top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Norm Denetimi Kararları  ·  İŞ HUKUKU  ·  NORM DENETİMİNDE İPTAL  ·  NORM DENETİMİNDE İPTAL TALEBİNİN REDDİ  ·  NORM DENETİMİNDE KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞI

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Kayıt Dışı Çalışan İşçinin Haklarından Feragat Etmiş Sayılması Kuralının İptali

 

2021/5 E., 2023/109 K. · 1 Haziran 2023

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Anayasa Mahkemesi, işverence sigortalı olarak bildirilmeyen işçinin, ücret ve ücrete bağlı alacakları dışındaki haklardan feragat etmiş sayılması kuralını inceledi. İşçinin kayda alınmasının işverenin zaten kanuni yükümlülüğü olduğunu, bunun karşılığında kayıt dışı dönemden doğan hakların işçiye kaybettirilemeyeceğini belirtti. Düzenlemeyi mülkiyet ve sosyal güvenlik hakları ile devletin çalışanı koruma yükümlülüğü bakımından Anayasa’ya aykırı buldu. Aynı değişiklik kanunundaki kısa çalışma ve ücret desteğiyle ilgili başka kurallar hakkında da ayrı sonuçlara ulaştı.

 

Hukuki İlke

 

Kayıt dışı istihdamı azaltmak için işverene teşvik sağlanabilir. Anayasa Mahkemesi, işçinin kanuni sigortalılık yükümlülüğünün yerine getirilmesi karşılığında geçmiş işçilik haklarından vazgeçmiş sayılmasını ölçülü bulmadı.

 

Sonuç

 

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun geçici 27. maddesinin dördüncü fıkrası oy çokluğuyla iptal edildi. Geçici 29. maddenin birinci fıkrasının üç cümlesi de iptal edildi. Aynı kararda başka hükümlere ilişkin ret ve karar verilmesine yer olmadığı sonuçları da bulunuyor. Geçici 27/4 iptali için erteleme öngörülmedi ve karar 18 Ekim 2023 tarihli, 32343 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 35, 49, 60, 153
    Kararda anılan

  • 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu geçici — m. 27, 29
    Kararda anılan

  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — m. 8, 79, 92
    Kararda anılan

  • 7256 sayılı Kanun — m. 12, 14
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI


 


Esas Sayısı : 2021/5


Karar Sayısı : 2023/109


Karar Tarihi : 1/6/2023


R.G. Tarih - Sayı :

18/10/2023 - 32343


 


İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye

Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte

131 milletvekili


İPTAL DAVASININ KONUSU:11/11/2020 tarihli ve 7256 sayılı Bazı Alacakların Yeniden

Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un;


A. 5. maddesiyle

25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na eklenen ek 7.

maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…Fondan…”

ibaresinin,


B. 12. maddesiyle

4447 sayılı Kanun’a eklenen geçici 27. maddenin;


1. Birinci

fıkrasının;


a. (b) bendinin,


b. (c) bendinde

yer alan “…Fondan…” ibaresinin,


2. Dördüncü

fıkrasının,


3. Beşinci

fıkrasının birinci cümlesinin “…işsizlik sigortası primi de dâhil olmak

üzere sigorta primi tahakkuk ettirilmez…” bölümünün,


C. 13. maddesiyle

4447 sayılı Kanun’a eklenen geçici 28. maddenin ikinci fıkrasının,


Ç. 14. maddesiyle

4447 sayılı Kanun’a eklenen geçici 29. maddenin,


D. 21. maddesiyle

31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen geçici 93.

maddenin,


E. 22. maddesiyle

28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’nun

ek 158. maddesinin;


1. İkinci

fıkrasının dördüncü cümlesinde yer alan “…bir üye ile Türkiye Sağlık

Enstitüleri Başkanlığı Yönetim Kurulunca belirlenen Sağlık Bilimleri

Üniversitesi dışından bir üye…” ibaresinin “…iki üye…” şeklinde

değiştirilmesinin,


2. Beşinci

fıkrasının değiştirilen üçüncü cümlesinin,


3. Beşinci

fıkrasına eklenen dördüncü ve beşinci cümlelerin,


F. 26. maddesiyle

3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’na eklenen ek 9. maddenin üçüncü ve

dördüncü fıkralarının,


G. 27. maddesiyle

3194 sayılı Kanun’a eklenen geçici 24. maddenin;


1. İkinci

fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…izin veya…” ibaresinin,


2. Üçüncü

fıkrasının birinci cümlesinin,


3. Dördüncü

fıkrasının,


Ğ. 28. maddesiyle

7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun ek 9.

maddesinin dokuzuncu fıkrasına eklenen ikinci cümlenin,


H. 32. maddesiyle

31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası

Kanunu’nun 40. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tablonun değiştirilen 16.

sırasının “14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre basın kartı sahibi

olmak suretiyle fiilen çalışanlar.” bölümünün,


I. 41. maddesiyle

1/2/2018 tarihli ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu

Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine

Dair Kanun’a eklenen geçici 4. maddenin (1) numaralı fıkrasının;


1. İkinci

cümlesinde yer alan ‘‘…en geç altı ay…’’ ibaresinin,


2. Üçüncü

cümlesinin,


İ. 44. maddesiyle

16/4/2020 tarihli ve 7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının

Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı

Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 2. maddesinin;


1. (1) numaralı

fıkrasının (ç), (d) ve (e) bentlerinin ikinci cümlelerinde yer alan “…üç

aya…” ibarelerinin “…üçer aylık sürelerle üç defaya…” şeklinde

değiştirilmesinin,


2. (1) numaralı

fıkrasına eklenen (l) bendinin,


Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 5., 6., 7., 10., 12.,

13., 17., 26., 27., 28., 33., 35., 36., 40., 48., 49., 56., 60., 65., 73., 90.,

123., 125., 128., 129., 130., 135., 137., 153. ve 171. maddelerine aykırılığı

ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi

talebidir.


I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ VE İLGİLİ GÖRÜLEN CUMHURBAŞKANLIĞI

KARARNAMESİ (CBK) KURALI


A. İptali İstenen Kanun Hükümleri


Kanun’un

iptali talep edilen kuralların da yer aldığı;


1. 5. maddesiyle

4447 sayılı Kanun’a eklenen ek 7. madde şöyledir:


 “Ek Madde 7- (Ek:11/11/2020-7256/5 md.)


İşsizlik ödeneğinden yararlandırılıp,

işten ayrılmalarını takip eden 90 gün içerisinde özel sektör işyerlerinde bu

Kanun kapsamında işe giren ve işe girdiği tarihten itibaren hizmet akdine tabi

olarak en az on iki ay süreyle kesintisiz çalışanlardan talepte bulunanların,

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca

sigortalı sayılmak suretiyle, işe başladıkları tarihten önce yararlandıkları en

son işsizlik ödeneği süresi için Kurumca Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeme

yapıldığı tarihte geçerli prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanacak

uzun vadeli sigorta primi işveren ve sigortalı hisselerinin tamamı Fondan

karşılanır. Bu fıkra hükümlerinden aynı işsizlik ödeneği hak sahipliği için

sadece bir defa yararlanılır.


Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca

belirlenir.”


2. 12. maddesiyle

4447 sayılı Kanun’a eklenen geçici 27. maddenin ilgili kısmı şöyledir:


 “Geçici Madde 27 – (Ek:11/11/2020-7256/12

md.)


1/10/2020 tarihi itibarıyla Sosyal

Güvenlik Kurumuna bildirilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve

prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı olanlar, sosyal güvenlik kuruluşlarından

emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta olanlar ile yabancılar hariç; 4857

sayılı Kanun kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın her türlü iş veya hizmet

sözleşmesiyle hizmetleri Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilerek veya

bildirilmeksizin istihdam edilip 1/1/2019-17/4/2020 tarihleri arasındaki

dönemde iş veya hizmet sözleşmesi 4857 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin birinci

fıkrasının (II) numaralı bendinde ve diğer Kanunların ilgili hükümlerine göre

ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller ve benzeri sebepler dışında sona

erenler ile hizmetleri Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeksizin bu maddenin

yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla istihdam edilmeye devam edilmekte olanların,

iş veya hizmet sözleşmelerinin sona erdiği ya da hâlihazırda çalışmakta

oldukları en son özel sektör işverenine bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi

takip eden 30 gün içerisinde başvuruda bulunmaları ve işveren tarafından;


…


b) İşe başlatılıp 4857 sayılı Kanunun

geçici 10 uncu maddesi uyarınca işveren tarafından ücretsiz izne ayrılanlara,

kısa çalışma ödeneğinden faydalanmamak kaydıyla, 4857 sayılı Kanunun geçici 10

uncu maddesinde yer alan fesih yapılamayacak süreyi geçmemek üzere, bu süre

içinde ücretsiz izinde bulundukları süre kadar, Fondan günlük 39,24 Türk lirası

nakdi ücret desteği verilir. Yapılan ödemelerden damga vergisi hariç herhangi

bir kesinti yapılamaz. Bu fıkra kapsamında nakdi ücret desteğinden

yararlananlar 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g)

bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılırlar ve genel sağlık

sigortasına ilişkin primleri Fondan karşılanır. Bu fıkra kapsamında nakdi ücret

desteğinden yararlanan işçinin başvuruda bulunduğu işveren tarafından fiilen

çalıştırıldığının tespiti hâlinde işverene, bu şekilde çalıştırılan her işçi ve

çalıştırıldığı her ay için ayrı ayrı olmak üzere fiilin işlendiği tarihteki

4857 sayılı Kanunun 39 uncu maddesince belirlenen aylık brüt asgari ücret

tutarında çalışma ve iş kurumu il müdürlüklerince idari para cezası uygulanır

ve ödenen nakdi ücret desteği ödeme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi

ile birlikte işverenden tahsil edilir.


c) Başvurusunun kabul edilmediğini Kuruma bildirenler

için hanesinde sosyal güvenlik kuruluşlarından gelir ya da aylık alan, kısa

çalışma ödeneğinden ya da işsizlik ödeneğinden faydalanan veya 5510 sayılı

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, (b) bendi ve (c) bendi

kapsamında sigortalı olan veya 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi

kapsamındaki sandıklara tabi olarak çalışan ile düzenli sosyal yardım alan

bulunmamak şartlarını sağlayanlara 29/5/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal

Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu kapsamında yapılacak değerlendirme göz

önüne alınarak 4857 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinde yer alan fesih

yapılamayacak süreyi geçmemek üzere Fondan hane başına günlük 34,34 Türk

lirası destek verilir.


…


Hizmetleri Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeksizin

çalıştırıldığı işveren tarafından kabul edilenlere, işveren tarafından bu

şekilde çalıştırıldıkları döneme ilişkin olarak ücret ve ücrete bağlı hakları

hariç olmak üzere diğer haklarından feragat etmiş sayılır ve bu şekilde çalıştırıldıkları

dönemde ilgili mevzuatı uyarınca daha önce yararlanmış oldukları sosyal yardım

ve diğer haklar borç çıkarılmaz.


Bu madde uyarınca başvuruda bulunanlardan hizmetlerini

Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeksizin istihdam ettiğini kabul eden

işverenlere; ilgililerin işveren yanında hizmetleri bildirilmeksizin

çalıştırıldığı dönemler için 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesine göre idari

para cezası uygulanmaz, işsizlik sigortası primi de dâhil olmak üzere

sigorta primi tahakkuk ettirilmez ve ilgili mevzuatta yer alan ortalama ve

toplam sigortalı sayısı hesabında dikkate alınmaz. Bu işverenlerin,

hizmetlerini Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeksizin istihdam ettiğini kabul

etmesi; bu Kanun veya diğer Kanunlar uyarınca sağlanan sigorta primi indirimi,

teşvik ve desteklerden yararlanmasına engel teşkil etmez ve daha önce

yararlanmış oldukları sigorta primi indirimi, teşvik ve destekler için borç

çıkarılmaz.


…”


3. 13. maddesiyle

4447 sayılı Kanun’a eklenen geçici 28. maddenin ilgili kısmı şöyledir:


 “Geçici

Madde 28 – (Ek:11/11/2020-7256/13 md.)


1/10/2020 tarihi itibarıyla Sosyal

Güvenlik Kurumuna bildirilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve

prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı olanlar, sosyal güvenlik kuruluşlarından

emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta olanlar ile yabancılar hariç; özel

sektör işyerlerinde 2019/Ocak ila 2020/Nisan aylarında/dönemlerinde aylık prim

ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile 5510 sayılı

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında uzun vadeli

sigorta kollarından en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki/dönemdeki

sigortalı sayısına ilave olarak veya 17/4/2020 tarihinden sonra ilk defa 5510

sayılı Kanun kapsamına alınan ya da daha önce tescil edildiği hâlde 2019/Ocak

ila 2020/Nisan aylarında/dönemlerinde sigortalı çalıştırılmaması nedeniyle

Sosyal Güvenlik Kurumuna aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim

hizmet beyannamesi vermeyen özel sektör işyerlerinde bu maddenin yürürlüğe

girdiği tarihten itibaren işe alınanların fiilen çalıştırılmaları hâlinde, prim

ödeme gün sayısının 44,15 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar 4857

sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinde yer alan fesih yapılamayacak süreyi

geçmemek üzere, her ay bu işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyecekleri

tüm primlerden mahsup edilmek suretiyle işverene Fondan destek sağlanır. Bu

maddeyle sağlanan destekten yararlananlar geçici 27 nci maddede düzenlenen

destekten yararlanamaz.


Bu madde kapsamında işe başlatılıp 4857 sayılı Kanunun

geçici 10 uncu maddesi uyarınca işveren tarafından ücretsiz izne ayrılan ve

kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan sigortalılara 4857 sayılı Kanunun

geçici 10 uncu maddesinde yer alan fesih yapılamayacak süreyi geçmemek üzere,

bu süre içinde ücretsiz izinde bulundukları süre kadar, Fondan günlük 39,24

Türk lirası nakdi ücret desteği verilir. Yapılan ödemelerden damga vergisi

hariç herhangi bir kesinti yapılamaz. Bu fıkra kapsamında nakdi ücret

desteğinden yararlananlar 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci

fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılırlar ve genel

sağlık sigortasına ilişkin primleri Fondan karşılanır. Bu fıkra kapsamında

nakdi ücret desteğinden yararlanan işçinin başvuruda bulunduğu işveren

tarafından fiilen çalıştırıldığının tespiti hâlinde işverene, bu şekilde

çalıştırılan her işçi ve çalıştırıldığı her ay için ayrı ayrı olmak üzere

fiilin işlendiği tarihteki 4857 sayılı Kanunun 39 uncu maddesince belirlenen

aylık brüt asgari ücret tutarında çalışma ve iş kurumu il müdürlüklerince idari

para cezası uygulanır ve ödenen nakdi ücret desteği ödeme tarihinden itibaren

işleyecek kanuni faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.


…”


4. 14. maddesiyle

4447 sayılı Kanun’a eklenen geçici 29. madde şöyledir:


 “Geçici Madde 29 – (Ek:11/11/2020-7256/14

md.)


Yeni Koronavirüs (Covid-19) sebebiyle işverenlerin

yaptıkları zorlayıcı sebep gerekçeli kısa çalışma başvurularının alınması,

değerlendirilmesi ve ödenmesine ilişkin işlemler hakkında Bakanlık ve Kurum

personeline herhangi bir sorumluluk yüklenemez. Bu kapsamda 2020 Ekim ayı ve

öncesi döneme ait işverenlerin hatalı işlemlerinden kaynaklanan fazla ve yersiz

ödemelerden bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsil edilmemiş olanlar

terkin edilir. Tahsil edilenler iade veya mahsup edilemez.”


5. 21. maddesiyle

193 sayılı Kanun’a eklenen geçici 93. madde şöyledir:


 “Geçici Madde 93 – (Ek:11/11/2020-7256/21

md.)


Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve

diğer sermaye piyasası araçlarını, bu maddedeki hükümler çerçevesinde,

30/6/2021 tarihine kadar Türkiye’deki banka veya aracı kuruma bildiren gerçek

ve tüzel kişiler, söz konusu varlıkları serbestçe tasarruf edebilirler.


Birinci fıkra kapsamına giren varlıklar, yurt dışında

bulunan banka veya finansal kurumlardan kullanılan ve bu maddenin yürürlük

tarihi itibarıyla kanuni defterlerde kayıtlı olan kredilerin en geç 30/6/2021

tarihine kadar kapatılmasında kullanılabilir. Bu takdirde, defter kayıtlarından

düşülmesi kaydıyla, borcun ödenmesinde kullanılan varlıklar için Türkiye’ye

getirilme şartı aranmaksızın bu madde hükümlerinden yararlanılır.


Bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla kanuni defterlerde

kayıtlı olan sermaye avanslarının, yurt dışında bulunan para, altın, döviz,

menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının bu maddenin yürürlüğe

girmesinden önce Türkiye’ye getirilmek suretiyle karşılanmış olması hâlinde,

söz konusu avansların defter kayıtlarından düşülmesi kaydıyla bu madde

hükümlerinden yararlanılır.


213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca defter tutan

mükellefler, bu madde kapsamında Türkiye’ye getirilen varlıklarını, dönem

kazancının tespitinde dikkate almaksızın işletmelerine dâhil edebilecekleri

gibi aynı varlıkları vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir

kazancın tespitinde dikkate almaksızın işletmelerinden çekebilirler.


Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan

ve Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın,

döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazlar,

30/6/2021 tarihine kadar vergi dairelerine bildirilir. Bildirilen söz konusu

varlıklar, 30/6/2021 tarihine kadar, dönem kazancının tespitinde dikkate

alınmaksızın kanuni defterlere kaydedilebilir. Bu takdirde, söz konusu

varlıklar vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir kazancın

tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilir. Bu fıkra kapsamında

bildirilen taşınmazların ayni sermaye olarak konulmak suretiyle işletme

kayıtlarına alınması hâlinde, sermaye artırım kararının bildirim tarihi

itibarıyla alınmış olması ve söz konusu kararın bildirim tarihini izleyen

onuncu ayın sonuna kadar ticaret siciline tescil edilmesi kaydıyla, bu madde

hükümlerinden faydalanılabilir.


Türkiye’ye getirilen veya kanuni defterlere kaydedilen

varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar, gelir veya kurumlar vergisi

uygulaması bakımından gider veya indirim olarak kabul edilmez.


Bu madde kapsamında bildirilen varlıklar nedeniyle hiçbir

suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz. Bu hükümden

faydalanılabilmesi için birinci fıkra uyarınca bildirilen varlıkların,

bildirimin yapıldığı tarihten itibaren üç ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya

Türkiye’deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi

şarttır.


Cumhurbaşkanı, bu maddede yer alan süreleri, bitim

tarihlerinden itibaren her defasında altı ayı geçmeyen süreler hâlinde bir yıla

kadar uzatmaya; Hazine ve Maliye Bakanlığı, madde kapsamına giren varlıkların

Türkiye’ye getirilmesi ve bildirimi ile işletmeye dâhil edilmelerine ilişkin

hususları, bildirime esas değerlerin tespiti, bildirimin şekli, içeriği ve

ekleri ile yapılacağı yeri, maddenin uygulanmasında kullanılacak bilgi ve

belgeler ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”


6. 22. maddesiyle

2809 sayılı Kanun’un değişiklikler yapılan ek 158. maddesinin ikinci ve beşinci

fıkraları şöyledir:


 “Üniversitenin yönetim organları, 2547 sayılı

Yükseköğretim Kanununda öngörülen organlar ile Mütevelli Heyetinden oluşur. (İptal

ikinci ve üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesinin 2/11/2016 tarihli ve E: 2015/61,

K: 2016/172 sayılı Kararı ile.) (…) (Ek cümleler:15/11/2018-7151/17 md.) Mütevelli

Heyeti; Rektör, eğitim ve araştırma konusunda görevlendirilmiş Sağlık Bakanı

Yardımcısı, Sağlık Bakanının seçtiği bir üye, Yükseköğretim Kurulu tarafından

seçilen profesör unvanına sahip iki üye olmak üzere, toplam beş üyeden

oluşur. Mütevelli Heyeti, Rektör başkanlığında ilk toplantısını yapar ve bu

toplantıda yapılacak seçim ile Mütevelli Heyeti Başkanı belirlenir. Mütevelli

Heyeti, en az dört üye ile toplanır ve salt çoğunlukla karar alır. Bakan ve

Yükseköğretim Kurulu tarafından seçilen üyelerin görev süresi dört yıldır.

Mütevelli Heyetinin çalışma usul ve esasları, Mütevelli Heyetinin teklifi

üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.


…


Üniversite, Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim ve araştırma

hastaneleriyle 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel

Kanununun ek 9 uncu maddesi çerçevesinde birlikte kullanım protokolleri yaparak

sağlık uygulama ve araştırma faaliyetlerini yürütür. Üniversitenin birlikte

kullanım protokolü imzaladığı eğitim ve araştırma hastaneleri, aynı zamanda

Üniversitenin uygulama ve araştırma merkezi statüsü kazanır. (Değişik

cümle:11/11/2020-7256/22 md.) Üniversiteye tahsis edilen öğretim elemanı

kadrolarının nitelikleri ve dağılımı, birlikte kullanılan eğitim ve araştırma

hastanelerinin eğitim birimleri, ihtiyacı ve nitelikleri dikkate alınarak,

Üniversite ve Sağlık Bakanlığınca müştereken belirlenir. (Ek

cümleler:11/11/2020-7256/22 md.) Öğretim elemanı ile 3359 sayılı Kanunun ek

9 uncu maddesine göre sözleşme imzalanır. Sözleşmenin feshi veya süresinin sona

ermesi hâlinde öğretim elemanı, Üniversitenin Bakanlıkla birlikte kullanım

protokolü imzaladığı diğer hastanelerle de yeniden sözleşme yapabilir veya

Üniversitenin görevlendireceği birimlerde ve hizmetlerde çalıştırılır.

Üniversitenin birimlerine tahsis edilecek öğretim üyesi norm kadro sayısı,

Rektörün önerisi ile Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilir.”


7. 26. maddesiyle

3194 sayılı Kanun’a eklenen ek 9. madde şöyledir:


 “Elektronik haberleşme altyapılarında yapı ruhsatı alınması


Ek Madde 9 – (Ek:11/11/2020-7256/26

md.)


Dördüncü fıkradaki kule ve direkler hariç, Devletin hüküm

ve tasarrufu altındaki yerler ile umumi hizmet alanları gibi kamu hizmetine

tahsis edilmiş tüm alanlar ile kamu veya özel mülkiyete tabi arsa ve arazilerde

yapılacak olan 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu

kapsamında elektronik haberleşme istasyonlarının kurulumuna mahsus on beş

metreden yüksek kule ve direkler ile bunlara ait zorunlu altyapı unsurları

1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında, alan fonksiyonu tahdidi olmaksızın ve

herhangi bir bedel, ücret ve harç alınmaksızın gösterilir.


Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile umumi

hizmet alanları gibi kamu hizmetine tahsis edilmiş tüm alanlar ile kamu veya

özel mülkiyete tabi arsa ve arazilerde; 1/1000 ölçekli uygulama imar

planlarında gösterilen kule ve direkler ile bunlara ait zorunlu altyapı

unsurları için ruhsat alınır. Ruhsat başvurularında yatay ve dikey görünüşü

ihtiva eden kroki ile statik ve elektrik projeleri dışında herhangi bir proje

veya belge istenemez. Ruhsat başvurusuna malik ya da tasarruf sahibi ile

işletmeci arasında yapılan kiralamaya veya kullanıma ilişkin belge eklenir. Bu

kule veya direkler ile kurulumu bunlarla birlikte yapılacak elektronik

haberleşme cihazlarına ait bulunduğu konteyner, kabin, kabinet ve benzeri

altyapı unsurları için tek ruhsat düzenlenir.


1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında gösterilmeyen ve

yüksekliği on beş metreden fazla olmayan elektronik haberleşme istasyonlarının

Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile umumi hizmet alanları gibi

kamu hizmetine tahsis edilmiş tüm alanlar ile kamu veya özel mülkiyete tabi

arsa ve arazilerde kurulumuna mahsus kule ve direkler ile bunlara ait zorunlu

altyapı unsurlarına, statik bakımından sakınca olmadığına dair inşaat

mühendislerince hazırlanacak raporun sunulması, fennî mesuliyetin üstlenilmesi,

malik ya da tasarruf sahibi ile işletmeci arasında yapılan kiralamaya veya

kullanıma ilişkin belgenin sunulması ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim

Kurumunun ilgili mevzuatında belirlenen gerekli ve yeterli koruma mesafesinin

bırakılması ile yer seçim belgesinin alınmış olması kaydıyla başkaca bir şart

aranmaksızın ilgili idarelerce izin verilir.


Yapı ve binalarda kule ve direkler ile bunlara ait

zorunlu altyapı unsurlarına; yüksekliği on metreden az olmak, statik ve

elektrik bakımından sakınca olmadığına dair inşaat ve elektrik/elektronik

mühendislerince hazırlanacak rapor ile bu meslek mensuplarınca fennî

mesuliyetin üstlenildiğine dair taahhütname verilmek ve malik ya da tasarruf

sahibi ile işletmeci arasında yapılan kiralamaya veya kullanıma ilişkin

belgenin sunulması kaydıyla başkaca bir şart aranmaksızın ilgili idarece izin

verilir.


İkinci fıkra uyarınca yapılan ruhsat ve yapı kullanma

izin belgesi başvurularında 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri

Kanunu uyarınca ruhsat harcı ve yapı kullanma izin harcı alınır. Üçüncü ve

dördüncü fıkralar uyarınca yapılan izin başvurularında ruhsat harcı ve yapı

kullanma izin harcı tutarı toplamı kadar izin belgesi bedeli alınır. Bu madde

kapsamında, ruhsat harcı, yapı kullanma izni harcı ve izin bedeline esas olan

haberleşme istasyonlarına mahsus kule ve direklerin alanı [taban

alanı*(yükseklik/5)] şeklinde hesaplanır. Bunlar dışında herhangi bir harç,

ücret ve bedel alınamaz.


Her tür elektronik haberleşme cihazları ile bu cihazların

teknik donanım ve bileşenleri izin veya ruhsata tabi değildir. Ancak ikinci,

üçüncü ve dördüncü fıkra uyarınca kule ve direkler ile konteyner, kabin, kabinet

için yapılan ilk izin veya ruhsat başvurusunda elektronik haberleşme cihazları

ile teknik donanımları statik projelerde veya raporlarda gösterilir. Elektronik

haberleşme cihazları ile teknik donanımlarında; teknoloji değişikliği, ilavesi

veya revizyon yapılması durumunda bu hususlar için ayrıca proje veya rapor

düzenlenmez.


Elektronik haberleşme istasyonları için kamu kurum veya

kuruluşları tarafından yer kullandırılması hâlinde; sözleşme uyarınca tahsil

edilecek yıllık yer kullanım bedeli, büyükşehir belediyelerinde Ulaştırma ve

Altyapı Bakanlığının yer seçim belgesi için belirlediği ücretin beş katını,

diğer yerlerde üç katını geçemez. Bu hükme aykırı yapılan sözleşmeler

geçersizdir.


Elektronik haberleşme istasyonlarının kurulumuna mahsus kule,

direk, konteyner, kabin, kabinet gibi altyapı unsurlarının imar planlarında

gösterilmesi, bunların kurulumu için yapılacak ruhsat veya izin başvurularında

sunulacak projeler, raporlar, bilgi ve belgeler, bunlara mahsus izin belgesi,

yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesine ilişkin usul ve esaslar Ulaştırma

ve Altyapı Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça yönetmelikle

düzenlenir.”


8. 27. maddesiyle

3194 sayılı Kanun’a eklenen geçici 24. madde şöyledir:


 “Geçici Madde 24 – (Ek:11/11/2020-7256/27 md.)


Ek 9 uncu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce

kurulmuş olup aynı maddenin birinci fıkrası kapsamına giren kule ve direkler bu

maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren işletmecilerin bir yıl içinde

başvurusu üzerine üç yıl içinde 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarına, alan

fonksiyonu tahdidi olmaksızın ve herhangi bir bedel, ücret ve harç alınmaksızın

işlenir. Başvuru yapılmaması hâlinde 32 nci ve 42 nci maddeler uyarınca işlem

yapılır.


Ek 9 uncu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce

kurulmuş bulunan elektronik haberleşme istasyonlarına mahsus kule ve direkler

ile bunların zorunlu altyapı unsurları için elektronik haberleşme istasyonunu

ilk kuran işletmeci tarafından bir yıl içinde müracaat dilekçesi ibraz edilmek

ve üç yıl içinde gerekli belgeler tamamlanmak şartıyla statik bakımından uygun

olduğuna dair inşaat mühendislerince hazırlanacak raporun ve Bilgi

Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından düzenlenen güvenlik sertifikasının

veya güvenlik sertifikasına tabi olmayanlar için radyolink frekansı tahsis

edildiğine ilişkin kullanım hakkı yetki belgesi, elektrik aboneliği veya ilgili

tarihi tevsik edici bir belgenin idareye sunulması ve söz konusu kule ve

direklerin statik/betonarme fennî mesuliyetinin üstlenilmesi kaydıyla başkaca

herhangi bir belge aranmaksızın ve ek 9 uncu maddenin beşinci fıkrasında yer

alan yöntem ile hesaplanan bedelin ödenmesi şartıyla belirtilen haberleşme

istasyonlarına mahsus kule ve direkler ile bunların zorunlu altyapı unsurları

için izin veya ruhsat verilmiş sayılır. Bu ücret dışında herhangi bir

harç, ücret veya bedel alınmaz.


2/7/2004 ile 1/10/2009 tarihleri arasında kurulmuş olan

elektronik haberleşme istasyonlarının kurulumuna mahsus yapılmış kule ve direkler

için izin veya ruhsat aranmaz.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından verilen güvenlik sertifikası

veya güvenlik sertifikasına tabi olmayanlar için radyolink frekansı tahsis

edildiğine ilişkin kullanım hakkı yetki belgesi, elektrik aboneliği veya ilgili

tarihi tevsik edici bir belgenin idareye sunulması ile bu tarihler arasında

kurulum yapıldığı tevsik edilir ve başkaca herhangi bir belge aranmaz.


Ek 9 uncu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce

yapılmış olan elektronik haberleşme istasyonlarının kurulumuna mahsus kule ve

direkler için 32 nci ve 42 nci maddeler uyarınca alınmış tüm idari yaptırım

kararları iptal edilmiş sayılır ve yıkım kararları uygulanmaz, idari para

cezaları tahsil edilmez. Ancak ödenmiş olan idari para cezaları iade edilmez.”


9. 28. maddesiyle

3359 sayılı Kanun’un dokuzuncu fıkrasına cümlenin eklendiği ek 9. maddesi

şöyledir:


 “Ek Madde 9 – (Ek: 21/1/2010-5947/11 md.; Değişik:

11/10/2011-KHK-663/58 md.; Değişik: 4/7/2012-6354/8 md.)


 (Değişik birinci cümle: 20/8/2016-6745/39 md.) Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna bağlı sağlık tesisleri

ile üniversitelerin tıp ve diş hekimliği alanında lisans ve uzmanlık eğitimi

veren kurumları; eğitim, araştırma ve sağlık hizmeti sunumu için insan gücü,

mali kaynak, fiziki donanım, bina, tıbbi cihaz ve diğer kaynakları karşılıklı

olarak aşağıdaki usul ve esaslara göre birlikte kullanabilir. Ancak, büyükşehir

olan iller dışındaki illerde eğitim ve araştırma hizmetleri, bu maddenin

yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma

hastanesi veya üniversite sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinden yalnızca

biri tarafından verilebilir. Bu illerde Bakanlık ve bağlı kuruluşları ile

üniversiteler, tıp lisans eğitimi ve/veya tıpta uzmanlık eğitimi için ortak

kullanım ve işbirliği yapar.


Birlikte kullanılacak sağlık tesisleri için, Bakanlık ve

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının uygun görüşü alınarak, Türkiye Kamu

Hastaneleri Kurumu Başkanı ile üniversite rektörü arasında birlikte kullanım

protokolü akdedilir.


 (Ek fıkra:15/11/2018-7151/20 md.) Birlikte kullanıma konu sağlık tesisleri için bu maddede

belirtilen esaslar çerçevesinde birden fazla üniversite ile de protokol

yapılabilir. Birlikte kullanımdaki hastane tarafından üniversitenin tıp

fakültesi ve diş hekimliği fakültesi öğretim elemanları ve bunların kadrosunda

bulunan öğretim elemanı dışındaki diğer personelle, ilgili fakülte dekanının

görüşü alınarak, yürütülecek hizmetlere ilişkin en fazla üç yıl süreli ayrı

ayrı sözleşme imzalanabilir. Bu fakültelerin dışındaki üniversite personeli ile

de rektörün görüşü alınarak sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmelerde, sunulacak

hizmetin niteliği, performans hedefleri ve süresi yer alır. Öğretim

elemanlarıyla yapılan sözleşmelerde mezuniyet öncesi ve mezuniyet sonrası eğitim

ile bilimsel çalışmalara ilişkin yetki ve sorumluluklar ayrıca belirtilir.

Süresi biten sözleşmeler yenilenebilir. Sözleşme bitim tarihinden bir ay önce

tarafların aksine yazılı bildirimi yoksa sözleşme kendiliğinden birer yıllık

sürelerle uzar.


 (Ek fıkra:15/11/2018-7151/20 md.) Üniversitelerin sağlık uygulama ve araştırma merkezleri

ile ağız ve diş sağlığı uygulama ve araştırma merkezlerinin uygulamaları

üniversiteler tarafından işletilen hastanelerde ve sağlık tesislerinde veyahut

üniversitelerin birlikte kullanım protokolü imzaladığı hastanelerde veya sağlık

tesislerinde yapılabilir.


Birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinde tıpta uzmanlık

ve lisans eğitimleri, Sağlık Bakanlığı uzmanlık öğrencilerinin eğitimi de dâhil

olmak üzere, ilgili mevzuata göre ilgili fakülte dekanının yetki ve

sorumluluğunda yürütülür. (Ek cümleler: 20/8/2016-6745/39 md.) Dekan, hastane

yöneticisinin görüşünü alarak varsa profesör, yoksa doçent unvanını haiz

öğretim üyelerinden birini, doçent de yoksa yardımcı doçent veya eğitim

görevlilerinden birini eğitim sorumlusu olarak görevlendirir. Başhekim aynı

zamanda üniversite yönünden sağlık uygulama ve araştırma merkezi müdürü

sayılır. Birlikte kullanıma geçilen sağlık tesisleri, Bakanlığın tâbi olduğu

mevzuat uyarınca işletilir ve tesis, üniversitenin görüşü alınarak Bakanlıkça

atanan başhekim tarafından yönetilir. Birlikte kullanıma geçilen sağlık

tesisinin kamu hastane birliği kapsamında olması hâlinde, o tesise ait yönetici

görevlendirmeleri kamu hastaneleri birliği mevzuatı çerçevesinde yapılır. (Ek

cümle: 2/1/2014-6514/44 md.) Birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinde mesai

sonrası hizmetler için 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve

Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre ilave

ücret alınmaz.


 (Ek fıkra: 20/8/2016-6745/39 md.) Birlikte kullanıma geçilen sağlık tesislerinin döner

sermaye hesapları, sadece birlikte kullanılan birimlerle sınırlı olmak ve

birlikte kullanıma geçildikten sonraki tasarruflara etkili olmak kaydıyla birleştirilir.

Ancak borcun mevcut bir taşınıra ilişkin olması durumunda protokolün imza

tarihinden önceki borçlar, sağlık tesisinin döner sermaye bütçesinden

karşılanır.


 (Ek fıkra: 20/8/2016-6745/39 md.) Birlikte kullanımdaki sağlık tesisleri ve ilgili birimlerde

görevli öğretim elemanları dâhil tüm personel; ihtiyaç duyulan tıbbi ve

bilimsel danışmanlık, nöbet, konsültasyon ve diğer sağlık hizmetlerini yerine

getirmekle ve bu kapsamda kendilerine yapılan davete icabet etmekle yükümlüdür.

Bu şekilde nöbet tutan öğretim üyelerine de 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı

Devlet Memurları Kanununun ek 33 üncü maddesi çerçevesinde ve eğitim görevlisi

için belirlenmiş olan gösterge rakamı üzerinden nöbet ücreti ödenir.


 (Değişik fıkra: 2/1/2014-6514/44 md.) 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasının (1)

numaralı bendinde sayılan ve ilgili fakültenin temel tıp bilimlerinde görev

yapan öğretim üyesi, öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi ile birlikte

kullanımdaki sağlık tesislerinde fiilen görev yapan personele, üniversite

personeli için 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci

maddesinde öngörülen ek ödeme matrahı ve tavan ek ödeme oranları, Bakanlık ve

bağlı kuruluşları personeli için ise 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Sağlık

Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon)

Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun 5 inci maddesinde

öngörülen ek ödeme matrahı ve tavan ek ödeme oranları esas alınarak Bakanlığın

tabi olduğu ek ödeme mevzuatı doğrultusunda ek ödeme yapılır. Üniversite

rektörü, rektör yardımcıları, genel sekreteri, ilgili birimin dekanı ve dekan

yardımcılarına 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi gereğince yönetici payı

olarak yapılacak ek ödeme, birlikte kullanımdaki sağlık tesisinin döner sermaye

hesabından yapılır.


Birlikte kullanılan sağlık tesisinde görev yapan

personelin disiplin ve tüm özlük işlemleri kadrosunun bulunduğu kurumun ilgili

mevzuatına göre yürütülür. (Ek cümle:11/11/2020-7256/28 md

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu

 

Karar Türü

Norm Denetimi

 

Esas No

2021/5

 

Karar No

2023/109

 

Karar Tarihi

1 Haziran 2023

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

İş Hukuku Davaları

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İşçilik Alacakları Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page