Bireysel Başvuru Kararları · İŞ HUKUKU · HAK İHLALİ
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Kurumsal E-Postanın Bildirim Yapılmadan Denetlenmesi
B. No: 2016/13010 · 17 Eylül 2020
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 22 Kasım 2026
Kararın Özeti
Bir avukatlık ortaklığı ekip içi şikâyetleri araştırırken çalışanların kurumsal e-posta içeriklerini inceledi ve elde ettiği yazışmaları feshe dayanak yaptı. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, çalışanların denetimden önceden haberdar edildiğinin gösterilemediğini, tanık dinleme gibi daha sınırlı yolların neden yeterli olmayacağının açıklanmadığını ve ilgisi belirsiz iletilerin de kullanıldığını belirledi. İşe iade davasında bu güvenceler değerlendirilmediği için kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlaline karar verdi.
Hukuki İlke
Kurumsal e-postanın içeriğine erişim, önceden açık bilgilendirme, somut denetim amacı ve bu amaçla sınırlı kapsam gerektirir. Mahkeme, aynı sonuca daha az müdahaleyle ulaşılıp ulaşılamayacağını da incelemelidir.
Sonuç
Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ve haberleşme hürriyetinin ihlaline oy birliğiyle karar verildi. İstanbul 8. İş Mahkemesinde yeniden yargılama yapılmasına, manevi tazminata ve diğer tazminat taleplerinin reddine hükmedildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 20, 22
Kararda anılan6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu — m. 5, 10, 11
Kararda anılan4857 sayılı İş Kanunu — m. 25/II
Kararda anılan6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m. 396, 399, 417, 419
Kararda anılan6216 sayılı Kanun — m. 50/2
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
GENEL KURUL
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/13010)
Karar Tarihi: 17/9/2020
R.G. Tarih ve Sayı: 14/10/2020-31274
GENEL KURUL
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan
:
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Engin YILDIRIM
Hicabi DURSUN
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Selahaddin MENTEŞ
Basri BAĞCI
Raportör
:
Ali KOZAN
Başvurucu
:
...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN
KONUSU
1. Başvuru, özel bir şirkette çalışan başvurucunun
kurumsal e-posta hesabı içeriğinin işveren tarafından incelenmesi ve bu
yazışmalar gerekçe gösterilerek iş akdinin feshedilmesi nedeniyle özel hayata saygı
hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ve haberleşme
hürriyetinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU
SÜRECİ
2. Başvuru 15/7/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden
yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik
incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet
Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
6. İkinci Bölüm tarafından 23/10/2019 tarihinde yapılan
toplantıda, niteliği itibarıyla başvurunun Genel Kurul tarafından karara
bağlanması gerekli görüldüğünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 28.
maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar
verilmiştir.
III. OLAY VE
OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle
olaylar özetle şöyledir:
A. Uyuşmazlığın
Arka Planı
8. Başvurucu 14/11/2011 tarihinde E. Avukatlık
Ortaklığında avukat olarak çalışmaya başlamıştır. Başvurucuya ortaklık ismiyle
"av.tr." uzantılı kurumsal bir e-posta verilmiştir. Kurumsal
e-posta bilgi, trafik ve içerikleri işverene ait sunucu üzerinde saklı
tutulmaktadır.
9. Başvurucu, avukat ...nin yöneticisi olduğu beş
kişilik bir ekipte görevlidir. İşyerinde 15/12/2014 tarihinde yaşanan tartışma
sonrasında ekipte görevli üç kişi yönetime şikâyet dilekçeleri vermiştir.
Dilekçelerde, bir buçuk yıldır ekip yöneticisi olan ...nin başvurucu ile
ilişkisinde nesnelliği kaybettiği ve her olayda başvurucuyu destekleyip diğer
ekip üyelerini zor durumda bıraktığı belirtilmiştir. Bunun yanında başvurucunun
ekip üyelerine kaba davrandığı ve ekipteki projelerin sağlıklı yürütülebilmesi
için gerekli ortamın kaybolduğu ifade edilmiştir.
10. Başvurucu 26/12/2014 tarihinde verdiği dilekçe ile
iddialara yanıt vermiş ve 9/1/2015 tarihinde işyerinde yönetim ile başvurucu
arasında üç buçuk saat süren bir mülakat yapılmıştır.
11. Avukatlık Ortaklığınca 10/1/2015 tarihinde
başvurucunun kurumsal e-posta yazışmaları incelenmeye alınmış ve inceleme
12/1/2015 tarihinde sona ermiştir. Yapılan inceleme sonucunda Ortaklık
14/1/2015 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere başvurucunun iş akdini
feshetmiştir. Noter aracılığıyla gönderilen 16/1/2015 tarihli fesih
bildiriminde, iddiaların araştırılması amacıyla işlerin sürekliliğinin
sağlanması için kullanılan, her an kontrol edilebileceği de bilinen ve güvenlik
nedeniyle kurumsal internet ortamında saklı tutulan e-posta yazışmalarının
incelendiği belirtilmiştir. Bu fesih bildiriminin ilgili kısmı şöyledir:
"...Yapılan inceleme sonucunda;
- üstünüz olan ...yi tehditkar
e-postalarla objektiflikten uzak, kendi lehinize tavır alması için
zorladığınız,
- çalışma arkadaşlarınıza karşı
hakeratamiz, tehditkar ve yakışıksız bir üslupla hitap ettiğiniz,
- devamlı ve gereksiz tartışmalara
girerek ciddi geçimsizlik gösterdiğiniz,
- özellikle ... ile olan iş
ilişkinizde psikolojik taciz olarak nitelendirilebilecek bir tavır içine
girdiğiniz anlaşılmıştır. Bu üslubunuz bir hukuk bürosunda asla kabul
görmeyecek bir üslup olup bir avukata yakışan ve avukatlık meslek etiğiyle
bağdaşan bir üslup da değildir. Bu e-posta içerikleri ayrıca ekip yöneticiniz
... ile olan ilişkinizin de mülakatınızda verdiğiniz savunmanızın tam aksine
profesyonellikten uzak bir ilişki olduğunu da kanıtlamaktadır.
Bütün bu davranışların karşılıklı güven
temeline dayalı bir meslek olan avukatlık mesleğinde güven ilişkisinin derinden
çökmesine yol açması nedeniyle iş ilişkiniz 14/1/2015 tarihinden itibaren
geçerli olmak üzere İş Kanunu'nun 25. maddesinin II. fıkrası uyarınca haklı
nedenle sona erdirilmiştir..."
12. İşverenin ilk derece mahkemesine sunduğu yazışma
içerikleri incelendiğinde başvurucu ile ... arasında geçen, genellikle
birbirleriyle ve işyeri ile ilgili düşüncelerini yer yer tartışma şeklinde
diyalogların yer aldığı görülmüştür. Ayrıca başvurucu ve ...nin dışında
birlikte çalıştıkları başka bir avukatla yapılan yazışmalara da yer
verilmiştir. Yazışmaların bir kısmı şu şekildedir: Başvurucudan ...ye
"Hayatımdan çık ve geri dönme senden bıktım.", "Annenle
konuşacağım merak etme tüm rezilliklerini anlatacağım.", "Her şey
ortaya çıkacak, kendi hırsların için neler yaptığını en yakınların da
bilsin.", "Senin yarattığın tipler bunlar ama adam ederim.",
"Sana ispatı olsun, kendisi bulamadığı için sevgilisi ...yı seferber
etmiş...nasıl bir örgütlenme olduğunu gör.", "Adam kendisi benim
belgelerime giremeyecek kadar aciz, kız arkadaşını sokuyor, şımarıklığın hadsizliğin
dik boyutu."; ... cevaplarında "Ben senin hayatında
değilim, çok oldu çıkalı dönmek gibi bir niyetim de yok, beni böyle taciz
ederek ... ile konuşturamazsın.", "Rezil sensin, buyur konuş, bana
bir daha böyle mail atma.", "Benim üzerime bu kadar gelme, kendini
kontrol etmeyi öğren.", "Seni bu grupta tutacağım seninle
anlaşamadığım algısı yarattırmayacağım.", "Yoruldum maillerinden,
aşırı derecede asabım bozuluyor, çalışamıyorum. Kimsenin kimseye bu tip bir
tavır sergilemeye ve eziyet etmeye hakkı yok..."
B. İşe İade
Davası Süreci
13. Başvurucu, işveren aleyhine İstanbul 8. İş
Mahkemesinde işe iade istemli tespit davası açmıştır. Dava dilekçesinde
başvurucu özetle davalılar E. Avukatlık Ortaklığı ve B.M. Danışmanlık
Hizmetleri ile B.M. Ofis Yönetimi ve Hizmetleri Limitet Şirketi tarafından
birlikte istihdam edildiğini, anılan şirketler bünyesinde yazılı olmayan
belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalıştığını belirtmiştir. Fesih sebebi olarak
gösterilen tartışmayı kendisinin başlatmadığını, tartışma sırasında karşılıklı
hakaret olmadığını, ekip yöneticisinin araya girmesi ile tartışmanın sona
erdiğini iddia etmiştir. Ayrıca fesih nedeni olarak gösterilen e-posta
yazışmalarının o dönemdeki işlerin gerginliği ile söylenen, ekip yöneticisi ile
yaptığı şahsi ve dışarıya yansımayan görüşmeler olduğunu, savunma davet
çağrısında ve sözlü savunma mülakatında bu e-postalar ile ilgili soru
sorulmadığını, geriye dönük inceleme yapılacak olsa benzer e-postaların diğer
çalışanlar arasında da geçtiğinin tespit edilebileceğini ifade ederek iş akdinin
feshinin kötü niyetli olduğunu, haklı bir gerekçeye dayanmadığını ileri
sürmüştür.
14. İşveren cevabında, başvurucuyla aynı ekipte çalışan
başka bir avukat arasında işyerinde tartışma yaşanması sonrasında ekip
arkadaşlarının başvurucu ve ekip yöneticisi ... hakkında şikâyet dilekçeleri
verdiği, çalışma ekibinde yaşanan sıkıntıların temelinde olayların değil
söylemlerin ve ispatı neredeyse imkânsız olan anlık hareketlerin olması
nedeniyle ekip yöneticisi avukat ...nin kullanımındaki kurum e-posta
hesabının incelendiği belirtilmiştir. Cevapta; anılan incelemenin ... ile
diğer ekip üyeleri arasında geçen yazışmalar ile sınırlı tutulduğu,
başvurucunun ekip yöneticisine yönelik tehdit ve psikolojik taciz, diğer ekip
arkadaşlarına yönelik ise hakaret içerikli mesajlarının tespit edildiği
vurgulanarak ilgili mesaj içerikleri dilekçe ile sunulmuştur. Ayrıca
başvurucunun e-postasının incelenmesi neticesinde bu mesajların silindiğinin
tespit edildiği, başvurucu ile sözlü savunma mülakatı gerçekleştirilmesine
rağmen başvurucu ile ilgili iddiaların gerçek olup olmadığı yönünde somut veri
olmaması nedeniyle e-postaların incelendiği, kurumsal e-posta olması nedeniyle
başvurucunun e-postasının işveren tarafından her zaman incelenebileceği ifade
edilmiştir.
15. İlk derece mahkemesi 20/8/2015 tarihinde davanın
reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; birlikte istihdam şartlarının
gerçekleştiği, öte yandan iş akdinin feshine dayanak teşkil eden olayların ve
nedenlerin fesih bildiriminde açık bir şekilde gösterildiği, başvurucunun
ekipteki diğer çalışanlarla kavgaya varan tartışmalar yaşadığı, bu tartışma ve
kavgaların davacının tutum ve davranışlarından kaynaklandığının anlaşıldığı
belirtilmiştir. Aynı zamanda başvurucunun görevi gereği işverenin işlerini yürütmesi
için verilen ve işveren tarafından da ulaşılabileceğini bildiği mail adresini
kullanmak suretiyle işverenin diğer çalışanlarına karşı hakarete varan sözler
sarf ettiği vurgulanarak işçinin bir başka işçiye sataşmasının işveren
açısından haklı fesih nedeni oluşturacağı ve işverence yapılan feshin yerinde
olduğu sonucuna varılmıştır.
16. Anılan karar, başvurucu vekili tarafından bozma
talebiyle temyiz edilmiştir. Temyiz dilekçesinde kişisel hesaplar üzerinden
gerçekleştirilen yazışmalardan oluşan e-postaların fesih gerekçesi olarak
gösterilmesiyle özel hayatın gizliliğinin ve haberleşme hürriyetinin ihlal
edildiği, buna rağmen ilk derece mahkemesi tarafından söz konusu mesajların
delil olarak değerlendirildiği belirtmiştir. Ayrıca kurumsal e-postanın şifreli
olduğu, işyerinde çalışanlara e-posta yazışmalarının okunabileceğine dair
bildirim yapılmadığı ve bu konuda çalışanların rızasının alınmadığı, davalı
işverenin de dava sırasında bu durumun aksine bir iddiasının olmadığı, sadece
e-postaların okunabileceğinin bilinmesi gerektiğini iddia ettiği ifade
edilmiştir. Söz konusu e-posta yazışmalarının iki kişi arasındaki özel
yazışmalardan ibaret olduğu ve işveren tarafından okunana kadar dış dünyaya
yansımadığı vurgulanmıştır.
17. Temyiz nedenlerine karşı cevap sunan işveren;
yazışmaların şirket tarafından çalışanlar adına açılmış e-posta hesapları
üzerinden gerçekleştirildiğini, bu e-posta adreslerinin herhangi bir şifresinin
olmadığını, bu iletişim adreslerinden yapılan tüm mesajların işverene ait sunucuda
depolandığını ifade etmiştir. Ayrıca karşı cevapta, Yargıtay içtihatlarına yer
verilerek işverenin işçiye tahsis ettiği bilgisayar ve kurumsal e-posta
adreslerini her zaman denetleyebileceği vurgulanarak feshin haklı nedenlere
dayandığı iddiası yinelenmiştir.
18. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 12/5/2016 tarihli ilamıyla
ilk derece mahkemesinin kararını, başvurucuyu davalıların birlikte istihdam
ettiğine ilişkin kısmı gerekçeden çıkarmak suretiyle onamıştır.
19. Nihai karar 17/6/2016 tarihinde başvurucuya tebliğ
edilmiştir.
20. Başvurucu 15/7/2016 tarihinde bireysel başvuruda
bulunmuştur.
21. Ayrıca başvurucu vekili 7/2/2018 tarihli dilekçesiyle
24/6/2016 tarihinde onama kararının maddi hataya dayalı olarak verildiğini
ileri sürerek kararın ortadan kaldırılması talebiyle yaptığı başvurusu üzerine
Dairenin onama kararının gerekçesini değiştirdiğini bildirmiştir. Ulusal Yargı
Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan incelemede anılan başvuru üzerine
Dairenin 12/5/2016 tarihli kararın sehven yazıldığını kabul ederek vermiş
olduğu 13/10/2016 tarihli kararında, derece mahkemesinin iş akdinin feshinin
haklı nedenlere dayandığı yönündeki kabulünün doğru bir değerlendirme olmadığı
belirtilmiştir. Daire kararında, başvurucunun davranışlarının haklı fesih
aralığında olmadığı ancak verilen dilekçeler ve tanık anlatımları
gözetildiğinde başvurucunun davranışlarının işyerinde huzursuzluğa yol açan ve
çalışma barışını bozan nitelikte olduğu, bu nedenle feshin geçerli nedene
dayandığı vurgulanmış; kararın onanmasına hükmedilmiştir.
IV. İLGİLİ
HUKUK
A. Ulusal Hukuk
22. 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin
Korunması Kanunu'nun "Amaç" kenar başlıklı 1. maddesinin
ilgili kısmı şöyledir:
''Bu Kanunun amacı, kişisel verilerin
işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve
özgürlüklerini korumak ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin
yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasları düzenlemektir.''
23. 6698 sayılı Kanun'un "Kapsam" kenar
başlıklı 2. maddesi şöyledir:
''Bu Kanun hükümleri, kişisel verileri
işlenen gerçek kişiler ile bu verileri tamamen veya kısmen otomatik olan ya da
herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan
yollarla işleyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanır.''
24. 6698 sayılı Kanun'un "Tanımlar" kenar
başlıklı 3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
" (1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Açık rıza: Belirli bir konuya
ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızayı,
...
d) Kişisel veri: Kimliği belirli veya
belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi,
e) Kişisel verilerin işlenmesi: Kişisel
verilerin tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt
sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi,
kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden
düzenlenmesi, açıklanması, aktarılması, devralınması, elde edilebilir hâle
getirilmesi, sınıflandırılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi veriler
üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlemi,"
25. 6698 sayılı Kanun'un "Kişisel verilerin
işlenme şartları" kenar başlıklı 5. maddesi şöyledir:
" (1) Kişisel veriler ilgili
kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez.
(2) Aşağıdaki şartlardan birinin varlığı
hâlinde, ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın kişisel verilerinin işlenmesi
mümkündür:
a) Kanunlarda açıkça öngörülmesi.
b) Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını
açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan
kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün
korunması için zorunlu olması.
c) Bir sözleşmenin kurulması veya
ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla, sözleşmenin taraflarına ait
kişisel verilerin işlenmesinin gerekli olması.
ç) Veri sorumlusunun hukuki
yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması.
d) İlgili kişinin kendisi tarafından
alenileştirilmiş olması.
e) Bir hakkın tesisi, kullanılması veya
korunması için veri işlemenin zorunlu olması.
f) İlgili kişinin temel hak ve
özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri
için veri işlenmesinin zorunlu olması.''
26. 6698 sayılı Kanun'un "Veri sorumlusunun
aydınlatma yükümlülüğü" kenar başlıklı 10. maddesi şöyledir:
''(1) Kişisel verilerin elde edilmesi
sırasında veri sorumlusu veya yetkilendirdiği kişi, ilgili kişilere;
a) Veri sorumlusunun ve varsa
temsilcisinin kimliği,
b) Kişisel verilerin hangi amaçla
işleneceği,
c) İşlenen kişisel verilerin kimlere ve
hangi amaçla aktarılabileceği,
ç) Kişisel veri toplamanın yöntemi ve
hukuki sebebi,
d) 11 inci maddede sayılan diğer
hakları, konusunda bilgi vermekle yükümlüdür.''
27. 6698 sayılı Kanun'un "İlgili kişinin
hakları" kenar başlıklı 11. maddesi şöyledir:
''(1) Herkes, veri sorumlusuna
başvurarak kendisiyle ilgili;
a) Kişisel veri işlenip işlenmediğini
öğrenme,
b) Kişisel verileri işlenmişse buna
ilişkin bilgi talep etme,
c) Kişisel verilerin işlenme amacını ve
bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
ç) Yurt içinde veya yurt dışında kişisel
verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
d) Kişisel verilerin eksik veya yanlış
işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme,
e) 7 nci maddede öngörülen şartlar
çerçevesinde kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
f) (d) ve (e) bentleri uyarınca yapılan
işlemlerin, kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini
isteme,
g) İşlenen verilerin münhasıran otomatik
sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir
sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
ğ) Kişisel verilerin kanuna aykırı
olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep
etme, haklarına sahiptir.''
28. 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun “İşverenin
haklı nedenle derhal fesih hakkı” kenar başlıklı 25. maddesinin ilgili
kısmı şöyledir:
“Süresi belirli olsun veya olmasın
işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya
bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:
...
II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına
uymayan haller ve benzerleri:
...
d) İşçinin işverene yahut onun ailesi
üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması..."
29. 4/2/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar
Kanunu'nun "Özen ve sadakat borcu" kenar başlıklı 396.
maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"İşçi, yüklendiği işi özenle yapmak
ve işverenin haklı menfaatinin korunmasında sadakatle davranmak zorundadır.
İşçi, işverene ait makineleri, araç ve
gereçleri, teknik sistemleri, tesisleri ve taşıtları usulüne uygun olarak
kullanmak ve bunlarla birlikte işin görülmesi için kendisine teslim edilmiş
olan malzemeye özen göstermekle yükümlüdür..."
30. 6098 sayılı Kanun'un "Düzenlemelere ve
talimatlara uyma borcu" kenar başlıklı 399. maddesi şöyledir:
"İşveren, işin görülmesi ve
işçilerin işyerindeki davranışlarıyla ilgili genel düzenlemeler yapabilir ve
onlara özel talimat verebilir. İşçiler, bunlara dürüstlük kurallarının
gerektirdiği ölçüde uymak zorundadırlar."
31. 6098 sayılı Kanun'un "İşçinin kişiliğinin
korunması" kenar başlıklı 417. maddesi şöyledir:
"İşveren, hizmet ilişkisinde
işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine
uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize
uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri
için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
İşveren, işyerinde iş sağlığı ve
güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri
noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her
türlü önleme uymakla yükümlüdür.
İşverenin yukarıdaki hükümler dâhil,
kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü, vücut
bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların
tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir."
32. 6098 sayılı Kanun'un "Kişisel verilerin
kullanılmasında" kenar başlıklı 419. maddesi şöyledir:
"İşveren, işçiye ait kişisel
verileri, ancak işçinin işe yatkınlığıyla ilgili veya hizmet sözleşmesinin
ifası için zorunlu olduğu ölçüde kullanabilir. Özel kanun hükümleri
saklıdır."
B. Uluslararası
Hukuk
1. Birleşmiş
Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
33. Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 10/12/1948
tarihli ve 217 (111) sayılı kararı ile kabul edilen İnsan Hakları Evrensel
Beyannamesi’nin 12. maddesi şöyledir:
"Hiç kimse özel hayatı, ailesi,
meskeni veya yazışması hususlarında keyfî karışmalara, şeref ve şöhretine karşı
tecavüzlere mâruz kalamaz. Herkesin bu karışmalara ve tecavüzlere karşı kanun
ile korunmağa hakkı vardır."
34. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kişisel
verilerin korunması konusunda kabul edilen 14/12/1990 tarihli ve 45/95 sayılı “Bilgisayarla
İşlenen Kişisel Veri Dosyaları Hakkında Yönlendirici İlkeler”de şu temel
ilkelere yer verilmiştir:
"1- İşlemenin hukuka uygun ve adil
olması ilkesi: Kişilerin hakkındaki veriler hukuka aykırı veya adil olmayan
şekilde toplanmamalı veya işlenmemelidir. Ayrıca Birleşmiş Milletler
Şartı’ndaki ilkelere aykırı amaçlarla kullanılmamalıdır.
2- Doğruluk ilkesi: Kişisel verileri
tutmakla sorumlu makamlar bu bilgilerin doğru tutulmasını güvence altına
almalıdır.
3- Belirli ve meşru amaçlar için işleme
ilkesi: Bir kaydın tutulması ve kullanımı meşru ve belirli bir amaca dayalı
olmalıdır. Bütün kişisel veriler amaç ile ilgili ve onu gerçekleştirmeye
elverişli olacak şekilde toplanmalı ve kaydedilmelidir. Bu kişisel verilerin
hiçbiri, ilgili kişinin rızası dışında, belirtilenlerle uyuşmayan amaçlar için
kullanılamaz veya ifşa edilemez. Kişisel verilen saklanma süresi, belirtilen
amaçlara ulaşılmasını sağlayacak süreyi aşamaz.
4- İlgili kişilerin erişmesi ilkesi:
Kimlik kanıtı sunan herkes kendisiyle ilgili bilgilerin işlenip işlenmediğini
bilme ve gereksiz bir gecikme veya masraf olmadan anlaşılır biçimde elde etme
hakkına sahiptir. Ayrıca bu bilgilerin kanuna aykırı, gereksiz veya yanlış
olması durumunda uygun düzeltmelerin yapılmasını veya silinmesini talep etme
hakkına sahiptir. Devletler buna uygun bir çözüm yolu sağlamak durumundadır.
Herhangi bir düzeltme maliyeti dosyadan sorumlu kişi tarafından
karşılanmalıdır. Bu ilke hükümlerinin uyruk veya ikâmetine bakılmaksızın herkes
için uygulanması arzu edilir.
5- Ayrımcılığın önlenmesi ilkesi: (6)
numaralı ilkede kısıtlı olarak öngörülen hâller söz konusu olduğunda ırk veya
etnik köken, renk, cinsel yaşam, siyasi görüş, dini, felsefi ve diğer
inançların yanı sıra dernek veya sendika üyeliği bilgileri de dahil olmak üzere
kanuna aykırı veya keyfî olarak ayrımcılığa yol açabilmesi muhtemel veriler
toplanmamalıdır.
6- Üstün amaçlar için istisna koyabilme
ilkesi: Ulusal güvenlik, genel sağlık ve ahlakı korumak veya özellikle zulüm
gören kişilerin ve diğerlerinin hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla (1)
ila (4) numaralı ilkelerden ayrılabilmek mümkün olabilir. Ancak bu tür
istisnalar, sınırlarının açıkça belirlendiği ve uygun tedbirlerin ortaya
konulduğu iç hukuk sistemine göre yürürlüğe konan bir kanun veya eşdeğer bir
düzenlemede açıkça belirtilmiş olmalıdır.
7- Güvenlik ilkesi: Veri dosyaları, kaza
ile kaybetme veya yok etme gibi doğal afetler, hileli verilerin yanlış
kullanılması ya da bilgisayar virüsleri gibi insan odaklı tehlikelere karşı
uygun tedbirlerle korunmalıdır.
8- Denetleme ve yaptırım ilkesi: Her
ülkenin kanunu, yerel hukuk sistemine uygun olarak yukarıda belirtilen ilkelere
uyulmasından sorumlu makamı belirler. Bu makam tarafsızlık, veri işleme ve
oluşturmadan sorumlu kişilere karşı bağımsızlık ve teknik yeterlilik teminatı
sunmalıdır. Yukarıda belirtilen ilkeleri uygulayan ulusal kanun hükümlerinin
ihlali durumunda cezai veya diğer idari yaptırımlar uygun bireysel çözümlerle
birlikte öngörülmüş olmalıdır.
9- Sınır ötesi veri transferi ilkesi:
Sınır ötesi bir veri akışı ile ilgili olarak iki veya daha fazla ülkenin
mevzuatı mahremiyetin korunması için karşılaştırılabilir güvenceler sunduğu
takdirde veri dolaşımı mümkün kılınabilir."
2. Avrupa
Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü
35. 27/4/2016 tarihli ve 2016/679 sayılı Avrupa Birliği
Genel Veri Koruma Tüzüğü’nün "Tanımlar" kenar başlıklı 4.
maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Tüzük’ün amaçları
doğrultusunda, aşağıdaki tanımlar geçerlidir:
Kişisel veri, belirli veya
belirlenebilir bir gerçek kişi hakkındaki her bilgiyi ifade eder (veri sahibi);
belirlenebilir bir gerçek kişi ad, kimlik, yer bilgisi, online kimlik veya
kişinin fiziksel, fizyolojik, genetik, zihinsel, ekonomik, kültürel ya da
sosyal kimliği gibi belirleyici bir özellikle doğrudan veya dolaylı olarak
belirlenebilen kişidir.
İşleme, kişisel veri veya kişisel veri
dizisinin otomatik veya başka bir şekilde toplanması, kaydedilmesi, organize
edilmesi, yapılandırılması, depolanması, uyarlanması veya değiştirilmesi, geri
alınması, kullanılması, iletim yoluyla açıklanması, yayılması veya erişilebilir
hâle getirilmesi, sıralanması veya kombine edilmesi, sınırlandırılması, silinmesi
veya yok edilmesi gibi yollarla herhangi bir işlem veya işlem dizisine tabi
tutulması anlamına gelir."
36. Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü’nün "Kişisel
verilerin işlenmesi ile ilgili ilkeler" kenar başlıklı 5. maddesinin
ilgili kısmı şöyledir:
"Kişisel veri;
Veri sahibi ile ilgili olarak hukuka
uygun, adil ve şeffaf bir biçimde işlenmelidir (hukuka uygunluk, adillik ve
şeffaflık),
Belirlenmiş, açık ve meşru amaçlar için
toplanmış olmalı ve bu amaçlara uygun olmayan bir şekilde işlenmemelidir. Kamu yararı,
bilimsel ve tarihsel amaçlar ya da arşivleme amacıyla yapılacak diğer işlemler
madde 89/1 uyarınca başlangıç amaçlarıyla uyumsuz kabul edilmeyecektir (amaç
sınırlaması)
Yeterli, ilgili ve işlendiği amaçlar
için gerekli olanlarla sınırlı işlenmelidir (verilerin en az seviyeye
indirilmesi)
Doğru ve gerektiğinde güncel tutulmalı;
hatalı olan kişisel verinin işlenme amacına bakılmaksızın gecikmeden
silinmesini veya düzeltilmesini sağlamak için makul her adım atılmalıdır
(doğruluk).
İşlenme amacı için gerekenden daha uzun
olmayan bir süre boyunca veri konularının tanımlanmasına izin veren bir formda
tutulmalıdır. Kişisel veriler, veri sahibinin hak ve özgürlüklerini korumak
için bu Tüzüğün öngördüğü uygun teknik ve yapısal tedbirler alınmak kaydıyla
Tüzüğün 89/1. maddesi uyarınca sadece kamu yararına, bilimsel veya tarihi
araştırma amaçlarına ya da istatistiki amaçlara yönelik olarak arşivleme
amacıyla daha uzun bir süre saklanabilir (saklama süresinin sınırlandırılması).
Yetkisiz veya kanun dışı işlemeye ve
kazara kayıp, imha ve hasara karşı uygun teknik veya yapısal tedbirler alınarak
kişisel verilerin güvenli bir biçimde işlenmesi sağlanmalıdır (bütünlük ve
gizlilik)."
37. Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü’nün "Kısıtlamalar"
kenar başlıklı 23. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Veri sorumlusunun veya işleyenin
tabi olduğu Birlik veya Üye Devlet hukuku, 12. ila 22. (bunlara karşılık
geldiği sürece 5. madde) ve 34. maddelerdeki yükümlülükleri ve hakların
kapsamını, temel hak ve özgürlüklerin özüne saygı gösterdiğinde ve demokratik
bir toplumda korunmak için gerekli ve orantılı bir tedbir olduğu takdirde
aşağıdaki hâllerde kanun yoluyla sınırlayabilir:
Ulusal güvenlik,
Savunma,
Kamu güvenliği,
Kamu güvenliğine yönelik tehditlerin
önlenmesi de dahil olmak üzere suçların önlenmesi, soruşturulması, tespit
edilmesi, kovuşturulması veya cezaların infazı,
Birliğin veya Üye Devletin genel olarak
kamu yararına olan diğer önemli hedeflerin, özellikle para, bütçe, önemli bir
vergilendirme, kamu sağlığı veya sosyal güvenlik dahil olmak üzere önemli bir
ekonomik veya mali çıkar amacıyla,
Yargı bağımsızlığının ve yargısal
işlemlerin (sürecin) korunması,
Regüle edilmiş meslekler için etik
ihlallerin önlenmesi, tespiti, soruşturulması ve kovuşturulması,
(a) ila (e) ve (g) maddelerinde atıfta
bulunulan hallerde resmi otoritenin kullanımına zaman zaman bağlı olsa bile
izleme, inceleme veya düzenleyici işlevin yerine getirilmesi,
Veri sahibinin veya başkalarının hak ve
özgürlüklerinin korunması,
Medeni hukuk hak ve alacaklarının
icrası,
Özellikle 1. paragrafta atıfta bulunulan
herhangi bir hukuki tedbir öngören kanun en azından uygun olduğu hâllerde şu
belirli hükümleri içermelidir:
İşleme veya işleme kategorilerinin
amaçları,
Kişisel veri kategorileri,
Tanınan kısıtlamaların boyutu,
Keyfi veya hukuk dışı erişimin ya da
aktarımın önlenmesine dair güvenceler,
Sorumlunun veya sorumlu kategorilerinin
belirlenmesi,
Depolama dönemleri ve işlemenin
niteliği, kapsamı ve amaçları veya işleme kategorileri dikkate alınarak
uygulanabilir güvenceler,
Veri sahibinin hakları ve özgürlüklerine
getirilen riskler,
Veri sahibinin, amacına halel
getirmediği sürece kısıtlama hakkında bilgilendirilmesi."
3. Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi
38. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) "Özel
ve aile hayatına saygı hakkı" kenar başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) Herkes özel ve aile hayatına,
konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.
(2) Bu hakkın kullanılmasına bir kamu
makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir
toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin
korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının
hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz
konusu olabilir."
4. Avrupa
Konseyi Siber Suç Sözleşmesi
39. Türkiye Cumhuriyeti tarafından 10/11/2010 tarihinde
imzalanan ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanması uygun
bulunarak 2/5/2014 tarihinde yürürlüğe giren Avrupa Konseyi Siber Suç
Sözleşmesi'nin "Depolanmış bilgisayar verilerine izinli şekilde veya bu
verilerin halka açık olduğu durumlarda sınır ötesinden erişim sağlanması"
kenar başlıklı 32. maddesi şöyledir:
"Bir taraf, diğer tarafın izni
olmaksızın; a) Halkın serbest kullanımına sunulan (açık kaynaktan gelen)
depolanmış bilgisayar verilerine bunların coğrafi konumuna bakılmaksızın
erişilebilir; veya b) Kendi ülkesindeki bir bilgisayar sistemi aracılığıyla,
diğer tarafın ülkesindeki depolanmış bilgisayar verilerine, eğer bu taraf, söz
konusu bilgisayar sistemi aracılığıyla veriyi ifşa etme yetkisini yasal olarak
haiz bulunan kişinin yasal ve gönüllü onayını sağlayabilirse, söz konusu
verilere erişebilir veya bunları temin edebilir."
5. Kişisel Verilerin Otomatik İşleme Tabi Tutulması
Karşısında Bireylerin Korunması Sözleşmesi
40. 18/2/2016 tarihli ve 29628 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan 30/1/2016 tarihli ve 6669 sayılı Kanun'la uygun bulunan 28/1/1981
tarihli Kişisel Verilerin Otomatik İşleme Tabi Tutulması Karşısında Bireylerin
Korunması Sözleşmesi’nin "Tanımlar" kenar başlıklı 2.
maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Sözleşmenin amaçları
bakımından:
a "Kişisel veriler": Kimliği
belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişi ("ilgili kişi")
hakkındaki tüm bilgileri ifade eder.
…
c "Otomatik işlem”den, tamamen veya
kısmen otomatik yöntemlerle gerçekleştirilen; verilerin kaydı, bu verilere
mantıksal ve/ veya aritmetik işlemlerin uygulanması, verilerin değiştirilmesi,
silinmesi, geri elde edilmesi veya dağıtılması anlaşılır."
41. Kişisel Verilerin Otomatik İşleme Tabi Tutulması
Karşısında Bireylerin Korunması Sözleşmesi’nin "Verilerin
Niteliği" kenar başlıklı 5. maddesi şöyledir:
“Otomatik işleme konu olan kişisel
veriler:
a. Adil biçimde ve yasal yoldan elde
edilir ve işlenir;
b. Belli ve meşru amaçlar için
kaydedilir ve bu amaçlara aykırı şekilde kullanılmaz;
c. Kaydedilme amaçlarına göre uygun ve
yerinde olur ve aşırı olmaz;
d. Doğru bilgileri yansıtır ve
gerektiğinde güncellenir;
e. Kaydedilme amaçlarını gerçekleştirmek
için gerekli olan süreyi aşmayacak şekilde ilgili kişilerin kimliklerini
belirlemeye imkan veren bir biçimde saklanır.”
42. Kişisel Verilerin Otomatik İşleme Tabi Tutulması
Karşısında Bireylerin Korunması Sözleşmesi’nin "İstisnalar ve
kısıtlamalar" kenar başlıklı 9. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“2. Taraf devletin kanunlarında
öngörülmüş olması ve demokratik bir toplumda aşağıdaki hususların sağlanması
için gerekli bir önlem oluşturması halinde işbu Sözleşmenin 5, 6 ve 8.
maddelerine istisna getirilebilir:
a. Devlet güvenliğinin korunması, kamu
güvenliği, devletin mali menfaatleri veya suçların önlenmesi;
b. İlgili kişinin veya başkasının hak ve
özgürlüklerinin korunması.”
6. Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesi İçtihadı
43. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarında özel
hayatın eksiksiz bir tanımı bulunmayan geniş bir kavram olduğunu
belirtmektedir. Özel hayata saygı hakkı alt kategorisinde geçen özel hayat kavramı
AİHM tarafından oldukça geniş yorumlanmakta ve bu kavrama ilişkin tüketici bir
tanım yapılmaktan özellikle kaçınılmaktadır (Koch/Almanya, B. No:
497/09, 19/7/2012, § 51). Bununla birlikte Sözleşme'nin denetim organlarının
içtihatlarında bireyin kişiliğini serbestçe geliştirmesi ve gerçekleştirmesi
ile kişisel bağımsızlık kavramlarının özel hayata saygı hakkının
kapsamının belirlenmesinde temel alındığı anlaşılmaktadır (Sidabras ve
Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/0
Benzer Kararlar
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — İşverene Dava Açan Tanığın ve E-postaların Gerekçesiz Dışlanması
İlgili Sayfalar
İş Hukuku ve Çalışma Uyuşmazlıkları
Sözleşmede Önceden Düzenlenen E-posta Denetimine İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararı
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2016/13010
Karar Tarihi
17 Eylül 2020
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları