlikeli Statüsü ve Süresiz Kısıtlamalar
İlgili Sayfalar
Cezaevinde Yakınlarla Görüşme ve İnfaz Hâkimliği Denetimi
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2021/54776
Karar Tarihi
22 Eylül 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları